ISSN: 3030-3931, Impact factor: 7,241
Volume 8, issue2, Iyul 2025
https://worldlyjournals.com/index.php/Yangiizlanuvchi
worldly knowledge
OAK Index bazalari :
research gate, research bib.
Qo’shimcha index bazalari:
zenodo, open aire. google scholar.
Original article
369
"FIZIKA FANIDAN AMALIY DARSLARDA MOBIL DASTURLARDAN
FOYDALANISH METODOLOGIYASI"
Jalolova Mohinabonu Xurshid qizi
Buxoro davlat pedagogika instituti
3-bosqich talabasi
jalolovamohinabonu776@gmail.com
Anotatsiya:
Ushbu maqolada zamonaviy axborot texnologiyalari, xususan, mobil ilovalarning
fizika fanidagi amaliy darslarga integratsiyasi bo‘yicha metodologik yondashuvlar yoritilgan.
Mobil qurilmalar yordamida fizika tajribalarini modellashtirish, real vaqt rejimida natijalarni
kuzatish, o‘quvchilarning mustaqil faoliyatini faollashtirish imkoniyatlari tahlil qilingan.
Shuningdek, maqolada ayrim mobil dasturlarning (masalan, Phyphox, Physics Toolbox, Arduino
Droid va s.) funksional imkoniyatlari, ularning laboratoriya ishlarida qo‘llanishi bo‘yicha
metodik tavsiyalar berilgan. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, mobil ilovalar amaliy
darslarni soddalashtiribgina qolmay, balki o‘quvchilarda ilmiy izlanishga bo‘lgan qiziqishni
oshiradi va ta’lim samaradorligini sezilarli darajada oshiradi.
Kalit so’zlar:
Fizika, metodik tizim, ta’lim veb-sayti, mobil ilova, ta’lim sifati, bilim, baholash.
"МЕТОДИКА ИСПОЛЬЗОВАНИЯ МОБИЛЬНОГО ПРОГРАММНОГО
ОБЕСПЕЧЕНИЯ В ПРАКТИЧЕСКИХ ЗАНЯТИЯХ ПО ФИЗИКЕ"
Джалолова Мохинабону
Бухарский государственный педагогический институт
студент 3 курса
jalolovamohinabonu776@gmail.com
Абстрактный:
В данной статье рассматриваются методические подходы к интеграции
современных информационных технологий, в частности мобильных приложений, в
практические занятия по физике. Анализируются возможности моделирования
физических экспериментов с использованием мобильных устройств, мониторинга
результатов в режиме реального времени, активизации самостоятельной деятельности
студентов. В статье также приводятся методические рекомендации по функциональным
возможностям некоторых мобильных приложений (например, Phyphox, Physics Toolbox,
Arduino Droid и др.) и их использованию в лабораторных работах. Результаты
исследования показывают, что мобильные приложения не только упрощают практические
занятия, но и повышают интерес студентов к научным исследованиям и существенно
повышают эффективность обучения.
Ключевые слова:
Физика, методическая система, образовательный сайт, мобильное
приложение, качество образования, знания, оценка
ISSN: 3030-3931, Impact factor: 7,241
Volume 8, issue2, Iyul 2025
https://worldlyjournals.com/index.php/Yangiizlanuvchi
worldly knowledge
OAK Index bazalari :
research gate, research bib.
Qo’shimcha index bazalari:
zenodo, open aire. google scholar.
Original article
370
"METHODOLOGY OF USING MOBILE SOFTWARE IN PRACTICAL CLASSES IN
PHYSICS"
Jalolova Mokhinabonu Khurshid kizi
Bukhara State Pedagogical Institute
3rd year student
Аnnotation:
This article discusses methodological approaches to the integration of modern
information technologies, in particular mobile applications, into practical lessons in physics. The
possibilities of modeling physics experiments using mobile devices, monitoring results in real
time, and activating students' independent activity are analyzed. The article also provides
methodological recommendations for the functional capabilities of some mobile applications (for
example, Phyphox, Physics Toolbox, Arduino Droid, etc.) and their use in laboratory work. The
results of the study show that mobile applications not only simplify practical lessons, but also
increase students' interest in scientific research and significantly increase educational efficiency.
