МЕЖДУНАРОДНАЯ КОНФЕРЕНЦИЯ
АКАДЕМИЧЕСКИХ НАУК
106
MUZÍKANÍŃ QUDÍRETI – SÓZ (MEKTEP JASINDAǴI BALALARǴA
QOSIQ SÓZIN OQITIWDIŃ TIYKARLARI)
Bekbaulieva Feruza Majit qızı
Ájiniyaz atındaǵı NMPI Muzıka tálim bakalavr tálim baǵdarı talabası
https://doi.org/10.5281/zenodo.14981611
Annotaciya:
Tesizte mektep jasındaǵı balalarǵa muzıkalıq bilim beriw
menen birge, qosıqlardıń tekstlerin úyretiwdiń áhmiyetli wazıypa ekenligi kórip
shıǵıldı. Jas áwladqa hárbir sózdiń mánisi bar ekenligi keń túrde dálillengen.
Tayanısh sózler:
Muzika, metodika, bilimlendiriw, tálim-tárbiya,
innovacion texnologiya, xalıq qosıqları.
Annotatsiya:
Tezisda maktab yoshidagi bolalarga musiqiy ta’lim berish
bilan birga, qo‘shiqlarning matnlarini o‘rgatishning muhim vazifa ekanligi ko‘rib
chiqildi. Yosh avlodga har bir so‘zning ma’nosi borligi keng tarzda isbotlangan.
Tayanch so‘zlar:
Musiqa, metodika, ta’lim, ta’lim-tarbiya, innovatsion
texnologiya, xalq qo‘shiqlari.
Аннотация:
В научной работе считалось, что обучение текстам песен
является важной задачей наряду с музыкальным образованием детей
школьного возраста. Уже давно доказано, что каждое слово имеет
значение для молодого поколения.
Ключевые слова:
Музыка, методика, воспитание, воспитание,
инновационные технологии, народные песни.
Annotation:
In the scientific work it was considered that teaching song
lyrics is an important task along with musical education of school-age children.
It has long been proven that every word has meaning for the younger
generation.
Keywords:
Music, methodology, education, educational and upbringing,
innovative technology, folk songs.
Mámleketimizdiń keleshegi bolǵan jaslarımızdı hár tárepleme jetik, bilimli,
intalı shaxs, kámil insan retinde tárbiyalaw máselesine búgingi kúnde de
ayrıqsha tárizde, zamanagóy usıllar tiykarında islep shıǵılmaqta, olardıń barlıq
huqıq
hám
erkinlikleri,
múmkinshilik
hám
máplerin
qorǵawda
shólkemlestirilgen huqıqıy tiykarlar zaman menen teń rawajlanlanbaqta.
Jaslarǵa muzıkanıń sırların oqıtıwda jańa innovacion usıllardan paydalanıw
arqalı biz óz qánigeligimizdiń dárejesin kóteremiz. Yaǵnıy, balalarǵa xalıq
qosıqların jaqınnan tanıstırıp, olarǵa qaraqalpaq xalqınıń dúrdanaları bolǵan
shayırlarımız hám olardıń biybaha ǵáziyneleri bolǵan bir-birinen ájayıp bolǵan
shıǵarmaların esinde saqlawına járdem beriw, qosımsha retinde ádebiyat
shaydası bolǵan oqıwshılar bar bolatuǵın bolsa, olarǵa shayırlarımızdıń jazıw
МЕЖДУНАРОДНАЯ КОНФЕРЕНЦИЯ
АКАДЕМИЧЕСКИХ НАУК
107
stili menen tanıstırıw arqalı olarǵa dóretiwshilik jaǵınan jol-jobalar beriw
maqset etiliw kerek. Búgingi kúnde, aralıqtan oqıtıw, onlayn rejiminde úzliksiz
islengen halda jaslardıń bilim alıw huqıqın tálimde támiyinlegeniniń ózi
Ózbekstannıń búgin jaslarǵa berip atırǵan tálim-tárbiya hám kórsetilip atırǵan
ǵamxorlıq, itibardıń ámeliy ańlatpası bolıp tabıladı. Jańa Ózbekstandı, álbette,
jaslar menen birge quramız uranında biykarǵa qoyǵan emes. Sonıń ushın da,
jaslar menen birgelikte islesiwde qıyınshılıq tuwıla bermeydi. Sebebi, jaslar
keleshek qurıwshıları bolıp esaplanǵanı ushın da olardıń ornı úlken áhmiyetke
iye. Álbette bul, mámleketimiz moynına úlken juwapkershilik júklewin kóz
aldımızǵa keltirsek, kútá úlken itibar, ǵamqorlıqtı talap etedi, ekinshi tárepten
jaslarımızǵa kórsetiletuǵın itibar, erteń úlken tabıs hám nátiyjelerinde beredi.
