ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-69
Часть–5_ Мая –2025
205
2181-3187
SUITSIDAL HOLATLARNING OLDINI OLISHDA RUHIY
IMUNITETNI SHAKLLANTIRISHDA PEDAGOGIK VA PSIXOLOGIK
YONDOSHUVLAR
Abdulhakimova Umidaxon Iqboljon qizi
Namangan viloyat Uchqo'rg'on tuman
25-maktab amaliyotchi psiholog
Annotatsiya:
Ushbu maqolada maktab o‘quvchilari va yoshlar orasida suitsidal
holatlarning oldini olishda ruhiy immunitetni shakllantirishning dolzarb masalalari
yoritilgan. Ruhiy immunitet — bu shaxsning ichki psixologik barqarorligi, stress va
depressiv holatlarga nisbatan qarshilik ko‘rsatish qobiliyatidir. Pedagogik va
psixologik yondoshuvlar ruhiy immunitetni rivojlantirishda muhim rol o‘ynaydi.
Xususan, o‘quvchilar bilan olib boriladigan individual suhbatlar, treninglar,
emotsional-intellektual rivojga qaratilgan mashg‘ulotlar orqali salbiy holatlarning
oldini olish mumkin. Shu bilan birga, ota-ona va maktab jamoasi hamkorligi asosida
bolalarda ijobiy o‘zini anglash, hayotga bo‘lgan qiziqishni oshirish, psixologik qo‘llab-
quvvatlash tizimi yo‘lga qo‘yilishi kerak. Maqolada shuningdek, zamonaviy
psixoprofilaktik metodlar, stressga chidamlilikni oshirish texnikalari, hayotiy
maqsadni shakllantirish usullari haqida tahliliy yondashuv berilgan.
Kalit so‘zlar:
Suitsidal holatlar
, r
uhiy immunitet
, p
sixologik barqarorlik
,
s
tressga chidamlilik
, p
sixoprofilaktika
, p
edagogik yondashuv.
Ruhiy imunitet - bu insonning ruhiy holatini barqarorlashtirish, psixologik
ziddiyatlarga qarshi kurashish va salbiy psixologik ta'sirlarga qarshi turish
qobiliyatidir. Ruhiy imunitetni shakllantirish, insonning hayotdagi muammolar, stress
va depressiyaga qarshi turish kuchini oshiradi. Shu bilan birga, o'smirlar va yoshlar
uchun bu qobiliyatni rivojlantirish, suiqasd holatlarining oldini olishda samarali vosita
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-69
Часть–5_ Мая –2025
206
2181-3187
bo'lishi mumkin. So'nggi yillarda jahon miqyosida hamda O'zbekistonda ham ruhiy
salomatlik muammosi tobora ortib bormoqda. Xususan, o'smirlar va yoshlar orasida
suiqasd holatlari ko'payib bormoqda. Bu, nafaqat individual, balki jamiyatning, oila va
ta'lim muassasalarining jiddiy muammosiga aylangan. Shu sababli, suiqasdning oldini
olishda ruhiy imunitetni shakllantirishning ahamiyati ortmoqda. Ruhiy imunitet,
psixologik barqarorlikni ta'minlash, salbiy holatlarga bardosh bera olish qobiliyati
sifatida ta'riflanadi va bu jarayonda pedagogik hamda psixologik yondoshuvlar alohida
o'rin tutadi.
Pedagogik jarayon orqali yoshlarning ruhiy salomatligini mustahkamlash,
ularning stress va psixologik zo'ravonlikka qarshi immunitetini oshirish mumkin.
O'qituvchilar va tarbiyachilar shaxsiy rivojlanish, motivatsiya va o'z-o'zini anglashga
yordam beruvchi muhit yaratishlari zarur. Pedagogik yondoshuvlar quyidagi asosiy
prinsiplar asosida amalga oshirilishi kerak.Yoshlarni ijobiy o'zgarishlarga
rag'batlantirish, ularning erishgan yutuqlari va kuchli tomonlarini ta'kidlash muhimdir.
