ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ
ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №
-70
Часть–
8_
июня
–
2025
165
2181-3187
ELEKTROTEXNIKA FANINING RIVOJLANISH ISTIQBOLLARI
Far
g‘
ona viloyati Rishton tumani 2-son politexnikumi maxsus fan
o‘
qituvchisi
Boymirzayev Egamberdi Ubaydullayevich
boymirzayevegamberdi60@gmail.com
ANNOTATSIYA
Ushbu maqolada elektrotexnika fanining zamonaviy
rivojlanish y
o‘
nalishlari, innovatsiyalar va yangi texnologiyalarning sohadagi
o‘
rni
tahlil qilinadi. Intellektual elektr tizimlari, qayta tiklanuvchi energiya manbalari,
avtomatlashtirish va raqamli texnologiyalar elektrotexnikaning rivojlanishida asosiy
omillar sifatida k
o‘rib chiqilgan. Shuningdek, kasbiy ta’limda elektrotexnika fanining
o‘rni va ta’lim jarayonida innovatsion metodlarni joriy etish masalalari yoritilgan.
Maqola elektrotexnika fanining kelajak istiqbollarini aniqlab, ilmiy-tadqiqot va
amaliyot sohasida yangi y
o‘
nalishlarni tavsiya qiladi.
Kalit s
o‘
zlar
Elektrotexnika, rivojlanish istiqbollari, intellektual elektr
tizimlari, qayta tiklanuvchi energiya,
ANNOTATION
This article analyzes the modern development directions of the
field of electrical engineering, the role of innovations, and new technologies in the
industry. Intelligent electrical systems, renewable energy sources, automation, and
digital technologies are considered the main factors in the advancement of electrical
engineering. Additionally, the article highlights the role of electrical engineering in
vocational education and the implementation of innovative methods in the teaching
process. The article identifies future prospects of the electrical engineering field and
recommends new directions for scientific research and practical application.
Key words
electrical engineering, development prospects, intelligent power
systems, renewable energy;
KIRISH
Elektrotexnika fani bugungi kunda texnika va sanoatning eng asosiy
sohalaridan biri hisoblanadi. Elektr energiyasi inson hayotining barcha jabhalariga
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ
ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №
-70
Часть–
8_
июня
–
2025
166
2181-3187
kirib borib, sanoat, transport, maishiy texnika, aloqa, so
g‘
liqni saqlash, qishloq
x
o‘
jaligi va boshqa k
o‘
plab sohalarda asosiy rol
o‘
ynamoqda. Shu sababli
elektrotexnika fanining
o‘
rganilishi va rivojlanishi iqtisodiy va ijtimoiy taraqqiyotning
muhim k
o‘
rsatkichlaridan biridir. Dunyo miqyosida energiya resurslarining
cheklanganligi, atrof-muhitni muhofaza qilish talablari, yangi texnologiyalar paydo
b
o‘lishi, raqamli inqilobning ta’siri elektrotexnika sohasining rivojlanish istiqbollarini
qayta k
o‘
rib chiqishga majbur qilmoqda.
S
o‘
nggi yillarda global miqyosda energiya samaradorligi, qayta tiklanuvchi
energiya manbalari, aqlli energiya tizimlari va ekologik toza texnologiyalarga e’tibor
kuchaymoqda. Bu esa elektrotexnika fanining yangi y
o‘
nalishlari va yutuqlarini talab
qilmoqda. Ayniqsa, raqamli texnologiyalar va sun’iy intellektning rivojlanishi elektr
energiyasini boshqarish va taqsimlash jarayonlarini avtomatlashtirishga, energiya
y
o‘
qotishlarini kamaytirishga, tizimlarning ishonchliligini oshirishga imkon
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ
ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №
-70
Часть–
8_
июня
–
2025
167
2181-3187
yaratmoqda.
O‘
zbekiston kabi rivojlanayotgan mamlakatlarda esa elektrotexnika
sohasining rivojlanishi iqtisodiyotning barqarorligi va raqobatbardoshligini
ta’minlashda muhim ahamiyatga ega. Shu bois, politexnikum va kasb
-
hunar ta’lim
muassasalarida elektrotexnika fanining zamonaviy talablar asosida
o‘
qitilishi, yangi
texnologiyalar bilan tanishtirilishi va amaliy k
o‘
nikmalarni rivojlantirishga qaratilgan
ta’lim usullarining joriy etilishi zarur.
Ushbu maqola elektrotexnika fanining bugungi kundagi holati, zamonaviy
rivojlanish y
o‘nalishlari, yangi texnologiyalar ta’siri hamda kasbiy ta’limda uning
o‘
rni va rivojlanish istiqbollarini
o‘
rganishga qaratilgan. Maqola mualliflari ushbu
sohada mavjud muammolarni aniqlab, ularni hal etish b
o‘
yicha takliflar ishlab
chiqishni maqsad qilgan.
