ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-69
Часть–6_ Мая –2025
130
2181-3187
TA’LIM SIFATINI OSHIRISHDA O’QITUVCHI MALAKASINING
AHAMIYATI
Andijon davlat chet tillar instituti
ingliz tili va adabiyoti fakulteti
112-guruh talabasi
Saidahmedova Gulira'no
Ilmiy rahbar:
Hamidov Nodirbek
Annotatsiya:
Ushbu maqolada ta’lim sifatini oshirishda o’qituvchi malakasining
o‘rni va ahamiyati tahlil qilinadi. O’qituvchining kasbiy tayyorgarligi, zamonaviy
pedagogik yondashuvlarni qo‘llay olishi, doimiy o‘z ustida ishlashi va innovatsion
texnologiyalardan foydalanish qobiliyati ta’lim samaradorligiga bevosita ta’sir
ko‘rsatadi. Maqolada o‘qituvchining malaka darajasini oshirishning asosiy yo‘llari —
kasbiy rivojlanish kurslari, treninglar, mentorlik tizimi va onlayn platformalardan
foydalanish zarurligi yoritilgan. Shuningdek, malakali o‘qituvchining o‘quvchilarning
shaxsiy va ijtimoiy rivojlanishiga ko‘rsatadigan ta’siri haqida ham fikr yuritiladi.
Xulosa qismida ta’lim tizimida sifatni oshirish uchun o‘qituvchining roli va uning
doimiy kasbiy rivojlanishiga ehtiyoj asoslab berilgan.
Kalit so‘zlar:
o’qituvchi malakasi, ta’lim sifati, kasbiy rivojlanish, pedagogik
mahorat, innovatsion metodlar, ta’lim tizimi, o’qituvchi tayyorlash, malaka oshirish,
onlayn ta’lim, zamonaviy pedagogika.
Annotation:
This article explores the importance and role of teacher qualification
in improving the quality of education. A teacher’s professional preparation, ability to
apply modern pedagogical approaches, commitment to continuous self-improvement,
and use of innovative technologies directly influence the effectiveness of the teaching
process. The article outlines key strategies for enhancing teacher qualifications,
including professional development courses, training programs, mentoring systems,
and the use of online platforms. It also discusses the impact of qualified teachers on the
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-69
Часть–6_ Мая –2025
131
2181-3187
personal and social development of students. In conclusion, the article emphasizes the
need for continuous professional growth among teachers as a foundation for improving
the overall quality of the education system.
Keywords:
teacher qualification, quality of education, professional development,
pedagogical skills, innovative methods, education system, teacher training,
qualification improvement, online education, modern pedagogy.
Аннотация:
В данной статье рассматривается значение и роль
квалификации учителя в повышении качества образования. Профессиональная
подготовка педагога, способность применять современные педагогические
подходы, стремление к постоянному саморазвитию и использование
инновационных
технологий
напрямую
влияют
на
эффективность
образовательного процесса. В статье освещаются основные пути повышения
квалификации учителей, такие как курсы профессионального развития,
тренинги, менторская система и использование онлайн-платформ. Также
рассматривается влияние квалифицированного педагога на личностное и
социальное развитие учащихся. В заключение подчеркивается необходимость
постоянного профессионального роста учителей как основы для повышения
общего качества образования.
Ключевые слова:
квалификация учителя, качество образования,
профессиональное развитие, педагогическое мастерство, инновационные
методы, система образования, подготовка учителей, повышение квалификации,
онлайн-обучение, современная педагогика.
Ta’lim sifatini oshirishda o’qituvchi malakasining ahamiyati
Bugungi kunda ta’lim tizimi har qanday jamiyatning rivojlanishi, taraqqiyoti va
barqarorligining asosiy omillaridan biri hisoblanadi. Ta’lim sifati esa bu tizimning
muvaffaqiyati va samaradorligini belgilovchi mezonlardan eng muhimidir. Ta’lim
sifatini oshirishda ko‘plab omillar ishtirok etadi, biroq ulardan eng muhimlaridan biri
bu —
o‘qituvchining malakasi
dir.