Keywords:
RPhysics, methodological system, educational website, mobile application, quality
of education, knowledge, assessment
Kirish
Bugungi raqamli jamiyatda ta'limning samaradorligini oshirish uchun mobil texnologiyalarning
o‘rni tobora ortib bormoqda. Ayniqsa, fizika kabi eksperiment va kuzatuvga asoslangan fanlarda
mobil ilovalardan foydalanish nafaqat dars mazmunini boyitadi, balki o‘quvchining o‘z ustida
ishlash motivatsiyasini ham kuchaytiradi. Amaliy mashg‘ulotlar esa ayni shu texnologik
yondashuvga eng mos keluvchi jarayondir. Ushbu maqolada aynan amaliy darslarda mobil
ilovalardan foydalanishning uslubiy jihatlari, natijadorlikka ta’siri va tajriba asosida shakllangan
metodologik tavsiyalar muhokama qilinadi. Zamonaviy ta’lim tizimi doimiy ravishda
yangilanayotgan texnologiyalar bilan chambarchas bog‘liq holda rivojlanmoqda. Ayniqsa, tabiiy
fanlarni o‘qitishda axborot-kommunikatsiya texnologiyalarining imkoniyatlaridan foydalanish
zaruratga aylanib bormoqda. Fizika fani – real voqelikni ilmiy asosda tushuntiruvchi,
eksperiment va kuzatuvlarga tayanuvchi fan sifatida, amaliy mashg‘ulotlarni yuqori darajada
tashkil etishni talab etadi. Biroq an’anaviy laboratoriya jihozlarining yetishmasligi yoki
eskirganligi ko‘plab maktablarda bu boradagi jarayonni qiyinlashtirmoqda. Shu nuqtai nazardan
qaralganda, o‘quvchilarning kundalik hayotida doimiy foydalanilayotgan mobil qurilmalarni
ta’lim jarayoniga integratsiya qilish g‘oyasi amaliy jihatdan katta ahamiyat kasb etadi. Ayniqsa,
maxsus mobil ilovalar yordamida fizikaviy jarayonlarni modellashtirish, o‘lchovlar olib borish
va natijalarni tahlil qilish imkoniyatlari yuzaga keladi. Ushbu maqola fizika fanining amaliy
mashg‘ulotlarida mobil dasturlardan foydalanish metodologiyasini tahlil qilish, samarali
yondashuvlarni aniqlash va taklif etishni maqsad qiladi.
Asosiy qism
Fizika darslarida mobil dasturlarni ishlatish o‘quvchining pasiv qabul qiluvchidan faol
ishtirokchiga aylanishiga xizmat qiladi. Masalan, dars davomida harakat tezligini o‘lchash,
ISSN: 3030-3931, Impact factor: 7,241
Volume 8, issue2, Iyul 2025
https://worldlyjournals.com/index.php/Yangiizlanuvchi
worldly knowledge
OAK Index bazalari :
research gate, research bib.
Qo’shimcha index bazalari:
zenodo, open aire. google scholar.
Original article
371
tebranish chastotasini aniqlash, yorug‘lik intensivligini baholash yoki magnit maydonni kuzatish
imkonini beruvchi mobil ilovalar mavjud. Ushbu ilovalar o‘quvchini faqat nazariyani eslab
qolishga emas, balki uni amalda sinab ko‘rishga undaydi.
Amaliy darslar uchun mos ilovalar tahlili
Mobil dasturlarning ko‘pligi ichida fizika darslari uchun quyidagi ilovalar alohida ajralib turadi:
Phyphox – harakat, bosim, tovush, yorug‘lik o‘lchovlarini real vaqt rejimida kuzatish imkonini
beradi.
Vernier Graphical Analysis – grafiklar chizish va eksperiment natijalarini solishtirishda qulay.
