ISSN: 3030-3931, Impact factor: 7,241
Volume 8, issue2, Iyul 2025
https://worldlyjournals.com/index.php/Yangiizlanuvchi
worldly knowledge
OAK Index bazalari :
research gate, research bib.
Qo’shimcha index bazalari:
zenodo, open aire. google scholar.
Original article
145
EPIK JANRNING ZAMONAVIY TALIMDA O‘RGANILISHI: YANGICHA NAZARIY
VA AMALIY YONDASHUVLAR
O‘zbekiston-Finlandiya pedagogika instituti
Filologiya fakulteti O‘zbek tili va adabiyoti yo‘nalishi 3-kurs talabasi
Hamitova Farangiz
Annotatsiya:
Ushbu maqolada O‘zbekistonda epik janrning zamonaviy ta’limdagi o‘rni
yoritilgan. Maktablarda ertak, doston, roman kabi epik asarlarni o‘qitishda an’anaviy va
innovatsion usullar (SWOT tahlili, skraybing, qiyosiy tahlil) tahlil qilinib, yoshlarga milliy
merosni tushunishda yordam beruvchi metodikalar ko‘rib chiqiladi. Shuningdek, epik asarlarni
raqamli texnologiyalar bilan bog‘lash bo‘yicha takliflar ham keltirilgan.
Kalit so‘zlar:
epik janr, o‘zbek adabiyoti, adabiyot o‘qitish, SWOT tahlili, skraybing, doston,
milliy qadriyatlar.
Annotation:
This article explores the role of the epic genre in modern Uzbek education. It
examines traditional and innovative teaching methods for epic works (folktales, dastans, novels)
in schools, with a focus on techniques such as SWOT analysis, scribing, and comparative
analysis to help students better understand national literary heritage. The paper also provides
recommendations for integrating digital technologies into epic studies.
Keywords:
epic genre, Uzbek literature, literature teaching, SWOT analysis, scribing, dastan,
national values.
Аннотация:
данной статье рассматривается роль эпического жанра в современном
образовании Узбекистана. Анализируются традиционные и инновационные методы
преподавания эпических произведений (сказки, дастаны, романы) в школе. Особое
внимание уделяется таким методикам, как SWOT-анализ, скрайбинг и сравнительный
анализ, которые помогают учащимся глубже понимать национальное литературное
наследие. Статья также предлагает рекомендации по интеграции цифровых технологий в
изучение эпоса.
Ключевые слова:
эпический жанр, узбекская литература, преподавание литературы,
SWOT-анализ, скрайбинг, дастан, национальные ценности.
KIRISH
Bugungi kunda O’zbekiston adabiyoti va sanati sohasida amalga oshirilayotgan islohotlar va
yangilanishlar tufayli epik janrni yangi nazariy va amaliy nuqtayi nazardan tahlil qilish zarurati
tug’ildi. Zamonaviy jamiyatda epik janrning roli va ahamiyati yangicha yondashuvlar asosida
o’rganlishi kerak. Chunki so’nggi yillarda, ayniqsa, yoshlar o’rtasda an’anaviy adabiyotga
qiziqish kamaysa, zamonaviy media va boshqa madaniy platformalar orqali yangi shakllar va
janrlar ommalashmoqda. Bunday sharoitda epik jarni zamonaviy talablarga mos ravishda qayta
tahlil qilish, uning ijtimoiy, ma’naviy va estetik tushunish yoshlar uchun muhimdir. Epik
janrning zamonaviy jamiyatdagi ahamiyati shundaki, u nafaqat xalqning o’ziga xos merosni
saqlab qolish, balki uning yangi avlodlar tomonidan qadrlanishi va tushunilishini ta'minlashga
ISSN: 3030-3931, Impact factor: 7,241
Volume 8, issue2, Iyul 2025
https://worldlyjournals.com/index.php/Yangiizlanuvchi
worldly knowledge
OAK Index bazalari :
research gate, research bib.
Qo’shimcha index bazalari:
zenodo, open aire. google scholar.
Original article
146
xizmat qiladi. Epik asarlar, ayniqsa, yoshlami axloqiy qadriyatlar, vatanparvarlik, xalqni
birlashtirish va milliy g’ururni oshirishga yo
naltiruvchi muhim vositalardir.
Epik asarlar xalq hayotining muhim bosqichlarini, tarixiy hodisalar, ijtimoiy ziddiyatlar,
jamiyatdagi o’zgarishlar, insoniy munosabatlar va shaxslararo aloqalarni obrazlar vositasida
chuqur ifodalovchi badiiy asarlardir. Bu asarlar o’zining keng syujeti, rang-barang xarakterlar
tizimi, dramatik voqealari, murakkab hayotiy muammolari bilan o’quvchini hayratda qoldiradi,
fikrga soladi, ichki dunyosiga ta’sir etadi. Epik asarlarning eng muhim xususiyatlaridan biri
undagi voqeaboplik, hayotiylik va obrazli tafakkurning teranligidir. Epik asarlar ustida ishlash
bu adabiyotshunoslik va ta’lim jarayonining muhim tarkibiy qismidir. Chunki epik janr
vakillarini chuqur o’rganish, ularning badiiy xususiyatlarini tahlil qilish orqali o’quvchilar va
talabalar nafaqat adabiy tafakkurni, balki hayotga nisbatan falsafiy yondashuvni ham
shakllantiradi.
1.1. Epik tur janrlarini o’rganish tarixidan
Epik asarlar adabiyotning qadimiy va eng taraqqiy etgan janrlaridan biri hisoblanadi. Ular
insoniyat tarixining ilk bosqichlaridan boshlab og’zaki va yozma ijod shaklida shakllanib kelgan.
