ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-70
Часть–1_ Мая –2025
394
2181-3187
AXBOROT TEXNOLOGIYALARIDAN FOYDALANGAN HOLDA
POLITEXNIKUM TA'LIMIDA DARS SAMARADORLIGINI OSHIRISH
Farg‘ona tuman 2-son Politexnikumi
informatika va axborot texnologiyalar fani o‘qituvchilari
Akbarova Hayotxon Muhammadjonovna
Nizomova Zarifaxon Davronbek qizi
ANNOTATSIYA
Ushbu maqolada politexnikum ta’lim tizimida axborot-
kommunikatsiya texnologiyalaridan (AKT) foydalanish orqali dars samaradorligini
oshirish masalalari yoritilgan. Maqolada zamonaviy raqamli vositalar – Google
Classroom, Moodle, Zoom, Quizizz va boshqa platformalarning o‘quv jarayoniga
integratsiya qilinishi orqali o‘quvchilarning bilim olishga bo‘lgan qiziqishi va faolligi
oshayotgani tahlil qilingan. Shuningdek, AKT vositalarining dars mazmunini
interaktiv tarzda yetkazish, mustaqil ta’lim ko‘nikmalarini shakllantirish va baholash
jarayonini soddalashtirishdagi roli ko‘rsatib o‘tilgan. Maqolada informatika va texnika
yo‘nalishlarida Scratch, Python, AutoCAD kabi amaliy dasturlardan foydalanish orqali
kasbiy kompetensiyalarni rivojlantirish tajribalari tahlil qilingan. Axborot
texnologiyalarini qo‘llashda uchraydigan asosiy muammolar – texnik baza, internet
infratuzilmasi va raqamli savodxonlik masalalari ham ko‘rib chiqilib, ularni bartaraf
etish bo‘yicha takliflar ilgari surilgan. Umuman olganda, maqolada politexnikumlarda
zamonaviy ta’lim texnologiyalarining amaliy va nazariy asoslari, istiqbollari
yoritilgan.
Kalit so‘zlar
Kompyuter, zamonaviy, dastur, taklif, axborot, texnalogiya,
xavfsizligi;
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-70
Часть–1_ Мая –2025
395
2181-3187
ANNOTATION
This article covers the issues of improving the effectiveness of
the lesson through the use of information and communication technologies (ICT) in the
educational system of the Polytechnic. The article analyzes the increasing interest and
activity of students in learning through the integration of modern digital tools – Google
Classroom, Moodle, Zoom, Quizizz and other platforms-into the learning process. The
role of ICT tools in communicating lesson content in an interactive way, forming
independent educational skills and simplifying the assessment process is also outlined.
The article analyzes the experiences of developing professional competencies through
the use of Applied programs such as Scratch, Python, AutoCAD in the areas of
Informatics and technology. The main problems encountered in the application of
Information Technology – technical base, internet infrastructure and digital literacy
issues-have also been considered and proposals for their elimination have been put
forward.
Key words
Computer, modern, software, offer, information, technology, security;
KIRISH
Bugungi globallashuv va raqamli texnologiyalar asrida ta’lim tizimi
oldida turgan eng muhim vazifalardan biri — bu o‘quv jarayonini zamonaviy axborot-
kommunikatsiya texnologiyalari (AKT) bilan uyg‘unlashtirish orqali uning
samaradorligini oshirishdir. Dunyoda kechayotgan raqamli transformatsiya jarayonlari
nafaqat ishlab chiqarish va xizmat ko‘rsatish sohalarini, balki ta’lim tizimini ham
tubdan o‘zgartirmoqda.
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-70
Часть–1_ Мая –2025
396
2181-3187
Bu o‘zgarishlar sharoitida politexnikumlar kabi o‘rta maxsus kasb-hunar ta’limi
muassasalarida axborot texnologiyalaridan foydalanish, o‘quvchilarda zamonaviy
kasbiy va texnologik kompetensiyalarni shakllantirishda muhim omilga aylanmoqda.
