ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-71
Часть–6_ июня–2025
297
2181-
3187
POLITEXNIKUMDA YO‘L HARAKATI QOIDALARI FANINI
O‘QITISH MUAMMOLARI VA YECHIMLARI
Angren shahar 2-sonli politexnikumi
avtomobil yo’nalishi maxsus fan o’qituvchilari:
Umarov Sirojiddin Qudratovich
Mamajonov Zafarjon Matusmonovich
Annotatsiya:
Maqolada politexnikumda yo‘l harakati qoidalari fanini o‘qitishdagi asosiy
muammolar va ularning yechimlari haqida so‘z yuritiladi. Pedagogik metodlar, texnik
vositalar va o‘quvchilar ongida xavfsizlik madaniyatini shakllantirish usullari ko‘rib
chiqiladi.
Kalit so‘zlar:
Yo‘l harakati qoidalari, politexnikum, ta’lim sifati, xavfsizlik, metodika, fanlararo
integratsiya.
Yo‘l harakati xavfsizligi to‘g‘risidagi Qonunining, harakat xavfsizligiga Yo‘l
harakati xavfsizligini ta’minlash hozirgi davrning eng asosiy ijtimoiy-iqtisodiy
muammolaridan biridir. Avtomobillashtirish ko‘rsatkichlari ortib borayotgan hozirgi
davrda yo‘l harakati xavfsizligini ta’minlashga «Haydochi-avtomobil-yo‘l-piyoda-
muhit» tizimidagi barcha bo‘laklarnnng ishonchliligini oshirish bilangina erishish
mumkin. By o‘rinda inson omillari muhim axamiyatga ega, chunki, ko‘pgina yo‘l-
transport xodisalari piyodannng yoki haydovchining yo‘l qo‘ygan xatolari natijasida
sodir etilmoqda. Yuqorida kelgirilgan bakalavriatura yo‘nalishlari talabalari yo‘l
harakati qoidalarini, O‘zbekiston Respublikasining Yo‘l harakat xavfsizligi
to’g‘isidagi Qonunining, harakat xavfsizligiga tegishli meyoriy hujjatlarini bilishlari
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-71
Часть–6_ июня–2025
298
2181-
3187
na ularning talablariga rioya qilishlari kerak Yo‘l harakati qoidalari — bu har bir fuqaro
uchun hayotiy zaruratdir. Ayniqsa, yoshlar orasida ushbu qoidalarga bo‘lgan hurmatni
shakllantirish orqali ularning hayotini xavfsiz qilish mumkin. Politexnikumlarda bu
borada olib borilayotgan ishlar, tarbiyaviy darslar, videoroliklar namoyishi orqali
sezilarli
ijobiy
natijalar
kuzatilmoqda.
Yo‘l qoidalariga amal qilish inson umrini saqlash, avariyalar va yo‘l-transport
hodisalarining oldini olishga yordam beradi. Shu sababli bu qoidalarni o‘rgatish
nafaqat
nazariy,
balki
amaliy
va
tarbiyaviy
ahamiyatga
ega.
Pedagoglar yoshlarni yo‘l xavfsizligi madaniyatiga o‘rgatishda doimiy ravishda
interaktiv metodlardan foydalanishlari kerak. Bu yoshlarni hayotda mas’uliyatli
bo‘lishga o‘rgatadi va ularni real vaziyatlarga tayyorlaydi.
Zamonaviy sharoitda transport vositalari ko‘paygani sari yo‘l harakati
qoidalarini o‘rgatish yanada dolzarb ahamiyat kasb etmoqda. Politexnikumlarda bu fan
amaliyot bilan uyg‘un holda o‘rgatilmasa, ta’lim samarasi past bo‘ladi. Shuning uchun
zamonaviy pedagogik yondashuvlar, interaktiv metodlar va simulyatsion dasturlar
asosida darslar tashkil etilishi lozim. “Yo‘l harakati qoidalari va xavfsiz harakatlanish
asoslari” (YHQ va XHA) fanini o’qitishdan asosiy maqsad talabalarga yo‘l harakatim
ishtirokchisi sifatida YHQ ni o‘rgatish, yo‘llarda xavfsiz xarakatlanish asoslari va
avtomobilni xavfsiz boshqarishni ta’minlash buyicha bilimlar berishdan iborat. YHQ
va XNA fanini o‘qitishning vazifalari kuyidagilardan iborat: O‘zbekistan Respublikasn
yul harakati xavfsizligi to‘g‘risidagi Qonunini, yo‘l harakatining asosiytavsiflarini
o‘rgatish, YTH va piyodalar ishtirokidagi YTHni, ularning kelib chiqish 3 sabablarini
o‘rgatish, piodalarning xavfsiz harakatlanishini ta’minlash , yo‘l harakati qoidalarini
turli yo’l sharoitlarida qo‘llashni bilishni va avtomobilni xavfsiz boshqarishni
o‘rgatish.
Yo‘l harakati qoidalarini o‘rgatishda nafaqat nazariy bilimlar balki amaliy
ko‘nikmalar ham muhimdir. Fanni o‘qitishda an’anaviy usullar bilan bir vaqtda yangi
texnologiyalardan foydalanish samarali bo‘ladi. Bu ishda talabaning mustaqil ishini
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-71
Часть–6_ июня–2025
299
2181-
3187
to‘g‘ri tashkillashtirishga intilish lozim; o‘qitishning elektron vositalari, internet orkali
olinadigan ma’lumotlar, elektron darsliklar; interaktiv usuldan foydalanish; ekspress
so‘rovlar; texnik vositalarni qo‘llash va boshqa usullardan foydalanish orqali amalga
oshiriladi. O‘quvchilar yo‘l harakati xavfsizligi madaniyatini shakllantirishi uchun
videoroliklar, viktorinalar, o‘yinlar va guruhli muhokamalar samarali vositalar
hisoblanadi.
Shuningdek, fanlararo integratsiyani kuchaytirish – masalan, fizika va informatika
bilan bog‘liq mavzularni yo‘l harakati qoidalari darslariga kiritish, o‘quvchilarning
mavzuni yaxshiroq tushunishiga yordam beradi.
Xulosa:
Yo‘l harakati qoidalarini to‘g‘ri va samarali o‘qitish — bu nafaqat
o‘quvchilarning bilim darajasini oshirish, balki ularning hayotini asrash demakdir. Shu
sababli pedagoglar o‘z ishlarida zamonaviy yondashuvlarni qo‘llashlari zarur. Yo‘l
qoidalariga rioya qilish — bu faqat qonuniy majburiyat emas, balki inson umrini asrash
vositasidir.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1. O‘zbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi yo‘l harakati xavfsizligi qoidalari.
2. Mustafoyev A. "Yo‘l harakati madaniyati". – Toshkent, 2019.
3. www.yhx.uz – Yo‘l harakati xavfsizligi portali.
Xulosa:
Foydalanilgan adabiyotlar:
1. YHQ bo‘yicha metodik qo‘llanma. – Toshkent, 2020.
2. A.Xolmatov "Yo‘l qoidalarining hayotdagi ahamiyati". – Samarqand, 2021.
3. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi qarorlari (tegishli bandlar).