Shu o’rinda ilk nasriy asarlar namunasi hisoblangan O’rxun-Enasoy obidalari O’rta Osiyoda
yashagan qadimgi qabila va elatlar, kabilarning ijtimoiy madaniy hayoti haqida ma’lumot
beruvchi qadimiy manbalardan biridir. Bu manba xorazmiylar, so’g’diylar, massagetlar, saklar,
turkiy qabilalar haqida ma’lumot berish bilan bir qatorda ularning xo’jalik hayoti, madaniyati va
san’ati haqidagi masalalarni ham qamrab olgan. Epik janr dastlab xalq og’zaki ijodida ertak,
rivoyat, afsona, dostonlar ko’rinishida yuzaga kelgan. Bu asarlar orqali o’tmish ajdodlarimizning
urf-odatlari, qadriyatlari, kurashlari, orzu-umidlari aks ettirilgan. Keyinchalik yozma epik asarlar
paydo bo’ldi va ular adabiyotning mustaqil yo
nalishiga aylandi. Jumladan, Sharq adabiyotida
Alisher Navoiy yaratgan Xamsa dostonlari epik janrning yuksak namunasi bo’lib, nafaqat badiiy,
balki tarbiyaviy ahamiyatga ham ega. O’zbek adabiyotida epik janrning rivojlanishida Ogahiy,
Muqimiy, Furqat, Abdulla Qodiriy, G’afur G’ulom, Oybek va Pirimqul Qodirov kabi
ijodkorlarning hissasi katta. Ular roman, qissa, doston, hikoya janrlarida jamiyatdagi muhim
ijtimoiy-siyosiy, ma’naviy masalalarni yoritganlar. Epik asarlar odatda voqealarni izchillik bilan
bayon qiladi, unda syujet, obraz, muallif pozitsiyasi muhim o’rin tutadi. Epik asarlar vositasida
o
quvchi turli davr hayot tarzini, insoniy munosabatlarni, tarixiy jarayonlarni chuqur anglaydi.
Bugungi kunda ham epik janr o’z ahamiyatini yo’qotgani yo’q, balki zamonaviy yondashuvlar
bilan boyib, yosh avlodni ma’naviy yetuk shaxs sifatida shakllantirishda muhim vosita bo’lib
xizmat qilmoqda. Mustaqillikdan keyin epik asarlar ustida ko’plab olimlar ish borgan. Bularga
misol qilib, Q.Husanboyeva, B.To’xliyev, D.Quronov, H.Umirov, Q.Yuldoshov, S.Matjon,
E.Xudoyberdiyev, A.Ulug’ovlarning darsliklarini, yana qo’shimcha qilib aytadigan bo’lsak,
M.Tursunova, N. Sobitovna, A.Isabayeva, N.Norqulov, M.Bahodirova, J.Avezbayevaning ilmiy
maqolalarini, S.Qambarovaning uslubiy qo’llanmalarini aytishimiz mumkin. Adabiyot darslarida
epik janrlarga mansub asarlar didaktik tahlilga tortilar ekan ularning badiiy-estetik
xususiyatlarini o’rganishga ham alohida e'tibor qaratilishi joiz. Epik asarlar hayotni, atrofdagi
1
To
xliyev B. Adabiyot o
qitish metodikasi. O
quv qo
llanma. Toshkent: Alisher Navoiy nomidagi O
zbekiston
Milliy kutubxonasi nashriyoti, 2010. 167 b.
ISSN: 3030-3931, Impact factor: 7,241
Volume 8, issue2, Iyul 2025
https://worldlyjournals.com/index.php/Yangiizlanuvchi
worldly knowledge
OAK Index bazalari :
research gate, research bib.
Qo’shimcha index bazalari:
zenodo, open aire. google scholar.
Original article
147
kishilaning turli xil munosabatlarini tasvirlaydi. Qahramon taqdirini butun murakkabliklari bilan
aks ettiradi. Lirik va epik turdagi asarlar o’rtasida farq bo’lsa-da, har bir epik asarda lirika
elementlarning bo’lishi qahramon ichki dunyosini chuqurroq his etishda asar ta’sirchanligining
oshishiga sabab bo’ladi. Adabiyot darsliklarida hajman katta bo’lgan asarlar ulardan olingan
parchalar shaklida taqdim etiladi va o
rganiladi. Ayrim hajman kichik bo’lgan hikoyalargina
to’liq shaklda yoki qisqartirib taqdim etilishi mumkin. Lekin hikoya bilan qissadan yoki
romandan olingan parchaning shakliy elementlari o’zaro farqlanadi, ayrim elementlari
o’xshashlik kasb etilishi ham mumkin. Yirik epik asarlardan olingan parchalar ham o’zaro
alohida yaxlitlik kasb etishi, har qismining mazmuni ikkinchisini rad etmasligi, keltirilgan
parchalar umumiy yaxlitlikni kasb etishi maqsadga muvofiqdir.
Maktab adabiy ta’limi amaliyotida epik asarlarni didaktik tahlilga torlishda matnning hajmi,
obrazlar tutumlari va voqealar tasvirining murakkablik darajasini oldindan inobatga olib ish
ko’rish maqsadga muvofiq bo’ladi. Bunda, avval, badiiy matn ma'noli qismlarga ajratib olinishi,
qaysi qismi uyda o’qishga, bir qismi darsda o’qituvchi tomonidan o’qilishiga alohida e’tibor
qaratiladi. Asarlarning didaktik tahlilida matndagi muhimni nomuhimdan farqlash, asardagi
timsollarga ijobiy yoki salbiy obraz deb emas, jonli odam tarzida munosabatda bo’lish taqozo
etiladi. Shunday qilinganda timsolning odamlikka xos xususiyatlari, asar muallifi ularda ilgari
surgan hayotiy haqiqatlar va ularning asl mohiyati namoyon bo’ladi. Adabiy asarning badiiy
estetik mohiyati uning kompozitsiyasini, ya’ni undagi turli-tuman qahramonlar, bir-biriga
o’xshamaydigan sahnalar, alohida joy, manzara, vaziyat tasvirlari, monolog, dialoglar, o’y, xayol,
tush va boshqa turli komponentlarning murakkab tartibini o’rganish, sharhlash orqali
o’zlashtiriladi.
Prof.S.Matjonavning ta’kidlashicha: Ayrim o’qituvchilar epik asarlar tahlilini jo’nlashtirib,
yozuvchini o’quvchi bilan yonma-yon qo’yib qo’yadilar. Holbuki, o’quvchilarni yozuvchining
badiiy-ijodiy olamiga boshlash zarur. Buning uchun asar tahliliga oid mustaqil ishlarni
o’tkazishda o’quvchilar oldiga Qahramonning bu ishi to’g’rim?, Uning o’rnida bo’lganingda
nima qilar eding? kabi ijodiy, keng fikrlashga qaratilgan savollar o’rniga: Shu vaziyatda
qahramon o’zini boshqacha tutishi mumkinmidi? Siz buni qanday tasavvur qilasiz?, Yozuvchi
uni nima uchun aynan shu holatda tasvirlaydi?” singari savollar qo’yilsa, yozuvchining ijodiy
laboratoriyasi bilan chuqurroq tanishishga imkon tug’iladi.
Adabiy asarning badiiy estetik mohiyati uning kompozitsiyasini, ya’ni undagi turli-tuman
qahramonlar, bir-biriga o’xshamaydigan sahnalar, alohida joy, manzara, vaziyat tasvirlari,
monolog, dialoglar, o’y, xayol, tush va boshga turli komponentlarning murakkab tartibini
o’rganish sharhlash orqali o’zlashtiriladi. Tahlil jarayonida o’qitishning xilma-xil usullaridan
foydalaniladi.
