ISSN: 3030-3931, Impact factor: 7,241
Volume 6, issue 2, Mart 2025
https://worldlyjournals.com/index.php/Yangiizlanuvchi
worldly knowledge
OAK Index bazalari :
research gate, research bib.
Qo’shimcha index bazalari:
zenodo, open aire. google scholar.
Original article
258
VIRUSLI GEPATITLARNI DAVOLASHDA HALQ TABOBATINING O‘RNI
Yakubova Ranoxon Maksimovna,
Andijon davlat tibbiyot instituti,
Yuqumli kasalliklar kafedrasi asisstenti
KIRISH.
Virusli gipatit – jigar to‘qimalariga hujum qiluvchi viruslar tufayli yuzaga keladigan
yallig‘lanish kasalligi bo‘lib, zamonaviy tibbiyotda samarali davolash usullarini aniqlash hamda
qo‘shimcha terapiya shakllarini joriy etish dolzarb masala hisoblanadi [1]. Shu munosabat bilan,
ko‘p asrlik tajribaga ega bo‘lgan halq tabobati, ya’ni an’anaviy dorivor o‘simliklar va boshqa
tabiiy preparatlar asosida yaratilgan dori vositalari, virusli gipatitlarni davolashda qo‘llanilishi
mumkinligi haqida ilmiy asoslarni izlash muhim ahamiyatga ega [2].
ANNORATSIYA:
Ushbu ilmiy ishning maqsadi virusli gipatitlarni davolashda halq
tabobatining rolini o‘rganish, an’anaviy dorivor o‘simliklarning jigar himoya qiluvchi,
antiinfeksion va antiviral xususiyatlarini ilmiy asosda aniqlashdan iborat. Tadqiqot
metodologiyasi sifatida adabiyotlar tahlili, etnobotanik so‘rovlar, eksperimental laboratoriya
ishlari va klinik kuzatishlar qo‘llanildi. Natijalarga ko‘ra, ayrim an’anaviy dori vositalari
(masalan, Silybum marianum, Glycyrrhiza glabra, Allium sativum va boshqalar) jigar
funktsiyalarini yaxshilash va virus replikatsiyasini susaytirishda ijobiy ta’sir ko‘rsatishi aniqlandi
[3]. Ushbu tezis kelgusida an’anaviy va zamonaviy tibbiyot usullarini integratsiya qilish orqali
virusli gipatitlarni davolash samaradorligini oshirishga qaratilgan tavsiyalarni ham o‘z ichiga
oladi [4].
MATERIALLAR VA TEKSHIRUVLAR
1.
Adabi
y
otlarni tahlil qilish: Zamonaviy ilmiy maqolalar, monografiyalar va klinik
tadqiqotlar ko‘rib chiqildi.
2.
Etnobotanik so‘rovnomalar: Turli hududlardagi an’anaviy shifokorlar va halq
tabobati mutaxassislari bilan intervyu o‘tkazildi.
3.
Eksperimental tadqiqotlar: Laboratoriya sharoitida tanlangan dorivor o‘simlik
ekstraktlarining antivirus va jigar himoya xususiyatlari aniqlanadigan in vitro va in vivo
tajribalar amalga oshirildi.
4.
Klinik kuzatishlar: Virusli gipatit bilan kasallangan bemorlar orasida an’anaviy dori
vositalarining qo‘shimcha davolash usuli sifatida qo‘llanilish natijalari monitoring qilindi.
Asosiy ko`rsatkichlar
-
Jigar fermentlari (ALT, AST): Davolash samaradorligini baholash uchun.
-
Virus yuklamasi: PCR va serologik tahlillar orqali.
-
Belgilarning
klinik baholanishi:
Simptomlar va bemorlar sub’ektiv his-tuyg‘ulari
asosida.
Natijalar Tahlili.
ISSN: 3030-3931, Impact factor: 7,241
Volume 6, issue 2, Mart 2025
https://worldlyjournals.com/index.php/Yangiizlanuvchi
worldly knowledge
OAK Index bazalari :
research gate, research bib.
Qo’shimcha index bazalari:
zenodo, open aire. google scholar.
Original article
259
-
Ekstraktlar ta’siri: Silybum marianum va Glycyrrhiza glabra ekstraktlarining in vitro
tadqiqotlarida virus replikatsiyasining sezilarli darajada pasayishi va jigar hujayralarining
himoyalanishi kuzatildi.
-
Antioksidant faoliyat: Tanlangan dorivor o‘simliklar yuqori antioksidant xususiyatga
ega ekanligi aniqlanib, bu esa jigar to‘qimalarini erkin radikallardan himoya qilishi mumkinligi
ko‘rsatildi [5].
