Iqtisodiy taraqqiyot va tahlil, 2025-yil, aprel
www.sci-p.uz
23
SAVDO XIZMATLARINI RIVOJLANTIRISHNING STRATEGIK YO‘NALISHLARI
PhD, dots.
Artikov Zokir
Samarqand iqtisodiyot va servis instituti
ORCID:
0000-0002-5333-4376
Annotatsiya
.
Mazkur maqolada savdo xizmatlarini rivojlantirishning strategik
yo‘nalishlari tahlil qilingan. Zamonaviy iqtisodiy sharoitda savdo xizmatlari nafaqat iqtisodiy
o‘sishning muhim omili, balki innovatsion biznes modellarini shakllantirishda ham muhim rol
o‘ynaydi. Tadqiqotda savdo xizmatlarining asosiy yo‘nalishlari, ularning iqtisodiy samaradorligi
va kelajakdagi rivojlanish istiqbollari ko‘rib chiqiladi. Shuningdek, O‘zbekistonda savdo
xizmatlarini modernizatsiya qilish bo‘yicha takliflar ishlab
chiqilgan.
Kalit so‘zlar:
savdo xizmatlari, iqtisodiy samaradorlik, innovatsiya, elektron tijorat,
strategik rivojlanish, biznes modeli, logistika, raqamli texnologiyalar, tadbirkorlik, globalizatsiya.
СТРАТЕГИЧЕСКИЕ НАПРАВЛЕНИЯ РАЗВИТИЯ СФЕРЫ ТОРГОВЫХ УСЛУГ
PhD
, доц.
Артиков Закир
Самаркандский институт экономики и сервиса
Аннотация.
В данной статье анализируются стратегические направления
развития торговых услуг. В современных экономических условиях торговые услуги
играют важную роль не только в обеспечении экономического роста, но и в
формировании инновационных бизнес
-
моделей. В исследовании рассматриваются
ключевые направления торговых услуг, их экономическая эффективность и перспективы
дальнейшего развития. Также предложены рекомендации по модернизации торговых
услуг в Узбекистане.
Ключевые слова:
торговые услуги, экономическая эффективность, инновации,
электронная коммерция, стратегическое развитие, бизнес
-
модель, логистика, цифровые
технологии, предпринимательство, глобализация.
STRATEGIC DIRECTIONS OF DEVELOPMENT OF TRADE SERVICES
PhD, assoc. prof.
Artikov Zokir
Samarkand Institute of Economics and Service
Abstract.
This article analyzes the strategic directions for the development of trade services.
In the modern economic environment, trade services play a crucial role not only in ensuring
economic growth but also in shaping innovative business models. The research examines the key
aspects of trade services, their economic efficiency, and future development prospects.
Additionally, recommendations for modernizing trade services in Uzbekistan are proposed.
Keywords:
trade services, economic efficiency, innovation, e-commerce, strategic
development, business model, logistics, digital technologies, entrepreneurship, globalization.
UO‘K:
339.132.4
IV SON - APREL, 2025
23-29
Iqtisodiy taraqqiyot va tahlil, 2025-yil, aprel
www.sci-p.uz
24
Kirish.
Bugungi kunda xizmatlar sohasi, xususan, savdo xizmatlari jahon iqtisodiyotining eng
muhim tarkibiy qismlaridan biriga aylangan. Globalizatsiya jarayonlari, raqamli
texnologiyalarning jadal rivojlanishi va iste’molchilar talabining o‘zgarishi savdo xizmatlarini
takomillashtirish va ularn
i zamonaviy strategik yo‘nalishlar asosida rivojlantirish zaruratini
yuzaga keltirmoqda.
O‘zbekiston iqtisodiyotida savdo xizmatlari muhim o‘rin tutadi. So‘nggi yillarda
mamlakatimizda xizmatlar sohasini modernizatsiya qilish, elektron tijoratni rivojlantirish va
biznes uchun qulay muhit yaratishga qaratilgan qator islohotlar amalga oshirilmoqda. Shu bilan
birga, savdo xizmatlarini strategik rivojlantirish jarayonida infratuzilmani yaxshilash, logistika
tizimini takomillashtirish, iste’molchilar talabini chuqur o‘rganish va innovatsion
texnologiyalarni joriy etish kabi muhim masalalar dolzarb b
o‘lib qolmoqda.
