Авторы

  • Baxromjon Abduraxmonov
    Toshkent farmatsevtika instituti “Fizika, matematika va axborot texnologiyalari” kafedrasi mudiri, f.-m.f.n., dotsent
  • Aziza Ochilova
    Toshkent farmatsevtika instituti “Fizika, matematika va axborot texnologiyalari” kafedrasi assistenti

DOI:

https://doi.org/10.71337/inlibrary.uz.ejmtcs.128138

Ключевые слова:

Квадратное уравнение геометрический метод прямая решение поверхность.

Аннотация

В данной статье анализируются возможности использования геометрических методов при решении квадратных уравнений. Эти подходы важны не только для закрепления теоретических знаний, но и для решения практических задач.


background image

EURASIAN JOURNAL OF MATHEMATICAL

THEORY AND COMPUTER SCIENCES

Innovative Academy Research Support Center

IF =

7.906

www.in-academy.uz

Volume 5 Issue 6, June 2025 ISSN 2181-2861

Page 13

EFFECTIVE METHODS FOR SOLVING QUADRATIC

EQUATIONS USING GEOMETRIC METHODS

Abduraxmonov Baxromjon Alisherovich

1

Ochilova Aziza Yorqul qizi

2

1.Head of the Department of “Physics, Mathematics and Information

Technologies” of the Tashkent Pharmaceutical Institute, Doctor of

Physical and Mathematical Sciences, Associate Professor

2. Assistant of the Department of "Physics, Mathematics and

Information Technologies" of the Tashkent Pharmaceutical Institute

https://doi.org/10.5281/zenodo.15690306

ARTICLE INFO

ABSTRACT

Received: 12

th

June 2025

Accepted: 17

th

June 2025

Online: 18

th

June 2025

This article analyzes the possibilities of using geometric
methods in solving quadratic equations. These approaches are
important not only for strengthening theoretical knowledge,
but also for solving practical problems.

KEYWORDS

Quadratic

equation,

geometric method, straight
line, solution, surface.

ЭФФЕКТИВНЫЕ МЕТОДЫ РЕШЕНИЯ КВАДРАТНЫХ УРАВНЕНИЙ С

ИСПОЛЬЗОВАНИЕМ ГЕОМЕТРИЧЕСКИХ МЕТОДОВ

Абдурахмонов Бахромжон Алишерович

1

Очилова Азиза Ёркул кизи

2

1.Заведующий кафедрой «Физика, математика и информационные технологии»

Ташкентского фармацевтического института, кандидат физ.-мат. наук, доцент

2.Ассистент кафедры физики, математики и информационных технологий

Ташкентского фармацевтического института

https://doi.org/10.5281/zenodo.15690306

ARTICLE INFO

ABSTRACT

Received: 12

th

June 2025

Accepted: 17

th

June 2025

Online: 18

th

June 2025

В данной статье анализируются возможности
использования геометрических методов при решении
квадратных уравнений. Эти подходы важны не только
для закрепления теоретических знаний, но и для решения
практических задач.

KEYWORDS

Квадратное уравнение,
геометрический метод,
прямая,

решение,

поверхность.

GEOMETRIK USULLAR YORDAMIDA KVADRAT TENGLAMALARNI

YECHISHNING SAMARALI USULLARI

Abduraxmonov Baxromjon Alisherovich

1

Ochilova Aziza Yorqul qizi

2

1.Toshkent farmatsevtika instituti “Fizika, matematika va axborot texnologiyalari”

kafedrasi mudiri, f.-m.f.n., dotsent

2.Toshkent farmatsevtika instituti “Fizika, matematika va axborot texnologiyalari”

kafedrasi assistenti

https://doi.org/10.5281/zenodo.15690306


background image

EURASIAN JOURNAL OF MATHEMATICAL

THEORY AND COMPUTER SCIENCES

Innovative Academy Research Support Center

IF =

7.906

www.in-academy.uz

Volume 5 Issue 6, June 2025 ISSN 2181-2861

Page 14

ARTICLE INFO

ABSTRACT

Received: 12

th

June 2025

Accepted: 17

th

June 2025

Online: 18

th

June 2025

Ushbu maqolada kvadrat tenglamalarni yechishda geometrik
usullardan foydalanish imkoniyatlari tahlil qilinadi. Ushbu
yondashuvlar nafaqat nazariy bilimlarni mustahkamlashga,
balki amaliy masalalarni yechishda ham muhim ahamiyat
kasb etadi.

KEYWORDS

Kvadrat

tenglama,

geometrik

usul,

to‘g‘ri

chiziq, yechim, yuza.

