ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-72
Часть–2_ июня–2025
254
2181-
3187
PROFESSIONAL TAʼLIMDA MATEMATIKA FANINING OʻRNI VA
UNI OʻQITISHNING ZAMONAVIY YONDASHUVLARI
Namangan viloyati Chortoq
tuman 2-sonli Politexnikumi
Matematika fani o’qituvchisi Ismonova Saodat
Annotatsiya
Mazkur maqolada professional taʼlim tizimida matematika fanining ahamiyati,
uni o‘qitishdagi zamonaviy yondashuvlar, innovatsion texnologiyalar va amaliy
mashg‘ulotlarning integratsiyasi orqali bilim, ko‘nikma va kompetensiyalarni
shakllantirish masalalari yoritilgan. Bundan tashqari, taʼlim jarayonida raqamli
vositalardan foydalanish samaradorligi va taʼlim mazmunining mehnat bozori
talablariga moslashtirilishiga alohida eʼtibor qaratilgan.
Kalit so‘zlar:
Professional taʼlim, matematika, raqamli texnologiyalar,
kompetensiya, zamonaviy yondashuv, kasbiy tayyorgarlik, taʼlim sifati.
Zamonaviy texnologik taraqqiyot sharoitida kasb-hunar maktablari va
texnikumlarda professional taʼlim sifatini oshirish dolzarb vazifaga aylangan. Ayniqsa,
raqobatbardosh mutaxassis tayyorlashda matematika fani alohida o‘rin egallaydi. Bu
fan orqali o‘quvchilarda analitik fikrlash, muammoni tahlil qilish, algoritmik
yondashuv, modellashtirish, texnikaviy hisoblash ko‘nikmalari shakllanadi.
1. Professional taʼlimda matematika fanining o‘rni
Matematika — barcha texnik kasblarning asosi. U mexanika, elektronika,
axborot texnologiyalari, me’morchilik, iqtisodiyot kabi ko‘plab yo‘nalishlarda zarur
bo‘lgan tayanch fan hisoblanadi. Masalan, elektr montyorlikda Ohm qonuni yoki
kuchlanish hisoblari, mexanikada harakat va kuch formulalari, texnik chizmalar va
o‘lchamlar asosida bajariladigan geometrik hisoblar — barchasi matematikani bilishni
talab qiladi. Shuningdek, professional taʼlimda matematika fani o‘quvchilarning
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-72
Часть–2_ июня–2025
255
2181-
3187
mantiqiy fikrlashini rivojlantiradi, bu esa kelgusida muammoli vaziyatlarni tezkor hal
etishga yordam beradi.
2. Matematika taʼlimida zamonaviy yondashuvlar
Hozirgi kunda taʼlimda quyidagi zamonaviy yondashuvlar keng qo‘llanilmoqda:
- Kompetensiyaviy yondashuv: faqat bilim emas, balki amaliyotda foydali bo‘lgan
ko‘nikma
va
malakalarni
shakllantirish.
- STEM yondashuvi (Science, Technology, Engineering, Mathematics): matematika
fanini
boshqa
fanlar
bilan
integratsiyalash.
- Differensial yondashuv: har bir o‘quvchining qobiliyati va qiziqishidan kelib chiqib,
individual
o‘quv
yo‘nalishlari.
- Problemli taʼlim: muammoni yechish orqali bilim hosil qilish.
3. Raqamli texnologiyalar va ularning afzalliklari
Matematika taʼlimida raqamli vositalardan foydalanish ta’lim sifatini oshiradi.
Masalan:
- GeoGebra, Desmos, MATLAB – grafiklar chizish, funksiyalarni tahlil qilish va
vizualizatsiya
qilish;
-
Moodle,
Classroom
–
masofaviy
ta’lim
platformalari;
- Kahoot, Quizizz – interaktiv o‘yinlar orqali bilimlarni mustahkamlash;
- AR/VR texnologiyalar – murakkab tushunchalarni 3D tarzda ko‘rsatish.
4. Matematika va kasbiy yo‘nalishlar integratsiyasi
Matematika fanini kasbiy fanlar bilan bog‘lab o‘qitish o‘quvchining fanga
bo‘lgan
qiziqishini
oshiradi.
Misollar:
-
Qurilish
texnologiyalarida
geometriya
asosida
chizmalar;
-
Dasturlashda
algoritmik
fikrlash;
- Elektrikda chiziqli tenglamalar orqali zanjirlar tahlili.
5. O‘qituvchining roli va metodik yondashuvlar
Zamonaviy
professional
taʼlimda
matematika
o‘qituvchisining
roli
quyidagilardan
iborat:
- Facilitator sifatida: o‘quvchining mustaqil o‘rganishini tashkil etuvchi;
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-72
Часть–2_ июня–2025
256
2181-
3187
-
Motivator sifatida: matematikani hayot bilan bog‘lab tushuntiruvchi;
-
Texnologiya
bilimdoni
sifatida:
raqamli
vositalardan
foydalanuvchi.
Metodik yondashuvlar: kichik guruhlarda ishlash, loyihalar, interaktiv mashg‘ulotlar.
Xulosa qilib aytganda Professional taʼlimda matematika fani nafaqat nazariy
bilimlar, balki kasbiy faoliyatda zarur bo‘lgan kompetensiyalarni shakllantirishga
xizmat qiladi. Uni zamonaviy yondashuvlar, raqamli texnologiyalar va kasbiy fanlar
bilan integratsiyalash orqali o‘qitish — o‘quvchilarning bilim sifatini oshiradi, mehnat
bozorida raqobatbardosh kadrlar tayyorlash imkonini beradi.
Foydalanilgan adabiyotlar
1. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining PQ–4860-son qarori. 2020-yil 6-noyabr.
2. “Professional ta’lim tizimi uchun matematika fani o‘quv dasturi”, Toshkent, 2022.
3. Jonassen, D.H. (2011). Learning to solve problems. Routledge.
4. Tursunov M., Sharipova D. “Matematika fanida innovatsion texnologiyalar”, TDPU,
2023.
5. https://geogebra.org
6. Salomov M.X. “Zamonaviy ta’lim texnologiyalari”, Toshkent, 2021.
