ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-72
Часть–1_ июня–2025
231
2181-
3187
ZAMONAVIY PEDAGOGIK TEXNOLOGIYALAR VA ULARNING
O‘QUV
JARAYONIDAGI O‘RNI.
Haydarov Nizomiddin Baxtiyor oʻgʻli
Termiz davlat pedagogika
instituti pedagogika ta'lim yoʻnalishi
1-bosqich talabasi
E-mail: nizomiddinhaydarov591@gmail.com
Annotatsiya:
Ushbu maqolada zamonaviy pedagogik texnologiyalarning nazariy
asoslari, ularning turlari, ta’lim jarayoniga joriy etish usullari va o‘quvchilarning
shaxsiy rivojlanishiga ko‘rsatadigan ta’siri chuqur tahlil qilinadi. Shuningdek, ta’lim
sifati, interfaol metodlarning afzalliklari, axborot-kommunikatsiya texnologiyalaridan
foydalanish, kompetensiyaviy yondashuvlar va zamonaviy o‘qituvchi faoliyatiga
qo‘yilayotgan talablar yoritilgan.
Kalit so‘zlar
: zamonaviy ta’lim, pedagogik texnologiya, innovatsion metod,
interfaol usullar, AKT, kompetensiya, natijaviylik, o‘quvchi faolligi, STEAM
Kirish:
XXI asrda jamiyat taraqqiyoti, iqtisodiy va siyosiy islohotlar, raqamli
dunyo sharoitida ta’lim tizimi o‘z oldiga yangi vazifalarni qo‘ymoqda. Endi ta’limdan
talab qilinayotgan narsa – shunchaki bilim emas, balki hayotiy muammolarni hal qila
oladigan, kreativ fikrlaydigan, raqobatbardosh, ijtimoiy faol shaxsni tayyorlashdir.
Buning uchun esa zamonaviy pedagogik texnologiyalar hal qiluvchi ahamiyatga ega.
O‘zbekiston Respublikasida ham “Yangi O‘zbekiston – yangi ta’lim” tamoyili
asosida ta’limda islohotlar bosqichma-bosqich amalga oshirilmoqda. Ushbu jarayonda
innovatsion metodlar, interfaol darslar, kompetensiyaviy yondashuvlar muhim rol
o‘ynayapti.
Zamonaviy pedagogik texnologiyalar tushunchasi va zarurati
Pedagogik texnologiya nima?
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-72
Часть–1_ июня–2025
232
2181-
3187
Pedagogik texnologiya – bu maqsadli, tizimli, rejalashtirilgan va nazorat
qilinadigan ta’lim jarayonidir, u o‘quvchi shaxsini rivojlantirishga, bilim, ko‘nikma va
malakalarni shakllantirishga xizmat qiladi.
Rossiyalik olima V.P. Bespalko pedagogik texnologiyani “didaktik tizimning
loyihasiga asoslangan, natija beruvchi, aniq texnologik yondashuv” deb ataydi.
Zamonaviy ta’limdan asosiy talablar:
O‘quvchi shaxsini rivojlantirish
Mustaqil fikrlashni shakllantirish
Kompetensiyalarni (axborot, ijtimoiy, kommunikativ, texnologik) rivojlantirish
O‘quv jarayonida subyekt-subyekt yondashuv
Zamonaviy pedagogik texnologiyalarning turlari
Interfaol ta’lim metodlari
Interfaol metodlar – bu o‘qituvchi va o‘quvchi o‘rtasidagi faol hamkorlikka
asoslangan dars uslubi. Unda o‘quvchi markazda turadi va bilimga o‘zi erishadi.
Mashhur usullar:
Aqliy hujum (Brainstorming)
Klaster (Cluster)
Venn diagrammasi
“Insert” texnologiyasi
Debat / munozara
“Baliq skeleti” texnologiyasi
Raqobatli o‘yinlar
Axborot-kommunikatsiya texnologiyalari (AKT)
Bugungi ta’lim raqamli texnologiyalarsiz tasavvur etilmaydi. AKT vositalari:
Onlayn dars platformalari (Moodle, Zoom, Google Meet)
Elektron darsliklar, interaktiv testlar
Multimediya taqdimotlar (PowerPoint, Canva, Prezi)
Sun’iy intellekt yordamidagi o‘quv dasturlari (masalan: ChatGPT, Khan
Academy)
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-72
Часть–1_ июня–2025
233
2181-
3187
Kompetensiyaviy yondashuv
Bu yondashuvda o‘quvchidan quyidagilar kutiladi:
Bilimni hayotda qo‘llash
Tanqidiy fikrlash
Ijtimoiy faoliyatda ishtirok etish
Mas’uliyat, tashabbus, mustaqillik
Kompetensiyaviy yondashuvni amalga oshirish uchun loyiha metodi, kvestlar,
jamoaviy ishlash usullari, rolli o‘yinlar qo‘llaniladi.
STEAM texnologiyasi
STEAM – bu Science (fan), Technology (texnologiya), Engineering
(muhandislik), Art (san’at) va Mathematics (matematika) sohalarini birlashtiruvchi
ta’lim konsepsiyasi. O‘zbekiston maktablarida ushbu model eksperiment tariqasida
joriy etilmoqda.
O‘quv jarayonida texnologiyalarni joriy etishdagi dolzarb masalalar
O‘qituvchining roli
Zamonaviy pedagog – bu bilim beruvchi emas, yo‘naltiruvchi, maslahatchi,
yaratuvchan muhit tashkilotchisi. O‘qituvchidan quyidagilar talab qilinadi:
Texnologiyalarni bilish
O‘quvchilar bilan ochiq muloqot
Individual yondashuv
Tahlil, baholash, moslashuvchanlik
Dars sifati va natijadorlik
Texnologiyalarning asosiy maqsadi – natijaga yo‘naltirish. Bu degani:
O‘quvchi darsdan nimani o‘rgandi?
Qanday ko‘nikma hosil qildi?
Haqiqiy hayotda bu bilimni ishlata oladimi?
Xulosa
:Zamonaviy pedagogik texnologiyalar — bugungi ta’limning asosiy
tayanchi va zamonaviy jamiyat ehtiyojlariga javob beruvchi kuchli vositadir. Interfaol
usullar, AKT, kompetensiyaviy yondashuvlar va ijodiy ta’lim metodlari orqali biz
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-72
Часть–1_ июня–2025
234
2181-
3187
shunchaki bilim emas, balki kuchli shaxs, ijodkor inson va zamon bilan hamnafas yosh
avlodni tarbiyalaymiz. Shu bois har bir o‘qituvchi o‘z ustida doimiy ishlashi,
texnologiyalarni o‘zlashtirishi, darslarni shunchaki mashg‘ulot emas, balki hayot
maktabiga aylantirishi zarur.
Foydalanilgan adabiyotlar
1. Hasanboyeva O. Zamonaviy ta’lim texnologiyalari. – T.: O‘qituvchi, 2020.
2. Karimov I. A. Yuksak ma’naviyat – yengilmas kuch. – T.: Ma’naviyat, 2008.
3. UNESCO. ICT in Education: A Curriculum for Schools and Programme of Teacher
Development, 2011.
4. Xodjiahmedov S. Pedagogik texnologiyalar asoslari. – T.: O‘zMU, 2017.
5. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining PF–60-son Farmoni – “Yangi
O‘zbekistonning taraqqiyot strategiyasi”, 2022-yil.
6. Dovletov Z. Ta’limda interfaol metodlar. – T.: Innovatsiya, 2019.
