ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-72
Часть–2_ июня–2025
383
2181-
3187
RAQAMLI TA'LIM SHAROITIDA BO‘LAJAK PSIXOLOG
O‘QITUVCHILARIDA KASBIY KOMPETENSIYALARINI
RIVOJLANTIRISH METODIKASI
Tursunova Zilola Dalijon qizi
Namangan Davlat Universiteti
1- kurs Doktorantura talabasi
Annotatsiya:
Raqamli ta'lim sharoitida bo‘lajak psixolog o‘qituvchilarida kasbiy
kompetensiyalarini rivojlantirish metodikasi haqida so‘z yuritayotganda, avvalo
zamonaviy ta'lim jarayonining asosiy tendensiyalarini tushunish zarur. Bugungi kunda
ta'limda raqamli texnologiyalar keng qo‘llanilmoqda, bu esa o‘qituvchilarning kasbiy
malakasini oshirishda yangi imkoniyatlar yaratmoqda. Psixologiya sohasida faoliyat
yuritadigan o‘qituvchilar uchun raqamli ta'lim vositalari nafaqat bilim berish, balki
o‘quvchilar bilan samarali muloqot o‘rnatish, ularning psixologik holatini aniqlash va
qo‘llab-quvvatlashda ham muhim ahamiyatga ega.
Kalit soʻzlar:
psixolog, kompetensiyalar, metodika, ingliz tili, ko'nikmalar,
kurslar, imkoniyatlar, ta'lim.
Аннотация:
При обсуждении методики формирования профессиональных
компетенций будущих учителей психологии в контексте цифрового образования
необходимо в первую очередь понимать основные тенденции современного
образовательного процесса. Сегодня в образовании широко используются
цифровые технологии, что создает новые возможности для повышения
профессиональной квалификации педагогов. Для педагогов, работающих в
сфере психологии, цифровые образовательные инструменты важны не только
для передачи знаний, но и для установления эффективной коммуникации со
студентами, выявления и поддержки их психологического состояния.
Ключевые слова:
психолог, компетенции, методика, английский язык,
навыки, курсы, возможности, образование.
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-72
Часть–2_ июня–2025
384
2181-
3187
Abstract:
When discussing the methodology for developing professional
competencies in future psychology teachers in the context of digital education, it is first
necessary to understand the main trends of the modern educational process. Today,
digital technologies are widely used in education, which creates new opportunities for
improving the professional qualifications of teachers. For teachers working in the field
of psychology, digital educational tools are important not only for imparting
knowledge, but also for establishing effective communication with students,
identifying and supporting their psychological state.
Keywords:
psychologist, competencies, methodology, English, skills, courses,
opportunities, education.
KIRISH
Raqamli ta'lim zamonaviy ta'lim tizimining ajralmas qismiga aylangan bo‘lib,
uning asosiy vazifasi o‘quv jarayonini samarali, interaktiv va individual yondashuvga
asoslangan tarzda tashkil etishdir. Bugungi kunda axborot-kommunikatsiya
texnologiyalarining tez sur'atlar bilan rivojlanishi ta'lim sohasida yangi imkoniyatlar
yaratmoqda. Raqamli ta'lim sharoitida o‘quvchilar va o‘qituvchilar o‘rtasidagi
muloqot, bilim olish va o‘rgatish jarayoni an'anaviy usullardan farqli ravishda amalga
oshiriladi. Bu esa ta'lim sifatini oshirish, o‘quvchilarning individual ehtiyojlarini
hisobga olish va ularni zamonaviy bilimlar bilan ta’minlash imkonini beradi.
Shuningdek, raqamli ta'lim bo‘lajak mutaxassislarning kasbiy kompetensiyalarini
shakllantirishda muhim rol o‘ynaydi. Ayniqsa, psixologiya va pedagogika sohasida
faoliyat yuritadigan o‘qituvchilar uchun raqamli texnologiyalarni samarali qo‘llash,
o‘z kasbiy mahoratini oshirish va zamonaviy ta'lim talablariga moslashish zarurati
ortmoqda. Ingliz tilini o‘qitish misolida raqamli ta'lim vositalaridan foydalanish o‘quv
jarayonini yanada qiziqarli va samarali qilishga yordam beradi, bu esa o‘quvchilarning
til o‘rganish motivatsiyasini oshiradi.