Mazkur maqolada savdo xizmatlarini rivojlantirishning asosiy strategik yo‘nalishlari
tahlil qilinib, xalqaro tajribalar va milliy iqtisodiy sharoitlar asosida samarali rivojlanish
strategiyalari taklif etiladi. Shuningdek, sohadagi mavjud muammolar va ularni hal qilish
bo‘yicha tavsiyalar ishlab chiqiladi.
Adabiyotlar sharhi.
Savdo xizmatlarining iqtisodiy tabiati va tasniflanishi bo‘yicha ko‘plab mahalliy va xorijiy
tadqiqotchilar tomonidan turli ilmiy ishlar olib borilgan. Ushbu bo‘limda mavzuga oid ilmiy
adabiyotlarni tahlil qilish orqali savdo xizmatlarining iqtisodiy mohiyati, ularning jamiyat va
biznesdagi o‘rni, shuningdek, tasniflash mezonlari haqida umumiy tasavvur hosil qilishga
harakat qilinadi.
Savdo xizmatlari iqtisodiy faoliyatning ajralmas qismi bo‘lib, u tovarlar va xizmatlarning
iste’molchiga yetib borish jarayonini samarali tashkil etishga xizmat qiladi.
Smit (1776) va Rikardo (1817) kabi klassik iqtisodchilar bozor iqtisodiyotining
samaradorligi savdo jarayonlarini rivojlantirish orqali oshishini ta’kidlaganlar.
Shumpeter
(1934)
innovatsiyalar va tadbirkorlik faoliyati savdo xizmatlarining rivojlanishiga qanday ta’sir
qilishini o‘rgangan.
Zamonaviy tadqiqotlarda (Kotler, 2016; Porter, 1985) savdo xizmatlarining
marketing va logistika bilan bog‘liq jihatlari chuqur tahlil qilingan
.
Mahalliy iqtisodiyotshunoslar, jumladan Karimov (1993), Abdukarimov (2010),
Tursunov
kabi olimlar O‘zbekistonda xizmatlar sohasini rivojlantirish va uni iqtisodiyotning
asosiy drayveriga aylantirish bo‘yicha ilmiy izlanishlar olib borganlar.
Chakana va ulgurji savdo tasnifi
(Kotler va Keller, 2016). Ularning ta’kidlashicha, chakana
savdo iste’molchilar uchun to‘g‘ridan
-
to‘g‘ri xizmat ko‘rsatishga yo‘naltirilgan bo‘lsa, ulgurji
savdo ishlab chiqaruvchilar va boshqa yuridik shaxslar o‘rtasidagi tranzaksiyalarni anglatadi.
An’anaviy va raqamli savdo xizmatlari
(Laudon va Traver, 2020). Ularning fikricha, elektron
tijoratning rivojlanishi an’anaviy savdo modellarini o‘zgartirib, yangi xizmat turlarining paydo
bo‘lishiga sabab bo‘lmoqda.
Moliyaviy v
a notijorat xizmatlar bilan bog‘liq savdo xizmatlari
(Stiglitz va Krugman, 2002
). Ularning izlanishlari shuni ko‘rsatadiki, savdo xizmatlari nafaqat
tovar aylanmasini, balki moliyaviy vositalar va iqtisodiy resurslarning taqsimotini ham
ta’minlaydi.
Mahalliy tadqiqotchilardan
Qo‘chqorov
(2018), Salimov va Xodjayev (2017) kabi olimlar
O‘zbekistonda savdo xizmatlarining tasniflanishi va ularning iqtisodiyotga ta’siri bo‘yicha
izlanishlar olib borishgan.
Raqamli iqtisodiyotning rivojlanishi bilan savdo xizmatlarining zamonaviy shakllari
shakllanib bormoqda. Brynjolfsson va McAfee (2014)
–
"The Second Machine Age" asarida
raqamli texnologiyalar xizmatlar bozoriga qanday ta’sir ko‘rsatishini tahlil qilgan.
OECD (2022)
hisobotlari
–
Raqamli savdo xizmatlarining rivojlanishi va global iqtisodiyotga ta’siri haqida
ma’lumot beradi.
Mahalliy manbalar
–
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022
-yilgi
Iqtisodiy taraqqiyot va tahlil, 2025-yil, aprel
www.sci-p.uz
25
qarorlari va davlat dasturlari savdo xizmatlarini rivojlantirishda raqamli texnologiyalarni joriy
etishga katta e’tibor qaratmoqda.
