ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-69
Часть–7_ Мая –2025
97
2181-3187
ERKIN VOHIDOV HAYOTI VA IJODI
G’ofurov
Vohidjon,Farg’ona
viloyati,Furqat tuman Politexnikumining
Ona tili va adabiyoti fani o’qituvchisi
Annotatsiya
:
Erkin Vohidov — o‘zbek shoiri va jamoat arbobi. Zamoanviy
o‘zbek adabiyotining yorqin namoyondalaridan biri. Shoirni g‘azal janrining chinakam
davomchisi desak, mubolag‘a bo‘lmaydi. Vatanga, uning cheksiz kengligiga
muhabbat, ona diyorning porloq kelajagiga ishonch Erkin Vohidov ijodining eng
muhim jihati bo‘lib qoladi.
.
Kalit so’zlar
:
Erkin Vohidov,shoir,jamoat arbobi,janr,O’zbekiston xalq
shoiri,Ruhlar isyoni,O’zbekiston qahramoni.
1936-yil 28-dekabrda Farg‘ona viloyati Oltiariq tumanida tug‘ilgan. ToshDU
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-69
Часть–7_ Мая –2025
98
2181-3187
filologiya fakultetini tamomlagan (1960). O‘zbekiston xalq shoiri (1987), O‘zbekiston
Qahramoni (1999). Ilk she’riy to‘plami — «Tong nafasi» (1961). «Qo‘shiqlarim sizga»
(1962), «Yurak va aql» (1963), «Mening yulduzim» (1964), «Muhabbat» (1976),
«Tirik sayyoralar» (1978), «Ruhlar isyoni» (1979), «Sharqiy qirg‘oq» (1982),
«Kelajakka maktub» (1983), «Bedorlik» (1985), 2 jildli saylanma («Muhabbatnoma»
va «Sadoqatnoma», 1986), «Kuy avjida uzilmasin tor» (1991), «Yaxshidir achchiq
haqiqat» (1992) kabi asarlar muallifi. «Yoshlik devoni» (1968)ni mumtoz o‘zbek
adabiyoti an’analarida tuzgan. «Oltin devor» (1969), «Istanbul fojiasi» (1985)
dramalari bor. I. Gyotening «Faust» asarini, S.Yesenin («Zamin darg‘asi») va boshqa
shoirlarning she’rlarini o‘zbek tiliga tarjima qilgan. «Buyuk xizmatlari uchun» ordeni
soxibi (1997). Hamza nomidagi O‘zbekiston Davlat mukofoti laureati (1983). 2016-yil
30-mayda Toshkent shahrida vafot etgan.
Tarjimai hol
Erkin Vohidov — o‘zbek shoiri va jamoat arbobi. Zamoanviy o‘zbek
adabiyotining yorqin namoyondalaridan biri. Shoirni g‘azal janrining chinakam
davomchisi desak, mubolag‘a bo‘lmaydi. Vatanga, uning cheksiz kengligiga
muhabbat, ona diyorning porloq kelajagiga ishonch Erkin Vohidov ijodining eng
muhim jihati bo‘lib qoladi.
U 1936 yilning 28 dekabr kuni Farg‘ona viloyatining Oltiariq tumanida o‘qituvchi
oilasida tug‘ilgan. Toshkent Davlat universitetining (hozirgi O‘zbekiston Respublikasi
Milliy davlat universiteti) filologiya fakultetida (1955-1960) tahsil olgan. O‘qishni
tamomlagach, turli gazeta va jurnallar nashriyot va tahririyatlarida ishlagan. “Yoshlik”
jurnalining birinchi bosh muharriri bo‘lgan (1982).
Erkin Vohidov — fuqarolik nuqtai nazari yorqin ifodalangan shoirdir. Uning
she’rlari kelajak avlodning taqdiri uchun havotirga to‘la, muallif zamonaviy hayotning
chuqur ma’naviy va axloqiy jarayonlarini tushunishga intiladi. Uning “Minora” she’ri
o‘tmish xotirasini saqlab qolish haqida; “Samarqand kechasi” - buzilmas vaqt aloqasi
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-69
Часть–7_ Мая –2025
99
2181-3187
haqida; “Sharq afsonasi” - inson hayotining mazmuni haqida; “Shoir yuragi”, “Abay”,
“Yo‘qotilgan she’r” - shoirning fuqarolik burchi haqida.
