Общественно-политическая речь и ее лингвистические особенности

Xorijiy lingvistika va lingvodidaktika

–

Зарубежная

лингвистика

и

лингводидактика

–

Foreign

Linguistics and Linguodidactics

Journal home page:

https://inscience.uz/index.php/foreign-linguistics

Socio-political speech and its linguistic features

Adiba KASIMOVA

1

, Feruza YAVKOCHEVA

2

Samarkand State Institute of Foreign Languages

ARTICLE INFO

ABSTRACT

Article history:

Received August 2023

Received in revised form

10 August 2023

Accepted 25 September 2023

Available online

15 November 2023

The article contains the concept of language and speech,

types of speech, the art of speech, forms of speech,

communicative

qualities

of speech,

artistic speech,

pronunciation, spelling and grammatical norms, linguistic

norms, certain requirements for speech, legal terms, spelling

(orthographic) norms, phonetic writing rule, morphological

writing rule, legal language, and grammatical norm, the current

concept of political linguistics are discussed.

2181-3701

/©

2023 in Science LLC.

DOI:

https://doi.org/10.47689/2181-3701-vol1-iss5-pp109-114

This is an open-access article under the Attribution 4.0 International

(CC BY 4.0) license (

https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.ru

)

Keywords:

language and speech,

external speech,

eloquence,

orthographic norm, legal

language lexicon,

grammatical norm,

communicative qualities,

pronunciation norms,

spelling norms,

grammatical norms,

shift of emphasis.

Ijtimoiy-siyosiy nutq va uning lingvistik xususiyatlari

ANNOTATSIYA

Kalit so‘zlar

:

til va nutq,

tashqi nutq,

notiqlik,

orfografik me’yor,

qonun tili leksikasi,

grammatik me’yor,

kommunikativ sifatlar,

talaffuz normalari,

imloviy normalar,

grammatik normalar,

urg‘uning ko‘chishi

.

Mazkur maqolada til va nutq tushunchasi, notiqlik turlari,

notiqlik san’ati, nutq ko‘rinishlari, nutqning kommunikativ

sifatlari, badiiy nutq, talaffuz, imloviy va grammatik normalar,

lisoniy normasi, ijtimoiy-

siyosiy nutq oldiga qo‘yiladigan

ma’lum talablar, yuridik terminlar, imloviy (orfografik)

me’yorlar, fonetik yozuv qoidasi , morfologik yozuv qoidasi,

yuridik til va grammatik me’yor, siyosiy tilshunoslikning hozirgi

konsepsiyasi haqida so‘z boradi

.

1

Senior teacher, Department of Translation Theory and Practice, Samarkand State Institute of Foreign Languages.

2

Master's student, Faculty of English Philology and Translation Studies, Samarkand State Institute of Foreign

Languages.

Xorijiy lingvistika va lingvodidaktika

–

Зарубежная лингвистика

и лингводидактика

–

Foreign Linguistics and Linguodidactics

Issue

–

1

№

5 (2023) / ISSN 2181-3701

110

Общественно

-

политическая речь и ее лингвистические

особенности

АННОТАЦИЯ

Ключевые слова:

язык и речь, внешняя

речь,

красноречие,

орфографическая норма,

лексика юридического

языка,

грамматическая норма.

коммуникативные

качества

,

нормы произношения,

орфографические нормы,

грамматические нормы,

смещение ударения.

В статье содержатся понятия язык и речь, виды речи,

искусство речи, формы речи, коммуникативные качества

речи,

художественная

речь,

произношение,

орфографические и грамматические нормы, языковые

нормы, некоторые требования к речи, юридические

термины., орфографические (орфографические) нормы,

правила

фонетического

письма,

правила

морфологического

письма,

юридический

язык

и

грамматическая

норма,

обсуждается

современная

концепция политической лингвистики

.