Adabiyotlar tahlili shuni ko‘rsatadiki, savdo xizmatlari zamonaviy iqtisodiyotning muhim
tarkibiy qismi bo‘lib, ularning iqtisodiy mohiyati, tasniflanishi va rivojlanishi bo‘yicha turli
yondashuvlar mavjud. Ilmiy manbalarda savdo xizmatlarining an’anaviy s
hakllari bilan birga,
raqamli texnologiyalar yordamida yangi xizmat turlarining paydo bo‘layotgani alohida
ta’kidlangan. Ushbu jihatlar maqolaning keyingi bo‘limlarida batafsil tahlil qilinadi.
Tadqiqot metodologiyasi.
Mazkur tadqiqotda savdo xizmatlarini rivojlantirishning strategik yo‘nalishlarini aniqlash
va baholash maqsad qilingan. Tadqiqot jarayonida ilmiy asoslangan yondashuvlar va statistik
tahlil usullari qo‘llanildi. Tadqiqot metodologiyasi quyidagi bosqichlarni o‘z ichiga oladi:
→
Savdo xizmatlarining iqtisodiy ahamiyati, ularning turlari va rivojlanish
tendensiyalari bo‘yicha mavjud ilmiy adabiyotlar va nazariyalar tahlil qilindi;
→
Xalqaro va mahalliy tadqiqotlarga asoslangan holda xizmatlar sohasining zamonaviy
rivojlanish modellari ko‘rib chiqildi;
→
Savdo xizmatlari sohasining O‘zbekistondagi holatini o‘rganish uchun statistik
ma’lumotlar tahlili olib borildi;
→
Davlat statistika qo‘mitasi, Jahon Banki, BMT, va boshqa tashkilotlarning iqtisodiy
ko‘rsatkichlari asosida xizmatlar sektorining o‘sish dinamikasi va samaradorligi baholandi;
→
Xalqaro tajribalar bilan solishtirish orqali O‘zbekistondagi savdo xizmatlarini
rivojlantirish bo‘yicha samarali strategiyalar shakllantirildi;
→
Yetakchi mamlakatlarning savdo xizmatlari bo‘yicha amaliyotlari o‘rganilib, ularning
milliy iqtisodiyotga mos keladigan jihatlari tahlil qilindi;
→
O‘zbekistonda savdo xizmatlarini rivojlantirishdagi kuchli va zaif tomonlar,
imkoniyatlar va tahdidlar aniqlandi;
→
SWOT tahlil natijalari asosida strategik yo‘nalishlar ishlab chiqildi;
→
Tadqiqot natijalariga tayangan holda, O‘zbekistonda savdo xizmatlarini rivojlantirish
uchun optimal strategiyalar tavsiya etildi;
→
Raqamli transformatsiya, infratuzilmani modernizatsiya qilish va xizmatlar sohasida
innovatsiyalarni qo‘llash bo‘yicha amaliy tavsiyalar berildi.
Tadqiqot metodologiyasi kompleks tahliliy yondashuvga asoslangan bo‘lib, savdo
xizmatlarini rivojlantirish uchun ilmiy va amaliy asos yaratishga qaratilgan.
Tahlil va natijalar muhokamasi.
Bugungi kunda savdo xizmatlari jahon iqtisodiyotining ajralmas qismi bo‘lib,
mamlakatlarning iqtisodiy o‘sishi va aholi farovonligini oshirishda muhim rol o‘ynamoqda.
O‘zbekiston ham bu sohaga alohida e’tibor qaratib, uni strategik yo‘nalishda rivojlantirish
choralarini ko‘rmoqda. Tadqiqot davomida O‘zbekistonda savdo xizmatlarining hozirgi holati,
rivojlanish dinamikasi va asosiy muammolari chuqur o‘rganildi.
Savdo xizmatlari mamlakat yalpi ichki mahsulotining (YAIM) sezilarli qismini
tashkil etadi va yildan-yilga uning ulushi oshib bormoqda;
So‘nggi yillarda elektron tijoratning o‘sishi kuzatilmoqda. Onlayn savdo
platformalari, elektron to‘lov tizimlari va raqamli xizmatlar bu sohaga yangi imkoniyatlar
yaratmoqda;
Xalqaro tashkilotlar va qo‘shni davlatlar bilan savdo hamkorligi mustahkamlanib,
xizmatlar eksporti hajmi oshmoqda;
Transport va yetkazib berish tizimlarining takomillashtirilmaganligi savdo
xizmatlarining samaradorligiga ta’sir ko‘rsatmoqda;
Raqamli xizmatlar va onlayn savdoni tartibga solish mexanizmlari hali to‘liq
rivojlanmagan;
Iqtisodiy taraqqiyot va tahlil, 2025-yil, aprel
www.sci-p.uz
26
Mahalliy
kompaniyalar xalqaro bozorda raqobatbardosh bo‘lishi uchun
innovatsiyalar va xizmat ko‘rsatish sifati bo‘yicha rivojlanishga ehtiyoj sezilmoqda;
Onlayn savdo platformalarining rivojlanishini qo‘llab
-quvvatlash va raqamli
infratuzilmani mustahkamlash orqali savdo xizmatlarini yangi bosqichga olib chiqish mumkin;
Transport va logistika tizimlarini rivojlantirish orqali mahsulot va xizmatlar
yetkazib berish jarayonini tezlashtirish;
Kichik va o‘rta biznes vakillarini savdo xizmatlariga jalb qilish hamda ularning
raqobatbardoshligini oshirish;
Yetakchi davlatlarning ilg‘or tajribalarini o‘rganish va O‘zbekiston sharoitiga
moslashtirish.