TADQIQOT METODOLOGIYASI
.
Elektrotexnika fanining zamonaviy
rivojlanish y
o‘
nalishlari.
Elektrotexnika sohasida jahon miqyosida yuz berayotgan
o‘
zgarishlar va innovatsiyalar ushbu fan rivojining asosiy y
o‘
nalishlarini belgilaydi.
Jumladan, quyidagi y
o‘
nalishlar hozirda eng dolzarb hisoblanadi:
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ
ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №
-70
Часть–
8_
июня
–
2025
168
2181-3187
Intellektual elektr tizimlari (Smart Grid): An’anaviy elektr tarmoqlarining
raqamli texnologiyalar bilan jihozlanishi natijasida energiya tizimlarini aqlli
boshqarish imkoniyatlari paydo b
o‘
lmoqda. Smart Grid tizimlari energiyani samarali
taqsimlash, talab va taklifni real vaqt rejimida muvofiqlashtirish, y
o‘
qotishlarni
kamaytirish va qayta tiklanuvchi energiya manbalaridan samarali foydalanishni
ta’minlaydi. Bu yo‘
nalish energetika xavfsizligi va atrof-muhitni muhofaza qilishda
muhim ahamiyat kasb etadi. Yashil energiya texnologiyalari: Quyosh, shamol,
gidroenergetika kabi qayta tiklanuvchi energiya manbalarini rivojlantirish
elektrotexnika fanining asosiy vazifalaridan biridir. Bu sohada ishlab chiqilayotgan
yangi invertorlar, transformatorlar, elektr uzatish liniyalari atrof-muhitga kam zarar
yetkazadigan tarzda loyihalashtirilmoqda. Shu bilan birga, energiya saqlash tizimlari
(batareyalar, kondensatorlar) rivojlanib, olingan energiyani samarali va xavfsiz saqlash
imkoniyatlari kengaymoqda.
Elektr transport vositalari: Elektrotexnika fanining yana bir istiqboli elektr
transport vositalarini rivojlantirishga qaratilgan. Elektr avtomobillar, elektr avtobuslar
va boshqa transport turlari ekologik toza b
o‘
lib, shahar havosining sifatini yaxshilashda
muhim rol
o‘
ynaydi. Bu sohada energiya uzatish tizimlari, zaryadlash stansiyalari va
batareyalar texnologiyasi tez sur’atlar bilan rivojlanmoqda.
Mikroelektronika va
avtomatlashtirish: Elektr tizimlarida yuqori aniqlikdagi sensorlar, mikroprotsessorlar,
boshqaruv bloklari q
o‘
llanilishi tizimlarning samaradorligini oshiradi. Robotlashtirish
va avtomatlashtirish ishlab chiqarishda inson omilini kamaytirib, unumdorlikni
oshirishga yordam beradi.
Innovatsiyalar va yangi texnologiyalar ta’siri
.
Raqamli inqilob elektrotexnika
sohasiga ham katta
o‘
zgarishlar olib kirdi. Internet of Things (IoT) texnologiyasi elektr
qurilmalarini tarmoqqa ulab, ularni masofadan boshqarish va monitoring qilish
imkonini beradi. Masalan, aqlli uy tizimlarida yoritish, isitish va xavfsizlik tizimlari
IoT yordamida avtomatik boshqariladi. Bu nafaqat qulaylik yaratadi, balki energiya
tejamkorligini ham oshiradi.
Sun’iy intellekt va mashina o‘
rganish algoritmlari
energiya taqs
imoti va iste’molini bashorat qilish, texnik xizmat ko‘
rsatishni
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ
ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №
-70
Часть–
8_
июня
–
2025
169
2181-3187
avtomatlashtirish uchun q
o‘
llanilmoqda. Bu tizimlar energiya tizimlarining
ishonchliligini oshirib, favqulodda holatlarga vaqtida javob berishni ta’minlaydi.
3D
printerning rivojlanishi elektrotexnika sohasida yangi komponentlar ishlab chiqarishni
soddalashtirdi, shuningdek, yangi materiallar va dizaynlarni sinab k
o‘
rish imkonini
berdi.
Kasbiy ta’limda
elektrotexnika fanining
o‘
rni.
Elektr texnikasi sohasida yuqori
malakali mutaxassislarni tayyorlashda ta’lim muassasalarining o‘
rni beqiyosdir.
Politexnikumlarda elektrotexnika fanining
o‘
qitilishi nafaqat nazariy bilimlarni, balki
amaliy k
o‘
nikmalarni ham rivojlantirishga y
o‘
naltirilgan b
o‘
lishi lozim. Bu borada
quyidagi jihatlar muhim:
Innovatsion ta’lim metodlari: Loyihaviy ta’lim, interaktiv
usullar, laboratoriya mash
g‘
ulotlari va simulyatsiyalar
o‘
quvchilarning bilimlarini
mustahkamlaydi, ularni amaliy vazifalarni hal qilishga tayyorlaydi.
