ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-71
Часть–1_ июня–2025
250
2181-
3187
YOSHLARNI TARBIYALASHDA MILLIY QADRIYATLARNI ROLI.
Sharof Rashidov nomidagi Samarqand
Davlat universitetining Urgut filiali
Pedagogika va jismoniy
madaniyat kafedrasi o’qituvchisi
Azimov Ozod Mamatkulovich
Annototsiya “Qadriyat” mazmun mohiyati va uning yoshlar tarbiyasidagi va
ijtimoiy hayotdagi roli va ahamyati haqida malumotlar keltirilgan. Milliy qadriyatlar
yoshlarni tarbiyalashda, ularning manaviy dunyosini boyitishda katta ahamyat kasb
etishi haqida fikrlar keltirilgan. Yoshlarning ongini buzuvchi yot g’oyalarga qarshi
kurashishda milliy qadriyatning o’rni va ahamyati keltirilgan. Vatanga muhabbat, ota
onaga hurmat kabi tuyg’ularni yoshlar ongiga singdirishda “milliy qadriyat”larning
roli.
Kаlit sо‘zlаr: Yoshlar tarbiyasi, falsafiy asoslar, milliy qadryatlar ,umuminsoniy
qadryatlar ,ma’naviy qadryatlar modiy, qadryatlar, ijtimoiy, qadryatla,r shaxssiy
qadryatlar, estetik qadriyatlar.
Abstract: Information is provided on the essence of the content “Values” and its
role and significance in the upbringing of youth and in social life. The ideas are
presented that national values are of great importance in the upbringing of youth, in
enriching their spiritual world. The role and significance of national values are
presented in the fight against foreign ideas that corrupt the minds of youth. The role of
“national values” in instilling feelings such as love for the homeland and respect for
parents in the minds of youth.
Keywords: Youth education, philosophical foundations, national values,
universal human values, spiritual values, material, values, social, values, personal
values, aesthetic values.
Аннотация: Представлена информация о сути содержания «Ценности»,
его роли и значения в воспитании молодежи и в общественной жизни.
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-71
Часть–1_ июня–2025
251
2181-
3187
Представлены идеи о том, что национальные ценности имеют большое
значение в воспитании молодежи, в богатстве ее духовного мира.
Представлены роль и значение национальных ценностей в борьбе с
чужеродными идеями, разрушающими сознание молодежи. Роль «национальных
ценностей» в воспитании и образовании молодежи заключается в таких
чувствах, как любовь к семье и уважение к родителям.
Ключевые слова: Воспитание молодежи, философские принципы,
национальные ценности, общечеловеческие ценности, духовные ценности,
материальные ценности, социальные ценности, общечеловеческие ценности,
эстетические ценности
Kelajagimiz poydevorlari yoshlarni tarbiyalash ularni vatanga muhabbat,
ajdodlarga hurmat, avlodlarga ibrat ruhida tarbiyalashda milliy qadriyatlarning o’rni
beqiyosdir. Milliy qadriyatlar yoshlar ongini turli xil yot g’oyalardan: buzg’unchilik,
yolg’onchilik, ikkiyuzlamachilik, kabi yomon illatlardan himoya qilishga ular ongiga
rostgo’ylik, ishbilarmonlik, hurmat, izzat kabi yaxshi illatlarni singdirishga yordam
beruvchi muhim omildir. Prezidentimiz Sh. M. Mirziyoyev “Biz o’z milliy
qadriyatlarimiz, ajdodlarimiz merosi, madaniyatimiz orqali yoshlarni har qanday yot
g’oyadan, axloqsizlikdan, beparvolikdan himoya qilishimiz kerak “ deya ta’kidlaydi.
Zero milliy qadriyatlarimiz yoshlarni ma’nan yuksaltiruvchi, taraqqiyotga yetaklovchi
omildir. Yoshlar tarbiyasida milliy qadriyatlar nafaqat ularni ma’nan rivojlantirishga
balki ularni etika va estetikaga boy bolishlari uchun ham hizmat qiladi O’zbekiston
Respublikasi Prezedenti Sh.M.Mirziyoyev raisligida 2021-yil 19-yanvar kuni
ma’naviy, ma’rifiy ishlar tizimini tubdan takomillashtirish, bu borada davlat va jamoat
tashkilotlarining
hamkorligini
kuchaytirish
masalasi
bo’yicha
o’tkazilgan
vidioselektor yig’ilishida “Agar jamiyat hayotining tanasi iqtisodiyot bolsa uning joni
va ruhi ma’naviyatdir. Biz yangi o’zbekistonni barpo qilishga qaror qilgan ekanmiz
ikkita mustahkam ustunga tayanamiz.