Matematikada kvadrat tenglamalarni yechishning turli xil usullari mavjud bo‘lib, ulardan

algebraik va geometrik yondashuvlar keng qo‘llaniladi. Algebraik usullar odatda formulalar va
hisob-kitoblarga asoslangan bo‘lsa, geometrik usullar esa tushunchalarni vizual tarzda
ifodalash va muammolarni grafik yoki shakllar yordamida yechishga imkon beradi.

Geometrik yondashuv kvadrat tenglamalarning ildizlarini tushunishni osonlashtiradi va

ularni grafik shaklda tasvirlash orqali yechish imkoniyatini yaratadi. Ayniqsa, parabola, to‘g‘ri
chiziq va boshqa geometrik shakllar yordamida kvadrat tenglamalarni yechish usuli matematik
tushunchalarni yanada chuqurroq anglashga yordam beradi.

1-misol.

Kvadrat tenglamaning yechimini toping.

2

10

39

x

x

Yechish:

Bu misol quyidagicha ifodalangan. Yon tomonlari

x

bo‘lgan kichik kvadrat

chizamiz (1-rasmdagi qora rangda) va uning yon tomonlariga balandligi

10

4

ga teng bo‘lgan

to‘g‘ri to‘rtburchak (dastlabki tenglamada

x

uchun koeffitsyent 10 ga teng) shu shaklning

burchaklariga tomonlari

10

4

bo‘lgan kvadrat chizamiz.

1-

rasm

Katta kvadratning yuzasi barcha to‘g‘ri to‘rtburchaklar yuzalari yig‘indisiga teng.

2

2

2

2

10

10

10

4

10

4

4

4

4

x

x

x

x

 

 

Shart bo‘yicha

2

10

39

x

x

, ya’ni katta kvadratning maydoni

2

10

39

4 39 25 64

4

 


background image

EURASIAN JOURNAL OF MATHEMATICAL

THEORY AND COMPUTER SCIENCES

Innovative Academy Research Support Center

IF =

7.906

www.in-academy.uz

Volume 5 Issue 6, June 2025 ISSN 2181-2861

Page 15

Demak, katta kvadratning tomoni 8 ga teng. Shuning uchun

10

2

8

4

x

 

bo’lsa,

x

ning qiymati

3

x

bo‘ladi.

2-misol.

Kvadrat tenglamani yeching.

2

6

16 0

y

y

 

.

Yechish.

Kvadrat chizamiz. (2-rasm)

2-

rasm

Dastlabki tenglamaning shartlarini qayta joylashtiramiz:

2

6

16

y

y

Tenglamalar

yechimining xossalariga asoslanib

2

6

9 16 9

y

y

  

yoki

2

6

9 25

y

y

 

. Bu shuni

anglatadiki,

2

6

9

y

y

va

25

lar geometrik jihatdan yon tomonlari

3

y

bo‘lgan

kvadratning yuzasi, ya’ni yig‘indisi ushbu maydonni tashkil etuvchi to‘g‘ri to‘rtburchak

maydonlaridan bir tomondan

2

2 3

9

y

y

   

va bosha tamondan

2

3

y

Shunday qilib,

ushbu geometrik nisbat algebraik ravishda quyidagicha qayta yozilishi mumkin:

2

2

6

9

3

y

y

y

  

,

3

5

y

  

1

2

y

,

2

8

y

 

3-misol.

Kvadrat tenglamani yeching.

2

10

16

0

x

x

Yechish:

Tomoni

x

bo‘lgan bo‘lgan kvadrat va uning ichida tomonlari

x

va 5 bo‘lgan

ikkita to‘g‘ri to‘rtburchak chizamiz. (3-rasm)

Tomoni

5

x

bo‘lgan ichki kvadratning maydoni

2

5

5

25

S

x

x

x

ga teng

bo‘ladi. Dastlabki tenglamadan

2

10

16

x

x

 

. U holda

25 16 9

S

 

va ichki kvadratning

tomoni 3 ga teng.

3-

rasm


background image

EURASIAN JOURNAL OF MATHEMATICAL

THEORY AND COMPUTER SCIENCES

Innovative Academy Research Support Center

IF =

7.906

www.in-academy.uz

Volume 5 Issue 6, June 2025 ISSN 2181-2861

Page 16

Ushbu usuldan foydalanib siz

2

x

px

q

ko‘rinishidagi kvadrat tenglamaning musbat

ildizlarini topishingiz mumkin.