Zamonaviy uskunalar va texnologiyalar: Darslarda yangi elektron uskunalar,
o‘
lchash
asboblari, simulyatorlar q
o‘
llanilishi
o‘
quvchilarning kasbiy tayyorgarligini oshiradi.
Kasbiy terminologiyani
o‘
rgatish: Elektr texnikasiga oid maxsus atamalar, standartlar
va hujjatlarni
o‘
zlashtirish mutaxassis sifatida muvaffaqiyatli ishlashning asosi
hisoblanadi.
Amaliyotga katta e’tibor: O‘
quvchilarni sanoat korxonalarida amaliyot
o‘
tashga jalb
qilish, real ish jarayonlari bilan tanishtirish ularning malakasini oshiradi.
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ
ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №
-70
Часть–
8_
июня
–
2025
170
2181-3187
Rivojlanish istiqbollariga oid tavsiyalar.
Elektrotexnika fanining yanada rivojlanishi
uchun quyidagi chora-tadbirlarni amalga oshirish muhimdir:
Ta’lim dasturlarini
zamonaviy texnologiyalar va kasbiy ehtiyojlarga moslashtirish. Elektr energetikasida
raqamli texnologiyalar va avtomatlashtirish vositalarini keng joriy etish. Yashil
energiya manbalarini
o‘
rganish va q
o‘
llash b
o‘
yicha ilmiy tadqiqotlarni kuchaytirish.
O‘
quvchilarning innovatsion fikrlash va muammolarni hal qilish qobiliyatini
rivojlantirishga qaratilgan pedagogik metodlarni tatbiq etish. Sanoat korxonalari bilan
hamkorlikni rivojlantirish orqali amaliyot va
o‘
quv jarayonlarini uy
g‘
unlashtirish.
XULOSA VA TAKLIFLAR
Elektrotexnika fani zamonaviy jamiyat va
iqtisodiyotning ajralmas qismi sifatida tobora rivojlanib bormoqda. Elektr
energiyasining kundalik hayotdagi ahamiyati, sanoat va transport sohalarida keng
q
o‘
llanilishi, shuningdek, raqamli texnologiyalar va ekologik toza energiya
manbalarining
o‘
sishi elektrotexnika fanining istiqbollarini yanada kengaytirmoqda.
Innovatsion texnologiyalar, jumladan, aqlli elektr tizimlari, qayta tiklanuvchi energiya
manbalari va avtomatlashtirilgan boshqaruv tizimlari ushbu fan rivojida markaziy
o‘
rin
tutmoqda.
Kasbiy ta’lim sohasida elektrotexnika fanini zamonaviy usullar bilan
o‘
qitish mutaxassislar tayyorlash sifatini oshirishda muhim omil hisoblanadi.
Innovatsion pedagogik yondashuvlar, interaktiv metodlar, amaliy mash
g‘
ulotlar va
zamonaviy uskunalar yordamida
o‘
quvchilarning nazariy bilimlari bilan bir qatorda
amaliy k
o‘
nikmalarini rivojlantirish imkoniyatlari kengaymoqda. Bu esa,
o‘
z
navbatida, sanoat va iqtisodiyot ehtiyojlariga javob beradigan, raqobatbardosh
mutaxassislarni yetishtirishga xizmat qiladi.
Shuningdek, ekologik toza va raqamlashtirilgan energiya tizimlariga
o‘
tish
jarayonida elektrotexnika fanining roli yanada ortib bormoqda. Bu esa yangi ilmiy
tadqiqotlar, innovatsiyalar va ta’lim sohasidagi yangiliklarni talab qiladi. Kelajakda fan
rivojini yanada tezlashtirish uchun ta’lim muassasalari va sanoat korxonalari o‘
rtasida
yaqin hamkorlik
o‘
rnatish, yangi texnologiyalarni
o‘
quv dasturlariga joriy etish, ilmiy
izlanishlarni q
o‘
llab-quvvatlash zarur. Natijada, elektrotexnika fanining rivojlanish
istiqbollari nafaqat texnik va iqtisodiy samaradorlikni oshirish, balki ekologik
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ
ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №
-70
Часть–
8_
июня
–
2025
171
2181-3187
barqarorlik va jamiyat farovonligini ta’minlashga ham xizmat qiladi. Shu bois, ushbu
sohani doimiy ravishda rivojlantirish va zamonaviy talablar darajasida
o‘
qitish davlat
siyosati va ta’lim strategiyasining muhim yo‘
nalishlaridan biri b
o‘
lishi lozim.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR:
1.
