ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-69
Часть–6_ Мая –2025
67
2181-3187
MAKTABGACHA YOSHDAGI BOLALARNI TABIYATGA MEHRINI
VA G’AMXO’RLIGINI QANDAY OSHIRISH MUMKIN
Toshkent shahar Yangihayot tumani
48-sonli Maktabgacha ta'lim tashkiloti tarbiyachi
Nomurodova Dilnoza Ortikovna
Annotatsiya:
Maktabgacha yoshdagi bolalarni tabiyat bilan tanshtirish
bolalarning ruhiy, jismoniy va ijtimoiy rivojlanishini ta'minlashda muhim ahamiyatga
ega. Bugungi kunda, insoniyat tabiyat muammolar bilan yuzma-yuz kelmoqda.
Shuning uchun, bolalarga atrof-muhitni, tabiatni va uning muhimligini tushuntirish,
ekologik tarbiyani berish juda muhimdir. Ekologik tarbiya, bolalarga nafaqat tabiatni
sevishni, balki uni himoya qilishni ham o'rgatadi. Bu jarayon, bolalarning shaxsiyatini
rivojlantirishga, ularni faol va mas'uliyatli fuqarolar sifatida tarbiyalashga yordam
beradi.
Kalit so‘zlar:
maktabgacha ta'lim tashkiloti, tabiyat, ekologik tarbiya, bolalar,
mantiqiy fikrlash, ijtimoiy ko'nikmalar, bilim, tabiat.
Аннотация:
Ознокомление с природой в дошкольных образовательных
организациях имеет большое значение в обеспечении духовного, физического и
социального развития детей. Сегодня человечество столкнулось с
экологическими проблемами. Поэтому очень важно объяснять детям
окружающую среду, природу и ее значение, осуществлять экологическое
образование. Ознокомление с природой учит детей не только любить природу,
но и беречь ее. Этот процесс способствует развитию личности детей, воспитанию
их как активных и ответственных граждан.
Ключевые
слова:
дошкольная
образовательная
организация,Ознокомление с природой и экологическое образование, дети,
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-69
Часть–6_ Мая –2025
68
2181-3187
логическое мышление, экологические проблемы, социальные навыки, знания,
природа.
Abstract:
Environmental education in preschool educational organizations is of
great importance in ensuring the spiritual, physical and social development of children.
Today, humanity is faced with environmental problems. Therefore, it is very important
to explain to children the environment, nature and its importance, to provide
environmental education. Environmental education teaches children not only to love
nature, but also to protect it. This process helps to develop the personality of children,
to educate them as active and responsible citizens.
Keywords:
preschool educational organization, environmental education,
children, logical thinking, environmental problems, social skills, knowledge, nature.
KIRISH
Maktabgacha ta'lim davrida bolalar, atrof-muhit va tabiat haqida ko'plab
ma'lumotlarga ega bo'lishadi. Ular o'zlarining hissiyotlari, fikrlari va tushunchalari
bilan tabiatni o'rganadilar. Bu davrda bolalar, tabiatni sevish, uning go'zalligini
qadrlash va uni himoya qilishni o'rganadilar. Ekologik tarbiya, bolalarga o'z atrofidagi
dunyoni tushunishga yordam beradi. Ular, o'zlari uchun qulay va xavfsiz muhit yaratish
uchun mas'uliyatni his qilishadi. Ekologik tarbiya, bolalarga tabiat bilan bevosita
muloqot qilish imkonini beradi.
ASOSIY QISM
Maktabgacha
ta'lim
tashkilotlarida
o'tkaziladigan
ekologik
tadbirlar,
ekskursiyalar va tabiatga sayohatlar bolalarning tabiatni o'rganishlariga yordam beradi.