Axborot texnologiyalaridan foydalanish nafaqat darsni interaktiv va qiziqarli qilish,
balki ta’lim sifatini monitoring qilish, o‘quvchilarning individual rivojlanishini
kuzatish, bilimlarni mustahkamlash va baholash jarayonlarini avtomatlashtirish
imkonini ham beradi. Elektron resurslar, onlayn platformalar, multimediali
taqdimotlar, raqamli test tizimlari orqali o‘quvchilarni darsga jalb qilish osonlashadi
va ularning bilimni mustaqil o‘zlashtirishga bo‘lgan intilishi kuchayadi. Xususan,
politexnikumlarda AKT vositalari yordamida darslarning samaradorligini oshirish
bugungi kunda pedagogik amaliyotda tobora keng qo‘llanilmoqda. Bu esa
o‘qituvchilardan o‘z kasbiy mahoratini takomillashtirish, innovatsion texnologiyalarni
o‘zlashtirish va amaliy darslarga integratsiya qilishni talab etadi. Shuningdek,
O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti tomonidan ilgari surilgan "Raqamli O‘zbekiston
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-70
Часть–1_ Мая –2025
397
2181-3187
– 2030" strategiyasi doirasida ta’lim tizimining barcha bosqichlariga AKT vositalarini
keng joriy etish belgilab berilgan. Bu esa kasb-hunar ta’lim muassasalarida raqamli
pedagogik yondashuvlarga asoslangan ta’lim jarayonini shakllantirishni dolzarb
vazifaga aylantiradi. Mazkur maqolada axborot texnologiyalaridan foydalanish orqali
politexnikumlarda dars samaradorligini oshirish imkoniyatlari, mavjud tajribalar,
muammolar va takliflar tahlil qilinadi. Shuningdek, o‘quvchilarning texnologik
savodxonligini oshirish va raqamli kompetensiyalarini shakllantirish yo‘llari
muhokama qilinadi.
TADQIQOT
METODOLOGIYASI.
Axborot-kommunikatsiya
texnologiyalarining (AKT) jadal rivojlanishi ta’lim tizimiga ham katta ta’sir
ko‘rsatmoqda. Zamonaviy texnologiyalar o‘qituvchilarga dars jarayonini interaktiv va
vizual tarzda tashkil etish, o‘quvchilarda mustaqil fikrlash va kreativ yondashuvlarni
rivojlantirish imkonini bermoqda. Politexnikumlarda axborot texnologiyalaridan
foydalanish o‘quvchilarning kasbiy ko‘nikmalarini shakllantirish, bilimlarni
o‘zlashtirish jarayonini tezlashtirish va dars samaradorligini oshirishda muhim vosita
sifatida qaralmoqda.
Bugungi kunda ko‘plab politexnikumlarda Google Classroom, Moodle, Zoom,
Microsoft Teams kabi raqamli platformalar orqali darslar tashkil qilinmoqda. Ushbu
platformalar o‘qituvchi va o‘quvchi o‘rtasida doimiy aloqani ta’minlab, uy vazifalarini
onlayn topshirish, dars materiallarini almashish, fikr almashish va baholash imkonini
beradi. Shuningdek, Quizizz, Kahoot, Mentimeter kabi interaktiv vositalar darslarda
o‘quvchilarning faol ishtirokini ta’minlab, bilimni mustahkamlashga yordam
bermoqda.
Ko‘plab o‘quv muassasalarida axborot texnologiyalarining darslarga joriy
qilinishi bo‘yicha tajribalar olib borilmoqda. Masalan, Toshkent shahridagi ayrim
politexnikumlarda olib borilgan kuzatuvlarga ko‘ra, darslarda AKTdan foydalanilgan
holatlarda o‘quvchilarning faollik darajasi 25–30 foizga oshgan, test natijalari esa
an’anaviy metodlar bilan o‘tkazilgan darslarga nisbatan yuqoriroq bo‘lgan. Ayniqsa,
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-70
Часть–1_ Мая –2025
398
2181-3187
grafik dasturlar, virtual laboratoriyalar va dasturlash muhiti bilan ishlash darslarda
o‘quvchilarning qiziqishini oshirgan.