O‘qituvchi malakasi — ta’limning poydevori
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-69
Часть–6_ Мая –2025
132
2181-3187
Zamon talablari o‘zgarib borayotgan bir vaqtda o‘qituvchining bilim darajasi,
kasbiy mahorati, metodik yondashuvlari va pedagogik saviyasi doimiy ravishda
yangilanib borishi zarur. Malakali o‘qituvchi nafaqat o‘quvchiga bilim beradi, balki
unda mustaqil fikrlash, tanqidiy yondashuv, hayotiy ko‘nikmalarni shakllantirishga
ham xizmat qiladi.Aksincha, o‘z ustida ishlamaydigan, metodik jihatdan eskirgan
usullar bilan dars beradigan o‘qituvchi o‘quvchilarda qiziqish uyg‘ota olmaydi va
bilim samaradorligi past bo‘ladi. Bu esa umumiy ta’lim sifatiga salbiy ta’sir ko‘rsatadi.
Malakali o‘qituvchi qanday bo‘lishi kerak?
Malakali o‘qituvchi quyidagi sifat va ko‘nikmalarga ega bo‘lishi lozim:
•
Fan bo‘yicha chuqur bilimga ega bo‘lishi
;
•
Zamonaviy pedagogik texnologiyalarni bilishi va qo‘llashi
;
•
Psixologik jihatdan barqaror va o‘quvchi shaxsiga hurmat bilan
yondashuvchi bo‘lishi
;
•
Axborot-kommunikatsiya texnologiyalaridan foydalanishni bilishi
;
•
Doimiy o‘rganishga, yangilikka intiluvchi bo‘lishi
.
O‘qituvchi malakasini oshirish yo‘llari
Ta’lim sifatini oshirishda o‘qituvchilarning malakasini muntazam ravishda
oshirib borish muhim ahamiyatga ega. Buning uchun quyidagi yo‘llar samarali
hisoblanadi:
1.
Kasbiy qayta tayyorlash va malaka oshirish kurslari
;
2.
Seminar va treninglar tashkil etish
;
3.
Ilmiy-amaliy konferensiyalar va tajriba almashinuvi
;
4.
Raqamli resurslar va onlayn ta’lim platformalaridan
foydalanish
;
5.
Mentorlik tizimini yo‘lga qo‘yish
— tajribali o‘qituvchilar
tomonidan yosh pedagoglarga ko‘mak berish.
O’qituvchi malakasining shakllanishi va rivojlanishi
O’qituvchi malakasi bir necha bosqichda shakllanadi:
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-69
Часть–6_ Мая –2025
133
2181-3187
1.
Boshlang’ich tayyorgarlik
: O’qituvchilikka kirishdan oldin oliy
ta’lim muassasalarida pedagogika, psixologiya, fan metodikasi kabi fanlardan
chuqur bilim olish zarur.
2.
Kasbiy rivojlanish
: O’qituvchi faoliyatini boshlaganidan so’ng,
o’z malakasini oshirish uchun turli kasbiy rivojlanish dasturlarida ishtirok etishi
lozim. Bu dasturlar seminarlar, treninglar, kurslar va amaliy mashg’ulotlarni o’z
ichiga oladi.
3.
Doimiy o’rganish
: Ta’lim tizimi doimiy ravishda yangilanib
boradi. Shu sababli, o’qituvchilar zamonaviy pedagogik yondashuvlar, axborot-
kommunikatsiya texnologiyalari va innovatsion metodikalarni o’zlashtirib
borishlari kerak.
4.
Mentorlik
va
hamkorlik
: Tajribali o’qituvchilar yangi
boshlovchilarga o’z bilim va tajribalarini o’rgatishlari, hamda jamoaviy ishlarni
tashkil etishlari kerak. Bu orqali o’qituvchilar o’rtasida bilim almashinuvi va
hamkorlik rivojlanadi.
