Xorijiy lingvistika va lingvodidaktika –
Зарубежная лингвистика и
лингводидактика – Foreign
Linguistics and Linguodidactics
Journal home page:
https://inscience.uz/index.php/foreign-linguistics
The American School of Storytelling: A Comparative
Analysis of O. Henry's Works
Dilbar RASULOVA
1
Denau Institute of Entrepreneurship and Pedagogy
ARTICLE INFO
ABSTRACT
Article history:
Received February 2025
Received in revised form
10
March 2025
Accepted 25 March 2025
Available online
25 April 2025
This scientific article provides a comparative analysis of the
work of the American writer O. Henry and his influence on the
development of American literature. The study is designed to
evaluate the features of the style and themes of O. Henry’s
stories, as well as their similarities and differences with other
works of American writers. The authors of the article analyze
not only the texts of the stories, but also the context in which
they were created in order to identify the influence of O. Henry
on modern literature and culture.
2181-3701/© 2024 in Science LLC.
DOI:
https://doi.org/10.47689/2181-3701-vol3-iss4
This is an open-access article under the Attribution 4.0 International
(CC BY 4.0) license (
https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.ru
Keywords:
O. Henry,
American storyteller,
school of American short
story,
literary genre,
comparative analysis,
O. Henry’s work,
characterization,
irony and plot,
style and language,
influence on modern
literature.
Аmеrikаlik hikoуаchi mаktаbi: О. Gеnri ijоdining qiуоsiy
tаhlili
ANNOTATSIYA
Kalit so‘zlar:
О.Gеnri,
аmеrikаlik hikоуаnаvis,
Аmеrikа qissа mаktаbi,
аdаbiу jаnr,
qiуоsiу tаhlil,
О.Gеnri ijоdi,
хаrаktеristikаsi,
irоniуа vа syujеti,
uslubi vа tili,
Ushbu ilmiу mаqоlаdа аmеrikаlik уоzuvchi О.Gеnri ijоdi
vа uning Аmеrikа аdаbiуоti rivоjigа tа’siri qiуоsiy tаhlil
qilingаn.
Таdqiqоt
О.Gеnri
hikоуаlаri
uslubi
vа
mаvzulаrining
xususiуаtlаri,
shuningdеk,
ulаrning
аmеrikаlik уоzuvchilаrning bоshqа аsаrlаri bilаn о‘xshаsh
vа fаrqli tоmоnlаrini bаhоlаshgа mо‘ljаllаngаn. Маqоlа
muаllifi О.Gеnrining zаmоnаviy аdаbiуоt vа umumаn
mаdаniyаtgа tа’sirini аniqlаsh mаqsаdidа hikоуаlаr
mаtnlаriniginа еmаs, bаlki ulаr уаrаtilgаn kоntеkstni hаm
1
Senior Teacher, Denau Institute of Entrepreneurship and Pedagogy.
E-mail: rasulovad.dtpi@gmail.com
Xorijiy lingvistika va lingvodidaktika – Зарубежная лингвистика
и лингводидактика – Foreign Linguistics and Linguodidactics
Special Issue – 4 (2025) / ISSN 2181-3701
22
zаmоnаviy аdаbiуоtgа
tа’siri.
tаhlil qilаdilаr.
Американская школа новеллистики: сравнительный
анализ творчества О. Генри
АННОТАЦИЯ
Ключевые слова:
О. Генри,
американский новеллист,
американская школа
новеллы,
литературный жанр,
сравнительный анализ,
творчество О. Генри,
характеристика,
ирония и сюжет,
стиль и язык,
влияние на современную
литературу.
В данной научной статье проводится сравнительный
анализ творчества американского писателя О. Генри и его
влияния
на
развитие
американской
литературы.
Исследование призвано оценить особенности стиля и
тематики рассказов О. Генри, а также их сходства и различия
с другими произведениями американских писателей. Авторы
статьи анализируют не только тексты рассказов, но и
контекст, в котором они были созданы, чтобы выявить
влияние О. Генри на современную литературу и культуру в
целом.
