Barcha maqolalar

187-190 216 0

Ҳомиладорликка тайёргарлик ва миллат генофонди

З Дусчанова
домиладорликка таиёргарлик - уз ичига комплекс чора-тадбирларни олио, эр-хотин жуфтлигини тулаконли хомилани уруглантиришга, уни муддатида тугилиши ва соглом фарзанд куриш, шу билан бирга-ликда соглом миллат генофондини саклашга каратилгандир. Барча хомиладорликни режалаштираётган аёл-ларга унинг шикоятлари бор йуклигидан катъий назар, бепуштлиги булган ёлларда ва агар анамнезида асорат-ли хомиладорлик булган барча аёлларга хомиладорликка тайёрланиш тавсия этилади. \омиладорлик учун аёлни тайёрлашга каратилган катор тадбирлар экстрагенитал ва гинекологик касалликларни аниклаш учун керак буладиган анамнез, клиник ва лаборатория текширувини, шунингдек, зарур
1-77 104 0

Ҳомила ичи ривожланиши орқада қолган чақалоқларда ҳужайра энергоалмашуви баҳоланган ҳолда юрак-томир тизимининг ҳолати

Умида Насирова

Диссертация мавзусининг долзарблиги ва зарурияти. Ҳомиланинг она қорнида ривожланишдан орқада колиши (ОҚРОҚ) педиатриянинг долзарб муаммоларидан бири ҳисобланади. Жаҳон соғлиқни сақлаш ташкилоти маълумотларига кўра ОҚРОҚ чакалоқларнинг 5-20 фоизида неонатал даврдаги адаптация жараёнларидаги ва боланинг келгуси ҳаёти мобайнида ривожланишидаги носозликларни келтириб чиқармокда. Чақалоқларнинг она қорнида ривожланишдан оркада қолиши ҳозирги замон тиббиёти нуқтаи-назаридан жиддий дизэнергетик бузилишлар билан кечувчи касаллик сифатида баҳоланади.
Жаҳон, минтақа ва республикамиздаги ҳомила ичи ривожланиши оркада қолган чақалоқларда хужайра энергия алмашинувига оид холат бу борада чақалоқларда юрак-қон томир тизимининг мослашув имкониятлари ҳамда хомила ва чақалоқларда ривожланишдан оркада қолиш ҳолатига олиб келувчи хавф омилларининг улушини аниқлаш бўйича илмий-тадқиқотларни амалга оширишни таказо этади. Шунингдек, юрак ритми ва ўтказувчанлигининг бузилиши ҳамда дезадаптация синдромини ташхислашда суткалик электрокардиографии мониторинг асосида тегишли кўрсаткичларни ва болаларда ҳужайравий энергия алмашинуви ферментларининг фаоллик даражасини аниқлаш педиатрия соҳасидаги амалга оширилиши керак бўлган муҳим тадкикотлардан бири ҳисобланади.
Чакалоклар юрак-қон томир тизими дезадаптацияси синдроми она қорнидаги ёки интранатал гипоксия натижасида ушбу тизим фаолиятини бошкарувчи церебрал механизмларнинг издан чиқишига боғлиқ бўлиши шароитида перинатал давр доирасига алоқадор бўлмаган патологик ҳолатларнинг хавф-хатарлари ҳақида эса маълумотлар етарли эмас. Алоҳида таъкидлаш керакки, юрак-қон томир тизими дезадаптацияси ва митохондриал дисфункцияси диагностик мезонларини аниқлаш учун функционал ва цитокимёвий тадкикотлар натижаларини клиник симптоматика билан таққослаш асосида ташхислаш ва даволаш стандартларини такомиллаштириш юзасидан илмий асосланган тавсияларни ишлаб чиқиш тақозо этилади. Шунингдек, мавжуд тиббий ёндошувларнинг танқидий тахдили ва замонавий усулларни қўллаган ҳолда мазкур масалага коррекцияловчи комплекс даволаш ёндошувларини асослаб бериш зарур.
