ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ
ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №
-70
Часть–
8_
июня
–
2025
21
2181-3187
BOLALAR KASALLIKLARIDA UQALASH MASHQLARINI
QO‘LLASH
Sobirova Maftuna Abrorjon qizi
Rishton Abu Ali ibn Sino nomdagi jamoat
salomatligi texnikumi
o’qituvchisi
Annotation: Since children's bodies are still growing and developing, any illness
can negatively affect their physical and mental development. Therefore, it is important
to use natural remedies in the treatment of children, in particular, massage exercises.
Massage therapy is widely used to restore a child's health, normalize muscle activity,
and stimulate the nervous and respiratory systems.
Key words: Massage, neurological diseases, orthopedic problems, respiratory
diseases, grinding, rubbing, shaking, percussion, vibration, contraindications
Bolalar organizmi o‘sishda va shakllanishda bo‘lgani sababli, har qanday kasallik
ularning jismoniy va ruhiy rivojlanishiga salbiy ta’sir ko‘rsatadi. Shuning uchun
bolalarni davolashda tabiiy vositalardan
—
xususan, uqalash mashqlaridan foydalanish
muhim a
hamiyatga ega. Uqalash (massaj) terapiyasi bola sog‘lig‘ini tiklash, mushak
faoliyatini normallashtirish, nerv va nafas olish tizimlarini rag‘batlantirishda keng
qo‘llaniladi.
Uqalashning maqsadi va foydasi
Uqalash
—
bu maxsus texnikalar yordamida teri, mushaklar va bo‘g‘imlarga
qo‘lda ta’sir etishdir. U bolalarda quyidagi maqsadlarda qo‘llaniladi:
-
Mushaklar tonusini me’yorlashtirish
- Qon aylanishini yaxshilash
- Harakat reflekslarini rivojlantirish
-
Og‘riqni kamaytirish
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ
ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №
-70
Часть–
8_
июня
–
2025
22
2181-3187
- Nafas olish faoliyatini yaxshilash
- Bolani tinchlantirish va uyquni yaxshilash
Qo‘llaniladigan holatlar
1.
Nevrologik
kasalliklarda
:
- Detskiy tserebral falaj (DTSF): Uqalash mushak spazmlarini kamaytiradi, harakat
funksiyalarini
tiklashga
yordam
beradi.
-
Gipertonik va gipotonik sindromlar: Tonusni me’yorlashtirishda qo‘llaniladi.
- Perinatal ensefalopatiya: Massaj orqali asab tizimi
rag‘batlantiriladi.
2.
Ortopedik
muammolarda:
-
Skolioz, tortikollis, tug‘ma displaziya: Uqalash bo‘g‘im harakatlarini tiklashda va
mushaklarning simmetrik rivojlanishida yordam beradi.
3.
Nafas
olish
tizimi
kasalliklarida:
-
Bronxit, pnevmoniya, astma: Drenaj massaji yordamida balg‘am ajralishi
yengillashadi, nafas olish yaxshilanadi.