ADABIYOTLAR TAHLILI VA TADQIQOT METODOLOGIYASI
Kasbiy kompetensiyalarni
rivojlantirish
metodikasi
doirasida,
avvalo,
o‘qituvchilarning raqamli texnologiyalarni o‘zlashtirish darajasi va ularni amaliyotga
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-72
Часть–2_ июня–2025
385
2181-
3187
tatbiq etish ko‘nikmalari o‘rganiladi. Bu jarayonda psixolog o‘qituvchilari uchun
maxsus tayyorlangan treninglar, seminarlar va interaktiv kurslar tashkil etilishi zarur.
Ushbu kurslar ingliz tilini o‘qitish misolida ishlab chiqilishi mumkin, chunki ingliz tili
global kommunikatsiya vositasi sifatida o‘qituvchilarga nafaqat o‘z sohasida
bilimlarini kengaytirish, balki xalqaro ilmiy manbalar bilan ishlash imkonini beradi.
Raqamli
ta'limning
asosiy
afzalliklaridan
biri
uning
interaktivligi
va
moslashuvchanligidir. Psixolog o‘qituvchilariga mo‘ljallangan metodikada o‘quv
jarayonini individual ehtiyojlarga moslashtirish, o‘quvchilarning o‘zlashtirish
darajasini real vaqt rejimida kuzatish, ularning qiziqishlari va qiyinchiliklarini aniqlash
imkonini beruvchi raqamli platformalar qo‘llaniladi. Bu esa o‘qituvchilarga o‘z
pedagogik yondashuvlarini takomillashtirish imkonini yaratadi.[1]
Ingliz tilini o‘qitish misolida, raqamli ta'lim vositalari yordamida o‘quvchilarning
til ko‘nikmalarini rivojlantirish uchun turli interaktiv mashqlar, audio va video
materiallar, onlayn testlar va baholash tizimlari ishlab chiqiladi. Psixolog o‘qituvchilari
bu jarayonda o‘quvchilarning psixologik holatini hisobga olib, ularning o‘ziga bo‘lgan
ishonchini oshirish, stress va motivatsiya muammolarini bartaraf etish uchun maxsus
metodikalarni qo‘llashlari mumkin. Shuningdek, raqamli platformalar orqali
o‘quvchilar bilan individual maslahatlar, guruh mashg‘ulotlari va onlayn
konsultatsiyalar tashkil etish imkoniyati mavjud. Kasbiy kompetensiyalarni
rivojlantirishda o‘qituvchilarning pedagogik va psixologik bilimlarini raqamli
texnologiyalar bilan integratsiyalash muhimdir. Bu integratsiya natijasida o‘qituvchilar
nafaqat ta'lim jarayonini samarali tashkil etish, balki o‘quvchilarning psixologik
holatini aniqlash va unga mos pedagogik yondashuvlarni qo‘llash ko‘nikmalariga ega
bo‘ladilar. Shu bilan birga, ingliz tilini o‘qitishda zamonaviy kommunikatsion
texnologiyalarni qo‘llash o‘quvchilarning tilga bo‘lgan qiziqishini oshiradi va ularni
mustaqil o‘rganishga undaydi.[2]
MUHOKAMA VA NATIJALAR
Metodik jarayonda o‘qituvchilarning o‘zaro tajriba almashishi, zamonaviy ilmiy
va amaliy yondashuvlarni o‘rganishi uchun onlayn platformalar va professional
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-72
Часть–2_ июня–2025
386
2181-
3187
hamjamiyatlar yaratish muhim ahamiyatga ega. Bunday hamjamiyatlarda o‘qituvchilar
yangi metod va texnologiyalarni muhokama qilib, ularni amaliyotga joriy etish
bo‘yicha maslahatlar olishlari mumkin.[3]
Shuningdek, metodikada psixolog o‘qituvchilarining raqamli madaniyatini
rivojlantirishga alohida e'tibor qaratiladi. Bu madaniyat o‘qituvchilarning
texnologiyalarni tanlash, ulardan samarali foydalanish, axborot xavfsizligi va onlayn
kommunikatsiya madaniyatini o‘z ichiga oladi. Raqamli madaniyat yuqori darajada
bo‘lgan o‘qituvchilar ta'lim jarayonida yuzaga keladigan muammolarni tez va samarali
