ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-69
Часть–7_ Мая –2025
158
2181-3187
ONA TILI DARSLARIDA STEAM YONDASHUVINI QO‘LLASH
IMKONIYATLARI
Alisher Navoiy nomidagi
Toshkent davlat o‘zbek tili va adabiyoti
universiteti 3-bosqich talabasi
Xoliqova Hilola
Annotatsiya:
Ushbu maqolada ona tili ta’limida zamonaviy innovatsion
yondashuv – STEAM modeli haqida ma’lumot beriladi. Maqolada ona tili darslarida
fanlararo integratsiyani ta’minlash orqali o‘quvchilarning tafakkurini, ijodkorligini,
tahliliy fikrlash ko‘nikmasini rivojlantirish imkoniyatlari yoritiladi. Misollar orqali
amaliy tatbiq ko‘rinishlari keltiriladi.
Kalit so‘zlar:
ona tili, STEAM, integratsiya, kreativ fikrlash, interfaol metod, dars
samaradorligi.
Аннотация:
В данной статье рассматриваются возможности применения
инновационного подхода STEAM в обучении родному языку. Раскрываются
пути развития аналитического мышления и творческих способностей учащихся
через междисциплинарную интеграцию на уроках родного языка.
Ключевые слова:
родной язык, STEAM, интеграция, креативное
мышление, интерактивный метод, эффективность урока.
Abstract:
This article discusses the possibilities of applying the modern
innovative STEAM approach in native language education. It highlights opportunities
to develop students' critical thinking and creativity through interdisciplinary integration
in language lessons.
Keywords:
native language, STEAM, integration, creative thinking, interactive
method, lesson effectiveness.
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-69
Часть–7_ Мая –2025
159
2181-3187
Bugungi globallashuv va raqamli rivojlanish davrida ta’lim tizimi tubdan
yangilanmoqda. O‘quvchilar faqat bilim egallovchi emas, balki o‘rganilgan bilimni
hayotda qo‘llay oluvchi, izlanishga moyil, mustaqil fikrlovchi shaxs sifatida
shakllanishi talab etilmoqda. Shu sababli an’anaviy ta’limdan kompetensiyaga
asoslangan, integratsiyalashgan, amaliyotga yo‘naltirilgan ta’lim shakliga o‘tish
zarurati
tug‘ilmoqda.
O‘zbekiston Respublikasida ham bu borada muhim islohotlar olib borilmoqda.
Jumladan, Prezident farmon va qarorlarida zamonaviy pedagogik texnologiyalar,
kreativ va tanqidiy fikrlashga asoslangan yondashuvlarni ta’lim jarayoniga joriy etish
vazifasi belgilab berilgan. Ayniqsa, boshlang‘ich ta’limda ona tili fanining ahamiyati
katta. Chunki bu fandan olgan bilimlar o‘quvchilarning barcha sohalarda fikr yuritishi,
muloqotda bo‘lishi va yozma hamda og‘zaki nutq ko‘nikmasi shakllanishining
asosidir.Shu nuqtai nazardan qaraganda, STEAM yondashuvi (Science, Technology,
Engineering, Art, Mathematics) ona tili darslariga yangi nafas olib kiradi. Bu model
orqali o‘quvchi nafaqat matnni o‘qiydi yoki yodlaydi, balki uni tushunadi, tasavvur
qiladi, u bilan ishlaydi, loyihalashtiradi va boshqa fanlar bilan bog‘lab tahlil qiladi.
STEAM yondashuvi o‘quvchini ijodiy, analitik, kompleks yondashuvga undaydi.
Ayniqsa, bugungi kunda ta’limda muhim bo‘lgan “4C” kommunikatsiya, kooperatsiya,
kreativlik va tanqidiy fikrlash kabi ko‘nikmalarni rivojlantirishda katta imkon yaratadi.
Ushbu maqolada aynan ona tili fanida STEAM yondashuvini qanday joriy etish
mumkinligi, u orqali o‘quvchilarda qanday ko‘nikmalar shakllanishi va bu
yondashuvning afzalliklari haqida so‘z yuritiladi. Misollar va tahlillar orqali mavzu
yoritiladi.
