ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-72
Часть–3_ июня–2025
391
2181-
3187
ILG‘OR XALQARO TAJRIBA ASOSIDA O‘QITISHNING
ZAMONAVIY USULLARINI JORIY ETISH
Surxandaryo viloyati Sariosiyo tumani
22-sonli MTT tarbiyachisi
Bobokalonova Dildora Iskandarovna
Annotatsiya:
Ushbu maqola ilg‘or xalqaro tajriba asosida o‘qitishning
zamonaviy usullarini joriy etish, ta’lim tashkillotlarida ommalashgan “Keys stady”
texnologiyasining yangi bosqichi bo‘lgan “Foto keys” texnologiyasining amaliyotga
joriy etilishidagi natijadorligi haqida ma’lumot beradi.
Kalit so‘zlar:
“Keys stady”, “Foto keys”, ta’lim oluvchi, tajriba, innovatsiya,
ijtimoiylashuv
Ta’lim olish bir inson hayotidagi yorqin, noyob sahifadir.
Aynan shu davrda o‘quvchining ijtimoiylashuvi jarayoni sodir bo‘ladi - borliqning
yetakchi sohalari: odamlar dunyosi, tabiat, ob’ektiv dunyo bilan aloqa o‘rnatiladi.
Ma’daniyatga, umuminsoniy qadriyatlarga kirishish jarayoni boshlanadi. Ta'lim
muassasasi bugungi kunda takomillashtirishga, rivojlanishga intilayotgan, yangi
imkoniyatlarni izlayotgan, eng zamonaviy talablarga javob beradigan o‘quvchining
ehtiyojlarini qondirish uchun zarur shart-sharoitlarni yaratadigan murakkab funksiyaga
ega tashkilotdir.
Ta’lim jarayoniga innovatsiyalarni joriy etish injiqlik emas,
o‘quvchilar bilan ishlashning samarali shakllarini ijodiy izlashga loqayd munosabat
emas, bu davr talabidir.
Ta’lim olish jarayoni innovatsion va ta'lim beruvchi muhit bo‘lishi kerak.
Ta’lim tashkiloti tashkiloti o‘qituvchilari esa zamonaviy pedagogik texnologiyalarni
qo‘llay bilishi, kreativ bo‘lishi kerak. Ta’lim tashkilotlari bugungi kunda kompleks
tashkilot hisoblanadi ya’ni keng qamrovli; sog‘lom turmush tarzini yaxshilanishga,
rivojlanishga intiladi, bilim olishga yangi imkoniyatlar izlaydilar; o‘quvchilarning,
oilaning, jamiyatning ehtiyojlarini qondirish uchun zarur shart-sharoitlarni yaratish,
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-72
Часть–3_ июня–2025
392
2181-
3187
ta'minlash pedagoglarning ijodiy, kasbiy faoliyati uchun zamonaviy talablarga javob
beradigan shart-sharoitlar yaratadi.
Innovatsiyalardan foydalanish ta’lim tashkilotlarida ta'lim jarayonini
yangilash, takomillashtirish va o‘quvchilar tomonidan ta’limni kerativlik bilan
qabul qilinadigan noyob g'oyalar va o‘qituvchining sa'y-harakatlari yeg’indisidir.
Innovatsialarni ta’limda qo‘llashning maqsadi ta'lim tashkilotida ta’lim-tarbiyaviy
jarayonning samaradorligini oshirish va yaxshiroq natijalarga erishni kafolatlaydi.
Ta’lim tashkiloti ta’lim tarbiyaviy jarayonida innovatsiyalarni amalga oshirish
uchun quyidagi vazifalar belgilangan:
-
rivojlantirish barcha o‘quvchilaruchun individualligi;
-
ta’limni rivojlanishida o‘quvchilarning tashabbusi, ularning mustaqilligi, ijodiy
o‘zini namoyon qilish qobiliyati;
-
tadqiqot faoliyatiga qiziqish;
-
o‘quvchilarning turli faoliyat turlarini rag'batlantirish (o‘yin, kognitiv va
boshqalar);
-
ijodkorlikni rivojlantirish va nostandart fikrlash.
Innovatsion faoliyatlar va an'anaviy faoliyat o‘rtasidagi farq - bunda
O‘qituvchi ustoz emas, balki do‘st, jarayonga sherik bo‘ladi, va unga rioya qiladi
innovatsion ta’lim-tarbiyaviy jarayondagi o‘qituvchilarning pedagogik pozitsiyasi
"yonida emas, yuqorida emas, balki birgalikda” degan shiorga amal qiladi.
Shunday qilib, bola ko‘proq erkinlikni his qiladi, bu kreativ faollikni rag'batlantiradi
va shuningdek o‘quvchilarga bilim berilmaydi aksincha tadqiqot jarayonida
o‘quvchining o‘zi kerakli ma’lumotni egallaydilar.