Расулов
Э
.
Н
.,.
Бегимқулов
У
.
Ш
.
Квант
физикаси
II
қисм
«Фан
». 2009.
6
–
48-
б.
2. Тарасов Л.В. Современная физика в средней школе.–
М.: Наука, 1985.–175 с.
3. Худойберганов А.М., Маҳмудов А.А. Атом физикаси. –Тошкент, Наврўз, 2018.
–
252 б.
4. Шпольский
Э
.
В
.
Атом
физикаси
. 2
томли
-
Т
.:
Ўқитувчи
. 1970.
Т
.2.
5. P.M.Jalolova. Methods of atomic physics classes organization based on e-learning
technologies // European Journal of Research and Reflection in Educational Sciences
№12 С
.1547-1553 . Germany. 2020
6. Faxriddin B., N
o‘
monbek A. ABS SISTEMASI BILAN JIHOZLANGAN M1
TOIFALI
AVTOMOBILLARNING
TORMOZ
SAMARADORLIGINI
MATEMATIK NAZARIY TAHLILI //International journal of scientific researchers
(IJSR) INDEXING.
–
2024.
–
Т
. 4.
–
№.
1.
–
С
. 333-337.
7.Qurbonazarov S. et al. ANALYSIS OF THE FUNDAMENTALS OF
MATHEMATICAL MODELING OF WHEEL MOVEMENT ON THE ROAD
SURFACE OF CARS EQUIPPED WITH ABS //Multidisciplinary Journal of Science
and Technology.
–
2024.
–
Т
. 4.
–
№.
8.
–
С
. 45-50.
8.Xuzriddinovich B. F. et al. ABS BILAN JIHOZLANGAN AVTOMOBILNI
TORMOZ PAYTIDA O ‘ZO ‘ZIDAN VA MAJBURIY TEBRANISHLARINI
TORMOZ SAMARADORLIGIGA TA’SIRINI TAHLIL QILISH //ОБРАЗОВАНИЕ
НАУКА
И
ИННОВАЦИОННЫЕ
ИДЕИ
В
МИРЕ
.
–
2024.
–
Т
. 47.
–
№.
4.
–
С
. 81-
87.
9. Xusinovich T. J., R
o‘
zibayevich M. N. M1 TOIFALI AVTOMOBILLARNI TURLI
MUHITLARDA TORMOZLANISHINI TAHLIL QILISH VA PARAMETRLARINI
O ‘RGANISH.
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ
ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №
-70
Часть–
8_
июня
–
2025
172
2181-3187
10. Karshiev F. U., Abduqahorov N. ABS BILAN JIHOZLA
НГАН
M1 TOIFALI
AVTOMOBILLAR TORMOZ TIZIMLARINING USTIVORLIGI //Academic
research in educational sciences.
–
2024.
–
Т
. 5.
–
№.
5.
–
С. 787
-791. 11
.Каршиев
Фахридин Умарович, Н.Абдуқаҳоров ИЗУЧЕНИЕ МИКРОСТРУКТУРЫ
СТАЛИ
В
МАТЕРИАЛОВЕДЕНИ//
https://www.iupr.ru/6-121-2024
https://www.iupr.ru/_files/ugd/b06fdc_15c4798c874a4ddab326a52bd3af34ea.pdf?ind
12. Xusinovich T. J., R
o‘
zibayevich M. N. M1 TOIFALI AVTOMOBILLARNI
TURLI
MUHITLARDA
TORMOZLANISHINI
TAHLIL
QILISH
VA
PARAMETRLARINI O ‘RGANISH.
13. Farxadjonovna, Bekimbetova Elmira, and Abduqahorov N
o‘
monbek.
"STARTING ENGINES AT LOW TEMPERATURES." Multidisciplinary Journal of
Science and Technology 5.2 (2025): 83-87.
14. Xusinovich, Turdialiyev Jonibek, and M
o‘
minov Nurali R
o‘
zibayevich. "M1
TOIFALI AVTOMOBILLARNI TURLI MUHITLARDA TORMOZLANISHINI
TAHLIL QILISH VA PARAMETRLARINI O ‘RGANISH."
15
. В. Я. Бочкарев. Новые технологии и средства измерений, методы
организации водоучета на оросительных системах. Новочеркасск, 2012,227 с
16
.В.А.Втюрин.Автоматизированные системы управления технологичес
-
кими
процессами .Основы АСУТП. Санкт
-
Петербург 2006,154 с.
17
.Рачков М.Ю. Технические средства автоматизатсии.
-
Москва: МГИУ, 2006,
-
347 с. 9.Vohidov А.Х. Abdullaeva D.A. Avtomatikanmg texnik vositalari. T..TIMI,
2011.180 b.