Юқорида келтирилган илмий изланишларни амалга ошириш хомила ичи ривожланиши орқада колган чақалоқларда хужайра энергия алмашинуви баҳоланган ҳолда юрак-кон томир тизими бўйича амалга оширилаётган тадкиқотнинг долзарблигини белгилаб беради. Бундан ташқари, тугилганда тана вазнининг камлиги сабабли юзага келган марказий нерв ва кардиоваскуляр тизимлардаги ўзаро боғлиқ ўзгаришларни баҳолаш усулларини ишлаб чикишга ва амалиётга татбиқ этишга йўналтирилган изланишларни олиб бориш катта прогностик аҳамиятга эга, бу эса диссертация мавзуси долзарб эканлигининг муҳим мезони ҳисобланади.
Ушбу диссертация Узбекистан Республикаси Президентининг 2009 йил 13 апрелдаги “Она ва бола саломатлигини сақлаш, соғлом авлодни шакллантириш бўйича қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида”ги ПҚ-1096-сонли қарори, 2009 йил 1 июлдаги “2009-2013 йилларда Ахолининг репродуктив саломатлигини мустаҳкамлаш, соғлом бола туғилиши, жисмоний ва маьнавий баркамол авлодни вояга етказиш борасидаги ишларни янада кучайтириш ва самарадорлигини ошириш чора-тадбирлари дастури тўғрисида”ги ПҚ-П44-сонли қарорида белгиланган вазифаларни амалга оширишга қаратилган бўлиб, тадқикот натижасида олинган илмий натижалар республика бўйича она корнида ривожланишдан оркада колган чакалокларга кўрсатиладиган тиббий хизмат сифатини яхшилаш ва гўдаклар ўлимини камайтириш имконини беради.
Тадқиқот мақсади: ривожланишдан орқада қолган чақалоқларда юрак-қон томир тизими функционал ҳолати ва ҳужайравий энергия алмашинуви фаоллик даражасини баҳолаш ҳамда даволаш усулларини мутаносиблаштириш.
Диссертация тадқиқотининг илмий янгилиги куйидагилардан иборат:
илк бор гестация муддатларига боғлиқ ҳолда ҳомиланинг она қорнида ривожланишдан оркада қолишининг биокимёвий ва ультратовуш маркерлари аниқланган;
она - йўлдош тизимидаги гемодинамик бузилишларнинг биокимёвий маркерлар ўзгаришлари билан уйғунлашуви ҳомила ривожланишининг оркада колишининг илк белгилари ҳисобланиши аниқланган; 
чакалоклардаги она қорнида ривожланишдан оркада колиши шаклига боғлик равишда перинатал гипоксиянинг марказий нерв тизими зарарланиши оғирлик даражасига таъсири аниқланган;
болаларда нерв тизимининг перинатал шикастланиш даражасига боғлиқ бўлган юрак-қон томир тизими адаптацияси бузилиши аниқланган. Юрак-қон томир тизим адаптив имкониятларини баҳолаш учун суткалик Холтер мониторингидан фойдаланилган холда юрак ритми вариабеллиги (ЮРВ) аникланган;
миокарднинг ишемик-гипоксик зарарланишининг клиник ва электрокардиографик (ЭКГ) белгилари билан бирга кечувчи юрак ритми ва ўтказувчанлиги бузилиши хусусиятлари кўрсатилган;
чакалокларда хужайравий энергия алмашинуви ҳолатини ўрганиш имконини берувчи ва митохондриал функцияларни акс эттирувчи тестларнинг юқори информативлиги кўрсатиб берилган, ривожланишдан оркада колишнинг турли шакллари билан огриган болаларда митохондриал етишмовчилик белгилари аникланган;
ривожланишдан оркада колган чакалокларда митохондриал етишмовчиликни метаболизмнинг турли даражаларига таъсир этувчи дори воситалари билан коррекциялаш зарурати патогенетик асослаб берилган;