Ushbu tadbirlar orqali bolalar, o'z ko'zlari bilan tabiatning go'zalligini ko'rishadi,
hayvonlar va o'simliklar haqida ko'proq ma'lumotga ega bo'lishadi. Bu jarayon,
bolalarning tabiatga nisbatan qiziqishini oshiradi va ularni ekologik mas'uliyatli
shaxslar sifatida tarbiyalashga yordam beradi. Bolalar, ekologik tarbiya orqali
tabiatning muhimligini tushunishadi. Ular, suv, havo, yer va boshqa tabiiy
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-69
Часть–6_ Мая –2025
69
2181-3187
resurslarning cheklanganligini anglab etadilar. Bu esa ularni resurslarni tejashga, atrof-
muhitni muhofaza qilishga va ekologik muammolarni hal qilishga undaydi. Ekologik
tarbiya, bolalarga o'z atrofidagi muhitni yaxshilash uchun faol bo'lishni o'rgatadi. Ular,
kichik yoshidan boshlab, o'zlarining harakatlari bilan atrof-muhitga ta'sir
ko'rsatishlarini anglab etadilar.[1]
Maktabgacha ta'lim tashkilotlarida ekologik tarbiya, bolalarning ijodiy fikrlash
qobiliyatini rivojlantiradi. Ular, tabiatda yuz berayotgan jarayonlarni kuzatish,
hayvonlar va o'simliklar bilan tajriba o'tkazish orqali o'z fikrlarini ifodalashni
o'rganadilar. Bu jarayon, bolalarning mantiqiy fikrlash qobiliyatini oshiradi va ularni
muammolarni hal qilishga tayyorlaydi. Ekologik tarbiya, bolalarning ijodiy
qobiliyatlarini rivojlantirishga yordam beradi, chunki ular tabiatni o'rganish jarayonida
yangi g'oyalar va yechimlar topadilar. Bolalar, ekologik tarbiya orqali bir-birlari bilan
hamkorlik qilishni o'rganadilar. Ular, guruh bo'lib ishlash, bir-birlariga yordam berish
va birgalikda muammolarni hal qilishni o'rganadilar. Bu jarayon, bolalarning ijtimoiy
ko'nikmalarini rivojlantiradi va ularni jamoada ishlashga tayyorlaydi. Ekologik tarbiya,
bolalarga o'zaro hurmat, hamkorlik va mas'uliyatni his qilishni o'rgatadi. Bu esa ularni
kelajakda faol va mas'uliyatli fuqarolar sifatida tarbiyalashda muhim ahamiyatga
ega.[2]
Maktabgacha ta'lim tashkilotlarida ekologik tarbiya, bolalarning sog'lom turmush
tarzini shakllantiradi. Ular, tabiat bilan bevosita muloqot qilish orqali jismoniy
faollikni oshiradilar. Tabiatda vaqt o'tkazish, bolalarning jismoniy rivojlanishiga ijobiy
ta'sir ko'rsatadi. Ekologik tarbiya, bolalarga sog'lom ovqatlanish, toza havo va suvning
ahamiyatini tushuntiradi. Bu esa ularni sog'lom hayot tarzini tanlashga undaydi.
Bolalar, ekologik tarbiya orqali o'zlarining shaxsiy mas'uliyatlarini anglaydilar. Ular,
atrof-muhitni himoya qilish va uni saqlab qolish mas'uliyatini his qilishadi. Bu jarayon,
bolalarning o'z-o'zini tarbiyalash qobiliyatini rivojlantiradi. Ekologik tarbiya, bolalarga
o'z harakatlari va qarorlari uchun mas'uliyatni his qilishni o'rgatadi. Ular, o'zlarining
atrof-muhitga ta'sirini anglab etib, ijobiy o'zgarishlar qilishga harakat qilishadi.[3]
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-69
Часть–6_ Мая –2025
70
2181-3187
Maktabgacha ta'lim tashkilotlarida ekologik tarbiya, bolalarning kelajakdagi
hayotlariga ham ta'sir qiladi. Ular, tabiatni sevish va uni himoya qilishni o'rganish
orqali, kelajakda ekologik masalalarga e'tibor beradigan shaxslar bo'lib yetishadilar.
Ekologik tarbiya, bolalarning shaxsiyatini shakllantirishda muhim rol o'ynaydi. Ular,
o'z hayotlarida tabiat va atrof-muhitni muhofaza qilishni o'z vazifasi deb bilishadi.[4]
XULOSA
Umuman olganda, maktabgacha ta'lim tashkilotlarida ekologik tarbiya,
bolalarning shaxsiy va ijtimoiy rivojlanishida muhim ahamiyatga ega. Ular, tabiatni
sevish, uni himoya qilish va ekologik mas'uliyatni his qilishni o'rganadilar. Ekologik
tarbiya, bolalarning ijodiy fikrlash qobiliyatini rivojlantiradi, ularni bir-biri bilan
hamkorlik qilishga o'rgatadi va sog'lom turmush tarzini shakllantiradi. Bu jarayon,
bolalarning kelajakda faol va mas'uliyatli fuqarolar sifatida tarbiyalashda muhim
ahamiyatga ega. Ekologik tarbiya, bolalarning hayotida doimiy o'rin egallaydi va ularni
tabiat bilan birga yashashga tayyorlaydi.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
1. Qodirov, A. (2021). "Ekologik tarbiya: nazariya va amaliyot". Toshkent: O'qituvchi.
2. Xodiev, M. (2020). "Bolalar uchun ekologik ta'lim: muammolar va yechimlar".
Samarqand: Samarqand davlat universiteti nashriyoti.
3. Abdullayeva, D. (2022). "Maktabgacha ta'limda ekologik tarbiyaning ahamiyati".
Buxoro: Buxoro davlat universiteti nashriyoti.
4. Rahmonov, S. (2023). "Tabiatni sevish: maktabgacha ta'limda ekologik tarbiya".
Toshkent: Fan va texnologiya.
5. Ismatova, G. (2021). "Bolalar va tabiat: ekologik tarbiyaning asosiy tamoyillari".
Farg'ona: Farg'ona davlat universiteti nashriyoti.
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-69
Часть–6_ Мая –2025
71
2181-3187
6. Nurmatov, I. (2022). "Ekologik tarbiya va bolalar psixologiyasi". Andijon: Andijon
davlat universiteti nashriyoti.
7. Murodova, L. (2020). "Maktabgacha ta'limda ekologik mas'uliyatni shakllantirish".
Qashqadaryo: Qashqadaryo viloyati ta'lim boshqarmasi.