Uqalash usullari
- Silliqlash
–
terini asta bosib, silash orqali yengil massaj
- Ishqalash
–
chuqurroq ta’sir etuvchi harakatlar bilan qon aylanishini rag‘batlantirish
-
Silkitish
–
mushaklarni
bo‘shashtirishga
yordam
beradi
- Qarsillatish (perkursiya)
–
ayniqsa nafas olish massajlarida ishlatiladi
- Vibratsiya
–
bronxial kasalliklarda balg‘am chiqishini osonlashtiradi
Uqalashni qo‘llash qoidalari
-
Uqalash har doim mutaxassis ko‘rsatmasi asosida bajarilishi kerak
-
Ovqatdan oldin yoki ovqatdan so‘ng kamida 1 soat o‘tib bajarilishi maqsadga
muvofiq
- Harorat 36,5
–37 °C bo‘lgan xona va tinch muhitda amalga oshirilishi kerak
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ
ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №
-70
Часть–
8_
июня
–
2025
23
2181-3187
-
Bolaning
holati,
yoshi
va
kasallik
turi
hisobga
olinadi
- Kurs davomiyligi odatda 10
–15 seansdan iborat bo‘ladi
Qarshi ko‘rsatmalar
-
Yuqori
tana
harorati
(38
°C
dan
yuqori)
-
Terida
yiringli
yoki
allergik
toshmalar
-
O‘tkir
infeksion
holatlar
- Yurak-
qon tomir tizimining og‘ir buzilishlari
Uqalash (massaj) foydali bo‘lishiga qaramay, har doim ham uni qo‘llash mumkin
emas. Ayniqsa bolalar organizmi sezuvchan va ba’zi hollarda uqalash salbiy ta’sir
ko‘rsatishi mumkin. Quyida bolalarda uqalash muolajalarini qo‘llash mumkin
bo‘lmagan (qarshi ko‘
rsatmalar) asosiy holatlari keltirilgan:
Bolalarda uqalashni qo‘llash mumkin bo‘lmagan holatlar:
1. Yuqori tana harorati (38 °C va undan yuqori)
Harorat ko‘tarilishi yallig‘lanish yoki infeksiya belgisidir. Uqalash bu holatda
infeksiyani butun tana bo‘ylab tarqalish xavfini oshiradi.
2. O‘tkir infeksion kasalliklar
Gripp, O‘RVI, angina, ichak infeksiyalari kabilarda massaj qatiyan man qilinadi.
3. Terining yallig‘lanishli yoki yuqumli kasalliklari
Yiringli yaralar, toshmalar, ekzema, qo‘ziqorin, dermatitlar –
bu holatlarda teriga
ta’sir qilish infeksiyani yoyishi yoki holatni og‘irlashtirishi mumkin.
4. Yurak-
qon tomir tizimining og‘ir kasalliklari
Yurak nuqsonlari, yurak yetishmovchiligi bo‘lgan bolalarda yurakka yuk tushishi
xavfli bo‘lishi mumkin.
5. Onkologik (o‘sma) kasalliklar
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ
ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №
-70
Часть–
8_
июня
–
2025
24
2181-3187
Har qanday benign yoki malign o‘smalar mavjud bo‘lsa, massaj ularning o‘sishini
rag‘batlantirishi mumkin.
6. Suyak sinishlari yoki boshqa jiddiy travmalar
Shikastlangan joylarga ta’sir qilish og‘riq va holatning yomonlashuviga olib
kelishi mumkin.
7. Qon ivishining buzilishi (gemofiliya)
Uqalash qon ketish xavfini oshiradi.
8. Tug‘ma yurak nuqsonlari (korrektsiyalanmagan)
Uqalash yurak ritmini buzishi mumkin, shifokor roziligisiz bajarilmaydi.
9. Nafas yetishmovchiligi (og‘ir holatda)
Uqalashni noto‘g‘ri bajarish holatni yanada og‘irlashtirishi mumkin.
Xulosa
Bolalarda uqalash mashqlarini qo‘llash –
bu samarali, xavfsiz va tabiiy davolash
usuli bo‘lib, ko‘plab kasalliklarda sog‘lomlashtirishda katta rol o‘ynaydi. Uqalash
faqat malakali mutaxassis tomonidan, shifokor nazorati ostida amalga oshirilgandagina
ijobiy natijalar beradi.
Foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati:
1.
T.Daminov, B.Xalmatova, U.Boboyeva “Bolalar kasalliklari” Toshken 2008
2.
O.S.Maxmudov “Bolalar yuumli kasalliklari” Toshkent 1995
3.
.“Patologiya detey starshego vozrasta”,
-pod redaksiey A.A.Baranova, M ,-199
4.
Babadjanov S.N Spravochnik fizioterapiya “Abu Ali Ibn Sino”, T, 1999 s.279
(uchebnik dlya studentov
5.
Yuldashev K.Yu, Kulikov Yu.A. «Fizioterapiya» (uchebnik dlya studentov)
1994
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ
ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №
-70
Часть–
8_
июня
–
2025
25
2181-3187
6.
Rixsieva O.A. «Massaj» T. 1996
7.www.ziyonet.uz.
8.www.google.co.uz
9.www.medical.uz