2022-yil 1-apreldan 2025-yil 1-yanvarga qadar chakana savdo va umumiy ovqatlanish,
mehmonxona (joylashtirish) xizmatlari, avtotransportda yo‘lovchi va yuk tashish, transport
vositalarini ta’mirlash va ularga texnik xizmat ko‘rsatish, kompyuter xizmatlari,
maishiy
texnikani ta’mirlash, agro va veterinariya xizmatlarini ko‘rsatuvchi hamda ko‘ngilochar
maskanlarda xizmatlar ko‘rsatuvchi tadbirkorlik subyektlari uchun ijtimoiy soliq stavkasini 1
foiz etib belgilandi. Bunda: mazkur soliq imtiyozi tadbirkorlik subyektlari tomonidan, agar
ularning yuqorida ko‘rsatilgan faoliyat turlarini amalga oshirishdan olgan daromadlari joriy
hisobot (soliq) davri yakunlari bo‘yicha jami daromadning kamida 60 foizini tashkil etsa,
qo‘llaniladi
(Abdukarimov, 2016).
Tadbirkorlik subyektlariga 2022-yil 1-yanvardan boshlab 2027-yil 1-yanvarga qadar
mehmonxona (joylashtirish vositalari) va-
maydoni 5 ming kvadrat metrdan yuqori bo‘lgan
savdo komplekslari (shu jumladan, ular egallagan yer uchastkalari) bo‘yicha yuridik
sha
xslardan olinadigan yer solig‘i va yuridik shaxslarning mol
-mulkiga solinadigan soliq
stavkalarini 90 foizga kamaytiriladi (Soliyev va Buzrukxonov, 2010).
Bunda, 2027-yil 1-yanvargacha yangidan quriladigan obyektlarga (shu jumladan, ular
egallagan yer uchastkasiga) nisbatan mazkur imtiyozni ular foydalanishga topshirilgan oydan
boshlab 5 yil muddat davomida qo‘llaniladi. Qaror bilan foyda solig‘ini hisoblash
da binolarning
qiymatini ikki yil davomida amortizatsiya xarajatlari sifatida chegirish huquqi berildi.
1-jadval
Mehmonxona (joylashtirish), savdo, umumiy ovqatlanish, ko‘ngilochar, turoperator va
turagent xizmatlarini ko‘rsatayotgan tadbirkorlik subyektlari uchun maxsus soliq
rejimi joriy etiladigan tuman va shaharlar tahlili (Farmon, 2022; Hisobot, 2022)
Iqtisodiy taraqqiyot va tahlil, 2025-yil, aprel
www.sci-p.uz
27
1-
jadvaldan shuni ko‘rish mumkinki, respublikaning 13 ta hududlaridagi 31 ta
tumanlarida mehmonxona (joylashtirish), savdo, umumiy ovqatlanish, ko‘ngilochar,
turoperator va turagent xizmatlarini ko‘rsatayotgan tadbirkorlik subyektlari uchun maxsus
soliq rejimi (aylanmadan olinadigan soliq stavkasini
–
1 foiz) joriy etildi.
(Xojiyev, 2023) Ushbu
hududlardagi obyektlar va ular egallagan yer uchastkasi bo‘yicha yuridik shaxslarning mol
-
mulkiga solinadigan soliq va yuridik shaxslardan olinadigan yer solig‘i miq
dorlarini
–
mazkur
soliqlar bo‘yicha hisoblangan summaning 1 foizi miqdorida belgilanadi.