O’qituvchi malakasini oshirishning samarali usullari
O’qituvchi malakasini oshirishda quyidagi usullar samarali hisoblanadi:
•
Kasbiy rivojlanish kurslari
: O’qituvchilar uchun maxsus tayyorlangan
kurslar ularning bilim va ko’nikmalarini yangilashga yordam beradi.
•
Seminarlar
va
treninglar
: O’qituvchilarni yangi pedagogik
yondashuvlar bilan tanishtirish, ularning amaliy ko’nikmalarini rivojlantirishga
xizmat qiladi.
•
Onlayn ta’lim platformalari
: Internet orqali o’qituvchilar turli
mavzularda kurslar va treninglarda ishtirok etishlari mumkin.
•
Amaliy mashg’ulotlar
: O’qituvchilar o’z faoliyatlarini tahlil qilib,
amaliy mashg’ulotlar orqali o’z malakalarini oshirishlari lozim.
•
Mentorlik tizimi
: Tajribali o’qituvchilar yangi boshlovchilarga o’z bilim
va tajribalarini o’rgatishlari, hamda jamoaviy ishlarni tashkil etishlari kerak.
O’qituvchi malakasining ta’lim sifatiga ta’sirini o’lchash
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-69
Часть–6_ Мая –2025
134
2181-3187
O’qituvchi malakasining ta’lim sifatiga ta’sirini o’lchash uchun quyidagi
mezonlar asosida baholash mumkin:
•
O’quvchilarning
akademik
yutuqlari
:
O’qituvchi
malakasi
o’quvchilarning bilim darajasiga bevosita ta’sir qiladi.
•
O’quvchilarning ijtimoiy va shaxsiy rivojlanishi
: O’qituvchining
pedagogik yondashuvlari o’quvchilarning ijtimoiy ko’nikmalarini va shaxsiy
rivojlanishini ta’minlaydi.
•
O’qituvchining kasbiy qoniqishi
: O’qituvchining o’z faoliyatidan
mamnunligi uning samaradorligini oshiradi.
•
Ta’lim muassasasining obro’si
: Malakali o’qituvchilar faoliyat
yuritayotgan ta’lim muassasasi jamiyatda yuqori obro’ga ega bo’ladi.
Xulosa
O’qituvchi malakasi ta’lim sifatini oshirishda muhim omil hisoblanadi. Malakali
o’qituvchilar o’quvchilarga nafaqat bilim beribgina qolmay, balki ularning shaxsiy
rivojlanishiga ham hissa qo’shadilar. O’qituvchi malakasini oshirish uchun kasbiy
rivojlanish dasturlarini joriy etish, zamonaviy pedagogik yondashuvlarni o’zlashtirish
va mentorlik tizimini rivojlantirish zarur. Shu orqali ta’lim tizimining sifatini oshirish
va jamiyatning rivojlanishiga hissa qo’shish mumkin.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.
Абдуллаева, Н. (2020).
Ta’lim sifatini oshirishda o’qituvchilarning malaka
oshirish tizimi
. Toshkent: O‘zbekiston pedagogika nashriyoti.
2.
Jo‘raev, M. (2019).
Zamonaviy pedagogika va innovatsion yondashuvlar
.
Toshkent: Fan va texnologiya.
3.
G‘ulomova, D. (2021). "O‘qituvchi malakasi va ta’lim sifati o‘rtasidagi uzviy
bog‘liqlik".
Ta’lim va innovatsiyalar
jurnali, №2, 34–39-betlar.
4.
UNESCO. (2016).
Teachers' Professional Development: Policy and Practice
.
Paris: United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization.
5.
Darling-Hammond, L. (2017).
Empowered Educators: How High-Performing
Systems Shape Teaching Quality Around the World
. San Francisco: Jossey-Bass