Professor B.To’xliyev epik asarlar tahlili borasida: O’rganish uchun taqdim etilgan epik asarlar
tahlilga tortilganda adabiyot o’qituvchisi matn hajmidan kelib chiqqan holda uning bir qismini
uyda o’qib kelishga topshirishiga to’g’ri keladi. Asardagi personajlarning qat’iy va haqqoniy
tasviriga jiddiy e'tibor qaratishi kerak bo’ladi.
2
Husanboyeva Q., Niyozmetova R. Adabiyot o'qitish metodikasi. Darslik.-Toshkent: Innovatsiya-Ziyo ,2022.-B 392 .
3
To
xliyev B. Adabiyot o
qitish metodikasi. O
quv qo
llanma. Toshkent: Alisher Navoiy nomidagi O
zbekiston
Milliy kutubxonasi nashriyoti, 2010. – 167 b.
ISSN: 3030-3931, Impact factor: 7,241
Volume 8, issue2, Iyul 2025
https://worldlyjournals.com/index.php/Yangiizlanuvchi
worldly knowledge
OAK Index bazalari :
research gate, research bib.
Qo’shimcha index bazalari:
zenodo, open aire. google scholar.
Original article
148
Professor Q.Yo
ldoshev epik asarlarning badiiy tahlili borasida: Ko
pincha epik asarlar tahlil
qilinayotganda undagi qahramonlardan g
oya qidirishga tutinishadi va shu bois turli asarlardagi
mutlaqo boshqa-boshqa personajlar ikki tomchi suvday bir xil talqin etilib, birday baholanadi.
Chunki g
oyalar o
xshash bo
ladi, mutlaqo bir xil g
oyalar ham ko
p, lekin cheksiz olamda bir-
biriga to
liq o
xshash bo
lgan ikki kishi yo
q. Badiiy asar va undagi qahramonlar tasviri esa
ayni shu o
xshamaslikning, o
ziga xoslikning badiiy ifodasi sifatda yaratilishi lozim. Shuning
uchun ham adabiyotshunoslik amaliyotida Yo
lchi va G
ofir, Jamila va Gulnor, Saida va
Zaynab, Otabek va Anvar, Kumush va Ra'no timsollariga uzoq vaqt mohaynida bir xil baho
berib kelingan. Bunga sabab adabiyotshunoslikda bu qahramonlarga individual qiyofaga ega
jonli odam sifatida yondashilmagan va ulardan faqat g
oya qidirilib, ijtimoiy xulosa chigarishga
urinilgan tarzidagi fikrni ilgari surgan.
Adabiy taʼlim maqsadlari bilan bogʻliq holda uning aniq vazifalarini tushunamiz.
Axborotlashuvning inson hayotidagi oʻrni oshgan hozirgi paytda ijtimoiy va maktab
pedagogikasi roli qanchalik paradoksal koʻrinmasin, taʼlimni insonparvarlashtirish dolzarb
vazifaga aylanib bormoqda. Binobarin, adabiyot eng insonparvar fanlardan biridir. Bu borada
taniqli adib Nazar Eshonqul oʻrinli yozganidek, “Adabiyotning bosh vazifasi haqidagi bahslar
hamma davrlarda ham boʻlgan. Shoʻro davri adabiyotning vazifasi oʻrgatish, namuna boʻlish,
“tarbiya vositasi” deb bilgan boʻlsa, bu shoʻrolar kashf etgan yoki adabiyotga kommunistlar
yuklagan vazifa emas. Buni adabiyotning ilk asarini yozganlar kashf etgan, shuning uchun
adabiyotni adab oʻrgatish deb hisoblaganlar. Adabiyot baribir bevosita ham, bilvosita ham
insonni tarbiyalaydi. Uning didini, dunyoqarashini, saviyasini, insonga, millatga, dunyoga,
ezgulik va yovuzlikka munosabatini tarbiyalaydi” Amerikalik pedagog Robert Vaytxed bu haqda
shunday degan edi: “Adabiyot oʻqitishning asosiy vazifalaridan biri bolalarda oʻqishga mehr
uygʻotishdir. Buning shartlari – yaxshi kitoblar, yaxshi dasturlar, ilhomlangan oʻqituvchi va
oʻquvchi faoliyati, albatta, adabiyotshunoslik bilan bogʻliq bilimlar ham “Metodist
M.Toʻychiyevaning oʻquv topshiriqlarini takomillashtirish yuzasidan olib borgan tadqiqot ishida
zamonaviy taʼlim sharoitida yoʻldosh darsliklar yaratish masalasi ham tavsiya qilinadiki, ularda
asosiy darslikdan oʻrin olgan kichik hajmdagi badiiy asarlar kengaytirilgan tarzda berilishi,
dasturda mustaqil oʻqish uchun tavsiya etilgan asarlar ham yoʻldosh darsliklarning materiali
boʻlishi mumkin”ligiga urgʻu qaratiladi. Adabiyot “Sanʼatning soʻz, til vositasida badiiy obrazlar
yaratuvchi turi”. Darhaqiqat, nasriy asarlarni oʻqib tushunish uchun oʻqituvchi tomonidan
oʻquvchilarga pragmatik savol va topshiriqlar berilishi kerak.
O
zbek epik tur janrlarini ta
lim bosqichida o
rganilishi
Umumiy o
rta ta
lim ikki bosqichdan iborat bo
lib, boshlang
ich (1-4-sinflar) va umumiy
o
rta ta
lim (1-9-sinflar)ni qamrab oladi. Umumiy o
rta ta
limning davlat ta
lim standarti
boshlang
ich hamda umumiy o
rta ta
lim nihoyasida o
quvchilar egallashi lozim bo
lgan bilim,
ko
nikma va malakalarning minimal darajasini belgilab beradi. Har bir sinf yakunida
o
quvchilar egallashi lozim bo
lgan bilim, ko
nikma va malakalar ta
lim predmetlari bo
yicha
ishlab chiqilgan o
quv dasturlarida o
z aksini topgan. O
zbek epik tur janrlarini 1-sinfdan
boshlab o
rgatiladi va o
quvchilarga tushunchalar berib boriladi. Misol uchun, 1-sinfdan 4-
sinfdagacha rivoyat, ertak, masal, hikoyalar berilgan bo
lib ular asosan sodda, o
quvchilar
yoshiga va tushunishiga mos tarzda berilgan. Ertak
xalq og‘zaki poetik ijodining asosiy
janrlaridan biri; toʻqima va uydirmaga asoslangan sehrli sarguzasht va maishiy xarakterdagi epik
4
Tursunovna.M. Milliy ta
lim sarchashmasi // Muloqot, 2003-yil, 2- son.73-74 b.