Jaqsı nátiyjeler beriwi ushın joqarıda atap ótkenimizdey oqıwshılar menen
birgelikte tınbay miynet etiwimiz kerek. Oqıwshılar menen bir qatarda
ózlerimizde ózge tuwısqan xalıqlarınıń ádebiyatshılarınıń dóretpeleri menen
jaqınnan tanısıp, úyrengen bolıwımız kerek. Házirgi kúnde, Ózbekstan miynet
resurslarınıń yarımınan kóbi jaslar bolıp tabıladı. Keleside hár úshinshi baslıqta
jaslardan boladı. Sol sebepli de, jaslar barlıq dáwirlerde jámiyettiń belsendi
qatlamı retinde tán alınıp kelingen. Shıǵıs Oyanıw dáwirinde de, jadidler
iskerliginde de, jámiyettiń jańalanıwında jaslardıń ornı kútá úlken bolǵan.
Mámleketimizdiń keleshegi bolǵan jaslarımızdı hár tárepleme jetik, bilimli, intalı
shaxs, kámil insan retinde tárbiyalaw máselesine búgingi kúnde de ayrıqsha
tárizde, zamanagóy usıllar tiykarında islep shıǵılmaqta, olardıń barlıq huqıq hám
erkinlikleri, múmkinshilik hám máplerin qorģawda shólkemlestirilgen-huqıqıy
tiykarlar zaman menen birge rawajlanlanbaqta.
Muzıkanı oqıtıwda jańa innovacion usıllardan paydalanıw arqalı biz óz
qánigeligimizdiń dárejesin kóteremiz. Yaǵnıy, ádebiyatımızdı balalarǵa jaqınnan
tanıstırıp, olarǵa qaraqalpaq ádebiyatımızdıń dúrdanaları bolǵan shayırlarımız
hám olardıń biybaha ǵáziyneleri bolǵan bir-birinen ájayıp bolǵan shıǵarmaların
esinde saqlawına járdem beriw, qosımsha retinde ádebiyat shaydası bolǵan
oqıwshılar bar bolatuǵın bolsa, olarǵa shayırlarımızdıń jazıw stili menen
tanıstırıw arqalı olarǵa dóretiwshilik jaǵınan jol-jobalar beriw maqset etiliw
kerek. Búgingi kúnde, aralıqtan oqıtıw, onlayn rejiminde úzliksiz islengen halda
jaslardıń bilim alıw huqıqın tálimde támiyinlegeniniń ózi Ózbekstannıń búgin
jaslarǵa berip atırǵan tálim-tárbiya hám kórsetilip atırǵan ǵamxorlıq, itibardıń
ámeliy ańlatpası bolıp tabıladı. Jańa Ózbekstandı, álbette, jaslar menen birge
quramız uranında biykarǵa qoyǵan emes. Sonıń ushında, jaslar menen birgelikte
МЕЖДУНАРОДНАЯ КОНФЕРЕНЦИЯ
АКАДЕМИЧЕСКИХ НАУК
108
islesiwde qıyınshılıq tuwıla bermeydi. Sebebi, jaslar keleshek qurıwshıları bolıp
esaplanǵanı ushın da olardıń ornı úlken áhmiyetke iye.
Juwmaqlap aytqanda bul, álbette, mámleketimiz moynına úlken
juwapkershilik júklewin kóz aldımızǵa keltirsek, kútá úlken itibar, ǵamqorlıqtı
talap etedi, ekinshi tárepten jaslarımızǵa kórsetiletuǵın itibar, erteń úlken tabıs
hám nátiyjelerinde beredi. Jaqsı nátiyjeler beriwi ushın joqarıda atap
ótkenimizdey oqıwshılar menen birgelikte tınbay miynet etiwimiz kerek.
Oqıwshılar menen bir qatarda ózlerimizde ózge tuwısqan xalıqlarınıń
ádebiyatshılarınıń dóretpeleri menen jaqınnan tanısıp, úyrengen bolıwımız
kerek. Házirgi kúnde, Ózbekstan miynet resurslarınıń yarımınan kóbi jaslar
bolıp tabıladı. Keleside hár úshinshi baslıqta jaslardan boladı. Sol sebepli de,
jaslar barlıq dáwirlerde jámiyettiń belsendi qatlamı retinde tán alınıp kelingen.
Shıǵıs Oyanıw dáwirinde de, jadidler iskerliginde de, jámiyettiń jańalanıwında
jaslardıń ornı kútá úlken bolǵan.
Paydalanılǵan ádebiyatlar:
1.
Акрамова Ф.А., Очилова Г.О. Педагогика, Психология, Тошкент:-
«ФАН», 2007.
2.
Қарақалпақ фольклоры. Көп томлық. V том. Қарақалпақ халық
қосықлары ҳәм салт жырлары. – Нөкис. Қарақалпақстан, 1980.– 467 Б.
3.
Nadirova A. Qaraqalpaq muzıka tariyxı. Tashkent: Sano-standart, 2018. –
384 b.
4.
Jabborov A., Begmatov S., Azamova M.. O‘zbek musiqasi tarixi. —Тoshkent:
Fan va texnologiya, 2018. – 384 b.