Ta’lim tashkilotlarida qo‘llanilayotgan innovatsion yangiliklardan biri bo‘lgan
“Keys stady” texnologiyasi o‘quvchilar uchun moslashtirilgan, ishlab chiqilgan va
sinovdan o‘tkazilgan texnologiyadir. Texnologiyaning maqsadi - o‘quvchilarda
axloqiy me'yorlar va tushunchalar, yaxshi tarbiya, xushmuomalalik, madaniyat nima
ekanligini to‘g'ri tushunishni shakllantirish. Odob, axloq, madaniyat so‘zlari xaqidagi
tushunchalari faollashadi. Keys texnologiyasi kontseptsiyasi maktabgacha yoshdagi
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-72
Часть–3_ июня–2025
393
2181-
3187
o‘quvchilarda bilimlarni o‘zlashtirishga emas, balki yangi fazilatlar va ko‘nikmalarni
shakllantirishga qaratilgan real yoki xayoliy vaziyatlarga asoslangan qisqa muddatli
ta'lim uchun interfaol texnologiya sifatida ta'riflanadi. Ta’lim amaliyotiga "keys"
usulini joriy etish muammosi hozirgi vaqtda ikkita tendentsiya tufayli juda dolzarbdir:
- birinchisi, ta'limni rivojlantirishning umumiy yo‘nalishidan kelib chiqadi, uning
asosiy e'tibori aniq bilim olishga emas, balki ularni amaliyotda qo‘llash qobiliyatiga,
aqliy faoliyat ko‘nikmalariga, shaxsiy qobiliyatlarni rivojlantirishga qaratilgan bo‘lib,
ular orasida alohida e'tibor o‘rganish qobiliyatiga beriladi.
- ikkinchisi, birinchi tendentsiya talablariga javob berishdan tashqari, turli vaziyatlarda
o‘zini optimal tutish qobiliyatiga ega bo‘lishi jamiyatga kerak bo‘lgan mutaxassisning
sifatiga qo‘yiladigan talablarni o‘zida ishlab chiqishdan kelib chiqadi.
Ayni paytda ta’lim tashkilotlarining pedagog-xodimlari innovatsion ish
texnologiyasini jadal joriy etmoqda. Shuning uchun pedagoglarni texnologiya bilan
ishlashga tayyorlash zarurati tug'iladi - bu yuqori kommunikativ kompetentsiyani
shakllantirishni anglatadi.
Ushbu yo‘nalish doirasida pedagogik jamoasi “Keys
texnologiyasi”ni o‘quvchilarga moslashtirilgan varyantini “Foto-keys” texnologiyasini
ishlab chiqdi. “Foto-keys” innovatsion texnologiyasini o‘zlashtirish jarayonida yangi
boshlovchi pedagoglarda savollar bo‘lishi mumkin.
Shuning uchun pedagoglarni
texnologiya bilan ishlashga tayyorlash zarurati tug'iladi - bu yuqori kommunikativ
kompetentsiyani shakllantirishni anglatadi.
Mavzuni “Foto-keys” texnologiyasi
batafsil chuqurlashtirish bilan tushunishlariga yordam beradi odatdagi ta’limiy
faoliyatlardan sezilarli va foydali farqlari ko‘rinadi. Ishlab chiqilgan amaliy material
"foto-keys" turli xildagi savollarini o‘z ichiga oladi, bunda o‘quvchilar uchun turli xil
javoblarni o‘zlari o‘ylab topishlari, jonli muloqotda muammoni hal qilish uchun eng
maqbul va to‘g'ri javobni beradi, bu kichik va katta guruhlar uchun ham, shaxsan ham
har bir ishtirokchi uchun individual xolda qo‘llash uchun ham qulay. "Foto-keys"
texnologiyasining juda muhim qismi bu texnologiyani o‘quvchilar bilan amaliy
mashg'ulotlarga joriy etish uchun pedagogni tayyorlashdir.
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-72
Часть–3_ июня–2025
394
2181-
3187
"Foto-keys" texnologiyasi o‘quvchilarning kognitiv tajribasini boyitish
imkonini beradi. O‘quvchilarning muloqot ko‘nikmalarini kengaytirish, o‘quvchilarga
"fotosurat" mazmuni bo‘yicha dialogda jasorat bilan, erkin ishtirok etishiga, shaxsiy
fikrlarini ifoda etishga, o‘quvchilarda o‘z nuqtai nazarini tushuntirish qobiliyatini
shakllantirishga imkon beradi.
Pedagoglar tomonidan ishlab chiqilgan “foto-keys”
texnologiyasi o‘zlashtirilgan bilimlar qatlamini yuksaltirish, ularni amaliyotda
qo‘llash, maktabgacha yoshdagi o‘quvchilarning o‘rganilayotgan mavzuga qiziqishini
oshirish, ijtimoiy faollikni, muloqot ko‘nikmalarini, tinglash va to‘g‘ri bilish
qobiliyatini rivojlantiradi. o‘z fikrlarini bildirish.
Foydalanilgan adabiyotlar:
Профессиональный стандарт «Коуч»: развитие коучинга
// Организационная психология. 2014. Т. 4. № 1. С. 6−16.
Twenty-First Century Educational Theory and the Challenges
of Modern Education: Appealing to the Heritage of the General Teaching Theory
of the Secondary Educational Curriculum and the Learning Process
Education & Society. 2016. Volume 58. Issue 4. P. 299−312.
Инновационные модели обучения. Исследование мирового
Монография. М: Луч, 2016. 640 с.