ISSN: 3030-3931, Impact factor: 7,241
Volume 8, issue2, Iyul 2025
https://worldlyjournals.com/index.php/Yangiizlanuvchi
worldly knowledge
OAK Index bazalari :
research gate, research bib.
Qo’shimcha index bazalari:
zenodo, open aire. google scholar.
Original article
149
badiiy asar. Asosan, nasr shaklida yaratilgan. Mahmud Koshgʻariyning “Devonu lugʻotit turk”
asarida “etuk” shaklida uchraydi va biror voqeani ogʻzaki tarzda hikoya qilish maʼnosini
bildiradi. Ertak Surxondaryo, Samarqand, Fargʻona oʻzbeklari orasida “matal”, Buxoro
atrofidagi tuman va qishloqlarda ‘ushuk”, Xorazmda “varsaqi”, Toshkent shahri va uning
atrofida “choʻpchak” deb ataladi.
Ertakda, asosan, uch maqsad hikoya qilinadi. Birinchisida ideal qahramonning jasorati, yovuz
kuchlarga qarshi chiqib, xalq manfaatini himoya qilishi, ikkinchisida, asosan, bosh
qahramonning oʻzga yurt malikalariga yoki parizodlariga oshiq boʻlib uylanishi, kasalga dori
topishi, ajdar va devlar olib qochgan kishilarni ozod qilishi, uchinchisida esa adolatsizlikka,
zulmga qarshi chiqishi kabi maqsadlar bayon qilinadi. Birinchi maqsad pahlavonning faol
harakati va gʻayritabiiy kuch qudrati bilan amalga oshsa, ikkinchi maqsad passiv qahramonga
yordam beruvchi tilsim vositalari yordamida, uchinchi maqsad esa bosh qahramonning aql idroki,
tadbirkorligi bilan amalga oshadi .Misol uchun, 1- sinf savadxonlik kitobida “Bahor keldi”,
“Rahmdil qizcha”, “Ochko
zlik” kabi hikoyalar keltirilgan. “Mirzo Ulugʻbek “, “Harakatda
barakat”, “Axloq”, “Maqtanchoq quyon”, “Shakardan shirin” kabi ertak va rivoyatlar
keltirilgan.
Ular o‘quvchida so‘zlarni to‘g‘ri qo‘llash, fikrlash qobilyati, dunyoqarashini
kengaytiradi.
Rivoyat - “arabcha” so‘zdan olingan bo‘lib “hikoya qilmoq”,voqea va hodisalarni, inson
faoliyatini baʼzan uydirmalar vositasida, baʼzan real tasvirlovchi ogʻzaki hikoya; folklor janri.
Hajmi qisqa, 2 yoki 3 epizoddan tashkil topadi, anʼanaviy uslubiy shaklga ega boʻlmaydi.
Odatda, oddiy bir hikoyachi bayonidan boshlanib, ogʻizdan - ogʻizga oʻtish jarayonida erkin
talqin qilinadi. Rivoyat asosida voqelik va tarixiy shaxs bilan bogʻliq hodisalar yotadi. Gʻoyaviy
mazmuniga koʻra, tarixiy hamda toponim rivoyatlarga boʻlinadi. Tarixiy rivoyatlarda biror shaxs
faoliyati va xalq qahramonlari bilan bogʻliq hodisalar hikoya qilinadi, axloq va odobning ideal
meʼyorlari tashviq etilib, muayyan faktlar haqida axborot beriladi. Bunday rivoyatlar Navoiy,
Ulugʻbek, Ibn Sino, Beruniy, Mashrab, Amir Temur, Sulton Mahmud va boshqalar hayoti bilan
bogʻliq voqea va hodisalar asosida ham yaratilgan. Toponim rivoyatlarda shahar, qishloq,
qoʻrgʻon, saroy, maqbaralar nomi hamda ularning yuzaga kelish sabablari bilan bogʻliq voqealar
hikoya qilinadi. Xotimasida odatda, hikoyadan maqsad taʼkidlanadi va muayyan fakt izohlanadi.
Oʻzbekistonda juda koʻp rivoyatlar yozib olingan va ular xalq tarixi hamda madaniy estetik
qarashlarini oʻrganishda muhim manbadir.
Hikoya - badiiy adabiyotda kichik epik janr, hayot hodisalari ixcham ifoda etiladigan
nasriy asar. Jahon adabiyotida hikoya qadim anʼanalarga ega. Oʻtmishda hikoya folklor asarlari
tarkibida bayon unsuri boʻlib ishtirok etgan. Mustaqil janr sifatida faqat yozma adabiyotda
shakllangan. Masal-didaktik adabiyot janri. Taʼlimiy harakterdagi, aksariyat kichik sheʼriy,
baʼzan nasriy shakldagi asar. Masalda insonga xos xususiyatlar, jamiyatga xos ijtimoiy hodisalar,
munosabatlar qushlar, hayvonlar orasidagi munosabatlar va tabiat hodisalari vositasida aks
ettiriladi. Mazmuni majoz asosiga quriladi, komiklikning va kinoyaning, ijtimoiy tanqid
motivining ustunligi masalga hajviy ruh bagʻishlaydi. Masalning hikoya qismi hayvonlar
5
Aydarova U., Azizova N. O
qish savodxonligi. Umumiy o'rta ta
lim maktablarining 1-sinfi uchun darslik.
I qism. / U.Aydarova, N.Azizova. - Toshkent: Novda Edutainment", 2023. B.80.
6
U.B.Aydarova. O
qish savodxonligi. Umumiy o'rta ta
lim maktablarining 2-sinfi uchun darslik. IV qism.
/U.B.Aydarova - Toshkent: Novda Edutainment”, 2023. – B. 80.
ISSN: 3030-3931, Impact factor: 7,241
Volume 8, issue2, Iyul 2025
https://worldlyjournals.com/index.php/Yangiizlanuvchi
worldly knowledge
OAK Index bazalari :
research gate, research bib.
Qo’shimcha index bazalari:
zenodo, open aire. google scholar.