KIRISH

. Ijtimoiy-

siyosiy nutqning lingvistik xususiyatlari to‘g‘risida fikr yuritishda,

avval til va nutq hodisalarining o‘ziga xos xususiyatlarini bilib olishimiz o‘rinlidir. Til va nutq
bir biridan farq qiladigan, lekin o‘zaro aloqador ikki ijtimoiy, ruhiy

-

ma’naviy hodisadir. Ya’ni til

aloqa quroli, fikr bayon qilish vositasi bo‘lsa, nutq so‘zlovchining til vositalaridan foydalanish

jarayoni va shunday jarayon natijasida yuzaga keladigan faoliyatdir. Bu ikki hodisani

qiyoslaganda oradagi farqlar yanada oydinlashadi. Ya’ni, bir auditoriyada ellik nafar talaba
o‘tirgan bo‘lsa, ularning gaplashadigan tillari bir bo‘lsa

-da, lekin ularning nutqlari ellik xil

bo‘lishi tabiiy. Birining nutqi salohiyatli bo‘lsa, ikkinchisiniki esa mutlaqo talabga javob
bermaydigan darajada bo‘lishi mumkin. Til faqatgina aloqa vositasi bo‘lib qolmasdan, balki

dunyoni ko‘rish, eshitish, bilish, idrok etish vositasi hamdir. Nutq —

tilning fikr ifodalash va

almashish jarayonlarida amal qilishi, tilning alohida ijtimoiy faoliyat turi sifatidagi muayyan

yashash shakli hisoblanadi. Nutq deganda uning ogʻzaki (ovozli) va yozma ravishda namoyon
boʻlishidagi jarayonlar, yaʼni soʻzlash jarayoni va uning natijasi xotirada saqlangan yoki

yozuvda qayd etilgan nutqiy fikrlar, asarlar tushuniladi.

Lingvistik nazariyada Nutq tushunchasi muayyan til jamoasida qabul qilingan ifoda

vositalari tizimi hisoblangan mavhum til tushunchasiga, hamda ijtimoiy borliq (hayot)ning eng

xarakterli koʻrinishlaridan boʻlgan aniq, bir qadar umumiyroq til tushunchasiga qarama

-qarshi

qoʻyiladi. Boshqa odamlar xulq

-

atvori va faoliyatiga taʼsir koʻrsatish maqsadida ularga axborot,

xabar yetkazishga xizmat qiladigan asl Nutq (tashqi nutq), yaʼni gapirish, til belgilarining

eshitish aʼzolari tomonidan idrok qilinadigan artikulyatsiyasi tarzida yoki ushbu belgilarning

yozuvda shartli aks etishi tarzida yuzaga chiqadi.

Notiqlik

—

og‘zaki nutq bilan bog‘liq hodisa, demak u nutqning og‘zaki shakli bo‘lib,

nutq san’ati hisoblanadi. Nutq madaniyati esa nutqning ham og‘zaki, ham yozma shakli uchun

taalluqli tushunchadir.

Notiqlik turlari:

1. Siyosiy-ijtimoiy notiqlik. Siyosiy va ijtimoiy ritorika {notiqlik} - bu jamoatchilik fikrini

shakllantirish, siyosiy qarorlarga ta’sir qilish va ijtimoiy sabablarni ilgari surish uchun til va

muloqot strategiyalaridan foydalanishdir. Ritorikaning bu turi siyosatchilar, faollar va fikr

yetakchilari tomonidan ma’lum siyosatlarni qo‘llab

-

quvvatlash, ma’lum mafkuralarni ilgari

surish va o‘ziga xos tarzda ommaviy munozaralarni o‘tkazish uchun ishlatilishi mumkin.

Siyosiy-ijtimoiy notiqlik siyosiy-ijtimoiy va siyosiy iqtisodiy mavzudagi nutq, sessiya,

Xorijiy lingvistika va lingvodidaktika

–

Зарубежная лингвистика

и лингводидактика

–

Foreign Linguistics and Linguodidactics

Issue

–

1

№

5 (2023) / ISSN 2181-3701

111

konferensiyadagi nutq, siyosiy nutq, diplomatik nutq, siyosiy sharh, harbiy vatanparvarlar

nutqi, miting nutqi, ilmiy-

ommabop nutq turlarini o‘z ichiga oladi

2. Akademik notiqlik. Akademik notiqlik o‘zining akademizmi, ya’ni ilmiyligi bilan,

yuksak talabchanligi bilan xarakterlanadi. Akademik notiqlikning eng muhim xususiyati ilmiy

dalillarning kuchliligi va uning muayyan fan tarmog‘ining mohiyatini yechishga

bag‘ishlanganligidir. Biror fanga xos bo‘lgan barcha asos va qonuniyatlar to‘la ilmiy tarzda
yoritib beriladi. Akademik notiqlik o‘quv yurtlari ma’ruzalari, ilmiy nutq{ma’ruzalar}, ilmiy

sharh, ilmiy axborot turlarini o‘z ichiga oladi.

