ISSN: 3030-3931, Impact factor: 7,241
Volume 8, issue2, Iyul 2025
https://worldlyjournals.com/index.php/Yangiizlanuvchi
worldly knowledge
OAK Index bazalari :
research gate, research bib.
Qo’shimcha index bazalari:
zenodo, open aire. google scholar.
Original article
459
O‘ZBEKISTONDA YASHIL IQTISODIYOT STRATEGIYASI: HOZIRGI HOLAT VA
ISTIQBOLLAR
Qarshi davlat texnika universiteti
Iqtisodiyot yo’nalishi 4-bosqich talabasi
Eshmurodov Xurshidbek Farhod o’gli
Annotatsiya:
Mazkur maqolada O‘zbekistonda yashil iqtisodiyot strategiyasining shakllanishi,
amaldagi dasturlar, normativ-huquqiy baza va amalga oshirilayotgan islohotlar tahlil qilinadi.
Yashil iqtisodiyotga o‘tishda mavjud muammolar, moliyaviy, institutsional va texnologik
to‘siqlar yoritilib, istiqbolli yo‘nalishlar belgilab beriladi. Tadqiqot natijalari asosida O‘zbekiston
uchun samarali va barqaror yashil strategiyani shakllantirish bo‘yicha takliflar ishlab chiqiladi.
Kalit so‘zlar:
yashil iqtisodiyot, strategiya, O‘zbekiston, barqaror rivojlanish, ekologik siyosat,
iqlim moliyasi, energetika transformatsiyasi
Аннотация:
В данной статье анализируется формирование стратегии зелёной экономики
в Узбекистане, реализуемые программы, нормативно-правовая база и текущие реформы.
Рассматриваются существующие проблемы, а также финансовые, институциональные и
технологические барьеры на пути к зелёному переходу. На основе исследования
предложены перспективные направления и рекомендации по формированию эффективной
и устойчивой зелёной стратегии в стране.
Ключевые слова:
зелёная экономика, стратегия, Узбекистан, устойчивое развитие,
экологическая политика, климатическое финансирование, энергетическая трансформация
Abstract:
This article analyzes the development of Uzbekistan’s green economy strategy,
ongoing programs, legal framework, and current reforms. It highlights existing challenges,
including financial, institutional, and technological barriers to a green transition. Based on the
findings, the article proposes promising directions and recommendations for shaping an effective
and sustainable green strategy in Uzbekistan.
Keywords:
green economy, strategy, Uzbekistan, sustainable development, environmental
policy, climate finance, energy transition
Kirish
So‘nggi yillarda global iqlim o‘zgarishi, tabiiy resurslarning cheklangani va ekologik
muammolarning kuchayishi mamlakatlarni o‘z iqtisodiy strategiyalarini qayta ko‘rib chiqishga
undamoqda. Xususan, yashil iqtisodiyot tamoyillari — ya’ni iqtisodiy o‘sishni ekologik
barqarorlik bilan uyg‘unlashtirish — rivojlanayotgan davlatlar, jumladan O‘zbekiston uchun
dolzarb ahamiyat kasb etmoqda.
O‘zbekiston hukumati tomonidan so‘nggi besh yillikda ekologik muhofaza, qayta
tiklanuvchi energiya manbalarini rivojlantirish, barqaror infratuzilma va yashil texnologiyalarni
joriy etish borasida muhim siyosiy va institutsional qadamlar tashlandi. 2019 yilda “Yashil
iqtisodiyotga o‘tish strategiyasi”ning tasdiqlanishi mamlakatning barqaror rivojlanish
ISSN: 3030-3931, Impact factor: 7,241
Volume 8, issue2, Iyul 2025
https://worldlyjournals.com/index.php/Yangiizlanuvchi
worldly knowledge
OAK Index bazalari :
research gate, research bib.
Qo’shimcha index bazalari:
zenodo, open aire. google scholar.
Original article
460
tamoyillariga sodiqligini namoyon etdi. Ushbu maqolada O‘zbekistonda yashil iqtisodiyotni
shakllantirish borasidagi hozirgi holat, duch kelinayotgan muammolar va istiqboldagi
yo‘nalishlar tahlil qilinadi.
