ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-69
Часть–2_ Мая –2025
413
2181-3187
KASBI-HUNAR OʻRGATISHNING ZAMONAVIY USLUBLARI
Xorazm viloyati Qoʻshkoʻpir tumanidagi
17 umumiy oʻrta taʼlim maktabi psixologi
Matyoqubova Xurshida Qoʻziboyevna
Xorazm viloyati Qoʻshkoʻpir tumanidagi
17 umumiy oʻrta taʼlim maktabi psixologi
Madraximova Maftuna Ravshonbekovna
ANNOTATSIYA: Mazkur maqolada kasb-hunarga o‘rgatish tizimidagi
zamonaviy yondashuvlar, o‘quvchilarda amaliy ko‘nikmalarni shakllantirishga
qaratilgan innovatsion metodlar tahlil qilingan. Shuningdek, ta’lim jarayonida raqamli
texnologiyalar, dual ta’lim tizimi, masofaviy o‘qitish, ustoz-shogird an’anasi va
o‘quvchilarning motivatsiyasini oshirishga doir ilg‘or tajribalar yoritilgan.
KALIT SO‘ZLAR: kasb-hunar, zamonaviy ta’lim, innovatsion yondashuv,
amaliy mashg‘ulot, raqamli texnologiya, dual ta’lim, motivatsiya, ustoz-shogird.
АННОТАЦИЯ: В статье анализируются современные подходы к
профессиональному обучению, инновационные методы, направленные на
развитие практических навыков у студентов. Также рассматриваются вопросы
использования цифровых технологий в образовательном процессе, дуальная
система образования, дистанционное обучение, традиции наставничества и
студентов, лучшие практики повышения мотивации студентов.
КЛЮЧЕВЫЕ
СЛОВА:
профессия,
современное
образование,
инновационный подход, практическое обучение, цифровые технологии,
дуальное образование, мотивация, наставничество.
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-69
Часть–2_ Мая –2025
414
2181-3187
ANNOTATION: This article analyzes modern approaches to vocational training,
innovative methods aimed at developing practical skills in students. It also covers the
use of digital technologies in the educational process, the dual education system,
distance learning, the tradition of mentoring and students, and best practices in
increasing student motivation.
KEY WORDS: profession, modern education, innovative approach, practical
trainin, digital technology, dual education, motivation, mentoring.
KIRISH
XXI asrda kasb-hunar ta’limi tizimining rivojlanishi jamiyatning iqtisodiy
va texnologik taraqqiyotiga bevosita bog‘liq. Ayniqsa, bugungi mehnat bozorining
talablariga javob beradigan, zamonaviy kasb va ko‘nikmalarga ega yosh kadrlarni
tayyorlash masalasi dolzarb hisoblanadi. Ta’limga innovatsion texnologiyalarni joriy
qilish, raqamlashtirish, amaliyotga yo‘naltirilgan o‘quv dasturlari kasb-hunar
o‘rgatishning samaradorligini oshiradi. Shu sababli pedagoglar tomonidan zamonaviy
uslublarni o‘zlashtirish va o‘quvchilarning individual qobiliyatlarini hisobga olgan
holda ta’lim berish muhim ahamiyat kasb etmoqda.
ASOSIY QISM
Zamonaviy yondashuvlarning zarurati
Kasb-hunar ta’limi faqat nazariy bilim berish bilan cheklanmasligi kerak. Ishlab
chiqarish bilan uzviy bog‘langan holda, o‘quvchilarning real mehnat sharoitlariga
tayyor bo‘lishi kerak. Shu nuqtayi nazardan qaralganda, interaktiv metodlar, masalali
yondashuv, loyiha asosida o‘qitish, amaliy laboratoriya mashg‘ulotlari va modulli
tizimlar qo‘llanilishi lozim. Misol uchun, tikuvchilik kasbini o‘rgatuvchi o‘quv
muassasada darslar ishlab chiqarish korxonasida tashkil etilishi nafaqat nazariy, balki
amaliy ko‘nikmalarni shakllantiradi.
