Education and Educational Research

O‘tkir Hoshimovning “Dunyoning ishlari” qissasidagi joy nomlarining leksik-semantik, funksional-stlistik xususiyatlari yoritib berildi.

Maqolada dorivor gulxayri oʻsimligining biologik muhitda oʻsishi, uning taʼrifi, dorivorlik ahamiyati, foydasi, tabobatda qoʻllanilishi haqida bayon etilgan.

The article emphasizes the importance of analyzing the semantic field as a systematic approach. It is noted that the study of the lexemes of “Devonu Lugotit Türk” on the basis of a systematic semantic field provides important information about the development of the vocabulary of the field, allows us to determine the peculiarities of the naming of the people, national and cultural values, customs and traditions expressed in the lexemes. A microfield analysis of the dictionary's lexemes is presented. On this basis, the encyclopedic nature of the vocabulary is revealed.

The basis of the lexicon of Khorezm dialects is the layer charasterestic of the original Turkic languages. It is known that lexemes from the work “Divan Lughat al-turk” which is the source of the ancient Turkic language, have been preserved most in the dialects of the Oghuz group. Therefore, in this article, the relationship of the lexicon of the work to the Khorezm Oghuz dialect was studied. Changes in the meaning of Oghuz words and their etymology were discussed.

Maqolada “Devonu lug‘otit turk” asaridagi onomastika, antroponimika, etnonimika va toponimika, dialektologiyaga oid dalillar hamda adabiy manbalar ozarbayjon tili va adabiyotiga qiyoslangan holda o‘rganilgan. Onomastik leksikaning shakllanishida ko‘plab lingvistik va ekstralingvistik omillarning roli Ozarbayjonda yozilgan bir qator onomastikaga oid maqolalar va dissertatsiyalarni o‘rganish orqali aniqlandi. Maqolada Ozarbayjon olimlarining devondagi shomanizmga oid qarashlari, asarda ishtirok etgan eng qiziq toponimlar (Qishloq terminlari, Ko‘l atamasi ishtirokidagi toponimlar), geografik nomlar yig‘ish, ularning kelib chiqishini oydinlashtirish, bir qator sabablar tufayli nomlarni almashtirilish sabablari, ularning ma’nosini aniqlash ushbu maqolada oldinda turgan vazifalardan biridir. Maqolada asarda keltirilgan taxalluslar, shaxs otlari, etnonimlarning tarixiy taraqqiyoti haqida so‘z yuritiladi, bosqichlari oydinlashtiriladi, etimologik tahlil qilinadi, ma’nolari haqida fikr-mulohazalar bildiriladi.

Mazkur maqolada Mahmud Koshg‘ariyning “Devoni lug‘otit turk” asarining jahon tilshunos olimlari tomonidan o‘rganilganligi hamda asar yuzasidan qilingan tadqiqot ishlari haqida ayrim fikr-mulohazalar va tahlillar aks etgan. Bundan tashqari. “Devon”ning zamonaviy tilshunoslik yo‘nalishlari doirasida ham tadqiq qilingan ilmiy ishlarga alohida urg‘u berildi. Chunki bugungi kun fan olamidagi yangiliklar bevosita ushbu asarga ham aloqador ekanligi o‘z isbotini topadi.

Mahmud Qoshg'ariyning "Devonu lug'otit-turk" asari birinchi tilshunoslikka atab yozilgan asar hisoblanadi. Bu asar faqat tilshunoslik bilan cheklanib qolmasdan, balki Markaziy Osiyoda yashovchi qabilalar tarixi va adabiyotga oid materiallarni o'z ichiga olgan.M. Qoshg'ariy "Devon" ni 1074-yilda yozib tugatgan. Asar ko'plab olimlar tomonidan o'rganilgan. Ushbu maqola "Devonu lug'otit-turk" asari haqidagi ma'lumotlar va o'rganilish tarixiga qaratilgan.

Ushbu ishning asosiy maqsadi dasturlashni o‘rganuvchilar uchun kerakli bilimlarni online yetkazib berish, interaktiv muloqotni shakllantirib berish va o‘zbek tilidagi platformani yaratishdan iboratdir. Dasturlashni o‘rganuvchilarning bilim darajasini baholashni avtomatik tashkillashtirish va o’qituvchilar uchun statistik monitoringni olib borishni amalga oshirishdir.

Ushbu maqolada “Buyuk Ipak yoʻli”ning tarixiy geografik xususiyatlari, Buyuk
Ipak yoʻli dunyo sivilizatsiyasi rivojlanishidagi oʻrni, nemis olimi Ferdinand fon Rixtgofen
tamonidan Buyuk Ipak yoʻli haqida bergan ma’lumotlari, yurtimizdagi qadimiy katta savdo
yoʻlining oʻrni, “Buyuk Ipak yoʻli” mavqeiga oid ma’lumotlar keltirilgan.