Original article
150
haqidagi ertaklar, novella yoki latifalarta yaqin boʻlib, xotimasi, taʼlimiy xulosasi maqol,
hikmatli soʻz va iboralar tarzida boʻladi. Masal materiallari aksariyat ertak, majoz, novella, latifa
va boshqada ham qoʻllanishi mumkin. Ramzli hikoyadan farqli ravishda masalning oʻz
anʼanaviy obrazlar va motivlar doirasi mavjud boʻladi (hayvonlar, oʻsimliklar, qushlar, muayyan
tizimdagi odamlar va hokazo). Masal janri unsurlari juda qadimdan maʼlum. Uning namunalari
“Kalila va Dimna” (Panchatantra, 3-asr) tarkibida uchraydi. Masallar Farididdin Attor, Rumiy,
Navoiy asarlarida tamsil uchun ishlatilgan. Gulxaniy “Zarbulmasal” asarida masaldan mohirlik
bilan foydalangan.
Umumiy o
rta ta
lim ( 5-9-sinflar ) adabiy ta
limda bilim, ko
nikma va malakalarni
egallashlari shart.
matnni to
g
ri, tez va ifodali o
qiy olish;
4-5 ta badiiy matnni yoddan aytib bera olish;
Prezident asarlarini bilish, ularda ilgari surilgan g
oyalar asosida mushohada yurita olish;
mamlakatimiz mustaqilligi va bayramlari haqidagi, ona-Vatanga muhabbat uyg
otuvchi adabiy
asarlar mazmunini anglagan holda so
zlab berish;
mumtoz adabiyot janrlari bilan zamonaviy adabiyot janrlarini farqlay olish;
berilgan har qanday mavzuda og
zaki va yozma ravishda mustaqil fikr yurita olish;
Epik asarlarni tahlil qilishda ham o
quvchilarning yosh xususiyatlari, ularning adabiy
tayyorgarligi asosiy o
rinda turadi. Umumiy o
rta ta
lim maktablarining 5 6-sinflarida asosan
eposning kichik janrlari: ertak, hikoya, qissalar, ayrim dostonlar o
rganiladi. Yirik epik asarlarni
o
rganish esa yuqori sinflarda, shuningdek, akademik litseylar va kasb-hunar kollejlarida
o
rganilishini rejalashtirilgan. Ularning har birini o
rganishga o
ziga xos usul va shakllardan
foydalanilsa to
g
ri keladi. Masalan, akademik litseylarning 2-bosqichida Navoiyning epik
asarlari, jumladan, Xamsa dostonlarini o
rganish belgilangan. Dastlab, Navoiyning hayoti va
ijodi o
rgatilar ekan, unda adibning adabiy merosi, bu merosning faqat yuqori adabiy rivojdan
emas, balki umuminsoniy adabiyot tarixi uchun ham, xususan, adabiyot tarixida ham nihoyatda
ulkan voqea bo
lganligi qayd etiladi. So
ng adibning asar ustidagi jiddiy mehnatini ko
rsatib
beruvchi epizodlarga e
tibor qaratiladi. Bunday o
rinlar beshala dostonida ham istagancha
topiladi.
Sinflar kesimida epik tur asarlarini o
qitish masalalari
Umumta
lim maktablarida epik tur janrlarining deyarli barcha turi o
rganiladi. Epik tur janrlari
o
z ichida uchga bo
linadi. Katta epik tur janrlariga, epopeya, epik doston, roman kiradi. O
rta
epik tur janrlariga: qissa, poema kirsa, kichik epik tur janrlariga; latifa, masal, hikoya, rivoyat,
ertak, afsona, badia, etyud, ocherk, esse kiradi. Xususan, maktab adabiy ta
limida adabiyotdagi
7
Aydarova U.B. O‘qish savodxonligi. Umumiy o'rta ta'lim maktablarining 4-sinfi uchun darslik. Ill qism. /
U. Aydarova. N. Azizova. - Toshkent: “Novda Edutainment”, 2023. – B. 80.
ISSN: 3030-3931, Impact factor: 7,241
Volume 8, issue2, Iyul 2025
https://worldlyjournals.com/index.php/Yangiizlanuvchi
worldly knowledge
OAK Index bazalari :
research gate, research bib.
Qo’shimcha index bazalari:
zenodo, open aire. google scholar.
Original article
151
epik turga mansub nasriy asarlarning deyarli barcha turiga murojaat qilingan. Masalan, hozir
amalda bo
lgan darsliklardan :
5-sinfda: hadislar, masallar, xalq ertaklari, adabiy ertaklar, hikoya, qissa, tarixiy qissa, doston
(dan parcha) va hikoyatlar;
6-sinfda: hikoyalar, qissalar (dan parchalar), ilmiy-fantastik hikoya, roman (dan boblar),
detektiv hikoya;
7-sinfda: hikoyalar, roman (dan boblar) (qo
shimcha nasriy janr namunalari kiritilmagan);
8-sinfda doston, romanlar (dan parchalar), maqola;
9-sinfda: xalq dostoni, adabiy doston, hikoyat, hadislar, romanlar (dan boblar);
10-sinfda: xalq dostoni, adabiy dostonlardan parchalar, didaktik dostonlar, romanlar (dan boblar),
risola;
11-sinfda: xalq dostoni, adabiy dostonlar, qissa, romanlar (dan boblar), hikoyalar singari nasriy
janrlardan parchalar va boblar kengaytirilgan holda berilgan.
“Adabiyot” darsliklarida bu janrlarning xususiyatlari bilan bog
liq holda o
rganilishi
nazarda tutilgan nazariy ma
lumotlar ham taqdim etilgankim, bu bilimlar o
quvchilarning
janrlar borasidagi bilimlarini tiniqlashtirishga xizmat qiladi:
5-sinfda hadis;
6-sinfda: detektiv asar, fantastika, folklor, ilmiy-fantastik asar, jonlantirish, prototip,
sarguzasht asar, sifatlash, yumor, o
xshatish;
7-sinfda: detall, doston (poema), epik tur, hikoya, konflikt, roman, satira, syujet,
8-sinfda: ishqiy-qahramonlik dostonlari;
9-sinfda: komil inson, badiiy adabiyotda ruhiyat tahlili;
10-sinfda: kitobat, xamsa;
11-sinfda marsiya. Bu sanalganlardan ko
rish mumkinki, maktab “Adabiyot” darsliklarida
nasriy asarlardan janr xilma-xilligi tarzida keng foydalanilgan va ular bilan bog
liq nazariy
ma
lumotlar ham berilgan. Maktab adabiy ta
limida nazmiy bitiklarni ham, nasriy asarlarni ham
o
rganishda nazariy bilimlarga ma
lum darajada ehtiyoj seziladi. Umuta
lim maktablari
o
quvchilari ertakni hikoyadan, romanni rivoyatdan, dostonni sarguzasht qissa yoki fantastik
asardan farqlay bilishi kerak. Lekin umumta
lim maktablar adabiy ta
limida nazariy bilimlarga
katta urg
u berish maqsadga muvofiq emas. Chunki maktab adabiyot darslari adabiyotshunos
tayyorlashga emas, oddiy, ma
naviy komillik sari yuz burgan odamni tarbiyalashga xizmat
qiladi. O
quvchilar orasida adabiy bilimlarga moyilligi bo
lganlari oliy o
quv yurtlarida bu
bilimlarni chuqur o
rganish imkoniyatiga ega bo
ladilar. Maktab adabiy ta
limida asosiy ish
ISSN: 3030-3931, Impact factor: 7,241
Volume 8, issue2, Iyul 2025
https://worldlyjournals.com/index.php/Yangiizlanuvchi
worldly knowledge
OAK Index bazalari :
research gate, research bib.