STEAM yondashuvi va uning mohiyati haqida gapiradigan bo ‘lsak, STEAM
ingliz
tilidagi
qisqartma
bo‘lib,
quyidagi
fanlarni
anglatadi:
-S–Science(fan)
-T–Technology(texnologiya)
-E–Engineering(muhandislik)
-A–Art(san’at)
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-69
Часть–7_ Мая –2025
160
2181-3187
-M–Mathematics(matematika)
Bu model an’anaviy ta’lim uslublaridan farqli ravishda o‘quvchini darsning faol
ishtirokchisiga aylantiradi. Ta’lim jarayoni o‘zaro bog‘liq fanlar asosida, muammoni
hal qilishga yo‘naltirilgan topshiriqlar bilan boyitiladi.
Ona tili darslarida STEAM yondashuvini qo‘llash imkoniyatlari
STEAM yondashuvi yordamida ona tili darslarini quyidagi shakllarda
boyitishmumkin
1.Fanlararo bog ‘liqlikni aniqlash
2.
Texnologiyadan
foydalanish
3.Muhandislik
elementlari
4.Ijodkorlikni
rivojlantirish
5. Tadqiqot topshiriqlari
Masalan 1-misol: “Bahor” mavzusi o‘tilayotganda, o‘quvchilar she’rni o‘qib,
tabiatdagi o‘zgarishlarni rasmga chizadilar (Art), so‘ngra grafik ob-havo jadvali
tuzadilar (Matematika), bahorgi o‘zgarishlar haqida qisqa og‘zaki bayon qilishadi (Ona
tili).
2-misol: 5-sinfda ertak matni o‘qilib, personajlar xatti-harakatlarini muhandislik
uslubida sahna maketi tarzida ifodalanadi.
Muhokama
.Ona tili darslarida STEAM yondashuvini joriy etishda qator
muammolar mavjud. Avvalo, ko‘plab o‘qituvchilarda bu yondashuv haqida to‘liq
tushuncha yo‘q yoki amaliy tajriba yetarli emas. Shuningdek, metodik
qo‘llanmalarning yetishmasligi, darsliklarda STEAM asosidagi topshiriqlarning
kamligi muammoning bir qismini tashkil qiladi. Aksariyat maktablarda texnik vositalar
yetarli emas, sinfxonalarda zamonaviy sharoit yo‘qligi ham bu yondashuvni samarali
qo‘llashga to‘sqinlik qiladi. Yana bir muammo — fanlararo hamkorlikda dars rejalari
ishlab chiqilmasligi va o‘qituvchilarning an’anaviy yondashuvdan voz kechishni
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-69
Часть–7_ Мая –2025
161
2181-3187
istamasligidir. O‘quvchilarni mustaqil, kreativ fikrlovchi shaxsga aylantirish uchun
ta’lim jarayoni har tomonlama yangilanishi zarur.
Natijalar
.Yuqoridagi muammolarni hal qilish uchun quyidagi yechimlar taklif
etiladi.
- O‘qituvchilar uchun STEAM yondashuvi bo‘yicha maxsus treninglar tashkil etish
- Ona tili faniga moslashtirilgan metodik qo‘llanma va dars ishlanmalari yaratish
- Maktablarning moddiy-texnik bazasini kuchaytirish, ayniqsa texnologik vositalar
bilan
ta’minlash
- O‘quvchilarga loyiha asosida o‘rganish topshiriqlari berish va baholash mezonlarini
yangilash
- STEAM yondashuviga oid milliy tajribalarni jamlab, amaliyotga joriy qilish.
Xulosa qilib aytganda, ona tili darslarida STEAM yondashuvini qo‘llash dars
samaradorligini oshiradi, fanlararo bog‘liqlikni kuchaytiradi hamda o‘quvchilarning
o‘z fikrini erkin ifodalashiga keng imkoniyat yaratadi. Har bir darsda bu yondashuvni
oddiy usullar bilan joriy qilish o‘qituvchidan yangicha fikrlashni, kreativlikni talab
qiladi.
Foydalanilgan adabiyotlar
1. Mavlonova K., Hakimova N. Ona tili darslarida o‘qish savodxonligini egallash
imkoniyatlari.
–
Toshkent,
2020.
2. Yuldasheva Z. Integrativ yondashuv asosida til o‘rgatishning samarali yo‘llari. – T.,
2021.
3. Qosimov A. Boshlang‘ich ta’lim metodikasi. – Toshkent: “O‘qituvchi”, 2020.
4. STEAM Education Guide. www.edutopia.org (murojaat qilingan sana: 2025-04-29)
5. Davlat ta’lim standarti. Boshlang‘ich ta’lim (O‘zbekiston Respublikasi, 2022)