Science Journal by Google – o‘quvchining tadqiqot yuritishini yozib boruvchi elektron
laboratoriya daftaridir.
Sensor Kinetics Pro – qurilmaning akselerometri, giroskopi va boshqa sensorlarini tajriba
vositasi sifatida ishlatishga imkon beradi.
Mobil ilovalardan foydalanishda quyidagi metodologik bosqichlar muhim:
1. Dars oldidan rejalashtirish – ilovadan qanday foydalanish, qanday natijalar kutilishi oldindan
o‘ylab chiqiladi.
2. Ilova bo‘yicha yo‘riqnoma – o‘quvchiga oddiy tushunarli til bilan ko‘rsatmalar beriladi.
3. Eksperiment o‘tkazish – o‘quvchi o‘zi natijani ko‘radi, baholaydi va izohlaydi.
4. Natijalarni muhokama qilish – o‘quvchilar juftlik yoki guruhlarda tahlil yuritadi.
5. Refleksiya – o‘quvchi qanday bilim egallagani haqida fikr yuritadi.
Darsni quyidagi ssenariy asosida qurish mumkin:
Boshlanish: Muammo qo‘yiladi (masalan: "Lift harakatining tezlanishini qanday o‘lchaymiz?")
Ilovani tanlash: O‘quvchilar Phyphox orqali tajriba o‘tkazadi.
O‘lchovlar: Har bir o‘quvchi o‘z telefonida natijalarni oladi.
Taqqoslash va baholash: Guruhlar natijalarni taqqoslaydi.
Xulosa chiqarish: O‘qituvchi umumlashtiradi va nazariy tushunchalar bilan bog‘laydi.
Fizika fani tajriba va kuzatuvga asoslanganligi bilan boshqa fanlardan ajralib turadi. Ammo bu
tajribalarni o‘tkazish uchun har doim ham zamonaviy laboratoriya sharoitlari mavjud
bo‘lavermaydi. Shu sababli mobil qurilmalarga o‘rnatiladigan fizika yo‘nalishidagi maxsus
ilovalar amaliy mashg‘ulotlarning yangi shaklini taklif etadi. Ular orqali o‘quvchilar harakat
ISSN: 3030-3931, Impact factor: 7,241
Volume 8, issue2, Iyul 2025
https://worldlyjournals.com/index.php/Yangiizlanuvchi
worldly knowledge
OAK Index bazalari :
research gate, research bib.
Qo’shimcha index bazalari:
zenodo, open aire. google scholar.
Original article
372
tezligi, tovush chastotasi, yorug‘lik kuchi, elektromagnit maydon kabi fizik kattaliklarni o‘z
mobil qurilmasi orqali o‘lchashi va tahlil qilishi mumkin. Bu esa darslarni jonli, interaktiv va
o‘quvchiga yo‘naltirilgan holga keltiradi.
Mobil ilovalarni darsga integratsiya qilishda o‘qituvchi quyidagi bosqichlarni rejalashtirishi
zarur:
Ilova tanlovi: Dars mavzusiga mos keluvchi, o‘zbek yoki ingliz tilida ishlashi qulay bo‘lgan
dastur tanlanadi. Masalan, "Phyphox" ilovasi telefon sensorlari orqali fizik kattaliklarni o‘lchash
imkonini beradi.
O‘quvchilarni tayyorlash: Ilovadan foydalanish bo‘yicha qisqa yo‘riqnoma beriladi. Ba'zan
maxsus video yoki amaliy ko‘rsatmalar taqdim etiladi.
Tajriba o‘tkazish: O‘quvchilar juftlikda yoki individual holda tajriba olib boradi. Ular harakat,
bosim, tovush, magnit maydon kabi parametrlarni o‘lchaydi va natijani grafik shaklida ko‘radi.
Natijalarni muhokama qilish: Guruhlar tajriba natijalarini taqqoslaydi, sabab-oqibat
bog‘liqliklarini aniqlaydi va nazariy bilimlar bilan bog‘laydi.