Dual ta’lim tizimining afzalliklari
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-69
Часть–2_ Мая –2025
415
2181-3187
Dual ta’lim modeli Germaniya, Shveysariya, Janubiy Koreya kabi davlatlarda
yuqori natijalar bergan. Bu tizimda o‘quvchi haftaning bir qismini darsda, qolgan
qismini ishlab chiqarishda o‘tkazadi. O‘zbekiston tajribasida ham bu model joriy
qilinmoqda. Masalan, ayrim texnikumlarda metallsozlik, avtomobilsozlik, axborot
texnologiyalari kabi yo‘nalishlarda talaba-kollej va ishlab chiqarish korxonasi
o‘rtasida uch tomonlama shartnoma asosida amaliyot o‘tkazilmoqda. Bu nafaqat
bilimni mustahkamlaydi, balki o‘quvchining o‘ziga ishonchini oshiradi.Zamonaviy
dunyoda raqamli vositalardan foydalanmasdan ta’lim jarayonini samarali tashkil etib
bo‘lmaydi. Elektron darsliklar, onlayn platformalar, virtual laboratoriyalar, masofaviy
darslar — bularning barchasi kasb-hunarga o‘rgatishda qo‘llanilmoqda. O‘zbekistonda
Moodle, EduMarket, ZiyoNet kabi platformalar faol foydalanilmoqda. Misol uchun,
santexnika bo‘yicha o‘quv kursida virtual video-darslar orqali butun o‘rnatish
jarayonini onlayn kuzatish va o‘rganish imkoniyati yaratilgan. Bu esa amaliy
mashg‘ulotlarni mustahkamlashga xizmat qiladi.
O‘quvchilarning motivatsiyasini oshirish
Yoshlarni kasb-hunarga o‘rgatishda ularning o‘z qobiliyatlarini anglashlari,
kelajak kasbini sevib tanlashlari muhimdir. Shu bois gamifikatsiya (o‘yinlashtirish),
loyiha uslubida o‘qitish, tanlovlar va musobaqalar orqali rag‘batlantirish zarur.
Masalan, “Eng yaxshi yosh payvandchi” kabi tanlovlar o‘quvchilarning qiziqishini
oshiradi. Bundan tashqari, o‘quvchilar ishlab chiqarish jarayonida ishtirok etganlarida
oz miqdorda mehnat haqi olish orqali o‘z mehnatining qiymatini his qiladilar.Milliy
ta’lim tizimida qadimdan ustoz-shogird an’anasi mavjud. Bu tizimda tajribali
mutaxassis yosh o‘quvchini kasb sirlariga o‘rgatadi, unga amaliy mashg‘ulotlarda yo‘l-
yo‘riq ko‘rsatadi. Hozirda bu tizim zamonaviy shaklda qayta tiklanmoqda.
Texnikumlar va kasb-hunar maktablarida har bir o‘quvchiga malakali ustoz biriktirilib,
u orqali o‘quvchi kasbiy faoliyatga tayyorlanadi.
XULOSA
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-69
Часть–2_ Мая –2025
416
2181-3187
Kasb-hunarga o‘rgatishning zamonaviy uslublari ta’limning mazmuni va sifatini
oshirish, o‘quvchilarni real mehnatga tayyorlashda muhim ahamiyatga ega. Dual ta’lim
tizimi, raqamli vositalar, interaktiv metodlar, motivatsiya vositalari va ustoz-shogird
tizimi orqali o‘quvchilarda mustahkam kasbiy bilim va ko‘nikmalar shakllanadi. Shu
bois pedagoglar doimiy ravishda o‘z ustida ishlashlari, innovatsion yondashuvlarni
egallashlari va har bir o‘quvchining qobiliyatlarini inobatga olgan holda dars o‘tishlari
lozim.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI
Karimov I.A. “Yuksak ma’naviyat — yengilmas kuch.” T.: Ma’naviyat, 2008.
“Professional ta’limning zamonaviy tizimi.” O‘zbekiston Respublikasi Oliy va
o‘rtamaxsus ta’lim vazirligi nashrlari, 2021.
Xamidova M.M. “Pedagogik texnologiyalar va innovatsion metodlar.” T.: Fan
vatexnologiya, 2020.
World Bank Report on Technical and Vocational Education, 2022.
www.edu.uz — O‘zbekiston Respublikasi Ta’lim portali.
Dual Education Models. UNESCO-UNEVOC, 2023.