Birinchisi – bozor tomoyillariga asoslangan kuchli iqtisodiyot
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-71
Часть–1_ июня–2025
252
2181-
3187
Ikkinchisi – ajdodlarimizning boy merosi va milliy qadriyatlarga asoslangan
kuchli ma’naviyat deya e’tirof etdilar.
Milliy qadriyatlarga muhabbat, avvalo, yoshlarda ajdodlarga muhabbat ularga
qiziqish va ularni o’rganishdan boshlanadi. Yoshlarni muzeylarga, buyuk qadimiy
joylarga, ziyoratgohlarga olib borish orqali ham ulardan milliy qadriyatlarga nisbatan
muhabbat uyg’otish mumkin.
Yoshlarni milliy qadriyatlar ruhida tarbiyalashda ularning milliy qadriyatlarga
bo’lgan munosabatini shakllantirishda musiqa tarbiya tasviriy sa’nat, tarix kabi fanlar
muhim orin tutadi.
Yurtimizda milliy bayramlar juda ko’p. Jumladan, Navro’z, Qurbon hayiti,
Musraqillik kuni, Xotira va qadrlash kuni kabilar.Ushbu milliy bayramlarimiz ham
nafaqat yoshlar tarbiyasida, balki Yoshi ulug’ insonlar o’rtasida ham vatanga muhabbat
hissini uyg’otadi.
Xususan, Abdulla Avloniy “Turkiy Guliston yoxud axloq” asarida “Agar biz
yoshlarimizni milliy ruhda, axloqiy va ma’naviy qadriyatlar asosida tarbiyalay olsak,
kelajagimiz porloq bo’ladi” __ deya ta’kidlaydi.Bu fikr ham o’z o’rnida yoshlar
tarbiyasida, balki vatan kelajagi uchun ham milliy qadriyatning o’rni va roli
muhimligini yana bir bor isbotlaydi.
Milliy qadriyat tushunchasini tor ma’noda tushunmaslik kerak.Milliy
qadriyatlarimizga nafaqat milliy liboslarimiz, milliy bayramlarimiz, balki inson etika
va estetikasi ya’ni salomlashish odobi, tashqi va ichki go’zallik, ota-onaga hurmat,
rostgo’ylik kabilar ham kiradi. Shu o’rinda Alisher Navoiyning ko’plab asarlarida
yolg’onchilik qoralangan.U “Sher bilan durroj” nasriy asarida “Navoiy nima desang
ham rost gapir; rostini kuylagan ohangga tahsin ayt” deya ta’kidlaydi. Bu esa insonni
rostgo’ylikka chorlovchi bir milliy qadriyat desak mubolag’a bo’lmaydi. Yoshlar
tarbiyasida milliy qadriyatlarning o’rni va ahamiyati beqiyosdir.Yoshlar qalbida milliy
qadriyatlarga nisbatan muhabbat uyg’otish uchun ko’plab ishlar olib borildi va olib
borilmoqda.. Milliy qadriyatlarning yoshlar tarbiyasidagi o’rni kun sayin kuchayib
bormoqda.Chunki, hozirgi ijtimoiy tarmoqlar rivojlangan davrda yoshlar ongiga
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-71
Часть–1_ июня–2025
253
2181-
3187
milliylikni milliy liboslar , milliy bayramlar, an’analar , urf-odatlar bilan singdirib
borilmasligini yoshlar yot g’oyalarga qiziqib ketishlari ham mumkin.
Milliy qadriyatlar yoshlarni ko’p fanlarga: musiqa, tasviriy san’at, adabiyot, tarix
kabi fanlarga qiziqiShiga ham sabab bo’lishi mumkin.Milliy qadriyatlarni sevuvchi,
ularni biluvchi insonlarning tarbiyasi ham go’zal bo’ladi.Yoshlarda milliy
qadriyatlarga nisbatan mehr- muhabbat hissini nuyg’otish orqali ularda kattalarga
hurmat, kichiklarga izzat, salomlashish odobi, rostgo’ylik kabi xislatlarni uyg’otish
mumkin. Yoshlar tarbiyasida milliy qadriyatlarning o’rni juda muhim hisoblanadi.