2-jadval
Maxsus xizmat
ko‘rsatish ko‘chalariga aylantiriladigan markaziy ko‘chalar va tashkil
etiladigan servis obyektlari soni (Farmon, 2022; Hisobot, 2022; Qaror, 2022)
Shuni ta’kidlash joizki, mamlakatimizning bugungi rivojlanish bosqichida xizmatlar
sohasini rivojlantirish, uni iqtisodiyotimizning “lokomotiv”iga aylantirish YaIMni 100 milliard
dollardan oshirish va pirovardida mamlakatimiz daromadi o‘rtadan yuqori bo‘lg
an davlatlar
qatoriga qo‘shilishiga zamin yaratadi. Mamlakatimizda xizmatlar rivoji faqat shu sohani
rivojlantiribgina qolmay, iqtisodiyotning boshqa tarmoqlariga ham multiplikativ ta’sir
ko‘rsatadi. Masalan, moliya, sug‘urtalash xizmatlariga talabning 1 million so‘mga o‘sishi
iqtisodiyotda qo‘shimcha 3,2 million so‘m qiymat yaratadi. Xuddi shunday katta multiplikativ
ta’sirga ega bo‘lgan sohalar qatoriga konsalting xizmatlari, yashash va umumiy ovqatlanish,
turizm, ta’lim, sog‘liqni saqlash va kommunal xizmatlarni kiritsa bo‘ladi.
Tahlil natijalari shuni ko‘rsatdiki, O‘zbekistonda savdo xizmatlarini rivojlantirish uchun
keng imkoniyatlar mavjud. Biroq, bu jarayonda infratuzilmani takomillashtirish, huquqiy
bazani mustahkamlash va biznes muhitini yanada yaxshilash kabi muhim masalalar hal
qilinishi lozim. Innovatsion yondashuvlar va strategik rejalashtirish orqali mamlakat savdo
xizmatlarini jadal rivojlantirish hamda global bozorda o‘z o‘rnini mustahkamlash imkoniyatiga
ega.
Xulosa va takliflar.
Savdo xizmatlari iqtisodiyotning muhim tarkibiy qismi bo‘lib, mamlakatning iqtisodiy
barqarorligi, bandlik darajasi va aholining farovonligiga bevosita ta’sir ko‘rsatadi. O‘zbekiston
so‘nggi yillarda ushbu sohani rivojlantirish yo‘lida jiddiy qadamlar tashlamoqda. Elektron
tijoratning rivojlanishi, xizmatlar sohasi infratuzilmasining kengayishi va xalqaro
hamkorlikning mustahkamlanishi bu jarayonda muhim ahamiyat kasb etmoqda.
Tahlil natijalariga ko‘ra, O‘zbekistonda savdo xizmatlarini rivojlantirish uchun keng
imkoniyatlar mavjud. Biroq, sohaga to‘sqinlik qilayotgan muammolar –
logistika tizimidagi
Iqtisodiy taraqqiyot va tahlil, 2025-yil, aprel
www.sci-p.uz
28
kamchiliklar, raqamli infratuzilmaning yetarli darajada rivojlanmagani, tartibga solish
masalalari va xalqaro raqobatga tayyorgarlikning sustligi
–
hal etilishi lozim. Strategik
rejalashtirish va ilg‘or tajribalarni joriy qilish orqali ushbu sektorni jadal
rivojlantirish mumkin.
3-jadval
Savdo xizmatlarini samarali rivojlantirish va uning strategik yo‘nalishlarini belgilash
borasida takliflar
1.
Elektron tijoratni rivojlantirish
Raqamli to‘lov tizimlarini takomillashtirish va internet
-savdo platformalarini
kengaytirish;
Mahalliy tadbirkorlarni raqamli xizmatlardan faol foydalanishga jalb qilish;
Kichik va o‘rta biznes subyektlariga elektron tijorat bo‘yicha maxsus subsidiyalar yoki
imtiyozlar berish.
2.
Savdo infratuzilmasini modernizatsiya qilish
Logistika markazlarini qurish va transport tarmoqlarini kengaytirish;
Savdo markazlari va chakana savdo tarmoqlarini zamonaviy talablar asosida
rivojlantirish;
Onlayn va oflayn savdo kanallarining integratsiyasini
ta’minlash.
3.
Raqobatbardoshlikni oshirish va innovatsiyalarni joriy etish
Savdo xizmatlarini xalqaro standartlarga moslashtirish;
Sun’iy intellekt, Big Data va avtomatlashtirilgan tizimlardan foydalanishni kengaytirish;
Mahalliy
tadbirkorlarning savdo sohasida innovatsion mahsulotlar yaratishiga ko‘mak
berish.
