ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ
ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №
-70
Часть–
8_
июня
–
2025
312
2181-3187
TAQDIMOTLAR BUGUNGI KUNDA TA’LIM VA BIZNES
SOHASIDAGI AHAMYATI
Mamatmurodov Rufat
bek Sherzod o’g’li
TerDPI o’q
ituvchisi, rufatbekmamatmurotov@gmail.com
Qahhorova Dilfuza Bahhriddin qizi
TerDPI Kimyo yo’nalishi 1 kurs talabasi
, dilfuzaqahharova@gmail.com
Ravshanova Sojida Safarovna
TerDPI Kimyo yo’nalishi 1 kurs
talabasi, sojidaravshanova@gmail.com
Annatatsiya
:Ushbu maqolada zamonaviy taqdimot texnologiyalarining
ta’lim va biznes sohalaridagi o‘rni hamda ahamiyati tahlil
qilinadi. Taqdimotlar
bilimni vizual va interaktiv tarzda yetkazish vositasi sifatida pedagogik jarayonda
samaradorlikni oshirishi, talabalarning darsga bo‘lgan qiziqishini kuchaytirishi qayd
etiladi. Shuningdek, biznes muhitida taqdimotlar orqali mahsulot yoki xizmatni
samarali targ‘ib qilish, hamkorlikni rivojlantirish va menejment jarayonlarini
optimallashtirish imkoniyati ko‘rib chiqiladi. Maqolada shuningdek, samarali
taqdimot tayyorlash prinsiplari va zamonaviy vositalardan foydalanish bo‘yicha
tavsiyalar ham berilgan.
Kalit so’zi
:
Taqdimot, Slayd, Vizual dizayn, Auditoriya, Nutq madanyati,
Prezentatsiya, Taqdimot vositalari.
Annotation:
This article explores the importance of presentations in modern
education and business. It highlights how visual and interactive presentations
enhance the efficiency of the learning process, increase student engagement, and
improve knowledge retention. In the business field, presentations serve as a powerful
tool for marketing, collaboration, and strategic communication. The article also
outlines the principles of creating effective presentations and the use of modern
digital tools.
Keywords:
Presentation, Slide, Visual design, Audience, Speech etiquette,
Presentation skills, Presentation tools
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ
ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №
-70
Часть–
8_
июня
–
2025
313
2181-3187
Аннотация:
В данной статье рассматривается значимость презентаций
в современном образовании и бизнесе. Подчеркивается, как визуальные и
интерактивные презентации повышают эффективность учебного процесса,
усиливают интерес учащихся и улучшают усвоение знаний. В сфере бизнеса
презентации служат мощным инструментом для маркетинга, сотрудничества
и стратегической коммуникации. Также приводятся принципы создания
эффективных презентаций и использования современных цифровых
инструментов.
Ключевые слова:
Презентация, Слайд, Визуальный дизайн, Аудитория,
Культура речи, Навыки презентации, Презентационные средства
O’qish davrida yoki mehnat faoliyatini boshlaganimizda eng kerakli
ko‘nikmalardan biri –
taqdimot yaratishni bilish deyilsa mubolag’a bo’lmaydi. Agar
bu jarayonning
bir nechta muhim qoidalarini o’
rganib olinsa, taqdimotlarni
tayyorlash tez va oson ishga aylanib
qoladi.
Taqdimot dasturlarining turlari. Power Point (ko'plab versiyalar): Windows
platformasida Microsoft tomonidan yaratilgan. Power Pointni alohida sotib olish
mumkin
yoki
dasturlarning
Microsoft
Office
to'plamiga
kiritiladi.
Open Office.org Impress: Sun Microsystems Inc tomonidan ishlab chiqarilgan Open
Office Impress (keng tarqalgani kabi), bepul dastur sifatida taqdim etilgan
dasturlarning bir qismidir. Shuningdek, bir so'z protsessor, elektron jadval dasturi va
chizilgan dasturini o'z ichiga oladi. Windows Movie Maker: Ushbu ish stoli video
dasturi Microsoft tomonidan yaratilgan va har bir Windows kompyuteri o'rnatilgan.
