EURASIAN JOURNAL OF ACADEMIC RESEARCH
Innovative Academy Research Support Center
IF = 7.899
Volume 5, Issue 4, April 2025 ISSN 2181-2020
Page 61
EU RASI AN JOU RN AL OF ACAD EM I C RESEARCH
Innovative Academy Research Support Center
U I F =
8.1 |
SJI F =
5.685
www.in-academy.uz
Volume 2 Issue 12, November 2022 ISSN 2181-2020
Page 0
Volume 2
№
8
ISSN: 2181-2020
Volume 2 Issue 12 (2022): EJAR
Volume 2 Issue 12 (2022): EJAR
THE IMAGE OF MOTHERLAND AND THE PEOPLE IN THE
POETRY OF IBRAYIM YUSUPOV
Bakhitli Saribaev
Teacher of Nukus branch of Uzbekistan State University of Physical
Culture and Sports
https://doi.org/10.5281/zenodo.15208638
ARTICLE INFO
ABSTRACT
Received: 06
th
April 2025
Accepted: 13
th
April 2025
Online: 14
th
April 2025
,
In this article, the theme of homeland and people in the poetry
of the famous Karakalpak poet Ibrayim Yusupov is
distinguished by its deep patriotism and emotional richness.
His works vividly depict the beauty of Karakalpakstan, the
struggle and resilience of the people, and the cultural heritage
that connects them. Yusupov expresses a sense of national
identity and devotion to the Motherland through the use of
strong images, metaphors, and symbolic meanings. This study
emphasizes that his poetry is a reflection of historical
struggles and serves as a source of inspiration for future
generations. Furthermore, this article examines the extent to
which his poetic expressions align with the broad literary
traditions that celebrate national pride and cultural identity.
In this article, by analyzing the poet's recurring themes and
stylistic choices, his constant influence on Karakalpak
literature is clarified.
KEYWORDS
Ibroyim Yusupov, Karakalpak
poetry, homeland, national
identity, cultural heritage,
patriotism, resilience, poetic
imagery, symbolism.
IBRAYIM YUSUPOV SHE’RIYATIDA VATAN VA XALQ OBRAZI
Baxitli Saribaev
O’zbekiston davlat jismoniy tarbiya va sport universiteti Nukus filiali o’qituvchisi
https://doi.org/10.5281/zenodo.15208638
ARTICLE INFO
ABSTRACT
Received: 06
th
April 2025
Accepted: 13
th
April 2025
Online: 14
th
April 2025
,
Ushbu maqolada qoraqalpoq xalqining atoqli shoiri Ibroyim
Yusupov she’riyatida ona yurt va xalq mavzusi chuqur
vatanparvarlik va hissiyotga boyligi bilan ajralib turadi.
Uning asarlarida Qoraqalpog’istonning go’zalligi, xalqning
kurashi va matonati, ularni bir-
biriga bog’lab turgan
madaniy meros yorqin tasvirlangan. Yusupov kuchli obrazlar,
metaforalar va ramziy ma’nolarni qo’llash orqali milliy
o’zlikni anglash va vatanga sadoqat tuyg’usini ifodalaydi.
Ushbu tadqiqot uning she’riyati tarixiy kurashlarning
aks
etishi va kelajak avlodlar uchun ilhom manbai bo’lib xizmat
qilishini ta’kidlaydi. Bundan tashqari, ushbu maqolada uning
she’riy ifodalari milliy g’urur va madaniy o’ziga xoslikni
tarannum etuvchi keng qamrovli adabiy an’analarga qay
KEYWORDS
Ibroyim Yusupov, qoraqalpoq
she’riyati, ona yurt,
milliy
o’zlik,
madaniy
meros,
vatanparvarlik,
matonat,
poetik obrazlilik, ramziylik.
EURASIAN JOURNAL OF ACADEMIC RESEARCH
Innovative Academy Research Support Center
IF = 7.899
Volume 5, Issue 4, April 2025 ISSN 2181-2020
Page 62
darajada mos kelis
hi ko’rib chiqiladi. Ushbu maqolada
shoirning takrorlanuvchi mavzulari va uslubiy tanlovlarini
tahlil qilish orqali uning qoraqalpoq adabiyotiga ko’rsatgan
doimiy ta’siriga oydinlik kiritilgan.
Kirish
Qoraqalpoq xalqining atoqli shoiri Ibroyim Yusupov o
’
zining chuqur vatanparvarligi va
xalqiga bo
’
lgan kuchli munosabati bilan keng tanilgan. Uning she
’
riyatida milliylik, yurt
go
’
zalligi, qoraqalpoq xalqining kurashlari yorqin aks etgan. Yusupov kuchli obrazlar va hissiy
teranlik orqali o
’
z xalqi ruhining mohiyatini aks ettiradi. Ushbu maqolada shoir she
’
riyatida
Vatan va xalq timsoli haqida fikr yuritilib, adib ijodining ahamiyati haqida so
’
z yuritiladi.