Qo’shimcha index bazalari:
zenodo, open aire. google scholar.
Original article
152
turlaridan biri matnni ifodali o
qish hisoblanadi. 5 7 -sinflarda, vaziyatga qarab hatto 8 - 9 -
sinflarda ham badiiy asarlarni ifodali qilib o
qituvchining o
zi o
qib berishi shart. Gap shundaki,
sinfdagi o
quvchilarning o
qish tezligi har xil va ifodali o
qish qoidalariga hamma ham to
liq
rioya qilolmaydi. Asar mutolaasidagi bunday noqisliklar badiiy bitikning ta
sir kuchini yo
qqa
chiqaradi. Bu, o
z-o
zidan, adabiy ta
limning maqsadiga aks ta
sir ko
rsatishi mumkin. Epik
turga mansub badiiy asarlarni maktabda o
rganishda o
qituvchining matn mazmuni asosida
taqdim etadigan savol va topshiriqlari yo
naltiruvchiahamiyat kasb etadi. Bu adabiy ta
limdagi
yetakchi qoida va shu bois ham bu haqda muntazam eslatib turiladiki, o
qituvchilar bu haqiqatni
onglariga, ruhiyatlariga chuqur joylab olishlari maqsadga muvofiq bo
ladi.
Epik asarlar ustida ishlash uchun namuna sifatida 5-sinfdan 9- sinfgacha bo
lgan darsliklarni
oladigan bo
lsak, ularda o
quvchilarning yoshiga, xotirasiga va fikr doirasiga mos epik asarlar
berilgan. Hadis “arabcha” so
z bo
lib, xabar, gap, yangilik kabi bir qancha ma'nolarni bildiradi.
Hadislarni to
plab, ularning haqiqiylarini aniglash bilan shug
ullangan olimlar muhaddis
deyiladi. Abu Hurayra roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi: Rasululloh sollallohu alayhi
vasallam: Birovni (kurashib) yiqitgan polvon emas, balki g
azablangan vaqtida jahlini yutgan
polvondir , dedilar.
Maqola (arab tilidan olingan) publitsistik janr. Maqolada ijtimoiy hayot hodisalari chuqur
tahlil qilinib, nazariy va ommaviy jihatdan umumlashtiriladi, davlat siyosati, iqtisodiyot, texnika,
fan va madaniyatda erishilgan yutuq, ilgʻor ish tajribalari ommalashtiriladi, xalq xoʻjaligidagi
nuqsonlar tanqid qilinadi. Matbuotda bosh maqola, nazariy va targʻibot maqola, muammoli
maqola keng qoʻllanadi. Bosh maqola (yoki tahririyat tomonidan yoziladigan maqola)
tahririyatning eng masʼuliyatli maqolasi boʻlib, unda ichki va xalqaro hayotga doir muhim
masalalarni oʻquvchilar ommasiga yetkazish vazifasi qoʻyiladi. Bunday maqola muayyan masala
yuzasidan yoʻl-yoʻriq koʻrsatishi, mavjud kamchiliklarni ochib tashlashi, har bir ishning asosiy
haqiqiy yulini belgilab berishi lozim. Maqola Prezident farmonlari, Oliy Majlis qonunlari,
Vazirlar Mahkamasi tomonidan qabul qilinadigan davlat va hukumat hujjatlari, qarorlari,
qonunlari davrning dolzarb masalalari bosh maqolada ochib beriladi. Nazariy maqola va
targʻibot maqolaning asosiy vazifasi mustaqillik, milliy gʻoya, istiqlol mafkurasining asoslari va
prinsiplarini; ilmiy maqolaning vazifasi fan, madaniyat, texnika yutuqlarini tushuntirish,
ommalashtirish, oʻquvchining gʻoyaviy, ilmiy saviyasini oshirishdan iborat. Muammoli maqola
munozara va bahsla-shuv mazmunida boʻlib, unda biror masala yuzasidan muallif oʻz
qarashlarini oʻrtaga tashlaydi.
10-11-sinflarda esa asosan roman va dostonlar berilib o‘quvchini tahlil qilish qobilyatini
shakillantiradi. Masalan: “Qutadg
u bilig , Qissai Rabg
uziy kabi asarlar orqali o
quvchi
o
zbek xalqi tarixi, qadriyatlari, buyuk ajdodlarining ilm-fan, adolat, davlat boshqaruvi haqidagi
qarashlari bilan tanishadi. Mehrobdan chayon , O
tgan kunlar , Kecha va kunduz
asarlarida Vatan, xalq va erkinlik uchun kurash g
oyalari ilgari suriladi. Bu yosh avlodda milliy
o
zlikni anglashga yordam beradi. O
quvchi asardagi voqea, muammo, qahramon harakatini
8
Husanboyeva Q. “Adabiyot darslarida epik asarlar ustida ishlash metodikasi”, “Metodist” 2024-yil 5-son.
9
Adabiyot 5-sinf (1qism):darslik/ Q.B.Yo
lshev., O.O.Olimjonov., N.N.Yusufjonova., S.I.Qambarova.,
D.B.To
xliyeva. - Toshkent: Novda Edutainment . 2024.- B. 100.
10
Adadiyot 8: darslik/ S.Olimov., S.Ahmedov., R.Qo
chqorov. - Toshkent: G
afur G
ulom nomidagi nashiryot-
matbaa ijodiy uyi ,2019. -B. 352.
ISSN: 3030-3931, Impact factor: 7,241
Volume 8, issue2, Iyul 2025
https://worldlyjournals.com/index.php/Yangiizlanuvchi
worldly knowledge
OAK Index bazalari :
research gate, research bib.
Qo’shimcha index bazalari:
zenodo, open aire. google scholar.