Windows Movie Maker taqdimotini tomosha qilish uchun ishlatiladigan filmlarni
yaratishga va tahrirlashga ruxsat beradi. Suratlar yoki grafiklarni qo'shish va Power
Point va Open Office Impress kabi slayd-shou yaratish mumkin. Kundalik
hayotimizda ko’pchilik hodisalar bilan tanishamiz bular inson ongida turlicha aks
etishi bilan farqlanadi. Butun borliq atrofimizni o’rab turgan olamning ongimizdagi
aksi
bu axborot sanaladi. Inson hamisha ko’rganlarini eslab qolishga va
yoddan
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ
ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №
-70
Часть–
8_
июня
–
2025
314
2181-3187
c
hiqarmaslikka harakat qiladi. Buning uchun esa u turli hil yo’llarni o’ylab topdi va
rivojlantirdi.
Hozirgi elektron hisoblash texnikalari rivojlangan davirda buning yo’li juda
osonlashib qolgan. Elektron qurilmalar va shu maqsadga yo’naltirilgan vositalar
bunda katta yordam beradi. Aynan shunday maqsaddagi ishlar uchun ham Microsoft
Office kompaniyasi Power Point dasturini ishlab chiqargan. Bu dastur yuqorida
aytib o
’
tganidek
turli hil grafik ko’rinishdagi axborotlar bilan, video multimediya
fayillari bilan ishlash imkoniyatini beradi. Aynan shu dastur orqali ofis
dasturlarining
boshqalarida uchramaydigan imkoniyatlar ko’rinadi. Power Point
dasturi rasm va multimediya fayllari bilan ishlash imkoniyatidan tashqari
ularni namoyish etishda ham katta imkoniyatlarga ega. Power Point 2013 dasturini
ishga tushirish
uchun huddi boshqa ofis dasturlari singari Windows 8 muhitida
ham‘Пуск’ menyusidan
foydalaniladi.
Multimedia ilovalari asosiy tushunchalari.1-jadval
Multimedia ilovalari
shakllari
Tushuncha
Taqdimot/
prezentatsiyalar
Taqdimot (ing. presentation)
–
audiovisual vositalardan
foydalanib ko
’
rgazmali shaklda ma'lumot taqdim etish shakli.
Taqdimot yagona manbaga umumlashgan kompyuter
animatsiyasi, grafika, video, musiqa va ovozni o
’
zida mujassam
etadi. Odatda taqdimot ma'lumotni qulay qabul qilish uchun
syujet, ssenariy va strukturaga ega bo
’
ladi.
Animatsion roliklar
Animatsiya
–
multimediali texnologiya; tasvirning
harakatlanayotganligini ifodalash uchun tasvirlarning ketma-ket
namoyishi. Tasvir harakatini tasvirlash effekti sekundiga 16 ta
kadrdan ortiq videokadrlar- ning almashinishida hosil bo
’
ladi.
O‟yinlar
O’
yin dam olish, ko
’
ngil ochish ehtiyojlarini qondirish,
organizmdagi zo
’
riqishni yo
’
qotish hamda
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ
ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №
-70
Часть–
8_
июня
–
2025
315
2181-3187
ma'lum malaka va ko
’
nikmalarni rivojlantirishga yo
’
naltirilgan
multimedia ilovalaridandir.
Videoilovalar
Videoilovalar
–
harakatlanuvchi tasvirlar ishlab
chiqish texnologiyasi va namoyishi. Video tasvirlarni
o
’
qish qurilmalari videofilmlarni boshqaruvchi
dasturlar.
Multimedia
glareyalar
Galereyalar
–
ovoz jo
’
rligidagi harakatlanuvchi suratlar
to
’
plami.
Audioilovalar
Web uchun ilovalar
Ovozli fayllarni o'quvchi qurilmalar
–
raqamli tovushlar bilan
ishlovchi dasturlar. Raqamli tovush
–
bu elektrik signal
amplitudasining diskret sonlar bilan ifodalanishi.