«нишон» аъзоларга синергик таъсир кўрсатувчи дори воситаларидан фойдаланган ҳолда ўтказиладиган комплекс метаболик терапия самарадорлиги баҳоланган. Метаболик терапияни қўллаш замирида она корнида ривожланишдан оркада колган чакалокларда бўй-вазн кўрсаткичларининг ортишига олиб келувчи митохондриялар фаоллиги ва сонининг кўпайиши кайд этилган. Балларда ифодаланган бахо текширилган чакалокларда марказий нерв тизимининг структуравий-функционал бузилишларининг ифодаланишига қўлланилган дори воситалари таъсир характери ва даражасини аниклаш имконини берган;
энерготроп дори воситаларининг нейрометаболитик воситалар уйғунлигида қўлланилиши ҳаракат фаоллигининг яхшиланишига ва нейронал шикастланишларни коррекциялаш, юрак ритми ва ўтказувчанлигининг тикланишида ижобий динамикага эришиш бўй-вазн кўрсаткичлари суръатининг ошишига, бу эса ривожланишдан орқада қолган болаларнинг адаптив имкониятларининг сезиларли ўзгаришига олиб келган.
ХУЛОСА
1. Ҳомиланинг она корнида ривожланишдан орқада қолишини келтириб чиқарувчи етакчи хавф омилларига такқослов гурухи билан қиёсланганда 5,46 баробар ортиқ бўлган плацентар етишмовчилик, перинатал инфекциялар (4,67 баробар), гестозлар (3,57 баробар), шунингдек ҳомиладорликнинг II ва III триместрларида ўтказилган УТИ натижалари бўйича аниқланган ОҚРОҚ белгилари киради. Фетоплацентар тизимдаги гемодинамика бузилишлари асосий фетометрик кўрсаткичларининг 2-5 мм га ортда қолишига олиб келади, бу 2-3 ҳафталик гестация фарқига тўғри келади. Ҳомила тана вазнининг биокимёвий маркерлар нисбатига боғликлиги аниқланди: хомила тана вазни канча кичик бўлса ОХГ кўрсаткичлари шунча паст ва АФП қийматлари эса юкори бўлади (р<0,05).
2. Юрак кон томир тизимининг адаптация имкониятлари гипоксия оғирлигига боғлиқ бўлди. Юрак кон томир тизими дизадаптация синдромининг клиник кўринишлари 62% ҳолатда тахикардия, 38,6 фоиз ҳолатда брадикардия, 22,7 фоиз ҳолатда юрак тонларининг бўғиқлиги, 28,4 фоиз ҳолатда турли даражада ифодаланган систолик шовқин, 34,8 фоиз ҳолатда доимий бўлмаган майда пуфакли хирриллашлар билан кечди. Стандарт ЭКГ натижалари бўйича транзитор миокард ишемияси асосий гурухдаги 43,6 фоиз чакалокда ва таққослаш гуруҳидаги 8,8 фоиз болада аниқланиб, булар юрак мушаги зарарланиш зонасининг катталигига боғлиқ бўлган МВ-КК кардиоспецифик фермента фаолигининг ҳаққоний ошиши (р<0,01) билан кечди.
3. Стандарт ЭКГ билан таққосланганда Холтер усулида мониторинглаш сутка давомида аритмиянинг микдорий тавсифини, унинг циркад тури ва ритмнинг бузилишини аниқлаб берди. Аритмиялар структурасида гетеротоп бузилишлар устунлик қилди: асосий гуруҳдаги 73,1 фоиз чақалокда суправентрикуляр ва 46,2 фоиз болада кундузги турга оид қоринчалар экстрасистоласи, шунингдек II даражали синоатриал блокада кўринишидаги импульс ўтказувчанлигининг бузилиши 1,46 фоиз болада, III даражали синоатриал блокада кўринишидаги импульс ўтказувчанлигининг бузилиши 16,3 фоизида ва антровентрикуляр блокада кўринишидаги импульс ўтказувчанлигининг бузилиши 1,46 фоиз болада кайд этилган. Церебрал ишемиями ўтказган чакалокларда вегетатив регуляция бузилишлари юрак ритмига парасимпатик таъсирларнинг камайганлигини белгилаб берди, бунда LF/AF индекси ортиши билн кечувчи симпатик регуляция бўғини устунлик килади. Эхокардиография натижалари бўйича аникланган гемодинамик бузилишлар зарбли ва минутли ҳажмнинг камайиши ҳамда неонатал ўпка гипертензияси, шунингдек чап коринча диастолик дисфункциялари билан кечувчи миокард дисфункцияси кўринишида намоён бўлди.