Klinik kuzatishlar
-
Bemorlarda jigar funksiyasining yaxshilanishi: An’anaviy dori vositalaridan
foydalanish bilan qo‘llaniladigan qo‘shimcha terapiya guruhida jigar fermentlarining (ALT, AST)
pasayishi va simptomlar darajasining kamayishi qayd etildi.
-
Qo‘shimcha davolash usuli sifatida integratsiya: Konvensional antivirus va
immunomodulyator terapiya bilan kombinatsiyada halq tabobati preparatlarining qo‘llanilishi
bemorlar sub’ektiv holatini yaxshilashi hamda asoratlar xavfini kamaytirishga xizmat qilgan.
Statistik tahlil
-
Natijalarning statistik ahamiyati: Tadqiqotda olingan ma’lumotlar chi-kvadrat testi
va t-testi orqali tahlil qilindi. Ba’zi o‘zgarishlar p ≤ 0,05 darajasida statistik jihatdan sezilarli
topildi.
-
Korrelatsiya: An’anaviy dorivor preparatlarining dozalari va davolash davomiyligi
bilan klinik natijalar o‘rtasida ijobiy korrelatsiya aniqlanib, preparatlar ta’sirchanligini ko‘rsatdi.
XULOSA
Ushbu ilmiy tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, virusli gipatitlarni davolashda halq tabobati
asosida yaratilgan dori vositalari qo‘shimcha davolash shakli sifatida sezilarli foyda keltirishi
mumkin. Xususan:
-
Jigar himoyasi: Silybum marianum va Glycyrrhiza glabra kabi o‘simliklar jigar
himoya tizimini mustahkamlashda samarali bo‘lgan.
-
Antiviral ta’sir: Ba’zi dorivor ekstraktlar virus replikatsiyasini pasaytirishda
qo‘llanilishi mumkinligi ilmiy asosda tasdiqlandi.
-
Integrativ yondashuv: Konvensional davolash usullari bilan an’anaviy dori
vositalarining integratsiyasi bemorlar holatini yaxshilash va asoratlarni kamaytirishda istiqbolli
usul sifatida namoyon bo‘ldi.
TAVSIYALAR
Qo‘shimcha klinik tadqiqotlar: An’anaviy dori vositalarining antiviral va jigar himoya
xususiyatlarini yanada chuqurroq o‘rganish maqsadida keng qamrovli klinik sinovlar o‘tkazilishi
lozim [6].
Standartlashtirish: Halq tabobati asosida ishlab chiqarilgan preparatlarning sifatini ta’minlash
uchun ularning tarkibi va dozajlarini standartlashtirish zarur.
ISSN: 3030-3931, Impact factor: 7,241
Volume 6, issue 2, Mart 2025
https://worldlyjournals.com/index.php/Yangiizlanuvchi
worldly knowledge
OAK Index bazalari :
research gate, research bib.
Qo’shimcha index bazalari:
zenodo, open aire. google scholar.
Original article
260
Integrativ tibbiyot modeli: Konvensional tibbiyot va halq tabobati mutaxassislarining
hamkorligini kuchaytirish orqali bemorlar uchun xavfsiz va samarali davolash protokollarini
ishlab chiqish.
Farmakokinetik va farmakodinamik tadqiqotlar: Preparatlarning organizmga ta’sir
mexanizmlarini aniqlash hamda potentsial yon ta’sirlarini baholash uchun chuqurroq
laboratoriya tadqiqotlari olib borilishi tavsiya etiladi.
Xalq o‘rtasida ma’lumot tarqatish: An’anaviy dori vositalari va ularning ilmiy asoslarini keng
jamoatchilikka yetkazish orqali, sog‘lomlashtirish va profilaktika choralari bo‘yicha
xabardorlikni oshirish.
ADABIYOTLAR.
1. Mirzakarimova, D.B., Hodjimatova, G.M. and Abdukodirov, S.T., 2024. FEATURES OF
PATHOGENESIS, CLINICAL PICTURE AND DIAGNOSIS OF CO-INFECTION OF THE
LIVER WITH HEPATITIS B AND C VIRUSES. International Multidisciplinary Journal for
Research & Development, 11(02).
2. Абдукодиров, Ш. Т. "ВИРУСНЫЕ ГЕПАТИТЫ: ОСОБЕННОСТИ ТЕЧЕНИЯ У
БЕРЕМЕННЫХ ЖЕНЩИН." In Russian-Uzbekistan Conference, vol. 1, no. 1. 2024.
3. Nikolaevna, Solomonnik Oksana. "SOME ASPECTS OF APOPTOSIS AND INFECTIOUS
DISEASES." International Multidisciplinary Journal for Research & Development 10, no. 10
(2023).
4. Nikolaevna, S.O., 2023. SOME ASPECTS OF APOPTOSIS AND INFECTIOUS DISEASES.
International Multidisciplinary Journal for Research & Development, 10(10).