Original article
153
baholashga, unga o
z fikrini bildirishga o
rganadi. Masalan: Otabekning Zaynabga nisbatan
muomalasi to
g
rimi? degan savol orqali fikrlashga undaydi. Qahramonlar o
rtasidagi muloqot,
muomala, hurmat, bahs va fikrlar o
quvchiga kundalik hayotda to
g
ri va madaniyatli muloqot
qilishda namuna bo
ladi. Badiiy voqealarning sahna-sahna tasvirlanishi orqali o
quvchi voqeani
ko
z oldiga keltiradi, bu esa uning tasavvur qilish va xayoliy fikrlash qobiliyatini rivojlantiradi.
Shunday qilib, 10 11-sinf adabiyot darsligidagi epik asarlar o
quvchining dunyoqarashi va
tafakkurini kengaytiradi. Ular orqali tarix, milliy qadriyatlar va insoniy fazilatlar chuqur
o
zlashtiriladi. Epik asarlar fikrlash, nutq va muloqot madaniyatini shakllantirishga xizmat qiladi.
Shu orqali o
quvchi ongli, vatanparvar va fikrga ega shaxs sifatida kamol topadi.
Epik tur asarlarini tahlil qilish metodlari
Epik asarlarni tahlil qilishning o
ziga xos xususiyatlari. Adabiy tahlil adabiy ta
limning zaruriy
bosqichi hisoblanadi. Badiiy asarning o
quv tahlili adabiyotshunoslik tahlilidan farqlanadi. Agar
ilmiy tahlilda adabiyotshunos fan ma
lumotlariga tayansa, o
quv tahlilida o
qituvchi DTS va
dastur talablaridan kelib chiqib o
quvchilarning yosh xususiyatlari va bilish darajasini hisobga
olib ish ko
radi. Ammo asarning sujet qurilishi, kompozitsion tuzilishi, g
oyaviy-badiiy
xususiyatlari, obrazlar tizimi, tili o
quv tahlilining muhim sharti bo
lib qolaveradi va u, avvalo,
o
qituvchi va o
quvchining asar g
oyaviy yo
nalishi, mavzusi, qahramonlar xarakterini ochib
berish, tasviriy vositalarni mazmun bilan birgalikda o
zlashtirish bo
yicha hamkorlikdagi ishi
hisoblanadi. Bu tamoyillar adabiy tahlilning quyidagi qator komponentlari yordamida amalga
oshiriladi: Badiiy asar mazmunining o
zlashtirilishini ta
minlovchi materiallardan biri uning
mazmun-mohiyati yuzasidan tuzilgan savol va topshiriqlar hisoblanadi. Darsliklardan o
rin
olgan bu didaktik ashyolarni uch guruhga bo
lish mumkin: bilimlarni mustahkamlash vazifasini
bajaruvchi; mantiqiy fikrlash usullarini egallashga imkoniyat beruvchi; o
zlashtirilgan bilimlarni
amalda qo
llash imkonini beruvchi.
11
Kambarova S. O
zbek adabiyotini o
qitish metodikasi [Matn] : uslubiy qo
llanma /S. Kambarova. Toshkent:
Mahalla va Oila, 2022. B. 128.
ISSN: 3030-3931, Impact factor: 7,241
Volume 8, issue2, Iyul 2025
https://worldlyjournals.com/index.php/Yangiizlanuvchi
worldly knowledge
OAK Index bazalari :
research gate, research bib.
Qo’shimcha index bazalari:
zenodo, open aire. google scholar.
Original article
154
Masalan, 6-sinf darsligidan O
tkir Hoshimovning Dunyoning ishlari qissasidan berilgan
hikoyalarni skraybing metodi asosida tushuntirsak o
quvchilarning xotirasida tez va yaxshi
saqlanadi, qolaversa, qiziqishi ortadi.
SKRAYBING - ( inglizcha sribe so
zidan olingan bo
lib, tasvirlar chizish)
asar
mazmuniga mos ravishda sodda va qiziqarli tasvirlar ketma-ketligini jamlash. Misol uchun Eng
og
ir gunoh bo
limidan berilgan asar sujetini rasmlar orqali tiklang deb o
quvchilarga rasmlar
bersak o
quvchilar ularni ketma - ket to
g
irlashi kerak bo
ladi.
2.Swot tahlili metodi asosida epik asarlarni tahlil qilish.
SWOT tahlili strategik rejalashtirish usuli bo
lib, u tashkilotning ichki va tashqi muhiti
omillarini aniqlash va ularni to
rt toifaga bo
lishdan iborat:
Kuchlari (kuchlari),
Zaifliklar (zaifliklar),
Imkoniyatlar haqida (imkoniyatlar),
Tahdidlar (tahdidlar).
Shuhratning Oltin zanglamas romanidagi Jannat obrazini swot tahliliga tortsak
12
Hoshimov O
. Dunyoning ishlari: Qissa va hikoyalar / - T.: Yangi asr avlodi, 2019. -B. 336.
ISSN: 3030-3931, Impact factor: 7,241
Volume 8, issue2, Iyul 2025
https://worldlyjournals.com/index.php/Yangiizlanuvchi
worldly knowledge
OAK Index bazalari :
research gate, research bib.
Qo’shimcha index bazalari:
zenodo, open aire. google scholar.
Original article
155
Kuchli tomonlari
: sabrli, qanoatli, harakatchan, mehribon, sadoqatli.
Zaif tomonlari
: sodda, ishonuvchan, farzadsizligi.
Imkoniyatlari
: farzand asrab olib yashashi mumkin edi.
Tahdidlari
: erining xiyonat qilishi, bolasini olib qo
yish.
3. Epik asarlarni tahlil qilish metodlari. Epik asarlarni tahlil qilish metodlariga yana
quyidagilarni aytishimiz mumkin.
1. Mazmun-mohiyatni aniqlash (G
oyaviy metod): Asarning asosiy fikri, muallifning aytmoqchi
bo
lgan g
oyasi aniqlanadi. Misol: Alpomish dostoni - jasorat, vatanparvarlik g
oyasi.
2. Qahramonlarni tahlil qilish (Psixologik metod): Qahramonlarning xarakteri, ichki
kechinmalari, harakat sabablarini o
rganish. Misol: Alpomishning mardligi va sadoqati.
3. Kompozitsiya tahlili: Asarning bo
laklari (boshlanish, rivojlanish, cho
qqi, yakun) tahlil
qilinadi. Misol: Alpomish da qahramonning sarguzashtlari qanday ketma-ketlikda rivojlanadi.
4. Til va uslubni o
rganish: Badiiy vositalar, til uslubi, qahramonlarning nutq uslubi tahlil
qilinadi. Misol: Alpomish da qahramonlarning so
zlari, xalq she
riyati uslubi.
