ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-70
Часть–2_ Мая –2025
347
2181-3187
TASODIFIY - RANDOM MODULI
Onarqulov Maqsadjon Karimberdiyevich
Farg ‘ona davlat unversiteti amaliy matematika va
Informatika kafedrasi dotsenti
Yusupov Mirsaid Abdulaziz o‘g‘li
Amaliy matematika va informatika kafedrasi o‘qituvchisi
Tojaliyeva Sohiba Abdurasul qizi
Farg’ona Davlat Universiteti 3-kurs talabasi
sohibaabduhalilova159@gmail.com
Annotatsiya.
Ushbu maqolada Python dasturlash tilidagi random moduli
yordamida tasodifiy sonlar va elementlar bilan ishlash usullari ko‘rib chiqiladi.
Random moduli orqali butun sonlar, haqiqiy sonlar, ro‘yxatlardan tasodifiy tanlash,
aralashtirish kabi operatsiyalarni bajarish mumkin. Mazkur maqolada ushbu
moduldagi asosiy funksiyalar, ularning ishlatilishi va amaliy misollar ko‘rib chiqiladi.
random modulidan o‘yinlar, testlar, simulyatsiyalar, shifrlash va boshqa sohalarda
foydalanish imkoniyatlari yoritilgan.
Kalit so‘zlar.
Python, random, tasodifiy son, random.randint(), random.choice(),
random.shuffle(), ro‘yxat aralashtirish.
Kirish
Massiv elementlarini ixtiyoriy tasodifiy sonlar bilan toʻldirish uchun python
dasturlash tilida imkoniyat yaratilgan. Agar massiv elementlarini tasodifiy sonlar bilan
toʻldirish kerak boʻlsa, tasodifiy sonlar bilan ishlash funksiyasiga murojat qilish kerak.
Python dasturlash tilida tasodifiy sonlarni hosil qilishni random funksiyasi va uning bir
nechta kutubxonalari amalga oshiradi. [a,b] oraliqda n ta sonni tasodifiy tanlash
random
funksiyasining
umumiy
koʻrinishi
quyidagicha
boʻladi.
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-70
Часть–2_ Мая –2025
348
2181-3187
Random.randint(a,b,n)
Random funksiyasining vazifasi biror bir oʻzgaruvchiga yoki
massiv elementlariga tasodifiy sonni oʻzlashtirish uchun xizmat qiladi.
Random modulining funksiyalarini ko’rib chiqamiz
Fuksiya
Vazifasi
1
random()
0 va 1 oralig’idagi ixtiyoriy sonni
qaytaradi
2
randint(a,b)
A dan b gacha bo’lgan butun sonlardan
birini qaytaradi
3
randrange(a,b,c)
A dan b gacha c qadam bilan tasodifiy son
tanlaydi
4
choice(ro’yxat)
Ro’yxatdagi tasodifiy elementni qaytaradi
5
shuffle(ro’yxat)
Ro’yxat elementlarining tartibini tasodifiy
ravishda o’zgartiradi
6
sample(massiv,k)
Berilgan ro’yxat ichidan k ta tasodifiy
element tanlaydi
Quyida python dasturlash tilida ayrim random funksiyalariga misollar ko’rib
chiqamiz.