Prezidentimiz SH.M.Mirziyoyev ta’kidlaganlaridek “ Bir bolaga yeti mahalla ham ota,
ham ona” degan Har qanday millatning ma’naviy boyligi milliy va umuminsoniy
qadriyatlar uyg’unlashuvidan tarkib topadi. O’zbek xalqi bolajon xalq. Ularda
qadimdan bag’rikenglik, mehmondo’stlik kabi milliy qadriyatlar va an’analar saqlanib
qolgan va hozirga qadar bu an’analar avloddan avlodga o’tib davom etib
kelmoqda.Yoshlarimiz tarbiyasida o’zboshimchalik, loqaydlik, beparvolik kabi yomon
illatlarni paydo bo’ldi degani, bu milliy qadriyatlarimiz toptaldi deganidir.Shuning
uchun ham yoshlarda rosrtgo’ylik, ishbilarmonlik, jonkuyarlik kabi hislatlarni ularda
yoshligidan shakllantirib borish shart va zarurdir. Hozirgi shiddat bilan rivojlanib
borayotgan bir zamonda milliy qadriyatlarimiz nafaqat yoshlar tarbiyasida, balki katta
yoshdagi bobo- buvilarimizga ham ibrat bo’la oladi. Hamma narsa oiladan boshlangani
kabi, avvalo,, milliy qadriyatlar ham oiladan boshlkanmog’i kerak. “Qush inida
ko’rganini qiladi” deganlaridek, farzand ota-ona ko’zgusidir. Ota-onalar farzandlariga
salomlashish, kattalarga hurmat, kichiklarga izzat, ota-onaga, qarindoshlarga hurmat
kabi milliy qadriyatlarimizni bolalar ongiga yoshligidan singdirib bormog’i lozim.,
milliy qadriyatlarimizning yoshlarimiz tarbiyasidagi o’rni juda muhim. Har bir xalq
o’z milliy qadriyatlari, urf-odatlari va milliyligi bilan xalqdir.
Yoshlar tarbiyasi zamon talablariga mos ravishda doimiy ravishda rivojlanib
boradi. Hozirgi kunda yoshlar ongida ekologik va estetik qadriyatlarni shakllantirish,
ularning tabiatga bo‘lgan munosabatini yuksaltirish, ayniqsa, ekoestetik idealni
rivojlantirish muhim ahamiyat kasb etadi. Ekoestetik ideal - bu tabiatni faqat tabiiy
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-71
Часть–1_ июня–2025
254
2181-
3187
resurs sifatida emas, balki insonning estetik qadriga ega bo‘lgan, ruhiy va ma'naviy
qimmatga ega bo‘lgan bir butun sifatida qabul qilishdir. Bu, o‘z navbatida, ekologik
ongni rivojlantirishga va yoshlarni ekologik muammolarni yechishda faol ishtirok
etishga undaydi. Bunda ekologik tarbiya muhim o‘rin tutadi. Zero, “Ekologik tarbiya
deganda asosan yoshlarda ekologik madaniyatni shakllanishi ko'zda tutilmog'i lozim.
Chunki, ekologik madaniyat tushunchasi ham keng qamrovli bo'lib, inson faoliyatining
aksariyat
qismini
o'zida
mujassamlashtiradi.
Ekologik
madaniyatda
ham
insonparvarlik, axloqiy-ma'naviy xislatlar o'z aksini topadi”
Har bir davlatning o’z milliy bayramlari, o’z milliy liboslari va milliy urf-
odatlari bor. O’zining milliy urf-odatlarini, qadriyatlarini hurmat qilgan inson, boshqa
yurtning ham milliy qadriyatlariga hurmat bilan qarashi lozim.Yosh avlodlarga
milliylikni faqatgina nazariy jihatdan emas balki, uni ko’proq amaliy jihatdan singdirib
bormoq lozim. Milliykikni tarannum etuvchi turli kuy-qo’shiqlar tinglash, milliy
bayramlarni nishonlash, turli xil qadimiy qadamjolarga borish ham yoshlar ongida
milliylikka bo’lgan muhabbatning kuchayishiga sabab bo’ladi.
Foydalanilgan adabiyotlar
1.
O’zb Res-I Prezidenti Sh.M.Mirziyoyev raisligida 2021-yil 19-yanvar kuni
ma’naviy-ma’rifiy ishlar tizimini tubdan takomillashtirish, bu borada davlat va jamoat
tashkilotlarining hamkorligini kengaytirish masalasi bo’yicha o’tkazilgan
videiselektordagi ma’ruzasi.(nutqi)
2.
Alisher Navoiy “lison ut-tayr” asari tarkibidagi “Sher bilan durroj” hikoyasi.
3.
Inomov Qodir Tursunovich “Qadriyatlar va yoshlar tarbiyasi” maqolasi.
4.
“Toshkent shahrida milliylikni keng targ’ib qilishga doir qo’shimcha chora-
tadbirlar to’g’risida”gi 2025-yil 21-yanvardagi Toshkent hokimi Shavkat Umurzoqov
qarori.
5.
Abdulla Avloniy “Turkiy guliston yoxud axloq”.