4. Чақалоқларда тўқима энергия алмашинувидаги бузилишлар ОҚРОҚ шаклига боғлиқ бўлди. Она қорнида ривожланишдан оркада колишнинг асимметрии шаклида ферментлар фаоллиги кўрсаткичлари ҳужайравий энергия алмашинуви анаэроб жараёнларининг компенсатор зўриқишидан далолат беради. Ривожланишдан орқада колишнинг симметрии шаклида чукур митохондриал дисфункция кузатилди. Ҳужайравий энергетика ферментлари фаоллигида аникланган ўзгаришлар СДГ, ГДГ ва ЛДГ фаоллигининг камайиши билан кечди (р<0,05). Ривожланишдан орқада колишнинг симметрии шаклида уларнинг камайиши яқколрок ифодаланди, шу билан бирга ГФДГ фаоллиги ҳомила ривожланиши оркада қолишининг асимметрик шаклига Караганда юкори бўлди, бу анаэроб жараёнларнинг компенсатор зўриқишини акс эттирди.
5. Ҳужайравий энергия алмашинувидаги аникланган бузилишлар юрак-кон томир тизимидаги функционал бузилишлар замирида кечди, бу ўзига хос клиник кўринишлар билан бирга кечадиган миокарднинг биоэнергетик етишмовчилигидан далолат беради. ЮРВ кўрсаткичлари avNN (r=+0,896), SDNN (r=+0,929), VLF (r=+0,762) кўрсаткичлари ва ўртача rMSSD (r=+0,614), pNN50 (r=+0,685), LF (r=+0,312) ва HF (r=+0,410) СДГ фаоллиги билан ўзаро боғлиқ бўлди.
6. L-карнитин ва кортексин қўлланилган комплекс терапия: 2 ой мобайнида Элькар 0,075 г дан кунига 3 маҳалдан 2 ой мобайнида ва Кортексин 0,5 мг дан мушак орасига 10 кун мобайнида буюрилгандаги самарадорлиги аникланди. Стандарт давога метаболик терапиянинг киритилиши олдин вазннинг, кейин эса бўй узунлигининг ортишига олиб келди. Бу ўзгаришлар ривожланишдан оркада колишнинг асимметрик шаклида яқкол ифодаланди. СДГнинг тана вазни (r=+0,96) ва бўй узунлигига (г=+0,97) коррелятов боғлиги аниқланди. ЭКГ натижаларига кўра комплекс терапия замирида асосий гуруҳ болаларининг 61,2 фоизида (49) юрак қисқаришлари частотасининг камайиши, юрак ритми реактивлигининг пасайиши, миокард реполяризацияси жараёнларининг яхшиланиши, ритм бузилишлари кузатилиш частотасининг камайиши қайд этилди. Неврологик статусда ижобий ўзгаришлар ҳиссий реакцияларда, мушак тонуси ва тонус-рефлектор реакциянинг тикланишида аниқланди ва бу асосий гурухдаги 70 фоиз болада кузатилди. “Сезиларли ижобий ўзгариш” - 56,1 фоиз болада, “ ижобий ўзгариш” - 31,1 фоиз болада, “оз микдорда ижобий ўзгариш”- 13,8 фоиз болада кайд этилди, такқослаш гуруҳида мос равишда - 36,4; 33,2 ва 30,4 фоиз болада кайд этилди. Болаларда ҳаёт сифатининг ортиши (даволанишдан кейин) жисмоний, психологик ва ижтимоий фаровонликнинг субъектив баҳосига асосланган саломатлик ҳолатининг, ҳамда тиббий технологиялар самарадорлигининг интеграл мезони бўлиб хизмат килади.