3. Sud notiqligi. Bu notiqlik turi qoralovchi (prokuror) nutqi, jamoatchi-qoralovchi

nutqi, oqlovchi (advokat) nutqi, jamoatchi-

oqlovchi nutqi, o‘z o‘zini himoya qilish nutqlarini

o‘z ichiga oladi. Sud jarayoni o‘ziga xos bir munozara maydoni bo‘lib, unda umuminsoniy axloq

me’yorlariga mos keladigan, xalq va davlat, ayni paytda, ayblanuvchi va jabrlanuvchi
manfaatini himoya qiladigan adolat va haqiqat tushunchalari hukmron bo‘ladi. Bu jarayondagi

barcha vositalar, jumladan nutq ham ana shu adolat va haqiqatning tantanasiga qaratilgan

bo‘ladi. Sud jarayonida da’vogar ham, himoyalanuvchi ham

-

har biri o‘z manfaatini himoya

qilish uchun kurashadi. Sud hukmining qaysi tomon foydasiga hal bo‘lishi ko‘pincha
sudlanuvchi shaxs yoki da’vogarning notiqlik san’atidagi mahoratiga bog‘liq hisoblanadi.

4. Ijtimoiy-

maishiy notiqlik. Bu notiqlikka turli tadbir va yig‘inlarda, yubiley

tantanalarida so‘zlanadigan qisqa va lo‘nda nutq yoki suxan so‘zlar kiradi. Masalan: madhiya

(yubiley yoki maqtov nutqi), ta’ziya (motam) nutqi, tabrik nutqi.

5. Diniy notiqlik: xutba, va’z

1. Xutba musulmon orasida keng tarqalgan diniy nutq ko‘rinishlaridan biri hisoblanadi.

Xutba nutqi juma va hayit namozlarida, shuningdek, boshqa katta marosimlardagi

so‘zlanadigan nutq hisoblanadi. Shu rasmiy nutqni so‘zlovchi notiq

-arbob xatib deb ataladi.

Xutba nutqining diniy, axborot xususiyatlaridan tashqari axloqiy jihati ham mavjud. Xutba

nutqlari quruq rasmiy tilda emas, hikoyat, rivoyat, sarguzasht va boshqa inobatli, ayni paytda

qiziqarli, ko‘rgazmali materiallar bilan asoslangan holda so‘zlanadi. Bu esa xutba nutqlarining

ritorik va estetik-badiiy qiymatini oshiradi.

2. Va’z diniy notiqlikka mansub ikkinchi nutq ko‘rinishidir. Va’zlar asosan keng ommaga

mo‘ljallanganligi uchun xutbaga ko‘ra ancha erkin. Badiiylik va estetik emotsional ta’sirchanlik,
tilining sodda va ravonligi bilan xutbadan farq qiladi. Notiqlik san’ati tur va ko‘rinishlari

jihatidan yuqorida keltirilgan shakllarda namoyon bo‘ladi.

Nutq so‘zlovchi yoki yozuvchi tomonidan shakllantirilgan matnning tashqi ko‘rinishi

bo‘lib, faqatgina lisoniy hodisa sanalmasdan, balki ham ruhiyat, ham nafosat hodisasi
hisoblanadi. Shuning uchun ham yaxshi nutq deyilganda, aytilmoqchi bo‘lgan maqsadning

tinglovchi yoki kitobxonga to‘liq yetib borishi, ularga ma’lum ta’sir ko‘rsatishi nazarda tutiladi.
Shunga ko‘ra nutq oldiga ma’lum talablar qo‘yiladi. Bu talablar nutqning kommunikativ

sifatlari bo‘lib, unda nutqning mantiqiy to‘g‘ri, aniq, chiroyli va maqsadga muvofiq bo‘lishi

nazarda tutiladi.

1. Nutqning to‘g‘riligi. “To‘g‘rilik deganda,

-deb yozadi V. G. Kostomarov- nutq

madaniyatining zarur va birinchi sharti sifatida adabiy tilning ma’lum paytda qabul qilingan

normasiga qat’iy va aniq muvofiq kelishi, uning talaffuz, imloviy va grammatik normalarini (1)
egallashini tushunish lozim”.