hal eta oladilar. Metodikada o‘quvchilar bilan ishlashda individual yondashuvni
ta'minlash uchun diagnostika vositalari va analitik platformalar keng qo‘llaniladi. Bu
vositalar o‘quvchilarning bilim darajasini, psixologik holatini, qiziqish va ehtiyojlarini
aniqlashda yordam beradi. Shu asosda o‘qituvchilar o‘quv jarayonini moslashtiradi va
har bir o‘quvchiga individual yondashuvni amalga oshiradi. Kasbiy kompetensiyalarni
rivojlantirishda o‘qituvchilarning o‘z-o‘zini rivojlantirish va mustaqil o‘rganish
ko‘nikmalarini shakllantirish ham muhimdir. Raqamli ta'lim vositalari o‘qituvchilarga
o‘z vaqtini samarali boshqarish, yangi bilimlarni mustaqil o‘rganish va amaliyotda
qo‘llash imkonini beradi. Ingliz tilini o‘qitish misolida, o‘qituvchilar onlayn resurslar,
elektron kitoblar, videodarslar va interaktiv platformalardan foydalanib, o‘z bilimlarini
doimiy ravishda yangilab boradilar.[4]
Metodikada o‘quvchilarning ijodiy va tanqidiy fikrlash ko‘nikmalarini
rivojlantirishga ham katta ahamiyat beriladi. Raqamli ta'lim vositalari yordamida
o‘quvchilar turli loyihalar, muammoli vaziyatlar va interaktiv mashqlar orqali o‘z
fikrlarini erkin ifoda etish, muammolarni hal etish va yangi g‘oyalar yaratish
ko‘nikmalarini rivojlantiradilar. Psixolog o‘qituvchilari bu jarayonda o‘quvchilarning
psixologik holatini qo‘llab-quvvatlash, ularning o‘ziga bo‘lgan ishonchini oshirish
uchun maxsus metodikalarni qo‘llashadi. Shu bilan birga, metodikada
o‘qituvchilarning hamda o‘quvchilarning raqamli etikasi va onlayn xavfsizlik
masalalariga e'tibor qaratiladi. Raqamli ta'lim jarayonida axborotning to‘g‘ri va
ishonchli manbalardan olinishi, shaxsiy ma'lumotlarning himoyasi, onlayn muloqot
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-72
Часть–2_ июня–2025
387
2181-
3187
madaniyati kabi masalalar o‘qituvchilar tomonidan yetarlicha tushuntirilishi va nazorat
qilinishi zarur. Kasbiy kompetensiyalarni rivojlantirish metodikasida o‘qituvchilarning
pedagogik innovatsiyalarni joriy etish ko‘nikmalari ham muhim o‘rin tutadi. Raqamli
ta'lim vositalari yordamida yangi pedagogik yondashuvlar, masalan, flipped classroom,
blended learning, gamifikatsiya kabi metodlar qo‘llaniladi. Bu yondashuvlar
o‘quvchilarning faolligini oshiradi, ularning mustaqil ishlash ko‘nikmalarini
rivojlantiradi va ta'lim sifatini yaxshilaydi. Metodikada ingliz tilini o‘qitish misolida,
til o‘rganishni qiziqarli va samarali qilish uchun turli multimedia resurslar, onlayn
lug‘at va grammatik mashqlar, interaktiv o‘yinlar va virtual suhbat platformalari
qo‘llaniladi. Psixolog o‘qituvchilari bu resurslardan foydalanib, o‘quvchilarning til
o‘rganishdagi qiyinchiliklarini aniqlash va ularni bartaraf etish uchun individual
yondashuvlarni ishlab chiqadilar. Shuningdek, metodikada o‘qituvchilarning o‘zaro
hamkorligi va jamoaviy faoliyatini rivojlantirishga e'tibor qaratiladi. Raqamli ta'lim
platformalarida guruh loyihalari, muammoli vaziyatlarni hal qilish bo‘yicha
mashg‘ulotlar, onlayn munozaralar tashkil etiladi. Bu esa o‘qituvchilarning pedagogik
va psixologik kompetensiyalarini mustahkamlashga xizmat qiladi. Kasbiy
kompetensiyalarni rivojlantirish jarayonida o‘qituvchilar uchun muntazam baholash va