77-80 193 0

Қорақалпоғистонда аҳолининг сув таъминоти тизимини молиялаштириш муаммолари

Ш Искандарова , С Гулямов , И Усманов , М Хасанова

Қорақалпоғистонда сув таъминоти ва чучук сувнинг ягона манбаи бўлган Амударё дарёси бошидан охиригача ифлосланишга дучор бўлмоқда. Қорақалпоғистон Республикаси атрофидаги ер усти сувлари суғориладиган ерлардан пестицидлар, ноорганик ўғитлар билан ифлосланган минерализацияси кўпайган сувларнинг Амударёга қайтиши, шунингдек, Амударёнинг юқори ва ўрта оқимидан тозаланмаган ва етарли даражада тозаланмаган саноат ва маиший оқава сувларнинг чиқиши туфайли ифлосланмоқда

110-112 197 0

Қорақалпоғистон республикасида оналикни ва болаликни муҳофаза қилиш тизимида эришилган ютуқлар

Д Бекбаева
Коракалпогистон Республикаси согликни саклаш вазирлиги тизимида Республика ихтисослаштирилган Акушерлик ва гинекология илмий Амалий медицина маркази Нукус филиали, Республика болалар куп тармок тиббиёг маркази, Республика шошилинч тез тиббий ёрдам илмий маркази Нукус филиали, шахар ва барча туман тиббиёт бирлашмаларида 16 та тугрук булимлари ва болалар булимларида, 26 оилавий ва куп тармокли поликлиникалари ва 188 та кишлок врачлик пунктларида, 279 акушер- гинеколог, 18 болалар гинекологи, 302 педиатр, 64 неонатологлар ва 1417 нафар акушеркалар ахолига оналикни ва болаликни мухофаза килиш ишлари юзасидан хизмат курсатиб келмокдалар.
13-15 159 0

Юқумли инфекцон касалликлардан сўнг юқори нормал қон босими ва енгил гипертензия билан оғриган беморларда чап қоринча миокарди функциясининг бузилишлари диагностикасида допплерография кўрсаткичларининг ижобий аҳамияти ва ўзига хослигини аниқлаш

М Баратова, М Атаева, М Мансурова, Г Кобилова, М Махмудова
Курсаткичларни узига хослиги шундаки, юкумли холатларни утказган СЮН билан юкори артериал босим ва енгил артериалгипертензияси бор беморларни комплекс допплерографияси эрта ташхислащда ижобий ахамиятга зга булади.
98-100 172 0

Эффективности проведение массовой профилактики дефицита железа у девочек-подростков в узбекистане (примере ферганской области

Г Хасенова, А Чуенбекова
Актуальность проблемы. По данным отечественных и зарубежных литературы актуальность темы определяется в зависимости от числа серьезных последствий ЖДА. К числу серьезных последствий ЖДА для организма относят риск материнской смертности, задержку роста плода, высокую антенатальную и перинатальную смертность и пониженную физическую активность/1) При жслсзодсфицитной анемии наблюдается развитие синдрома «анемического сердца», депрессии, увеличение числа инфекционных заболеваний, особенно среди детей, нарушение лактационной функции женщин, хропизация многих заболеваний/1)
15-16 72 0

Этиология недостаточности клапана аорты и показания к хирургическому лечению этого порока

А Абдуназаров , М Эрназарова

В связи с учетом образом жизни у многих жителей страны, особенно у мужчин, наблюдается проблемы с сердцем, что в дальнейшем приводит к его различным заболеваниям. Одними из этих заболеваний являются приобретенные пороки сердца.

107 200 0

Эпилепсия касаллигини диагностикасида замонавий ёндошувлар

Ё Маджидова , Ш Маматкурбонов, О Бобомуротова , Г Маматова

Эпилепсия касаллигини ташхис куйишда замонавий нейровизуализацион усулларни куллашнитахлил килиш.

92-96 172 0

Экстракорпорал захарсизлантириш системалар учун фильтрларни ишлаб чиқариш мақсадида янги ёндашув

З Хайбуллина, Р Садыков, О Ким, М Азимова
Пахта целлюлозаси ва полипропилендан олинган комбинацияланган янги фильтр сорбент заррачаларини ушлаб колувчи тусик хусусиятларига хамда билирубин даражасини 22%га (р<0,05), плазманинг уртача молекулалари 25,4% (р<0,05); усма некрозининг альфа фактори 18,5% га (р<0,05) камайиши билан ифодаланадиган ва кушимча дезинтоксикацион хусусиятларга зга. Глюкоза, умумий оксил альбумин, электролитлар комбинацияланган янги фильтр оркали фильтрациясининг хакикий узгаришлари аникланмади. Фильтр таркибидаги модификацияланган целлюлозанинг (МЦ) кушимча дезинтоксикацион хусусиятлари амалга ошириш учун асос булиб биологик инертлиги, ионалмашинувчанлиги хлсобланади. МЦнинг полипропилен билан биргаликда кулланилиши комбинацияланган субстратнинг барьер хусусиятларни яхшилайди. МЦ + полипропилен комбинациям экстракорпорал детоксикация тизимларига фильтр сифатида кейинги тадкикотлар учун тавсия этилиши мумкин.
181-185 386 0

Экологик муҳитни кўриш аъзосига таъсири

С Миррахимова, Я Салиев, Ш Бектурдыев, O Орипов
Маълумки, ер экотизимларида ифлослантирувчи моддаларнинг тарқалиши ва таъсири натижасида салбий биоэффектлар пайдо бўлади: ўткир, сурункали ва узоқ. Экологик ноқулай жойларда аҳолиси, комплекс зарарли факто-дом подвер-назокатли таъсири, иммунитет танқислиги шароитлари ва ал-лергизатион организмнинг ривожланиши билан иммун ҳолати бир ўзгариш бор [4]. Баъзи саноат зоналари учун аллергик касалликларнинг кўпайиши характерли бўлиб қолди, бу экологик омилларни баҳолашнинг натижаси бўлиб, аҳолининг соғлиғига таъсир қилади
17-19 417 0