Web uchun ilovalar
–
bu alohida veb-sahifalar, uning tarkibiy
qismlari (menyu, navigatsiya v.b.),
ma'lumot o‟zatish uchun
ilovalar, ko
’
p kanalli ilovalar, chatlar va boshqalar.
Multimedia ilovalari yaratish texnologiyasini o
’
rganishda ularning qanday
yaratilishini ifodalovchi ssenariy ishlab chiqiladi. Bundan kelib chiqib, har bir
multimedia ilovasi turli tarkibiy qismlar (turli mavzular)dan tashkil topadi, degan
mantiqiy xulosaga kelishimiz mumkin. Multimedia ilovalari tarkibini quyidagi
qismlarga bo
’
lish mumkin: yaratilayotgan multimedia ilovasi uchun mavzu tanlash,
ish maydonini belgilash (masshtab va fon), kadrlar, qatlamlardan foydalanish, turli
shakllar simvollarini yaratish, dasturlash tilida o
’
zgaruvchilar kiritish va skriptlar
yozish, tovushli
fayllar bilan ishlash, matn qo’
shish, effektlar yaratish, rasmlardan
foydalanish va import qilish, kutubxonadagi tayyor komponentlardan foydalanish,
navigatsiyani yaratish, matn razmetkasi tillari va skriptlash tillaridan foydalanish.
O’z navbatida multimedia ilovalarini quyidagi turosti turlarga bo’
lish mumkin.
Multimedia ilovalarining turosti turlari to
’
g
’
risidagi asosiy tushunchalar:
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ
ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №
-70
Часть–
8_
июня
–
2025
316
2181-3187
Multimediali mahsulot yaratish uchun ko
’
plab texnik instrumentlar mavjud.
Yaratuvchi gipermatn sahifalarini yaratishda ishlatiladigan dasturni tanlab olishi
kerak. To’liq funksional multimedia dasturlarini yaratishga imkon beruvchi bir qator
kuchli multimedia yaratish vositalari mavjud. Macromedia Director, Macromedia
Flash yoki Authoware Professional kabi paketlar yuqori darajadagi professonal va
qimmat vositalar hisoblanadi, shu bilan birga Front Page, Power 4.0, Hyper Studio
4.0 va Web Workshop Pro ularning oddiyroq va arzonroq analoglari hisoblanadi.
Power Point va matn muharrirlari (masalan, Word) kabilardan ham chiziqli va
chiziqsiz multimediali resurslar yaratishda foydalanish mumkin. Borland Delphi ham
multimediali ilovalar ishlab chiqish vositasi hisoblanadi. Sanab o
’
tilgan vositalar
oson o
’
qish va tushunish mumkin bo
’
lgan to
’
liq hujjatlar bilan ta'minlangan. Albatta,
yana ko
’
plab boshqa ishlab chiqish vositalari borki, sanalganlar o
’
rniga ulardan
foydalanib ham bir xil natijaga erishish mumkin.
Hozirgi kunda multimedia ilovalari yaratish texnologiyalarini o
’
rgatuvchi
avtomatlashtirilgan tizimlar juda kam, ularni topishning iloji ham yo
’
q. Ushbu
mavzuda darslar, kitoblar va maqolalar to
’
plamiga ega bo
’
lgan Internet tarmog
’
i
sahifalari ham shunday tizimlarga o
’
xshaydi. Bunday saytlarning asosiy qismi
“Multimedia elementlari yaratish uchun flash darslari” yoki Macromedia Directorda
multimedia yaratish” mavzulariga yo’naltirilgan.
Multimedia taqdimoti turlari Interfaol multimedia taqdimoti
–
iyerarxik
tamoyil asosida tizimlangan va maxsus foydalanuvchi interfeysi orqali
boshqariladigan multimedia komponentlari majmui. Foydalanish maqsadidan kelib
chiqib, interfaol taqdimotlar shartli ravishda quyidagi turlarga bo
’
linadi:
-korporativ multimediali taqdimot;
-multimediali katalog;
-mahsulot taqdimoti;
-o
’
rgatuvchi yoki test dasturi;
-erkin foydalanishga ruxsat berilgan kompyuterlar uchun multimedia qobig
’
i;
-elektron nashr yoki multimedali kitob.