Informatika fanini o‘qitishda Scratch, Python kabi dasturlash tillaridan
foydalanish orqali o‘quvchilarda algoritmik tafakkur shakllanmoqda. Texnik
yo‘nalishlarda esa AutoCAD, SolidWorks, Fritzing kabi amaliy dasturlar yordamida
kasbiy tayyorgarlik kuchaytirilmoqda. Ayrim o‘qituvchilar “flipped classroom”
(teskari sinf) yondashuvi orqali videodarslar asosida darsga tayyorgarlikni oldindan
tashkil etish orqali dars vaqtini samarali boshqarmoqda. Biroq bu borada ayrim
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-70
Часть–1_ Мая –2025
399
2181-3187
muammolar ham mavjud. Jumladan, ayrim hududlarda internet infratuzilmasining
yetarli emasligi, o‘quvchilarning kompyuter va mobil qurilmalarga bo‘lgan cheklangan
imkoniyatlari, ayrim o‘qituvchilarning raqamli savodxonligi past darajada ekanligi
dars samaradorligiga salbiy ta’sir ko‘rsatmoqda. Shuningdek, darslik va o‘quv
qo‘llanmalarining raqamli formatda yetarli emasligi ham muhim muammolardan
biridir.
Ushbu muammolarni bartaraf etish uchun bir qator takliflar ilgari surilishi
mumkin: o‘qituvchilarning AKT bo‘yicha malakasini oshirish uchun doimiy kurslar
tashkil etish, politexnikumlarni zamonaviy texnika va internet bilan ta’minlash, fanlar
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-70
Часть–1_ Мая –2025
400
2181-3187
bo‘yicha interaktiv raqamli resurslar bazasini yaratish va eng yaxshi raqamli dars
ishlanmalarini ommalashtirish maqsadga muvofiqdir. Shunday qilib, axborot
texnologiyalarining politexnikumlarda o‘quv jarayoniga joriy etilishi nafaqat ta’lim
sifatini oshirish, balki yosh avlodni raqamli dunyoga tayyorlashda ham muhim
ahamiyat kasb etadi.
XULOSA VA TAKLIFLAR
Axborot texnologiyalarining politexnikum ta’lim
tizimiga integratsiya qilinishi ta’lim samaradorligini oshirishda muhim omil bo‘lib
xizmat qilmoqda. Raqamli texnologiyalar yordamida darslarni interaktiv tashkil etish,
vizual materiallardan keng foydalanish, bilimlarni onlayn baholash va o‘quvchilarning
individual o‘quv yo‘nalishini shakllantirish imkoniyati yuzaga kelmoqda. Bu esa
an’anaviy o‘qitish metodlaridan tubdan farq qiladi va zamonaviy ta’lim talablariga
to‘liq javob beradi.
Maqolada tahlil qilingan tajribalar shuni ko‘rsatadiki, axborot texnologiyalari
o‘quvchilarning darsdagi faolligini oshirib, bilimlarni mustahkamlashga xizmat qiladi.
Shuningdek, raqamli platformalar orqali o‘qituvchilarning ham o‘z ustida ishlashi,
darslarni tayyorlash va baholash jarayonini optimallashtirish imkoniyati ortmoqda.
Ayniqsa, dasturlash, elektronika, grafik dizayn va texnik simulyatsiyalar kabi
yo‘nalishlarda AKT vositalarining amaliy ahamiyati juda yuqori. Biroq, dars
jarayonida AKTdan foydalanishda muayyan muammolar mavjudligicha qolmoqda.
Xususan, texnik vositalarning yetishmasligi, internet tarmog‘ining zaifligi va
o‘qituvchilarning raqamli savodxonlik darajasi bu borada to‘siq bo‘lishi mumkin.
Ushbu muammolarni bartaraf etish uchun quyidagi yo‘nalishlarda ish olib borish zarur:
Politexnikumlar uchun barqaror va yuqori tezlikdagi internet tarmog‘ini ta’minlash,
Har bir fan kesimida elektron o‘quv resurslarini ishlab chiqish va umumiy ta’lim
platformasiga joylashtirish;
O‘qituvchilarni AKT bo‘yicha doimiy o‘quv kurslari va amaliy seminarlar orqali
tayyorlash, Talabalar uchun ochiq elektron kutubxonalarni tashkil etish;
Eng yaxshi raqamli dars ishlanmalari, onlayn testlar va videodarslar bazasini
yaratish va ommalashtirish.
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-70
Часть–1_ Мая –2025
401
2181-3187
Umuman olganda, axborot texnologiyalarini o‘qitish jarayoniga joriy etish
politexnikumlarda o‘quvchilarning bilim darajasini oshirish, ularning kasbiy
tayyorgarligini kuchaytirish va raqamli jamiyatga integratsiyalashuvini ta’minlashga
xizmat qiladi. Kelgusida bu yo‘nalishda amalga oshiriladigan chora-tadbirlar nafaqat
o‘quvchilar, balki butun ta’lim tizimi rivojiga ijobiy ta’sir ko‘rsatishi muqarrar.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR:
1. Aripov X.K. va boshq. “Elektronika” O.F.M.J.N. T. 2012 y.400 b.
2. Fraiden_Dzh. Handbook of “Modem sensors”, Sovremennbie datchiki. 2004, New-
York,470 p.