Bundan tashqari, Yusupov she
’
riyatida Qoraqalpog
’
istonning tashqi go
’
zalligi tasvirlanibgina
qolmay, uning tarixiy va ijtimoiy voqeligi ham qalamga olinadi. Uning she
’
rlarida xalq boshiga
tushgan qiyinchiliklar, jumladan, iqtisodiy qiyinchiliklar, madaniyatni saqlab qolish uchun
kurashlar va siyosiy o
’
zgarishlarning ta
’
siri aks ettirilgan. Natijada uning asarlari ham milliy
g
’
urur tarannumi, ham yaxshi kelajakka intilib, o
’
tmishni eslashga da
’
vat bo
’
lib xizmat
qilmoqda.
Avvalo, Yusupov asarlarida ona yurt obrazi markaziy o’rinni egallaydi. U qoraqalpoq
zaminini xalqning tarixi, urf-odatlari va his-
tuyg’ulari bilan chambarchas bog’liq bo’lgan
muqaddas bir narsa sifatida tasvirlaydi. Shunisi diqqatga
sazovorki, u ko’pincha
Qoraqalpog’istonning tabiiy go’zalligini, uning daryolari, cho’llari va keng landshaftlarini
tasvirlaydi, bu esa uning aholisining matonati va chidamliligining ramzidir. Bundan tashqari,
uning she’riyati chuqur daxldorlik tuyg’usini
ifodalaydi, Vatan shunchaki geografik joy emas,
balki o’zlikni anglashning hissiy va madaniy asosi ekanligini ta’kidlaydi. Lirikada Vatan mavzusi
doimiy mavzu bo’lib, uni har bir shoir ijodida uchratamiz. Ibroyim Yusupov esa Vatan,
O’zbekiston, qoraqalpoq
xalqini hayotiy misollar bilan tasvirlaydi. Shoir she’rlarining o’lmasligi
va ommabopligi ham shunda.
Bir jagim suw Bir jagim shòl bolmasa,
Jannet qurip bersende mėn barmayman,
Gul ham juwsan iyisi anqip turmasa,
Ol jerde mėn Qaraqalpaq bolmayman [1].
"Bi
r tomchi suvsiz, bir tomchi cho‘lsiz" misralarida har bir giyohdan tortib, ulkan
bog’largacha shoirning Vatani ekani, usiz bir muddat yashay olmasligini yuqoridagi satrlarda
e’tirof etadi. Ibroyim Yusupovning lirik qahramoni Vatanning har bir zarrasi bilan
tirik ekani
poetik tasvirlangan. Aynan jihatlar shoir ijodining o’ziga xosligini ta’minlaydi. Shunday insonlar
borki, ular cho’lni bo’stonga aylantirib, o’z xalqi nomini dunyoga tarannum etadi. Ana shunday
ulug’ insonlardan biri qoraqalpoq xalqining sevim
li shoiri, xalq shoiri Ibroyim Yusupov Vatan
tuyg’usini o’ziga xos tarzda tasvirlaydi.
Bundan tashqari, Yusupov ona yurtning ahamiyatini kuchaytirish uchun ko’pincha
metafora va ramzlardan foydalanadi. Masalan, u yerni mehribon onaga o’xshatib, uning
asrov
chi va hayotbaxsh xususiyatlarini ta’kidlaydi. Bu o’xshatish nafaqat uning
Qoraqalpog’istonga bo’lgan ehtiromini aks ettiradi, balki o’quvchilarning chuqur his
-
EURASIAN JOURNAL OF ACADEMIC RESEARCH
Innovative Academy Research Support Center
IF = 7.899
Volume 5, Issue 4, April 2025 ISSN 2181-2020
Page 63
tuyg’ularini ham uyg’otadi. Binobarin, uning she’rlari tinglovchilarda kuchli vatanparvarlik va
iftixor tuyg’ularini uyg’otadi.
A’l hawada sayra, dostım, pırpırlap,
Saz benen sa’wbetsiz da’wran boldı ma.
Sen ko’kte, men jerde bunshelli shırlap,
Su’ymegende onnan Watan boldı ma? [2]
Shoir "Poshsha torg‘ayga" she’rida yozadi. Shoir o‘z vatanini shu
nday zavq bilan kuylashni
ko‘ngliga tugib qo’ydi. Uning she’rlari ana shunday keng qalbdan chiqqan ezgu tilaklar orqali
Vatanga, xalqqa muhabbat tuyg’ulari bilan sug’orilgan. Millatning faol va ilg’or ruhi uning
asarlarini o’ziga xos va mazmunli qiladi. Bundan tashqari, Yusupov she’riyatida ona yurt g’oyasi
ko’pincha ajdodlar merosi bilan bog’lanadi, avloddan
-
avlodga o’tib kelayotgan an’analar va
qadriyatlarni saqlab qolish muhimligi ta’kidlanadi.