5. Mifologik va arxetipik metod: Asardagi qadimiy timsollar, miflar, ramzlar o
rganiladi. Misol:
Alpomish qahramon arxetipi, devlar yovuzlik timsoli.
6. Sotsiologik metod: Asarda jamiyat, sinflar o
rtasidagi munosabatlar, ijtimoiy muammolar
tahlil qilinadi. Misol: Alpomish da xalqning ozodlik uchun kurashi.
7. Tarixiy metod: Asar yozilgan davr va uning tarixiy konteksti hisobga olinadi. Misol:
Alpomish ning xalq og
zaki ijodidagi o
rni va davr ta
siri.
8. Komparativ (qiyosiy) metod: Asar boshqa epik asarlar bilan taqqoslanadi. Misol: Alpomish
va boshqa turkiy xalqlarning qahramon dostonlari.
“
Qahramon o rnida men bo lganimda
metodi.
Savol: Agar siz Otabek o
rnida bo
lganingizda, Zaynab va Kumush o
rtasidagi nizoga qanday
yechim topgan bo
lardingiz?
O
quvchi javobi (namuna): Agar men Otabek o
rnida bo
lganimda, Kumushni birinchi xotin
sifatida tan olib, Zaynab bilan ochiq suhbat qilgan bo
lardim. Unga mehr bermasligimni, bu
holat unga ham baxt keltirmasligini tushuntirgan bo
lardim. Zaynabga shunchaki jim qarab
turmasdan, muammoni erta hal qilganimda, Kumushning o
limi oldi olinardi.
Natija: Bu usul orqali o
quvchi: Asardagi muammoni anglaydi;
Qahramonning qarorlarini tahlil qiladi;
ISSN: 3030-3931, Impact factor: 7,241
Volume 8, issue2, Iyul 2025
https://worldlyjournals.com/index.php/Yangiizlanuvchi
worldly knowledge
OAK Index bazalari :
research gate, research bib.
Qo’shimcha index bazalari:
zenodo, open aire. google scholar.
Original article
156
O
z fikrini bildiradi va voqeaga boshqacha yondashadi;
Insoniy va axloqiy qadriyatlar haqida chuqur o
ylaydi.
Xulosa
Epik janr O‘zbek adabiyotining asosiy qadriyatlarini saqlab kelayotgan muhim merosdir.
Bugungi kunda bu janrni o‘qitishda an'anaviy metodlardan tashqari, zamonaviy interfaol
usullardan ham samarali foydalanish mumkinligi isbotlandi.
Tadqiqotlar shuni ko‘rsatdiki, epik asarlar yosh avlodning ma'naviy shakllanishiga katta ta'sir
ko‘rsatadi. Ularni o‘rganish jarayonida qo‘llaniladigan SWOT tahlili, skraybing kabi innovatsion
usullar o‘quvchilarning qiziqishini oshirish bilan birga, asarning mohiyatini chuqurroq
tushunishga yordam beradi.
Maktab darsliklarida epik asarlarning yosh guruhlariga moslab joylashtirilishi ijobiy natijalar
berayotgan bo‘lsa-da, bu jarayonda zamonaviy ta'lim texnologiyalaridan foydalanish hali
yetarlicha rivojlanmagan. Raqamli vositalar, multimedia va virtual reallik kabi innovatsion
yondashuvlardan to‘liq foydalanish epik asarlarni o‘rganish samaradorligini yanada oshirishi
mumkin.
Shunday qilib, epik janrni o‘qitishda an'ana va zamonaviylik uyg‘unligini ta'minlash, shu bilan
birga o‘quvchilarning individual qiziqishlarini hisobga olgan holda yangicha metodlarni qo‘llash
orqali milliy adabiy merosimizni yangi avlodga samarali yetkazish imkoniyati mavjud.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR:
1.
Aydarova U., Azizova N. O
qish savodxonligi. Umumiy o'rta ta
lim maktablarining
1-sinfi uchun darslik. I qism. / U.Aydarova, N.Azizova. -Toshkent: Novda Edutainment", 2023.
B.80.
2.
Aydarova U.Azizova N.,O
qish savodxonligi. Umumiy o'rta ta
lim maktablarining
3-sinfi uchun darslik. Ill qism. / U. Aydarova., N. Azizova., -Toshkent: Novda Edutainment ,
2023. B. 80.
3.
Abdulla Qahhor. Tanlangan hikoyalar / - Toshkent:
O
zbekiston milliy
ensiklopediyasi Davlat ilmiy nashriyoti, 2013. - B. 136.
4.
Adabiyot [Matn]: 6-sinf uchun darslik / Z. I. Mirzayeva., K. Q. Djalilov. Toshkent:
Respublika ta
lim markazi, 2022. B. 224.
5.
Adabiyot 7 [Matn]: 7-sinf uchun darslik / Z. I. Mirzayeva., K. Q. Djalilov.
Toshkent: Respublika ta
lim markazi, 2022. B. 224.
6.
Aydarova U.B. O
qish savodxonligi. Umumiy o'rta ta'lim maktablarining 4-sinfi
uchun darslik. Ill qism. / U. Aydarova. N. Azizova. - Toshkent: Novda Edutainment , 2023.
B. 80
7.
Adabiyot
5-sinf
(1qism):
darslik/
Q.B.Yo
lshev.,
O.O.Olimjonov.,
N.N.Yusufjonova., S.I.Qambarova., D.B.To
xliyeva. - Toshkent: Novda Edutainment . 2024.-
B. 100.
8.
Azizova N. O
qish savodxonligi. Umumiy o'rta ta
lim maktablarining 1-sinfi uchun
darslik. I qism. / U.Aydarova, N.Azizova. -Toshkent: Novda Edutainment", 2023. B.80.
9.
Husanboyeva Q., Niyozmetova R. Adabiyot o'qitish metodikasi. Darslik. -Toshkent:
Innovatsiya-Ziyo , 2022. B. 392.
ISSN: 3030-3931, Impact factor: 7,241
Volume 8, issue2, Iyul 2025
https://worldlyjournals.com/index.php/Yangiizlanuvchi
worldly knowledge
OAK Index bazalari :
research gate, research bib.
Qo’shimcha index bazalari:
zenodo, open aire. google scholar.
Original article
157
10.
Husanboyeva Q. Adabiyot darslarida epik asarlar ustida ishlash metodikasi ,
Metodist 2024-yil 5-son.- B.73-74.
11.
Kambarova S. O
zbek adabiyotini o
qitish metodikasi [Matn] : uslubiy qo
llanma /S.
Kambarova. Toshkent: Mahalla va Oila, 2022. B. 128.