Metodologiya
Tadqiqotda O‘zbekiston Respublikasi rasmiy hujjatlari (strategiyalar, qonunlar, qarorlar), BMT,
Jahon banki, Osiyo taraqqiyot banki kabi xalqaro tashkilotlarning tahliliy hisobotlari va ilmiy
maqolalar asos sifatida olingan. Ma’lumotlar tizimli va tematik tahlil asosida o‘rganildi.
Metodologik yondashuv sifatida solishtirma tahlil, muammo-yuzasidan yondashuv va ilg‘or
xalqaro tajriba asosida baholash usullari qo‘llanildi.
Tahlil qilishda quyidagi asosiy indikatorlar hisobga olindi: uglerod chiqindilari darajasi, qayta
tiklanuvchi energiya ulushi, davlat investitsiyalari hajmi, yashil texnologiyalarning ommalashuvi,
va ekologik normativlar tizimi. Bundan tashqari, fuqarolik jamiyati va xususiy sektorning
ishtiroki ham alohida baholandi.
Natijalar va muhokama
O‘zbekistonda yashil iqtisodiyotga o‘tish bo‘yicha ilk tashabbuslar 2017–2019 yillar oralig‘ida
shakllana boshladi. 2019 yilda qabul qilingan “Yashil iqtisodiyotga o‘tish strategiyasi” 2030
yilgacha mo‘ljallangan bo‘lib, unda quyidagi ustuvor yo‘nalishlar belgilangan: energetika
samaradorligini oshirish, qayta tiklanuvchi energiya manbalarini joriy etish, ekologik transportni
rivojlantirish, suv resurslaridan oqilona foydalanish va chiqindilarni boshqarish.
Energetika sohasida, 2021 yilda qabul qilingan “Qayta tiklanuvchi energiya manbalarini
rivojlantirish to‘g‘risida”gi qonun asosida 2030 yilgacha energiya ishlab chiqarishning kamida
25 foizini quyosh va shamol energiyasi tashkil etishi rejalashtirilgan. 2023 yil yakuniga kelib,
mamlakatda bir nechta yirik quyosh va shamol elektr stansiyalari ishga tushirildi, bu esa
energetik transformatsiyada muhim qadam bo‘ldi.
Transport sohasida esa elektr transport vositalariga bo‘lgan bojxona imtiyozlari, yirik shaharlar
uchun ekologik transport infratuzilmasi yaratish bo‘yicha loyihalar amalga oshirilmoqda. Biroq
elektr transportning ommalashuvi hali past darajada bo‘lib qolmoqda.
Yashil moliyalashtirish tizimi esa hali rivojlanish bosqichida. Mamlakatda “yashil
obligatsiyalar” bozori yo‘q, banklar tomonidan ekologik loyihalarga ajratilayotgan kreditlar
ulushi ham nisbatan kam. Iqlim moliyasi vositalaridan foydalanish uchun institutsional salohiyat
hali yetarli darajada shakllanmagan. Shu bilan birga, xalqaro donorlar bilan hamkorlikda amalga
oshirilayotgan dasturlar, xususan UNDP va GEF loyihalari orqali ba’zi ekologik tashabbuslar
qo‘llab-quvvatlanmoqda.
Qishloq xo‘jaligida suv tejovchi texnologiyalar (tomiq va purkagich tizimlari) joriy etilishi,
chiqindilarni ajratish va qayta ishlash tizimlarining shakllanishi, ekologik ta’lim va ma’rifat
dasturlarining kengayishi ham ijobiy holatlardandir. Biroq bu sohalarda hali ko‘plab tizimli
muammolar mavjud — byudjet mablag‘larining yetarli emasligi, hududiy nomutanosiblik,
normativ-huquqiy bazaning zaifligi va inson resurslarining cheklanganligi.
ISSN: 3030-3931, Impact factor: 7,241
Volume 8, issue2, Iyul 2025
https://worldlyjournals.com/index.php/Yangiizlanuvchi
worldly knowledge
OAK Index bazalari :
research gate, research bib.