teskari aloqa tizimi tashkil etish zarur. Bu tizim o‘qituvchilarning o‘z faoliyatini tahlil
qilish, kuchli va zaif tomonlarini aniqlash, shuningdek, kasbiy o‘sish rejasini ishlab
chiqish imkonini beradi. Raqamli ta'lim vositalari bu jarayonni avtomatlashtirish va
samarali tashkil etishda muhim rol o‘ynaydi.tish bo‘yicha maslahatlar olishlari
mumkin. Bu esa ularning kasbiy kompetensiyalarini doimiy ravishda oshirishga xizmat
qiladi. Raqamli ta'lim sharoitida o‘qituvchilarning motivatsiyasini oshirish uchun
ularning kasbiy o‘sishini rag‘batlantiruvchi tizimlar joriy etilishi lozim. Masalan,
onlayn sertifikatlar, malaka oshirish kurslari, raqamli resurslardan samarali
foydalanishga asoslangan rag‘batlantirish mexanizmlari o‘qituvchilarning faoliyatini
yanada samarali qiladi. Ingliz tilini o‘qitish jarayonida esa o‘quvchilarning natijalariga
asoslangan baholash tizimlari o‘qituvchilarga o‘z pedagogik yondashuvlarini
takomillashtirish imkonini beradi.[5]
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-72
Часть–2_ июня–2025
388
2181-
3187
XULOSA
Yakuniy tahlilda aytish mumkinki, raqamli ta'lim sharoitida bo‘lajak psixolog
o‘qituvchilarida kasbiy kompetensiyalarni rivojlantirish metodikasi zamonaviy
pedagogik va psixologik yondashuvlarni, raqamli texnologiyalarni samarali qo‘llashni,
shuningdek, o‘qituvchilarning doimiy kasbiy o‘sishini ta'minlashga qaratilgan tizimli
jarayondir. Ingliz tilini o‘qitish misolida ishlab chiqilgan metodika o‘qituvchilarga
nafaqat bilim berish, balki o‘quvchilarning psixologik holatini hisobga olish,
individual yondashuvni ta'minlash va zamonaviy ta'lim talablariga javob beruvchi
kompetensiyalarni shakllantirish imkonini beradi. Bu esa o‘z navbatida ta'lim sifatini
oshirish va kelajak avlodni yanada malakali, raqamli madaniyatga ega mutaxassislar
sifatida tayyorlashga xizmat qiladi.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
1. Abdullaeva, N. (2023). Raqamli ta'lim muhitida bo‘lajak oʻqituvchilarning maxsus
kompetensiyalarini rivojlantirish. Pedagogika va psixologiya jurnali, 2(4), 45-52.
2. Ergashev, S. (2022). Bo‘lajak oʻqituvchilarda raqamli kompetensiyalarni
rivojlantirishda tanqidiy fikrlashning o‘ziga xos xususiyatlari. Ta'lim va innovatsiyalar,
1(3), 30-38.
3. Karimova, M. (2024). Pedagogik faoliyatda raqamli kompetensiyalar va ularni
shakllantirish usullari. Zamonaviy ta'lim texnologiyalari, 5(1), 12-19.
4. Tursunov, D. (2021). Ingliz tilini raqamli muhitda o‘qitish metodikasi va bo‘lajak
psixolog oʻqituvchilarining kasbiy kompetensiyalari. Tilshunoslik va ta'lim, 3(2), 66-
74.
5. Xolmatova, G. (2023). Raqamli ta'lim sharoitida psixolog oʻqituvchilarining
metodik mahoratini oshirish. Pedagogik tadqiqotlar, 4(6), 23-29.
6. Yusupov, B. (2022). Kognitiv yondashuv asosida bo‘lajak oʻqituvchilarning raqamli
kompetensiyalarini rivojlantirish. Ilm-fan va ta'lim, 7(1), 40-47.
7. Zokirova, F. (2024). Raqamli ta'lim muhitida ingliz tilini o‘qitishda innovatsion
metodlar. Ta'lim va taraqqiyot, 2(5), 55-62.
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-72
Часть–2_ июня–2025
389
2181-
3187
8. Rasulov, A. (2021). Bo‘lajak psixolog oʻqituvchilarining kasbiy kompetensiyalarini
shakllantirishda elektron ta'lim vositalarining roli. Pedagogika va psixologiya, 6(3),
14-21.