Mobil ilovalardan foydalanish o‘quvchining darsdagi roli va motivatsiyasini kuchaytiradi. U
faqat tayyor ma’lumotni eslab qolmasdan, balki o‘zi kashf etuvchi, kuzatuvchi va xulosa
chiqaruvchi subyektga aylanadi. Darsdagi bunday faol ishtirok uni mustaqil fikrlashga, ilmiy
savol qo‘yishga va natijani baholashga o‘rgatadi. Shunga qaramay, mobil texnologiyalarning
joriy etilishida ayrim to‘siqlar mavjud. Barcha o‘quvchilarda mos qurilma bo‘lmasligi,
ilovalarning ayrimlari internetga bog‘langan holda ishlashi va o‘qituvchilarning bunday
texnologiyalardan foydalanish bo‘yicha malakasi yetarli bo‘lmasligi. Bu muammolarni hal etish
uchun o‘qituvchilarga qisqa kurslar o‘tkazish, maktab kutubxonasida umumiy planshetlar tashkil
etish yoki lokal ilovalarni oflayn rejimda ishlatish tavsiya etiladi.
XULOSA.
Mobil dasturlarning amaliy darslardagi qo‘llanilishi an’anaviy laboratoriya usullarini boyitadi,
lekin ularni to‘liq almashtirmaydi. Eng muhim jihati shundaki, bu yondashuv orqali o‘quvchi o‘z
qurilmasini ta’lim vositasiga aylantiradi. Mobil ilovalarning to‘g‘ri tanlanishi va ularni metodik
asosda qo‘llash natijasida darslar interaktiv, o‘quvchi markazli va zamonaviy ko‘rinishga ega
bo‘ladi. Raqamli texnologiyalar ta’lim jarayonining ajralmas qismiga aylanib bormoqda.
Xususan, fizika fanining amaliy mashg‘ulotlarida mobil dasturlardan foydalanish nafaqat darsni
zamonaviylashtiradi, balki o‘quvchilarning mavzuga qiziqishini orttiradi, ularni mustaqil
fikrlovchi, izlanishga moyil shaxs sifatida shakllantirishga xizmat qiladi. Mobil qurilmalar
yordamida real tajribalarni kuzatish, natijalarni tahlil qilish va ilmiy xulosalarga kelish
imkoniyati o‘quvchilarga amaliy bilimlarni chuqurroq o‘zlashtirishga yordam beradi.
Shuningdek, o‘qituvchilarning metodik yondashuvi va texnologik savodxonligi bu jarayonda hal
qiluvchi rol o‘ynaydi. To‘g‘ri tanlangan ilova, puxta rejalashtirilgan mashg‘ulot va samarali
baholash tizimi darsning sifatini oshiradi. Shunday qilib, fizika fanida mobil dasturlardan
foydalanish o‘qitish metodikasining yangilanishi, o‘quvchilarda esa ilmiy tafakkur va
eksperimentga bo‘lgan qiziqishni rivojlantiradi.
Foydalanilgan adabiyotlar
ISSN: 3030-3931, Impact factor: 7,241
Volume 8, issue2, Iyul 2025
https://worldlyjournals.com/index.php/Yangiizlanuvchi
worldly knowledge
OAK Index bazalari :
research gate, research bib.
Qo’shimcha index bazalari:
zenodo, open aire. google scholar.
Original article
373
1. Norkulov, D. (2022). Raqamli texnologiyalar asosida fizika o‘qitish metodikasi. Toshkent:
Fan nashriyoti.
2. Sultonova, G. (2023). STEM yondashuvida tajriba darslarini tashkil etish. Andijon davlat
universiteti jurnali.
3. Google Science Journal ilovasi: https://makingscience.withgoogle.com
4. Phyphox rasmiy sayti: https://phyphox.org
5. Nurmatov, J. (2021). Fizika darslarida mobil texnologiyalar imkoniyatlari. Ilm va Taraqqiyot,
4(2), 45-51.