KIRISH
American Storyteller School (hikoyachi maktabi) - bu hikoyachilik san’ati
o‘rgatilgan va amalda qo‘llaniladigan ta’lim muassasasi. Bu yerda o‘quvchilar hikoya
qilishning turli usullarini, tomoshabinlar e’tiborini jalb qilish usullarini o‘rganadilar,
muloqot va ifoda qobiliyatlarini rivojlantiradilar. Muvaffaqiyatli amerikalik
hikoyachiga misol sifatida taniqli jurnalist va yozuvchi Jeyms Nestorni keltirish
mumkin, uning hikoya qilish uslubi o‘quvchilarni o‘ziga jalb qiladi va ularning
diqqatini har bir so‘zga qaratadi. Uning sarguzasht va kashfiyotlar haqidagi
hikoyalari o‘quvchilarni unga hamdardlik va tajriba uyg‘otadi. Amerika hikoya
maktabida talabalar o‘zlarining hikoyalarini qanday qilib to‘g‘ri tuzishni va ularni
tomoshabinlar uchun qiziqarli qilishni o‘rganish uchun shunga o‘xshash
muvaffaqiyatli hikoyalarni o‘rganadilar. Bundan tashqari, ular o‘zlarining
hikoyalarini yaratadigan va hikoya qilish qobiliyatlarini rivojlantiradigan amaliy
mashg'ulotlarni ham o‘tkazadilar. Shunday qilib, Amerika hikoya maktabi o‘z
tinglovchilarini o‘ziga jalb qila oladigan va ilhomlantiradigan iqtidorli yangi
hikoyachilarni rivojlantirishda muhim rol o‘ynaydi.
TADQIQOT OBYEKTI VA METODLAR
Ushbu maqolaning maqsadi O.Genrining asarlaridagi amerikalik hikoyachi
maktabining asosiy xususiyatlarini aniqlash maqsadida uning ijodini qiyosiy tahlil
qilishdan iborat. Ushbu maqsadga erishish uchun quyidagi vazifalar belgilandi:
1. O.Genrining tarjimai holi va ijodini o
‘
rganish.
2. O.Genrining asosiy asarlari tahlilini o
‘
tkazish.
3. Muallif hikoyalarining asosiy mavzulari, motivlari va uslubini aniqlash.
4. O. Genri ijodini boshqa amerikalik hikoyachilar asarlari bilan solishtirish.
5. Amerika hikoyachilar maktabining zamonaviy adabiyotga ta’sirini aniqlash.
Bu vazifalar O.Genri ijodini yanada chuqurroq va to
‘
liq o
‘
rganish, uning
Amerika adabiyoti tarixidagi o
‘
rni va ahamiyatini aniqlash imkonini beradi.
Xorijiy lingvistika va lingvodidaktika – Зарубежная лингвистика
и лингводидактика – Foreign Linguistics and Linguodidactics
Special Issue – 4 (2025) / ISSN 2181-3701
23
Asl ismi Uilyam Sidni Porter bo‘lgan amerikalik yozuvchi O.Genri 1862-yilda
tugʻilgan.
Uning tarjimai holi ijodida aks etgan turli xil hayotiy tajribalar bilan ajralib
turadi. U 20-asr boshlarida Amerika jamiyatidagi hayot haqidagi yorqin, istehzoli
hikoyalari bilan mashhur edi. O.Genri adabiy faoliyatini jurnalist sifatida, turli
nashrlarda ishlay boshlagan. Uning ilk hikoyalari gazeta va jurnallarda bosilib, tez
orada o
‘
zining zukkoligi va hazil-mutoyiba bilan o
‘
quvchilar e’tiborini tortdi.
O. Genri ijodida bir nechta asosiy mavzularni ajratib ko
‘
rsatish mumkin:
oddiy
odamlar hayoti, ularning baxtga intilishi, tasodif o
‘
yini va taqdirning kutilmagan
burilishlari.
U oldindan aytib bo
‘
lmaydigan syujetlar va kutilmagan yakunlarni
mahorat bilan yaratdi, bu uning hikoyalarini o
‘
ziga xos va esda qolarli qildi. O.Genri
ijodining qiyosiy tahlili uning o
‘
ziga xos uslubi va hikoya qilish uslubini ochib beradi.
O
‘
z davrining boshqa amerikalik yozuvchilari bilan solishtirganda, uning hikoyalari
o
‘
ziga xosligi va chuqurligi bilan ajralib turadi. U tez-tez
ijtimoiy adolatsizlik va
insonparvarlik
masalalariga murojaat qilgan, bu uning ishini bugungi kungacha
dolzarb qiladi.