Shuningdek, Yusupovning qoraqalpoq xalqini tasvirlashi ham muhimdir. Uning
she’riyatida ular ko’pincha mehnatkash, bardoshli va madaniy ildizlari bilan chambarchas
bog’liq holda tasvirlanadi. Ularning kurashlari, zafarlari, qiyinchiliklar oldida bukilmasligini
ta’kidlaydi. Bu bilan u o’z millatining kuch
-qudrati va
matonatiga adabiy ta’rif yaratadi. Bundan
tashqari, Yusupov asarlarida qoraqalpoq xalqining birligi va hamjihatligi tez-tez tilga olinadi. U
ularning jamoaviy kuchi va umumiy merosi ularni birlashtirib, tarixiy qiyinchiliklarni
yengishga qanday imkon beri
shini tasvirlaydi. U kurash va matonat mavzulariga e’tibor qaratib,
xalq va ona-Vatanni bir-
biridan ajratib bo’lmaydi, degan fikrni mustahkamlaydi. "Kunshıģıs
jolawshısına" she’rida qoraqalpoq xalqining birligi, taqdiri mushtarakligi kuchli ekanini
ta’kidlaydi. Bundan tashqari, uning she’rlarida Qoraqalpog’istonning gullab
-yashnashi va
madaniy boyligiga hissa qo’shgan tarixiy shaxslar va kundalik ishchilar ko’pincha ulug’lanadi.
Bu bilan ularning merosi kelajak avlodlar qalbida yashashiga erishadi.
Yusupovn
ing she’riy mavzularidan tashqari, uning ta’siri hozirgi qoraqalpoq adabiyoti va
milliy ongga ham ta’sir qiladi. Ko’plab zamonaviy shoir va yozuvchilar uning asarlaridan
ilhomlanib, vatanparvarlik, matonat va madaniy meros kabi mavzularni o’zlashtirdilar.
Uning
she’riyati shiddat bilan o’zgarib borayotgan dunyoda qoraqalpoq o’zligini saqlab qolish uchun
asos bo’lib xizmat qiladi. Bundan tashqari, Yusupovning adabiyotga qo’shgan hissasi
she’riyatning milliy o’zlikni shakllantirishdagi roli haqida munozaralarga sabab bo’ldi. Uning
asarlari maktablar va oliy o’quv yurtlarida o’rganilib, yangi avlodlarning o’z adabiy va madaniy
merosidan uzilmasligini ta’minlamoqda.
Xulosa.
Xulosa qilib aytganda, Ibroyim Yusupov she’riyatida Vatan va xalq haqida teran
fikr
yuritiladi. U yorqin obrazlar, ramziy til va samimiy tuyg’ular orqali Qoraqalpog’iston
go’zalligi va aholisining matonati mohiyatini aks ettiradi. Uning asarlari nafaqat chuqur
vatanparvarlikni ettiradi, balki o’quvchilarda kuchli milliy o’zlikni anglash tuyg’usini uyg’otadi.
Shuningdek, shoir she’riyati madaniy qadriyatlarni asrab
-avaylash, milliy birlikni
mustahkamlash, Vatanga chuqur muhabbat tuyg’usini tarbiyalashda muhim o’rin tutadi.
Shuning uchun ham qoraqalpoq xalqining madaniy merosini saqlash va
targ’ib qilishda uning
adabiy xizmatlari katta. Uning asarlarini o’rganish va qadrlashni davom ettirish orqali kelajak
avlodlar uning barqaror va mag’rur qoraqalpoq o’zligi haqidagi qarashlarini davom ettirishlari
mumkin.
EURASIAN JOURNAL OF ACADEMIC RESEARCH
Innovative Academy Research Support Center
IF = 7.899
Volume 5, Issue 4, April 2025 ISSN 2181-2020
Page 64
References:
1.
Ibroyim Yusupov.Keuildagi ken dunya. Nukus,1989.
2.
Ibroyim Yusupov.Tanlangan she’rlar. O’zbekiston, aks1990.
3.
ARZIEV, S. A. Symbolic Images In I. Yusupov's Poetry.
JournalNX
,
7
(1), 230-232.
4.
Tolewbaeva, A., & Utegenova, M. THE THEME “MOTHERLAND” IN THE POETRY OF
IBRAYIM YUSUPOV.
Z
biór artykułów naukowych recenzowanych.
, 95.
5.
Orazbayev, A. (2025). Philosophical Views of I. Yusupov.
Pubmedia Social Sciences and
Humanities
,
2
(3).