3. Гусев В.Г., Гусев Ю.М. Электроника - Москва.: Высшая школа, 2006г. 342 с.
4. N.R.Yusupbekov va boshq. Texnologik jarayonlami nazorat qilish va
avtomatlashtirish. T.2011,576 c. 5.Бохан Н.И. и др. Средства автоматики и
телемехеники. - М.: Агропромиздат, 1992,
6. Faxriddin B., No‘monbek A. ABS SISTEMASI BILAN JIHOZLANGAN M1
TOIFALI
AVTOMOBILLARNING
TORMOZ
SAMARADORLIGINI
MATEMATIK NAZARIY TAHLILI //International journal of scientific researchers
(IJSR) INDEXING. – 2024. – Т. 4. – №. 1. – С. 333-337.
7.Qurbonazarov S. et al. ANALYSIS OF THE FUNDAMENTALS OF
MATHEMATICAL MODELING OF WHEEL MOVEMENT ON THE ROAD
SURFACE OF CARS EQUIPPED WITH ABS //Multidisciplinary Journal of Science
and Technology. – 2024. – Т. 4. – №. 8. – С. 45-50.
8.Xuzriddinovich B. F. et al. ABS BILAN JIHOZLANGAN AVTOMOBILNI
TORMOZ PAYTIDA O ‘ZO ‘ZIDAN VA MAJBURIY TEBRANISHLARINI
TORMOZ SAMARADORLIGIGA TA’SIRINI TAHLIL QILISH //ОБРАЗОВАНИЕ
НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ. – 2024. – Т. 47. – №. 4. – С. 81-
87.
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-70
Часть–1_ Мая –2025
402
2181-3187
9. Xusinovich T. J., Ro‘zibayevich M. N. M1 TOIFALI AVTOMOBILLARNI TURLI
MUHITLARDA TORMOZLANISHINI TAHLIL QILISH VA PARAMETRLARINI
O ‘RGANISH.
10. Karshiev F. U., Abduqahorov N. ABS BILAN JIHOZLAНГАН M1 TOIFALI
AVTOMOBILLAR TORMOZ TIZIMLARINING USTIVORLIGI //Academic
research in educational sciences. – 2024. – Т. 5. – №. 5. – С. 787-791. 11.Каршиев
Фахридин Умарович, Н.Абдуқаҳоров ИЗУЧЕНИЕ МИКРОСТРУКТУРЫ
СТАЛИ
В
МАТЕРИАЛОВЕДЕНИ//https://www.iupr.ru/6-121-2024
https://www.iupr.ru/_files/ugd/b06fdc_15c4798c874a4ddab326a52bd3af34ea.pdf?ind
12. Xusinovich T. J., Ro‘zibayevich M. N. M1 TOIFALI AVTOMOBILLARNI
TURLI
MUHITLARDA
TORMOZLANISHINI
TAHLIL
QILISH
VA
PARAMETRLARINI O ‘RGANISH.
13. Farxadjonovna, Bekimbetova Elmira, and Abduqahorov No‘monbek.
"STARTING ENGINES AT LOW TEMPERATURES." Multidisciplinary Journal of
Science and Technology 5.2 (2025): 83-87.
14. Xusinovich, Turdialiyev Jonibek, and Mo‘minov Nurali Ro‘zibayevich. "M1
TOIFALI AVTOMOBILLARNI TURLI MUHITLARDA TORMOZLANISHINI
TAHLIL QILISH VA PARAMETRLARINI O ‘RGANISH."
15. В. Я. Бочкарев. Новые технологии и средства измерений, методы
организации водоучета на оросительных системах. Новочеркасск, 2012,227 с
16.В.А.Втюрин.Автоматизированные системы управления технологичес-кими
процессами .Основы АСУТП. Санкт-Петербург 2006,154 с.
17.Рачков М.Ю. Технические средства автоматизатсии.- Москва: МГИУ, 2006,-
347 с. 9.Vohidov А.Х. Abdullaeva D.A. Avtomatikanmg texnik vositalari. T..TIMI,
2011.180 b.