шифохона ичиинфeкцияси қўзғатувчилари

М Худайберганов, Д Акрамова
Шифохона ичи инфекциясига қарши курашишда илмий асосланган чора тадбирлами ишлаб чиқишда қўзғатувчиларни аниқлаш ва идентификациялаш, улами чуқур ўрганиш в ҳар хил кўринишдаги шифохоналарда тарқалишини аниқлаш ниуҳим роль ўйнайди.
255-257 82 0

Частота распределения полиморфных вариантов гена MTRR у новорожденных с задержкой внутриутробного развития

Н Ходжамова, З Рахманкулова, М Исмаилова

Научные работы последних лет значительно расширяют наши представления о роли генетических факторов в возникновении и развитии различных патологических состояний и заболеваний у плода. Выявленные в последние годы корреляционные взаимосвязи полиморфизма генов с предрасположенностью или устойчивостью к различной патологии определяют патогенетическую основу молекулярной генетики заболеваний у плода и новорожденного. На сегодняшний день показана возможность возникновения гипергомоцистеинемии и связанных с ней патологических состояний в результате нарушения функции ферментов, участвующих в фолатном обмене - MTHFR, MTRR, MTR.

130-133 123 0

Хроническая полиорганная патология в современной популяции: проблемы эпидемиологи ческого изучения и профилактики

N Mamasaliev, A Vertkin, M Shamuilov, V Moskvichev, M Halikov, R Yuldashev

Множественность заболеваний и полиорганность патологии (коморбидность) у одного и того же человека давно привлекает внимание клиницистов и исследователей

129-131 144 0

Характеристика заболеваемости населения с учетом влияния факторов внешней среды

X Rustamova, N Stojarova, Sh Abdurashitova

Здоровье людей является одной из важнейших проблем человечества. Здоровье человека является комплексным понятием, характеризуемым физическим, психическим и социальным благополучием, что обуславливает его многофакторность. С ходом исторического развития приоритетное значение приобретают разные факторы: природные условия, состояние окружающей среды, социально-экономическая ситуация, уровень медицинского обслуживания, образ жизни

83-90 176 0

Характер и особенности ремоделирования сосудистых и паренхиматозных структур печени при сочетанной травме грудной клетки и бедра в эксперименте

С Гданський
Закрытая сочетанная травма груди является одним из самых тяжелых видов политравмы которая приводит к развитию синдрома взаимного отягощения и характеризуется множественностью и тяжестью поражений внутренних органов. Одной из основных причин полиорганной недостаточности при таких повреждениях считается гиповолемический шок. Поэтому целью исследования было: установить особенности динамики и дать характеристику морфологических изменений в паренхиме печени и ее кровеносных руслах при сочетанной травме грудной клетки и бедра в эксперименте.
Эксперименты выполнены на белых крысах, которым моделировали левосторонний закрытый пневмоторакс с переломом ребра в сочетании с закрытым переломом левой бедренной кости. По результатам исследования установлено, что сочетанная травма грудной клетки и бедра сопровождается выраженными расстройствами печеночной гемодинамики, следствием которых является развитие дистрофических процессов в паренхиматозных элементах органа На ранних стадиях постгравматического периода (1 сутки) это проявляется выраженным полнокровием центральных вен с одновременным сужением артерий среднего, мелкого калибра и артериол и снижением их пропускной способности. В дальнейшем (3-е суток) вазоконстрикция потенцируется гипоксией, закономерно возникающей при травмах грудной клетки, сопровождающихся пневмотораксом с ателектазом легких, что было подтверждено прогрессирующим сужением просвета и уменьшением пропускной способности артерий мелкого калибра Артерии большого калибра, наоборот, компенсаторно реагировали снижением тонуса стенок и расширением просвета Максимального развития указанные сосудистые реакции достигали на 7-е сутки. После этого наблюдалось их обратное развитие и уже к 28 суткам состояние кровеносного русла печени становилось близким к таковому у интактных животных. Что касается паренхимы печени, то на ранних стадиях эксперимента в гепатоцитах наблюдались явления гидропической дистрофии. Максимального развития дистрофические процессы приобретали к 7 суткам эксперимента и проявлялись гомогенизацией печеночной ткани с потерей контуров клеток и деструкцией их ядер. Начиная с 14 суток и до завершения эксперимента в 28-дневный срок происходило восстановление структурной организации паренхимы печени, что свидетельствует о тесной связи между' сосудистыми расстройствами и трофическими изменениями в гепатоцитах, возникающими под влиянием сочетанной травмы.
97 242 0