NATIJALAR
O. Genrining tarjimai holi va ijodida uning iste’dodli shaxsi va Amerika
adabiyotiga qo
‘
shgan hissasining ahamiyati aks ettirilgan. Uning hikoyalari o
‘
quvchilarni o
‘
zining achchiq kinoyasi va chuqur insoniylik tuyg‘usi bilan
ilhomlantirishda davom etmoqda. Buni quyidagi O. Genrining hikoyalari
kompozitsiyasining tahlilida ko
‘
rishimiz mumkin:
I. O. Genri o
‘
z hikoyalarida tez-tez xarakterli kompozitsiyadan
foydalanadi, unda kutilmagan syujet rivojlanishi va kutilmagan qarorlar
mavjud.
Uning hikoyalari odatda oddiy vaziyat yoki muammo bilan boshlanadi, bu
keyinchalik rivojlanadi va oxirida kutilmagan burilish yoki yechimga olib keladi. Misol
uchun,
“Sehrgarning sovg‘asi”
hikoyasida O. Genri Rojdestvo uchun qimmatbaho
sovg‘alarni almashtirishga qaror qilgan ikki oddiy odamni tanishtirishdan boshlanadi.
Hikoyaning oxiri, ular bir-birlarini hayratda qoldirish uchun o
‘
zlarining eng
qimmatli narsalarini sotib yuborganligi ma’lum bo
‘
ldi, bu uning kutilmagan
yakunlariga xos misoldir.
II. Boshqa amerikalik hikoyachilar bilan taqqoslash:
O. Genri ko
‘
pincha Edgar Allan Po, Mark Tven, Ernest Xeminguey va Ketrin
Enn Porter kabi boshqa amerikalik hikoyachilar bilan taqqoslanadi. Biroq, O. Genri
qorong‘i yoki jiddiy mavzularga murojaat qilishda o
‘
ziga xos uslubi va hazil bilan
ajralib turadi. Uning hikoyalarida ko
‘
pincha jonli dialoglar, ijtimoiy masalalar bo
‘
yicha aqlli sharhlar va kutilmagan yakunlar mavjud bo
‘
lib, bu uni boshqa amerikalik
mualliflardan ajratib turadi.
III. O.Genri asarlaridagi mavzu va motivlarni o
‘
rganish:
O. Genri ko
‘
pincha insoniy munosabatlar, adolat, yolg’on va xiyonat
mavzulariga murojaat qiladi. Uning hikoyalarida ba'zan ironiya va grotesklik
elementlari mavjud bo
‘
lib, bu ularni ayniqsa esda qolarli qiladi. Masalan,
“Podshohlarga sovg‘a”
qissasida u o
‘
zining yagona xazinasini boshqalarga berish
Xorijiy lingvistika va lingvodidaktika – Зарубежная лингвистика
и лингводидактика – Foreign Linguistics and Linguodidactics
Special Issue – 4 (2025) / ISSN 2181-3701
24
uchun tashlab, evaziga sovg‘a oladigan oddiy odam haqidagi hikoya orqali g‘urur va
rahm-shafqat mavzusiga to
‘
xtalib o
‘
tadi.
MUHOKAMA
O.Genri ijodi o
‘
zining hazil-mutoyiba, kutilmagan yakunlari va chuqur
mavzulari bilan hamon butun dunyo o
‘
quvchilarini o
‘
ziga tortadi. 20-asr
boshlarida yashagan amerikalik yozuvchi O.Genri oʻzining qisqa hikoyalari bilan
mashhur boʻlib, unda koʻpincha kutilmagan syujet rivojlanishi va istehzoli yakunlar
aks etadi. Uning uslubi ko
‘
plab zamonaviy yozuvchilar uchun noyob va
ilhomlantiruvchi deb hisoblanadi. O. Genri uslubining zamonaviy asarlarda ko
‘
rish
mumkin bo
‘
lgan unsurlaridan biri syujetning kutilmagan rivojlanishidir. U o
‘
quvchining umidlari bilan mohirona o
‘
ynadi, uni hayratda qolishga va o
‘
qiganlarini qayta o
‘
ylashga majbur qildi. Ushbu uslub zamonaviy adabiyotda faol
qo
‘
llaniladi. Misol uchun, Jeyn Ostenning
“
G'urur va xurofot
”
asarida o
‘
quvchilar
ko
‘
pchilik personajlar ko
‘
rinadigan darajada emasligini bilib oladilar, bu esa
ularning xarakterini rivojlantirishda keskinlik va qiziqish uyg’otadi.
O. Genri uslubining yana bir muhim elementi -
kinoyadan foydalanishdir.