From the day of its creation, “Boburnoma” has gone through various times, it has always attracted the attention of orientalists from different countries and for several centuries it continues to be a handbook for readers. There is not any research work in studying of Bobur’s oeuvre on comparing translations of “Boburnoma” into turkish languages with translations into Uzbek. Only in some scientific works certain information may be found. To determine the literacy of translations into other languages, to establish scientific significance through their comparison is an important aspect for the study of the literary and cultural ties of the Uzbek people with other peoples. Namely these aspects are researched in this article: the study of the “Boburnoma” by European peoples and the specifics in their translations. There hasn't been any comprehensive, detailed research about the translations of “Baburnama”. But, some information is found in several researches. Determining the quality of translations into other languages, defining the scientific value of the work through their comparative study are also important in terms of studying the literary and cultural relations of the Uzbek people with other nations of the world. After all, as unanimously noted by world orientalists, the “Baburnama” is a great contribution to human's culture

Ushbu maqolada “Boburnoma” asarining tarixiy va adabiy jihatlari tahlil qilinadi. Bobur Mirzo tomonidan yozilgan bu asar, nafaqat uning shaxsiy hayoti va siyosiy faoliyatini, balki oʻz davrining madaniy, ijtimoiy va siyosiy voqealarini ham yoritib beradi.
Maqolada asarning yozilish tarixi, uning adabiy xususiyatlari, tarixiy manba sifatidagi ahamiyati va madaniyatga ta’siri haqida batafsil ma’lumotlar taqdim etiladi. Shuningdek, maqola “Boburnoma”ning zamonaviy tadqiqotlarda qanday baholanishi va uning bugungi kunda oʻrganilishiga oid masalalarni koʻrib chiqadi. Asar, tarixchilar va adabiyotshunoslar uchun bebaho manba boʻlib, uning tahlili oʻzbek va jahon madaniyatiga qoʻshgan hissasini anglashda katta ahamiyatga ega.

In the development of the old Uzbek literary language, along with Alisher Navoi and his predecessors such as Lutfi, Otoi, Sakkoki, Yaqini, his follower Babur also has a great place. Babur's works written in prose and verse are characterized by the fact that in these works materials related to all aspects of the Uzbek literary language of the 15th-16th centuries are reflected. "Boburnoma", which is considered the pinnacle of Babur's creativity, is not only rich in meaning and content, but also includes the basic layer of the ancient Turkic language (VII-X) and the first old Turkic language of the Karakhanid period (X-XII).
Babur's use of old words used in the daily life of his ancestors should be considered as a sign of his boundless love and sincere respect for his mother tongue. The fact that certain archaisms used in "Boburnoma" are not recorded in other sources of the period indicates the greatness of Babur's phenomenon.

Ushbu maqolada O‘zbek Milliy Akademik drama teatrining 110 yillik mavsumiga bag‘ishlanib sahnalashtirilgan, iste’dodli o‘zbek aktrisasi Ma’suma Qoriyevaning hayoti haqida so‘zlovchi “Birinchi qaldirg‘och” dramasining ayrim muhim taraflari yoritilgan.
Shu bilan birga spektaklni sahnalashtiruvchi bosh rejissyor hamda unda bosh rollarni ijro etgan aktyorlarning rejissyorlik va aktyorlik san’atidagi innovatsion yondashuvlari haqida fikrlar yuritilgan.

Ushbu maqolada, bino va inshootlar xavfsizligi, mamuriy binolarning tuzilishi va ularga qo‘yilgan xavfsizlik talablari haqida mualliflarning nazariy, ummumlashtiruvchi fikrlari keltirilgan. Maqola mehnat muhofazasi va texnika xavfsizligi yunalishlari talablari, mehnat muhofazasi va xavfsizlik mutaxassislari hamda keng izlanuvchilar uchun muljallangan.

O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 31.03.2022 yildagi 145-sonli qarori bilan tasdiqlangan “Ayollar daftari”ni yuritish orqali xotin-qizlar muammolarini tizimli ravishda hal etish va ularni ijtimoiy qo‘llab-quvvatlash tartibi to‘g‘risidagi Nizomga asosan, “Ayollar daftari”ga kiritilgan tadbirkorlik va o‘zini o‘zi band qilish faoliyatini boshlamoqchi bo‘lgan xotin-qizlarga asbob-uskuna, mehnat qurollari (tikuvchilik, to‘qimachilik, pazandachilik, soch turmaklash, duradgorlik, chilangarlik, qurilish, qishloq xo‘jaligi (motokultivator, o‘t o‘rish o‘roq mashinasi, payvandlash apparati, o‘simliklarga ishlov berish qurilmasi) va boshqa sohalarda ishlatiladigan mehnat qurollari va apparatlarini xarid qilish uchun 10 million so‘mgacha Aholini tadbirkorlikka jalb qilish jamg‘armasi hisobidan qonunchilikda belgilangan tartibda yoki “Ayollar daftari” jamg‘armasi mablag‘lari hisobidan “mahalla yettiligi”ning kollegial qarori asosida “Ayollar daftari” jamg‘armasi Vasiylik kengashi qaroriga muvofiq subsidiya ajratiladi.

‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 31.03.2022 yildagi 145-sonli qarori bilan tasdiqlangan “Ayollar daftari”ni yuritish orqali xotin-qizlar muammolarini tizimli ravishda hal etish va ularni ijtimoiy qo‘llab-quvvatlash tartibi to‘g‘risidagi Nizomga asosan, “Ayollar daftari”ga kiritilgan tadbirkorlik va o‘zini o‘zi band qilish faoliyatini boshlamoqchi bo‘lgan xotin-qizlarga asbob-uskuna, mehnat qurollari (tikuvchilik, to‘qimachilik, pazandachilik, soch turmaklash, duradgorlik, chilangarlik, qurilish, qishloq xo‘jaligi (motokultivator, o‘t o‘rish o‘roq mashinasi, payvandlash apparati, o‘simliklarga ishlov berish qurilmasi) va boshqa sohalarda ishlatiladigan mehnat qurollari va apparatlarini xarid qilish uchun 10 million so‘mgacha Aholini tadbirkorlikka jalb qilish jamg‘armasi hisobidan qonunchilikda belgilangan tartibda yoki “Ayollar daftari” jamg‘armasi mablag‘lari hisobidan “mahalla yettiligi”ning kollegial qarori asosida “Ayollar daftari” jamg‘armasi Vasiylik kengashi qaroriga muvofiq subsidiya ajratiladi.

Ushbu maqolada tarixchi olim Luo Xinning O’rta Osiyo xususan O’zbekistonga tashrifi haqida yozilgan asarining izohi va qisqacha ma’lumoti keltirilgan. Asarda tarixiy va ilmiy manbalar asosida qadimdan rivojlanib kelgan millatlararo munosabat, madaniyat va san’at, savdo aloqalarining qay darajada umumlashib ketgani va bir-biriga ta’siri haqida so‘z boradi.

This article studies the formation and development of “Alla” songs, a traditional poetic genre widespread in Uzbek folklore, and examines the features and artistry of women’s and men’s lullabies

The frequency of acute gynecological diseases requiring surgical intervention is 26% of the total number of gynecological pathologies. The purpose of the study was to compare laparoscopic and laparotomic methods of treating acute abdomen in gynecological patients in the city of Samarkand. Based on the data obtained, we can say that laparoscopy replaces laparotomy in large steps, which is quite justified. Laparoscopy has higher efficiency, less blood loss, reliable hemostasis and less trauma to organs.

Бул мақалада өрт қәўипсизлиги район ҳәкиминиң сол тикарынадғы баянламасы жәнеде өрттиң алдын алыўға қаратылған илажлар ҳаққында сөз етилген.

Бул мақалада өрт қәўипсизлиги бир айлығы ҳәм район аймағындағы жайласқан көп қабатлы ҳәм жеке меншик турақ жай обьектлеринде өрт қәўипсизлигин тәмийинлеў ҳәм айрықша жағдайлардың алдын алыў ҳаққында сөз етилген.

Мақалада ққ классик шайыры Әжинияз (1824-1878) дөретпелери тилинде табу хәм эвфемизмлер үйренилген.

Мақолада рус ва қорақалпоқ тилларида бир хил таркибли боғланмаган мураккаб гапларнинг айрим назарий масалалари мухокама қилинади

Бул мақалада өрт қәўипсизлиги бир айлығы ҳәм Кегейли районы Айрықша жағдайлар бөлими районда өрттиң алдын алыў бойынша алып барылып атырған профилактикалык ҳәм үгит-нәсият жумыслары ҳаққында сөз етилген.

Ҳужайрали автоматлар (Cellular Automata) фавқулодда вазиятлар юзага келганда шахсий ёки оммавий эвакуация жараёнларида одамлар оқимини моделлаштириш учун ишлатилади. Ҳар бир ҳужайра алоҳида ҳаракат, жой ёки тўсиқни белгилайди. Ушбу модел одамларни тақсимлаш ва ҳаракат йўналишларини бошқариш имконини беради. Метро, автовокзал ва савдо марказларида одамлар оқимини таҳлил қилишда жуда самарали қўлланилади.