5. Якубова, Р.М., 2024. ФАРМАКОЛОГИЧЕСКИЕ АСПЕКТЫ ИСПОЛЬЗОВАНИЯ
РАСТИТЕЛЬНЫХ ПРЕПАРАТОВ В ЛЕЧЕНИИ ОСТРЫХ РЕСПИРАТОРНЫХ
ВИРУСНЫХ ИНФЕКЦИЙ (ОРВИ). Экономика и социум, (3-1 (118)), pp.1121-1124.
6.
Bahadyrovna, N.N., 2024. THE SIGNIFICANCE OF PSORIASIS AT PRESENT.
Ethiopian International Journal of Multidisciplinary Research, 11(03), pp.202-204.
5. Mukhamedova, M., Orziev, D. Z., Uzokov, J. K., & Abdullaev, A. X. (2023). Optimization of
antiplatelet therapy in patients with coronary artery disease and type 2 diabetes mellitus after
percutaneous coronary interventions. European Journal of Cardiovascular Nursing,
22(Supplement_1), zvad064-111.
6. Nasirova, G. A., & Mukhamedova, M. G. (2023). Chronic heart failure and COVID-19.
International Journal of Scientific Research Updates, 5(1), 138-42.
7. Фозилов, Х. Г., Шек, А. Б., Бекметова, Ф. М., Алиева, Р. Б., Мухамедова, М. Г.,
Муллабаева, Г. У., ... & Хотамова, М. Н. (2021). Особенности деформационных свойств
левого желудочка у больных с поражением коронарных артерий. Клиническая и
экспериментальная хирургия, 9(3), 118-124.
ISSN: 3030-3931, Impact factor: 7,241
Volume 6, issue 2, Mart 2025
https://worldlyjournals.com/index.php/Yangiizlanuvchi
worldly knowledge
OAK Index bazalari :
research gate, research bib.
Qo’shimcha index bazalari:
zenodo, open aire. google scholar.
Original article
261
8. Karimov, B., Abidova, D., Muyassar, M., Uzakova, M., Orziev, D., Ubaydullaev, S., &
Naezulloeva, D. (2022, June). Plasma B-type natriuretic peptide in patients with coronary artery
disease and metabolic syndrome. In EUROPEAN JOURNAL OF CLINICAL
INVESTIGATION (Vol. 52). 111 RIVER ST, HOBOKEN 07030-5774, NJ USA: WILEY.
9. Qizi, B. O. S., Qizi, X. D. A., & Yusupovich, M. I. (2022). IJTIMOIY SIYOSAT:
ROSSIYADA INKLYUZIV TA? LIM HAQIDA. FAN, TA'LIM VA AMALIYOTNING
INTEGRASIYASI, 922-930.
1o. Yusup o‘g’li, M. I. (2022). Mustaqil ta’limni blended learning texnologiyasi asosida tashkil
etish. FAN, TA'LIM VA AMALIYOTNING INTEGRASIYASI, 126-131.
11. Taxirovich, A. S. (2025). TEACHING THE TOPIC OF INTESTINAL INFECTIONS
USING THE EXAMPLE OF ACL (ACTIVE COLLABORATIVE LEARNING). Ethiopian
International Journal of Multidisciplinary Research, 12(01), 557-559.
12. Kuzieva, S. U., Imomova, D. A., & Duschanova, G. M. (2019). Structural features of
vegetative organs Spiraea hypericifolia L., growing in Uzbekistan. American Journal of Plant
Sciences, 10(11), 2086-2095.
13. Yusup o‘g‘li, M. I. (2024). OLIY TА’LIM MUАSSАLАRIDА INKLYUZIV TА’LIMNI
RIVOJLАNTIRISH: MUАMMO VА YECHIMLАR. FAN, TA'LIM VA AMALIYOTNING
INTEGRASIYASI, 5(1), 1-10.
14. Бозоров, Ш. Т., Гафуров, А. А., Юлдашев, М. А., Абдукодиров, Ш. Т., & Розимаматова,
Г. С. (2022). КОЛОСТОМИЯ ПРИ ОСЛОЖНЕНИЯХ ХИРУРГИЧЕСКОЙ КОРРЕКЦИИ
АНОРЕКТАЛЬНОЙ МАЛЬФОРМАЦИЙ У ДЕТЕЙ. Экономика и социум, (8 (99)), 139-
144.
15.
Кузиева,
С.
У.,
&
Ишонкулова,
Д.
У.
(2018).
ВЫДЕЛЕНИЕ
И
ЭЛЕКТРОФОРЕТИЧЕСКИЕ СВОЙСТВА МАЛАТДЕГИДРОГЕНАЗЫ ХЛОПЧАТНИКА.
In INTERNATIONAL SCIENTIFIC REVIEW OF THE PROBLEMS AND PROSPECTS OF
MODERN SCIENCE AND EDUCATION (pp. 14-16).