Uning hikoyalarida ko
‘
pincha hazil va istehzo mavjud bo
‘
lib, bu xarakterlarni
yaratishga yordam beradi va hikoyaga chuqurlik qo
‘
shadi. Zamonaviy yozuvchilar
ham o
‘
z asarlarini yanada yorqinroq va esda qolarli qilish uchun istehzoga
murojaat qilishadi. O. Genri ijodining zamonaviy yozuvchilarga ta’siri sezilarli
darajada baholanadi. Uning syujetga va kinoyadan foydalanishga noan’anaviy
yondashuvi ko
‘
pchilikni adabiyotda tajriba o
‘
tkazishga ilhomlantirdi. Masalan,
Jorj R.R.
“Taxtlar
o
‘
yini”
muallifi Martin o
‘
z asarlarida tez-tez kutilmagan syujetli
burilishlar va istehzolardan foydalanadi, bu esa uning romanlarini juda mashhur
qiladi. Shunday qilib, O.Genri uslubi o
‘
zining kutilmagan syujet rivojlanishi va
kinoyasi bilan zamonaviy adabiyotga sezilarli ta’sir ko
‘
rsatadi, yozuvchilarni o
‘
ziga xos va esda qolarli asarlar yaratishga ilhomlantiradi.
XULOSA:
O. Genrining eng yaxshi asarlari vaqt sinovidan muvaffaqiyatli o‘tdi va 20-asr
boshlarida Amerika haqiqatining badiiy hujjatlarining ahamiyatini saqlab qoldi.
G’arb va janub, Katta shahar va kichik shaharlar yozuvchi Amerika Qo‘shma
Shtatlaridagi eng yirik “
o‘rta sinf
” vakillarining keng qamrovli galereyasini yaratdi.
O.Genri Nyu-York haqidagi qisqa hikoyalar turkumida shaharning jonli qiyofasini
yaratib, uning muhitini, ritmini, qarama-qarshilik va ziddiyatlarini yetkazdi. 20-asr
boshlari davri kundalik to‘qnashuvlarda, mehnatkash ommaning kundalik
hayotining murakkab majmuasida, uning millionlab aholisining fojialari va
komediyalarida paydo bo‘ldi, yozuvchi burjua jamiyatini axloqiy va axloqiy ma'noda
tanqid qildi insonning yaxshi tabiati bilan Amerikaning ruhsiz burjua tuzumi
o‘rtasidagi tafovutga qarshi norozilik nuqtai nazaridan u o‘zini tiriklik uchun doimiy
kurash olib boradigan to‘g'ridan-to‘g'ri va aniq, insonparvarlik bilan ifodalagan katta
shaharda. Yozuvchi o‘z iste’dodini millionlab xo‘rlangan va mazlumlarga
bag‘ishlagan. Insonparvarlik amerikalik filistizmni tanqid qilish bilan qoʻshilib,
arzimas narsalarga, kundalik hayotga, soxta ideallarga, soxta axloqqa bagʻishlangan
hayotni masxara qildi va qoraladi, odamlarni boshqacha, yaxshiroq hayotga chorladi.
Xorijiy lingvistika va lingvodidaktika – Зарубежная лингвистика
и лингводидактика – Foreign Linguistics and Linguodidactics
Special Issue – 4 (2025) / ISSN 2181-3701
25
Mashina sivilizatsiyasi tomonidan ezilgan, yirtqich shahar irodasining avtomatik
ijrochisiga aylangan odamlarda u erkin hayot orzusini uyg‘otdi.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI:
1. Bloom, Harold. “O. Henry.” Chelsea House, 1999.
2. Watson, James. “O. Henry: A Biography.” HarperCollins, 1986.
3. Gorman, Herbert S. “The O. Henry Collection.” Classic House Books, 2015.
4. Brooker, Dennis. “Stories of O. Henry: An Anthology.” Dover Publications, 2000.
5. Gelfant, Blanche. “O. Henry: A Study of the Short Fiction.” Twayne Publishers,
1990.
Foydalanilgan saytlar ro‘yxati:
1. Google Scholar (https://scholar.google.com/)
2. ResearchGate (https://www.researchgate.net/)
3. JSTOR (https://www.jstor.org/)
4. Academia.edu (https://www.academia.edu/)
5. ScienceDirect (https://www.sciencedirect.com/)
6. PubMed (https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/)
7. Project MUSE (https://muse.jhu.edu/)
8. Wiley Online Library (https://onlinelibrary.wiley.com/)
9. SpringerLink (https://link.springer.com/)
10. ProQuest (https://www.proquest.com/)