1-misol:
import random
son = random.randint(1, 100)
print("1 dan 100 gacha tasodifiy son:", son)
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-70
Часть–2_ Мая –2025
349
2181-3187
Natija:
2-misol:
import random
mevalar = ["olma", "banan", "nok", "uzum"]
tasodifiy_meva = random.choice(mevalar)
print("Tasodifiy meva:", tasodifiy_meva)
Natija:
3-misol:
import random
raqamlar = [1, 2, 3, 4, 5]
random.shuffle(raqamlar)
print("Aralashtirilgan ro'yxat:", raqamlar)
Natija:
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-70
Часть–2_ Мая –2025
350
2181-3187
4-misol:
import random
raqamlar = [1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9]
tanlanganlar = random.sample(raqamlar, 3)
print("Tanlangan elementlar:", tanlanganlar)
Natija:
Xulosa
Pythonning random moduli dasturchilarga turli xil tasodifiy sonlar va
qiymatlar yaratishda qulay vosita bo‘lib xizmat qiladi. Ushbu modul yordamida
butun sonlar, haqiqiy sonlar, ro‘yxatlardan tasodifiy elementlar tanlash va
boshqa ko‘plab vazifalarni bajarish mumkin. Random modulining imkoniyatlari
dasturlashda o‘yinlar yaratish, simulyatsiyalar, testlar, shuningdek, statistik va
matematik hisob-kitoblarda keng qo‘llaniladi. Shunday qilib, random modulidan
samarali foydalanish dasturchilarga ko‘plab muammolarni soddalashtirish va
murakkab jarayonlarni avtomatlashtirish imkonini beradi.
Foydalanilgan adabiyotlar
1.
Karimberdiyevich, O. M., & Abdulaziz o‘g’li, Y. M. (2024). SUN’IY
INTELLEKTNING AFZALLIKLARI VA KAMCHILIKLARI.
IZLANUVCHI
,
1
(1),
75-85.
2.
Karimberdiyevich, O. M., & Abdulaziz o‘g‘li, Y. M. (2024). NEYRO
KOMPYUTERLAR.
YANGI O ‘ZBEKISTON, YANGI TADQIQOTLAR JURNALI
,
1
(5), 19-27.
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-70
Часть–2_ Мая –2025
351
2181-3187
3.
Karimberdiyevich, O. M., & Abdulaziz o‘g‘li, Y. M. (2024). K-YAQIN
QO'SHNI ALGORITMI.
IZLANUVCHI
,
1
(1), 122-124.
4.
Abdulaziz o'g'li, Y. M. (2025). WPFDA ANIMATSIYA YARATISHNI
QO’LLANISHI.
MODERN PROBLEMS IN EDUCATION AND THEIR SCIENTIFIC
SOLUTIONS
,
1
(4), 172-175.
5.
Abdulaziz o’g’li, Y. M. (2025). MOLIYA VA HISOB–KITOB
ILOVALARIDA WPF BILAN ISHLASH.
MODERN PROBLEMS IN EDUCATION
AND THEIR SCIENTIFIC SOLUTIONS
,
1
(4), 189-193.
6.
Karimberdiyevich,
O.
M.
(2024).
NEYROEMULYATORLAR
VA
ULARNING QO'LLANILISHI.
YANGI O ‘ZBEKISTON, YANGI TADQIQOTLAR
JURNALI
,
1
(5), 82-89.
7.
Abdulaziz ogli, Y. M. (2025). WPF DA IKKI O’LCHOVLI VA UCH
O’LCHOVLI GRAFIKALAR BILAN ISHLASHNING HAYOTGA TATBIQLARI.
MODERN PROBLEMS IN EDUCATION AND THEIR SCIENTIFIC SOLUTIONS
,
1
(4), 176-179.
8.
Karimberdiyevich, O. M., & Abdulaziz o’g’li, Y. M. (2024). MASHINANI O
‘RGANISHDA TASNIFLASH VA REGRESSIYA. IZLANUVCHI, 1(1), 114-121.
9.
Karimberdiyevich, O. M., & Abdulaziz o‘g‘li, Y. M. (2024). PIVOT JADVALI
YARATISH
VA
TAHRIRLASH.
YANGI O ‘ZBEKISTON, YANGI
TADQIQOTLAR JURNALI, 1(5), 28-30.
10.
Karimberdiyevich, O. M., & Abdulaziz o’g’li, Y. M. (2024). MASHINANI O
‘RGANISHDA TASNIFLASH VA REGRESSIYA.
IZLANUVCHI
,
1
(1), 114-121.