Nutqning to‘g‘riligi uning eng muhim aloqaviy fazilatidir. Chunki nutq to‘g‘ri bo‘lmasa,

uning boshqa kommunikativ sifatlari (2), ya’ni mantiqiyligi, aniqligi, maqsadga muvofiqligiga

ham putur yetadi. Nutq to‘g‘ri bo‘lishi uchun, asosan, ikki me’yorga

-

urg‘u va grammatik

Xorijiy lingvistika va lingvodidaktika

–

Зарубежная лингвистика

и лингводидактика

–

Foreign Linguistics and Linguodidactics

Issue

–

1

№

5 (2023) / ISSN 2181-3701

112

normaga qattiq amal qilishni talab qiladi. So‘zlardagi urg‘uning ko‘chishi bilan ma’noning ham

o‘zgarib ketishi mumkinligini esdan chiqarmaslik lozim.

Masalan: olma so‘zi. Bu so‘zni alohida urg‘usiz olib qaraganda, uning qanday ma’noda

qo‘llanilayotganini aniqlash qiyin. Faqat urg‘u undagi ma’noning aniqlanishiga ko‘maklashadi.
Ya’ni olma tarzida urg‘u birinchi bo‘g‘iniga tushganda, harakat, olma kabi oxirgi bo‘g‘inga

tushganda esa mevaning bir turi ma’nosida anglashiladi.(1)

Grammatik normaga rioya qilish deganda, gap tuzish qoidalaridan to‘g‘ri foydalanish,

o‘zak va qo‘shimchalarni qo‘shishda xatoga yo‘l qo‘ymaslik, kelishik qo‘shimchalarini o‘z
o‘rnida qo‘llash, ega va kesimning mosligi, ikkinchi darajali bo‘laklarning ularga bog‘lanish

qonuniyatlari tushuniladi. Xullas, ona tili xazinasidan kerakli grammatik shakllarni tanlash va
ularni joy-

joyida ishlatish, ya’ni nutqning to‘g‘ri tuzilishiga erishish nutq madaniyatining

asosiy talablaridan biri hisoblanadi.

2. Nutqning aniqligi. -

nutqning aniqligi so‘zning o‘zi ifodalayotgan voqelikka mutlaqo

mos va muvofiq kelishidir. Aniqlik nutqning asosiy fazilatlaridan biri ekanligi qadimdan

ma’lum. G‘arb mutafakkirlari ham, Sharq olimlari ham aniqlikni nutq sifatlarining birinchi

sharti deb hisoblaganlar.

Masalan, Kaykovus: “Ey farzand, so‘zning yuz va orqa tomonini bilgil, ularga rioya qilgil,

so‘zlaganda ma’noli gapir, bu notiqlikning alomatidir. Agar gapirgan vaqtingda so‘zning
qanday ma’noga ega ekanligini bilmasang, qushga o‘xshaysan...” deydi. Aristotel: “Agar nutq

noaniq bo‘lsa, u maqsadga erishmaydi”,

- deganlar.

Aniq nutqning muhim xususiyati, fazilati sifatida fikrni yorqin ifodalash bilan, nutq

predmetining ma’nosi bilan, nutqda ishlatilayotgan so‘z ma’nolarini bilish bilan bog‘liq bo‘ladi.
Agar notiq o‘zi fikr yuritmoqchi bo‘lgan nutq predmetini yaxshi bilsa, unga xos so‘zlar tanlasa

va o‘zi tanlagan so‘zlarning ma’nolariga mos vazifalar yuklasa, nutqning aniq bo‘lishi tayin.
Demak, aniqlik nutqda so‘z qo‘llash me’yorlariga amal qilishdan iborat.

3. Nutqning tozaligi. Nutqning tozaligi deganda eng avvalo, uning adabiy tilning lisoniy

normasiga (3) muvofiq kelish - kelmasligi tushuniladi. Darhaqiqat, yaxshi, toza nutq hozirgi

o‘zbek adabiy tili talablariga mos holda tuzilgan bo‘lishi, turli xil, g‘ayritabiiy til elementlaridan
holi bo‘lishi kerak. Nutqimizning sofligiga, asosan, quyidagilar xalaqit beradi:

1) Mahalliy dialekt va shevalarga xos so‘z, ibora, shuningdek, grammatik shakllar, so‘z

va so‘z birikmalarining talaffuzi, urg‘usi. Nutqda adabiy tilga xos bo‘lmagan so‘zlar, ya’ni

shevaga oid so‘zlar, dialektizmlar badiiy asar tilida ma’lum bir estetik vazifada ijodkorning
maqsadi va niyatini amalga oshirishda tasviriy vosita sifatida qo‘llansa

-da, madaniy nutqqa

soya soluvchi vositadir. Shevaga oid so‘zlarni nutqda tez

-

tez qo‘llash adabiy til me’yorining

buzilishiga sabab bo‘ladi, natijada nutqning tozaligiga putur yetadi. Masalan, kelopti, ketvotti,

bordiz, garmdori (qalampir), zordoli (o‘o‘rik), shoti (narvon), doda, oyi va boshqalar.