Qo’shimcha index bazalari:
zenodo, open aire. google scholar.
Original article
461
Shuningdek, aholining ekologik ongini oshirish borasida tizimli ta’lim dasturlarining
yetishmasligi, ijtimoiy tarmoqlarda yashil tashabbuslarning yetarli darajada yoritilmasligi,
hamkorlik mexanizmlarining noaniqligi ekologik islohotlarga salbiy ta’sir ko‘rsatmoqda.
Xulosa
chiqishda va uni bosqichma-bosqich amalga oshirishda muhim qadamlar tashlagan bo‘lsa-da,
hali bu yo‘nalishda to‘laqonli transformatsiya uchun tizimli va kompleks yondashuv zarur.
Mamlakatning tabiiy-iqlim sharoitlari, iqtisodiy imkoniyatlari va demografik holati inobatga
olinganda, yashil iqtisodiyotga o‘tish nafaqat ekologik, balki ijtimoiy va iqtisodiy barqarorlikni
ta’minlashda hal qiluvchi omilga aylanadi.
Yashil iqtisodiyotni keng joriy etish uchun quyidagi yo‘nalishlar ustuvor bo‘lishi zarur:
birinchidan, yashil moliyalashtirish bozorini shakllantirish va milliy bank tizimini ekologik
mezonlar asosida isloh qilish; ikkinchidan, qayta tiklanuvchi energetika va ekologik
infratuzilmani rivojlantirish uchun xorijiy investitsiyalarni keng jalb etish; uchinchidan, aholini
ekologik ta’lim bilan qamrab olish va fuqarolik jamiyatini faol jalb etish.
O‘zbekistonning yashil strategiyasi xalqaro tajriba bilan uyg‘unlashgan holda ishlab chiqilsa
va institutsional, moliyaviy va texnologik salohiyat to‘liq safarbar etilsa, bu mamlakatni barqaror
rivojlanish yo‘liga olib chiqishga xizmat qiladi. Shu bois, mavjud yutuqlarni mustahkamlab,
tizimli islohotlarni chuqurlashtirish bugungi kunning dolzarb vazifasidir.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI
1. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 4-oktabrdagi **“Yashil iqtisodiyotga
o‘tish strategiyasi to‘g‘risida”**gi PF-5863-sonli Farmoni.
2. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2023-yil 28-fevraldagi “Yashil energiya
manbalaridan foydalanishni kengaytirish bo‘yicha kompleks chora-tadbirlar dasturi”.
3. O‘zbekiston Respublikasi Statistika agentligi rasmiy sayti – https://stat.uz
4. United Nations Environment Programme (UNEP). (2011). Towards a Green Economy:
Pathways
to
Sustainable
Development
and
Poverty
Eradication.
https://www.unep.org/resources/report/towards-green-economy
5. OECD (2021). Green Growth Indicators 2021. Organisation for Economic Co-operation and
Development.
https://www.oecd.org/environment/green-growth-indicators-2021.htm
6. Xitoy Xalq Respublikasi Milliy rivojlanish va islohotlar komissiyasi. China’s Policies and
Actions for Addressing Climate Change. (2022)
7. Janubiy Koreya Hukumatining “Green Growth Strategy” dasturi. Ministry of Environment,
Republic of Korea (2020).
8. Tojiboyev, S. (2022). Yashil iqtisodiyot va barqaror rivojlanish: nazariy va amaliy asoslar. –
Toshkent: Iqtisodiyot nashriyoti.
9. Karimov, R., & Zokirova, D. (2021). Yashil iqtisodiyotning rivojlanishida davlat
siyosatining o‘rni. – “Iqtisodiyot va innovatsion texnologiyalar” ilmiy jurnali, №2, 35–42-
betlar.
10. Soliev, I., & Yuldasheva, M. (2020). Ekologik xavfsizlik va yashil iqtisodiyotni
rivojlantirish konsepsiyasi. – “O‘zbekiston iqtisodiy axborotnomasi”, №4, 22–29-betlar.