Bu ularga o'ziga bo'lgan ishonchni oshiradi va stressga bardosh bera olish qobiliyatini
mustahkamlaydi. Yoshlarni turli muammolarni hal qilishda o'z fikrlarini erkin ifoda
etishga va qarorlar qabul qilishda mustaqil bo'lishga o'rgatish zarur. Buning orqali ular
ruhiy imunitetni oshirishadi.O'qituvchilar va tarbiyachilar tomonidan taqdim etilgan
emotsional qo'llab-quvvatlash yoshlarni psixologik stressdan himoya qiladi va ular
ruhiy xotirjamlikka erishadi.
Psixologik jihatdan, ruhiy imunitetni shakllantirish uchun quyidagi yondoshuvlar
muhimdir.Yoshlarning salbiy fikrlarini aniqlash va ularni ijobiy fikrlar bilan
almashtirishga yordam beradi. Bu metod yoshlarning o'z-o'zini baholashini yaxshilaydi
va hayotdagi salbiy vaziyatlarga qarshi kurashishda yordam beradi.Yoshlarni stressni
boshqarish va anglashda yordam beruvchi metodlarni o'rgatish zarur. Meditatsiya,
nafas olish mashqlari va boshqa relaksatsiya texnikalari yordamida ular stressni
boshqarish ko'nikmalarini rivojlantiradilar.Yoshlarni o'z hissiyotlarini anglash va
boshqarish, boshqalarning hissiyotlariga nisbatan empatiya tuyg'usini rivojlantirish
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-69
Часть–5_ Мая –2025
207
2181-3187
ruhiy imunitetni mustahkamlaydi. O'z-o'zini anglash va emosional intellektni
rivojlantirish, yoshlarning muammolarni samarali hal etishiga yordam beradi.
Suiqasdning oldini olishda jamiyat va oilaning roli mihim ahamiyatga ega.Suiqasdning
oldini olishda nafaqat ta'lim muassasalarining, balki oilaning va jamiyatning ham o'rni
juda katta. Oila a'zolari, ayniqsa ota-onalar, o'z farzandlariga ruhiy yordam ko'rsatish,
ularni ijobiy motivatsiya bilan rag'batlantirishda muhim rol o'ynaydi.
Oila va jamiyatdagi ijobiy iqlim, yoshlarni salbiy holatlarga qarshi immunitetini
oshirishga yordam beradi. Suiqasd holatlarini oldini olishda ruhiy imunitetni
shakllantirish o'quvchilar, yoshlar va keng jamiyat uchun juda muhim vazifadir.
Pedagogik va psixologik yondoshuvlar yordamida yoshlarning psixologik
salomatligini mustahkamlash, ularning o'z-o'zini anglashini rivojlantirish va stressga
qarshi immunitetlarini oshirishda samarali natijalar ko'rish mumkin. Ruhiy imunitetni
shakllantirish jarayoni faqat ta'lim muassasalarida emas, balki jamiyat va oilada ham
birgalikda amalga oshirilishi kerak.
Adabiyotlar roʻyxati
1.
Abdullaeva, M. (2020).
Yoshlar psixologiyasi
. Toshkent: “Fan va
texnologiya” nashriyoti.
2.
Azizxo‘jayeva, N. (2003).
Pedagogik texnologiya va pedagogik mahorat
.
Toshkent: TDPU.
3.
G‘ofurov, X. (2018).
Maktab psixologiyasining dolzarb muammolari
.
Toshkent: Ilm Ziyo.
4.
Ergashev, I., & Rahmonov, A. (2019).
Ta’lim tizimida psixologik xizmatni
tashkil etish
. Samarqand: SamDU.
5.
Zokirova, M. (2021).
Suitsidal xatti-harakatlarning psixologik oldini olish
asoslari
. Toshkent: “Ilm-fan”.
6.
Нестерова, Л. В. (2010).
Психологическая профилактика суицида у
подростков
. Москва: Просвещение.