2

) Jargonlar. Ayrim kasb egalari yoki guruhlarning o‘zlari o‘ylab topgan ,,tili” bo‘lib,

faqat ular uchun tushunarli bo‘lgan terminlar jargonlar deyiladi. Jargonlar ma’lum guruhga
mansub kishilar o‘rtasidagi sun’iy til hisoblanadi. Masalan, pul so‘zi o‘g‘rilar tilida mullajiring,

aqcha, qassoblar tilida soqqa, yoki “ketdim” oʻrnida “surdim”, “dollar” oʻrnida “koʻki” tarzida
ishlatiladi. Biz badiiy asarlarda bunday so‘zlarga ko‘p marotaba duch kelganmiz. Bunday

so‘zlarni qo‘llash orqali yozuvchi qahramonlar va ularning atrofidagi muhitni haqqoniy tarzda

tasvirlab beradi.

3) Vulgarizmlar -

qo‘pol, haqorat mazmunidagi so‘zlardir. Vulgarizmlardan badiiy

asarlarda salbiy qahramonlarning dag‘alligi, qo‘polligi va madaniyatsizligini ko‘rsatish uchun

ishlatiladi. Lekin bunday so‘zlarning nutqda qo‘llanilishi salbiy hodisadir.

Xorijiy lingvistika va lingvodidaktika

–

Зарубежная лингвистика

и лингводидактика

–

Foreign Linguistics and Linguodidactics

Issue

–

1

№

5 (2023) / ISSN 2181-3701

113

4) Varvarizmlar

–

chet so‘zlar, adabiy tilimiz uchun begona bo‘lgan so‘zlarni ishlatish

ham nutqning sofligiga putur yetkazadi. O‘rinsiz ishlatiladigan bu so‘zlar boshqa tillarga
mansub bo‘lib, bugungi kunda ijtimoiy tarmoqlar, migratsiya, tijorat va boshqa yo‘llar orqali

nutqimizga kirib kelmoqda. Masalan ok, okey, malades, obshi, pajalista, vabshe singari so‘zlar
o‘zbek adabiy tili uchun xos bo‘lmagan so‘zlardir.

5) Nutqda ortiqcha takrorlanadigan “parazit” so‘zlar

-

so‘zlovchining tilga e’tiborsizligi

tufayli yuzaga keladi va doimiy qo‘llanilib borilsa, odatga aylanib qolishi mumkin. Masalan,

ya’ni, demak, xo‘sh, “tak” va boshqalar. Bunday lug‘aviy birliklarni me’yoridan ortiq qo‘llash

nutqning saviyasini pasaytiradi.

6) Kanselyarizmlar -

rasmiy uslubga xos so‘z va birikmalar. Masalan, yuqorida qayd

etilgan, quyida bayon qilingan, ...unvoni berilsin, zimmasiga yuklansin, topshirilsin, tadbirlarni

ishlab chiqsin. Sanab o‘tilgan o‘rinsiz foydalanish kundalik nutqni ham, badiiy nutqni ham
xiralashtiradi. Har bir so‘zlovchi o‘z nutqining adabiy normalar darajasida bo‘lishi uchun

harakat qilishi lozim.

Bundan tashqari ijtimoiy-

siyosiy nutqda yuridik terminlar o‘ziga xos rang

-barangligi

bilan o‘zbek tili lug‘at qatlamida salmoqli o‘rin egallaydi. Yillar davomida shakllangan va
mustaqillik sharofati bilan takomillashib kelayotgan qonunchilikda qo‘llaniladigan lug‘aviy

birliklar, terminlar rasmiylik bo‘yog‘i bilan ajralib turadi. Bunday boy lug‘aviy qatlamni
anglatgan ma’nolariga ko‘ra, aniqrog‘i yurisprudensiya tarmoqlariga ko‘ra quyidagicha tasnif

qilishimiz mumkin.