Фортификация пшеничной муки - основа профилактики железодефицитной анемии

Г Хасенова, М Ли
Актульность. Жслсзодсфицитная анемия у взрослых ведет к снижению работоспособности, риску развития злокачественных опухолей, особенно желудка, простаты, пищевода, прямой кишки, грудной железы, затяжного и тяжелого течения опасных инфекционных заболеваний, таких, как туберкулез. У людей ЖДА снижена устойчивость к воздействию отрицательных факторов внешней среды. Распространенность анемии среди женщин репродуктивного возраста в Казахстане составила 45,7% в 2006 году по данным национально репрезентативных Мульти - индикаторных и кластерных исследований (МИКИ), проведенных Казахской академией питания совместно с ЮНИСЕФ.
54-57 92 0

Формирование здорового образа жизни подростков

V To'raqulov, N Narmuhamedova
Данного исследования было изучение образа жизни и досуга подростков в сельской местности, для внедрения первичной профилактики и предупреждения возникновения болезней
88-89 113 0

Физическое развитие детей до 5 лет, проживающих в республике Каракалпакстан

З Кудайназарова, М Кутлымуратов, Н Орынгалиева
Актуальность. Физическое развитие, безусловно, является одним из основных критериев здоровья ребенка. Установлена связь низких показателей физического развития с наличием длительно текущих и острых заболеваний. Известно, что чем хуже физическое развитие детей, тем выше уровень их заболеваемости.
Динамическое наблюдение за развитием растущего ребенка является необходимым не только для выявления индивидуальных особенностей роста и созревания, темпа и гармоничности развития, но и весьма универсальным диагностическим «ключом» для определения степени физического развития.
46-47 83 0

Физическая активность и здоровье

М Асланова , З Оташехов

Существует много людей, не только в нашей стране, но и во всём мире, которые страдают гиподинамией, то есть недостатком двигательной активности.

1-22 109 0

Уюшган болалар муассасаларида биологик фаол овқат қўшимчаларини қўллашни гигиеник асослаш

Маргуба Рузиева

Тадкиқот объектлари: болалар, оила ва мактабгача болалар муассасаларидаги овқат рационлари, биологик фаол овқат қўшимчалари, тажриба остидаги ҳайвонлар.
Ишнинг мақсади: Мактабгача болалар муассасаларида биологик фаол овқат қўшимчаларини қўллаш йўли билан болаларнинг овқат рационларини мутаносиблашнинг самарали услубларини ишлаб чиқиш.
Тадқиқот усуллари: гигиеник, токсикологик, биокимёвий, кимёвий ва статистик.
Олинган натижалар ва уларнинг янгилиги: болалар кундалик овқат рационларининг озуқавий ва биологик қийматлари оиладаги овқатланиш ва мактабгача тарбия муассасаларидаги овқатланиш билан боғлиқлиги ва микронутриентларга бўлган эҳтиёжни озиқ-овқат маҳсулотларини истеъмол қилиш микдорини ошириш йўли билаи қондириб бўлмаслиги аниқланган.
Биологик фаол овқат кўшимчаларини гигиеник ва токсикологик тскшириш натижасида мактабгача болалар муассасаларидаги овқат рационларида танқис бўлган С, А, В6, В12 витаминлари, фолат кислотаси, кальций, магний, алмаштириб бўлмайдиган аминокислоталарга бой бўлган маҳаллий «Биовит» биологик фаол қўшимчаси танлаб олииди ва қўлланилди. Натижада, болалар овқатларининг биологик қиймати ошишига, азот баланси, оқсил сўрилиши, сийдикдаги азот моддалари, С витамини алмашинувининг биокимёвий кўрсаткичлари мсъёрий ҳолатга келишига эришилди.
Мактабгача тарбия муассасаларида биологик фаол овқат қўшимчаларини қўллашни гигиеник асослаш ва уларнинг самарадорлигини баҳолаш бўйича янги услубий ёндашув ишлаб чиқилди.
Амалий ахамияти: изланишлар натижасида соғликни саклаш амалиёти учун Ўзбскистон Рсспубликаси СанҚМ, 2 та услубий қўлланма, 1 та овқатланиш ҳолатини баҳолаш услуби ишлаб чиқилган ва тасдиқланган.
Тадбиқ этиш даражаси ва иқтисодий самарадорлиги: олинган натижалар Республика миқёсида тадбиқ этилган ва аҳоли саломатлигини сақлашда муҳим роль ўйнаб, халқ хўжалигида, умумпрофилактик, ижтимоий, экологик-гигисник ахамиятга эга.
Қўллаииш (фойдаланиш) соҳаси: профилактик тиббиётда ва гигиена амалиётида, ўқув жараёнида.