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ
ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №
-70
Часть–
8_
июня
–
2025
317
2181-3187
Chiziqli multimedia taqdimoti
–
murakkab grafika, videoqo
’
yilma, ovoz jo
’
rligi
ta'minlangan va navigatsiya tizimiga ega bo
’
lmagan harakatli rolik.
Chiziqli taqdimotlar mo
’
ljallanishiga ko
’
ra shartli ravishda quyidagi shakllarga
bo
’
linadi:
-stend shaklidagi multimedia taqdimoti;
-elektron doklad yoki jo
’
rlikdagi taqdimot;
-sales-taqdimot;
-Promo-rolik;
-intro-rolik;
-ekran himoya lavhalari (ScreenSavers).
Maxsus multimedia yechim. Shakllantirilgan ssenariylar bilan multimedia
taqdimoti shakllantiriladigan ssenariylar bilan multimedia taqdimotlarida ularni
boshqarish bo
’
yicha foydalanuvchi imkoniyatlari sezilarli darajada kengaymoqda.
“Scene Pro 2” tizimi yordamida taqdimotga quyidagi funksional imkoniyatlar joriy
etilmoqda:
-
multimedia taqdimotining daraxt shaklidagi to’zilmasini shakllantirish;
-ssenariylarni shakllantirish
–
daraxtning har bir bosqichi uchun;
-taqdimotning mazmuniy qism(modul)larini ko
’
rsatish ketma-ketligini tanlash;
-namoyish etish uchun tayyor ssenariylardan foydalanish;
-ovoz jo
’
rliklarini alohida boshqarish.
Shakllantiriladigan ssenariylar bilan multimedia taqdimotlari o
’
z ichiga interfaol
va chiziqli multimedia ilovalari imkoniyatlarini birlashtirishi mumkin.
Xulosa:
Bugungi tezkor va raqobatbardosh biznes muhitida taqdimotlar tashkilotlar
uchun muhim vositaga aylangan. Ular mahsulot yoki xizmatni samarali tanishtirish,
investorlar va mijozlar bilan ishonchli aloqa o‘rnatish, hamkorlik imkoniyatlarini
kengaytirish va xodimlarni ilhomlantirishda asosiy rol o‘
ynaydi. Taqdimotlar orqali
murakkab g‘oyalarni sodda va tushunarli shaklda yetkazish, tinglovchilar e’tiborini
jalb qilish va ularni harakatga undash mumkin. Shuningdek, zamonaviy
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ
ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №
-70
Часть–
8_
июня
–
2025
318
2181-3187
texnologiyalar yordamida vizual va interaktiv uslublarning qo‘llanilishi
taqdimotlarni yanada ta’sirchan va samarali qiladi. Shu bois, har bir biznes subyekti
taqdimot madaniyatini rivojlantirishga e’tibor qaratishi, bu yo‘nalishda malakali
mutaxassislar b
ilan ishlashi va o‘z xodimlarining nutqiy hamda taqdimot
ko‘nikmalarini oshirishga harakat qilishi zarur.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1. Карнеги Д. (2016). Как завоевывать друзей и оказывать влияние на
людей. Москва: Эксмо.
2. Robbins S.P., Coulter M. (2018). Management (14th Edition). Pearson
Education.
3. Reynolds, G. (2011). Presentation Zen: Simple Ideas on Presentation
Design and Delivery. New Riders.
4. Gallo, C. (2014). Talk Like TED: The 9 Public-Speaking Secrets of the
World's Top Minds. St. Martin’s Press.
5. Kotler, P., & Keller, K. L. (2016). Marketing Management (15th Edition).
Pearson.
6. Duarte, N. (2010). Resonate: Present Visual Stories that Transform
Audiences. Wiley.
7. Бережная, Е.Ю. (2020). Эффективные презентации в бизнесе: теория
и практика. Москва: Юрайт.