1. Jinoyat va jazo tushunchalarini bildiruvchi yuridik terminlar: bosqinchilik,

tovlamachilik, firibgarlik, retsidiv jinoyat, genotsid, yollanish, terrorizm, nomusga tegish,

josuslik, qo‘poruvchilik, tuhmat, haqorat qilish va h.k.

2. Jinoyat protsessi bilan bog‘liq yuridik terminlar: yuzlashtirish, ko‘zdan kechirish,

jinoyat ishini qo‘zg‘atish, eksperiment, ekspertiza, dalillar, ushlab turish, hukm, appelyatsiya

tartibida ish yuritish, sud tergovi va h.k.

3. Fuqarolik huquqiga oid tushunchalarni bildiruvchi yuridik terminlar: kafillik, yuridik

shaxs, jismoniy shaxs, vakillik, ishonchnoma, vasiylik, intellektual mulk, majburiyat huquqi,

mulkiy munosabatlar, xususiy mulk, shartnoma bitim, homiylik, da’vo muddati va h.k.

4. Fuqarolik protsessi bilan bog‘liq yuridik terminlar: da’voni ta’minlash, da’vo

qo‘zg‘atish, da’vogar, sudda vakillik, javobgar, dalillarni ta’minlash, muomala layoqati, hal qiluv

qarori, kelishuv bitimi, taraflarning o‘zaro kelishuvi, va h.k.

5. Davlat qurilishi va boshqaruviga oid yuridik terminlar: Davlat maslahatchisi,

suverenitet, senat, saylov, Vazirlar Mahkamasi, Prezident devoni, respublika, davlat bayrog‘i,

Oliy majlis, hokim, hokimlik, davlat madhiyasi, konstitutsiya va h.k.

XULOSA

. Аdabiy til me’yorlariga amal qilish, milliy til va nutqimizni boyitish, o‘zbek

tilining jozibasini ochib berish va tilimizning sofligiga putur yetkazuvchi omillarni bartaraf

etish uchun kurashish, shu tilda so‘zlashayotgan barcha insonning burchidir. Nutq madaniyati

hozirgi davrda tilshunoslik fanining dolzarb muammolaridan biridir. Bu muammoni hal qilish

umummadaniyatimiz taraqqiyotida, shuningdek, oliy maktablarda, o‘rta maxsus o‘quv
yurtlarida dars o‘tish jarayonini yaxshilash bilan bog‘liq. Shuni qayd etish kerakki, bugungi

kunda nutq madaniyati fanining barcha o‘quv yurtlarida o‘qitilishi quvonarlidir. Chunki
notiqlik san’ati sirlarini o‘rganish barcha sohada xizmat qiluvchi har bir mutaxassis uchun,

umuman, har qanday madaniyatli inson uchun hayotiy zarurat hisoblanishi kerak. O‘zbek
adabiy tili va uning normalarini ilmiy o‘rganish ham o‘zbek nutq madaniyati sohasi uchun

nihoyatda zarurdir.

Xorijiy lingvistika va lingvodidaktika

–

Зарубежная лингвистика

и лингводидактика

–

Foreign Linguistics and Linguodidactics

Issue

–

1

№

5 (2023) / ISSN 2181-3701

114

FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI

:

1.

B.Omonov “Siyosiy yetakchi nutq madaniyatining jamiyatni demokratlashtirish

jarayonlariga ta’siri”, siyosiy fanlar nom. diss., T.: 2004,

-B. 8.

2.

S.Meyliyev “Tarjima va falsafiy ma’no”, “Tarjima san’ati”, maqolalar to‘plami, 5

-kitob, -T.: 1980, -B. 252.

3.

Kasimova A. N. Must-know skills to translate newspaper articles, P. 281-287.

Scientific Bulletin of NamDU, NamDU ilmiy axborotnomasi- 2023, 2-son, ISSN:2181-0427
Journal.namdu.uz

4.

S.Usmonov “Yuristning nutq madaniyati”, T.; 2006, B.45.

5.

R.Rasulov “Nutq mahorati”. T.;2006, B.15.

6.

https://cyberleninka.ru/article

7.

https://inlibrary.uz/

8.

Salieva, Z. I., oghli Bakiev, F. J., Salieva, Z., & Bakiev, F. (2021). Teaching

Translation with a Moodle Database Activity: A Case-Study for Uzbek Undergraduate

Students. NVEO-NATURAL VOLATILES & ESSENTIAL OILS Journal| NVEO, 9127-9135.