24-26 176 0

Ўсмир қизлар репродуктив саломатлиги келажак авлоднинг ижтимоий етуклиги асосидир

З Дусчанова
2017 йил якунининг статистик маълумотларига кура Узбекистан ахолисининг учдан бир кисмини ёшлар ташкил этади. БЖССТ такидлашича усмирлар деб 10-15 ёшдаги шахслар хжобланади, 15 ёшдан 24 ёшгача булган ахоли эса ёшлар хисобланади.
Репродуктив саломатлик деганда инсон аъзо ва тизимларининг меъёрда ишлаши, жисмоний ва интелектуалуал стуклиги билан биргаликда, айникса ижтимоий камоли хам тушинилади. Усмирларнинг репродуктив ва ижтимоий саломатлигига куйидагилар салбий таъсир килади, булар: репродуктив саломатлик тугрисида туда маълумотга эта эмаслик, уйламасдан килинган хатти-харакатлар, тутри хулоса ч и кара олмаслик. Бунинг учун усмирлар узларини турли хатарли ва носоглом турмуш тарзидан узоада сакламоклари лозим.
111 344 0

Уровень тревожности у мужчин, состоящих в бесплодном браке

Ё Маджидова , И Рахмонов

Определить уровень тревожности у мужчин, состоящих в бесплодном браке.

28-31 234 0

Ўлмас ўт гуллари ва чучукмия илдизи қайнатмаси дамламасининг антиоксидант таъсири

A.O. Kaldibaeva, A.A.

Улмас ўт гули дамламаси ва чучукмия илдизи цайиатмасинипг сурункали токсик гепатитда ёглар переоксидланит ззсараёнига таъсири ургапилгаи. Олинган тазкрибаларга кура, чучукмия илдизи цайнатмаси ва ўлмас ўт гули дамламаси гелиотрин билан чацирилган сурункали заҳарланишда оксидланишга царит таъсирга зга эканлиги аникранди. Шифобахуи
ўсимликлардан тайёрланган цайнатма ва дамлама зкигарни ҳимоя цилиш таъсири бўйича, гепатопротектор карсил препаратидан цолишмаслиги келтирилган

22-26 132

Узоқ даврдан сўнг операциядан кейинги вентрал чуррали беморлар ҳаёт сифати

С Давлатов
Самарканд Давлат тиббиёт институгининг 1-чи ва 2-чи клиникаларининг хирургия булимларида операция утказган 217 нафар операциядан кейинги вентрал чурралар билан мое ёшдаги беморлар тадкикот асосини ташкил килди. Тавсия этилган ишланмалар ва инновацион ёндашувни куллагандан сунг беморлар хаёт сифати герн ио пластика утказган асосий гурухдаги беморларда, киёсий гурух беморларига нисбатган яхшиланди.
7-9 189 0

Ўзбекистоннинг айрим худудларида яшовчи қиз болалар Орасида гинекологик касалликларнинг учраши ва таркиби

Ф Арипова, М Таджиева, К Назарова, Д Закирходжаева
Хоразм вилояти усмир кизлар орасида утказнлган текширишларга кура, барча тскширилган гурухларда асосий соглик курсаткичлари сустлиги аникланди. Бу узгаришлар айникса клиник текширув антропометрик курсаткичларни солиштирганда, эхографик, гормонал ва иммунологик текшириш усуллари натижаларида намоён булди. Ушбу натижалар Орол олди регионнинг ножуя экологик факторлар таъсири далили булиб усиб келаётган келажак авлодининг соглигига катта ахам пяти мавжуд.