4.
Huquqiy va tartibga solish tizimini takomillashtirish
Elektron tijorat va raqamli savdo bo‘yicha aniq qonunchilik bazasini yaratish;
Xizmatlar sektorida xorijiy investitsiyalarni jalb qilish uchun qulay muhit yaratish;
Xalqaro savdo shartnomalarini soddalashtirish va bojxona jarayonlarini tezlashtirish.
5.
Xalqaro tajribadan foydalanish
AQSh, Yevropa Ittifoqi va Osiyo davlatlarining ilg‘or savdo modellarini o‘rganish;
O‘zbekiston brendini jahon bozorida ilgari surish va eksport hajmini oshirish;
Xizmatlar eksportini rivojlantirish orqali yangi ish o‘rinlarini yaratish.
Manba:
muallif ishlanmasi.
Yuqoridagi takliflarni amalga oshirish
orqali O‘zbekistonda savdo xizmatlarini jahon
standartlariga mos ravishda rivojlantirish, ichki bozorni raqobatbardosh qilish va global
bozorda o‘z o‘rnini mustahkamlash mumkin.
Adabiyotlar/Литература/References:
Abdukarimov B. A. va boshq. (2016)
Savdo iqtisodiyoti muammolari. O‘quv qo‘llanma. –
T. :
Iqtisod-moliya, 504 b.
Abdukarimov I. (2010) Xizmatlar sohasi iqtisodiyoti. Toshkent: Iqtisodiyot.
Adam Smith. (1776) The Wealth of Nations. London: W. Strahan and T. Cadell.
Brynjolfsson, Erik & Andrew McAfee. (2014) The Second Machine Age: Work, Progress, and
Prosperity in a Time of Brilliant Technologies. W.W. Norton & Company.
David Ricardo. (1817) Principles of Political Economy and Taxation. London: John Murray.
Farmon (2022) O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022
-yil 28-
yanvardagi “2022–
2026-
yillarga mo‘ljallangan Yangi O‘zbekistonning Taraqqiyot strategiyasi to‘g‘risida”gi PF–
60-
sonli Farmoni. -
T. : “O‘zbekiston Respublikasi qonun hujjatlari to‘plami”, 202
2-yil, 28-yanvar
–
https://lex.uz/uz/docs/
–
5841063
Iqtisodiy taraqqiyot va tahlil, 2025-yil, aprel
www.sci-p.uz
29
Hisobot (2022) O‘zbekiston Respublikasi Davlat statistika qo‘mitasining O‘zbekiston
Respublikasida chakana va ulgurji savdo tovar aylanmasi (2022-yil yanvar-dekabr) hisoboti.
Joseph Schumpeter. (1934) The Theory of Economic Development. Harvard University Press.
Joseph Stiglitz, Paul Krugman. (2002) International Trade and Economic Policy. Mit press.
Karimov I.A. (1993) O‘zbekistonning bozor iqtisodiyotiga o‘tish strategiyasi. Tashkent:
O‘zbekiston.
Kenneth C. Laudon, Carol Guercio Traver. (2020)E-commerce: Business, Technology, Society.
Pearson.
Michael E. Porter. (1985) Competitive Advantage: Creating and Sustaining Superior
Performance. The Free Press.
OECD (2022) (Organization for Economic Co-operation and Development). Digital Trade
and E-commerce Report. OECD Publishing.
Philip Kotler, Kevin Lane Keller. (2016) Marketing Management. Pearson Education
Qaror (2022) O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022
-yil 27-yanvardagi PQ
–
104-sonli
“Xizmatlar sohasini rivojlantirishga oid qo‘shimcha chora
-
tadbirlar to‘g‘risida” Qarori.
Qo‘chqorov U. (2018) O‘zbekistonda savdo xizmatlarini rivojlantirishning dolzarb
masalalari. Toshkent: Fan.
Salimov I., Xodjayev A. (2017) Tijorat faoliyati va xizmatlar bozori. Toshkent: Iqtisodiyot.
Soliyev A., Buzrukxonov S. (2010) Marketing. Bozorshunoslik. Darslik.
–
T. : “Iqtisod
-
moliya”,
294 b.
Xojiyev Elshod Yoqub o
‘
g
‘
li (2023) O
‘
zbekistonda savdo xizmatlari sohasining rivojlanish
tendensiyasi va istiqbollari.
Iyul. № 7
-son. Yashil iqtisodiyot va taraqqiyot.