Kvadrat tenglamalarni yechishda geometrik usullarning qo‘llanilishi matematikaning

algebraik va geometrik yo‘nalishlari o‘rtasidagi o‘zaro bog‘liqlikni yanada chuqurroq anglash
imkonini beradi. Shu bois, kvadrat tenglamalarni yechishda geometrik yondashuvning
qo‘llanilishi nafaqat nazariy jihatdan muhim ahamiyat kasb etadi, balki u amaliy hisob-kitoblar,
muhandislik, fizika va boshqa tabiiy fanlar sohasida ham samarali qo‘llanilishi mumkin. Ushbu
usullar orqali algebra va geometriya o‘rtasidagi bog‘liqlik aniqroq ko‘rinadi. Shuning uchun
maktab va litsey o‘quvchilari kvadrat tenglamalarni faqat formulalar orqali emas, balki
geometrik usullar bilan ham yechishga odatlanishlari foydalidir. Bu nafaqat darslarni yaxshiroq
tushunishga, balki matematikaga bo‘lgan qiziqishni oshirishga ham yordam beradi.

References:

1.

Организационно-методическое обеспечение учебного процесса в вузе. Учебно-

методическое пособие / Н. Г. Берденникова, В. И. Меденцев. – СПб: БАТиП, 2006.
2.

Сираждинов С.Х,Матвиевская Г.П. Ал-Хорезми – выдающийся математик и

астроном средневековья: Пособие для учащихся.- М.: Просвещение, 1983.
3.

Sh.A. Alimov, O.R. Xolmuhamedov, M.A. Mirzaahmedov. “Algebra” umumiy o’rta ta’lim

maktablarining 8-sinfi uchun darslik. “O’qituvchi” nashriyot-matbaa ijod uyi. Toshkent-2019.
4.

B.A. Abduraxmonov, A.Yo Ochilova, S.A.Xakimova “Matematik induksiya metodi

yordamida tengsizliklarni isbotlash” Eurasian journal of mathematical theory and computer
sciences. Innovative Academy Research Support Center. Volume 3 Issue 10, october 2023 ISSN
2181 2861.

https://www.doi.org/10.5281/zenodo.7813169

.

5.

A.Yo.Ochilova, A.A.Xusanxonov, “Farmasevtika ta’lim muassasalarida matematika fanini

o‘qitishning innovatsion pedagogik yondashuvlari”

www.in-academy.uz

https://in-

academy.uz/index.php/ejar/article/view/40903/26035

.

6.

Kh.Sh. Ilhamov, D.Z.Narzullaev, B.A.Abdurakhmanov, K. K. Shadmanov, A.Yo Ochilova

“About the structure of the phase interaction coefficient in the motion of a two-phase mixture
in a horizontal pipe” AIP Conference Proceedings 2999, 020036 (2023).
7.

https://doi.org/10.1063/5.0158634https://pubs.aip.org/aip/acp/article

abstract/2999/1/020036/2901284/About-the-structure-of-the-phase
interaction?redirectedFrom=fulltext.

Библиографические ссылки

Организационно-методическое обеспечение учебного процесса в вузе. Учебно-методическое пособие / Н. Г. Берденникова, В. И. Меденцев. – СПб: БАТиП, 2006.

Сираждинов С.Х,Матвиевская Г.П. Ал-Хорезми – выдающийся математик и астроном средневековья: Пособие для учащихся.- М.: Просвещение, 1983.

Sh.A. Alimov, O.R. Xolmuhamedov, M.A. Mirzaahmedov. “Algebra” umumiy o’rta ta’lim maktablarining 8-sinfi uchun darslik. “O’qituvchi” nashriyot-matbaa ijod uyi. Toshkent-2019.

B.A. Abduraxmonov, A.Yo Ochilova, S.A.Xakimova “Matematik induksiya metodi yordamida tengsizliklarni isbotlash” Eurasian journal of mathematical theory and computer sciences. Innovative Academy Research Support Center. Volume 3 Issue 10, october 2023 ISSN 2181 2861. https://www.doi.org/10.5281/zenodo.7813169.

A.Yo.Ochilova, A.A.Xusanxonov, “Farmasevtika ta’lim muassasalarida matematika fanini o‘qitishning innovatsion pedagogik yondashuvlari” www.in-academy.uz https://in-academy.uz/index.php/ejar/article/view/40903/26035.

Kh.Sh. Ilhamov, D.Z.Narzullaev, B.A.Abdurakhmanov, K. K. Shadmanov, A.Yo Ochilova “About the structure of the phase interaction coefficient in the motion of a two-phase mixture in a horizontal pipe” AIP Conference Proceedings 2999, 020036 (2023).

https://doi.org/10.1063/5.0158634https://pubs.aip.org/aip/acp/article abstract/2999/1/020036/2901284/About-the-structure-of-the-phase interaction?redirectedFrom=fulltext.