E. Vohidov ijodida hajviy yo‘nalish alohida o‘rin egallaydi. “Donish-qishloq
latifalari” Matmus haqida bo‘lib, shoir unda laganbardorlik, sotqinlik, xasislik,
tamagirlikni mazax qiladi. She’rlari hayot kuzatuvlari, chuqur ma’nosi, o‘ziga xos
ifoda vositalari bilan qiziqarli.
“Tuyaqush” masalida E.Vohidov jonzodning ikkilamchi nomlanishidan
maromida foydalangan, ya’ni - tuya hamda qush. Shunday qilib, hajmi katta
bo‘lmagan, lekin ma’nosiz, munofiq va qo‘rqoq insonlar haqidagi juda o‘tkir she’r
yaraladi.
Erkin Vohidovning muhabbatga yo‘g‘rilgan she’rlari ham e’tiborga loyiq. Shoirni
g‘azal janrining chinakam davomchisi desak, mubolag‘a bo‘lmaydi. “Bulbul tuni bilan
noladi”, “G‘uncha” kabi she’rlarida an’anaviy g‘azal belgilari - ixtirosli fojiaviy
sevgini jonlantiruvchi bulbul va atirgul, Farhod va Majnun timsollari mavjud.
An’analarga ehtiyotkorona rioya qilgan holda, muallif o‘zining mustaqil sevgi
tushunchasini yetkazib beradi. “Orzu chashmasi” she’rida u chashma oldida o‘tirgan
qiz timsolini gavdalantiradi. Real lavhalardan chekingan holda, shoir lirik sevgi
tarixini, to‘g‘rirog‘i, sevgi umidini yaratadi. She’rdagi lirik qahramon sevgisi yer
tubidan chiquvchi musaffo chashma kabi. Porloq tuyg‘u umididagi she’r qahramoni
mag‘rur va soddadir.
“O‘zbegim” qasidasida shoir xalqning eng qadrli yutug‘i — Vatan erkinligi va
mustaqilligini tarannum etadi. Erkin Vohidov “o‘rdani vahshiyona toptashdi va yer
jarohatlari sezildi” misralari orqadi ona diyorining tarixiy o‘tmishiga yuzlanadi. Shoir
azaliy erkinlik uchun intilish va diyor ravnaqini “Alpomish”, “Toro‘g‘li” kabi
dostonlarida ifodalagan. Vatanni afsonaviy qahramoni bo‘lmish baxodirlarning qanotli
tulpori - kuch, qudrat va erkinlik timsoli bilan uzviy va aniq bog‘lay olgan.
Shoir Robert Rojdestvenskiy uning ijodi bilan zavqlanib, shunday yozgan:
Menga uning “Nido” dostoni juda manzur bo‘ldi, uning bengal shoiri Nazrulla
Islom haqidagi ko‘p qirrali va jarangdor “Ruhlar isyoni” dostoni yoqdi. Bu yerda
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-69
Часть–7_ Мая –2025
100
2181-3187
mualliflik ovozi barcha imkoniyat va qirralarni namoyon etgan - shivirlashdan
qichqiriqqacha.
“Fikrimcha, bular — juda yaxshi va aniq she’rlar. Shuningdek, ularda dono
xotirjamlik va kenglik mavjud. Yana, og‘riq bor. Haqiqiy inson og‘rig‘i...” - deb yozadi
rus shoiri Robert Rojdestvenskiy o‘zbek shoiri Erkin Vohidov haqida.
1999 yil Erkin Vohidovga O‘zbekiston qahramoni unvoni berilib, shoir xizmatlari
sharaflandi.
Foydalanilgan adabiyotlar
1.Z.Mirzaeva.
2.K.Jalilov
3.Sh.Sirojiddinov
