ISSN: 3030-3931, Impact factor: 7,241
Volume 6, issue 2, Mart 2025
https://worldlyjournals.com/index.php/Yangiizlanuvchi
worldly knowledge
OAK Index bazalari :
research gate, research bib.
Qo’shimcha index bazalari:
zenodo, open aire. google scholar.
Original article
680
INKLYUZIV TAʼLIMNING TAMOYILLARI VA UNGA BOʻLGAN EHTIYOJLAR
SABABLARI VA BOSQICHLARI
Mamatkarimov Abdulla
Jizzax davlat pedagogika universiteti oʻzbek tili va adabiyoti
fakulteti 2-bosqich talabasi
Annotatsiya:
Ushbu maqolada inklyuziv taʼlimning tamoyillari, unga boʻlgan ehtiyojlar va
ularni keltirib chiqaruvchi sabablar haqida inklyuziv taʼlimni joriy etish bosqichlari tahlil qilinadi.
Shuningdek hozirgi kunda inklyuziv taʼlimga boʻlgan qarashlar va uning jamiyat taraqqiyotidagi
oʻrni koʻrib chiqiladi. Maqolada inklyuziv taʼlimning asosiy tamoyillari, jumladan, eʼtirof etish,
ochiqlik va bogʻlanish, markazlashtirilmaganlik , kompleks yondashuv, moslashuvchanlik va
malakaviy tamoyilari batafsil yoritiladi. Bundan tashqari, inklyuziv taʼlimga boʻlgan
ehtiyojlarining ijtimoiy tengligini taʼminlash, diskriminatsiyani bartaraf etish va ijtimoiy
moslashuvni yaxshilash kabi asosiy sabablarga eʼtibor qaratiladi.
Maqolada shuningdek hozirgi kunda inklyuziv taʼlimga boʻlgan qarashlar va uning jamiyat
taraqqiyotidagi oʻrni haqida fikr yuritiladi.
Kalit soʻzlar:
Inklyuziv taʼlim, taʼlim tamoyillari , maxsus ehtiyojli bolalar, ijtimoiy tenglik,
ijtimoiy moslashuv, Taʼlim islohotlari, qarashlar.
Bugungi kunda inklyuziv taʼlim jamiyat taraqqiyotining ajralmas qismi sifatida namoyon
boʻlmoqda. Bu yondashuv barcha bolalarning ham umumiy taʼlim jarayoniga toʻliq qoʻshilishini
taʼminlashga qaratilgan. Oʻzbekistonda inklyuziv taʼlim tizimini rivojlantirish davlat siyosatining
muhim yoʻnalishlaridan biri boʻlib, soʻngi yillarda bu borada bir qator islohotlar amalga
oshirilmoqda.
Shu bilan birga, inklyuziv taʼlimni joriy etishda qishloq hududlarida hali hamon muammolar
mavjud. Maxsus ehtiyojli bolalarning taʼlim jarayoniga jalb etish va ularga mos sharoitar
yaratish masalalari dolzarb boʻlib qolmoqda.
Inklyuziv taʼlimga boʻlgan ehtiyojlarning sabablari:
1) Ijtimoiy tenglikni taminlash, Barcha balalarga jumladan maxsus ehtiyojli bolalarga ham taʼlim
olish imkoniyatini yaratish orqali jamiyatda tenglikni mustahkamlash.
2) Diskriminatsiyani bartaraf etish: Nogiron va sogʻlom bolalar oʻrtasidagi toʻsqinliklarni olib
tashlash va ularning birgalikda taʼlim olishlarini taʼminlash.
3) Ijtimoiy moslashuvni yaxshilash: Maxsus ehtiyojli bolalarning jamiyatga integratsiyasini
osonlashtirish va ularning ijtimoiy hayotda faol ishtirokini taʼminlash.
Inklyuziv taʼlimni joriy etish bosqichlari:
ISSN: 3030-3931, Impact factor: 7,241
Volume 6, issue 2, Mart 2025
https://worldlyjournals.com/index.php/Yangiizlanuvchi
worldly knowledge
OAK Index bazalari :
research gate, research bib.
Qo’shimcha index bazalari:
zenodo, open aire. google scholar.
Original article
681
1) izlab topish va jalb etish bosqichlari: Maxsus ehtiyojli bolalarni aniqlash va ularni talim
jarayoniga jalb qilish.
2) Moslashtirish: Taʼlim muassasalarini fizik va akademik jihatdan moslashtirish, oʻquv
dasturlarini individual ehtiyojlarga koʻra oʻzgartirish.
3) Oʻqituvchilarni tayyorlash: pedagoglarning inklyuziv taʼlim sohasida malakasini oshirish va
ularga zaruriy koʻnikmalarini oʻrgatish.
4) jamiyatni xabardor qilish:Aholi oʻrtasida inklyuziv taʼlimning ahamiyati haqida tushuntirish
ishlarini olib borish ijobiy munosabatni shakllantirish.
Xulosa
Inklyuziv taʼlim bugungi jamiyatda ijtimoiy tenglikni taminlash va barcha bolalarga taʼlim olish
imkoniyatini yaratishning muhim vositasi hisoblanadi.
Bu taʼlim tizimi imkoniyati cheklangan bolalar va oʻziga xos ehtiyojlariga ega oʻquvchigʻarni
umumiy taʼlim jarayoniga jalb qilish orqali ularning rivojlanishi, ijtimoiy integratsiyasini
taminlaydi.
Manbalar
1) Usmonova M .(2023)."Imkoniyati cheklangan bolalar uchun moslashtirilgan taʼlim dasturlari".
Buxoro davlat universiteti.
2)" Inklyuziv taʼlim tamoyillari va unga boʻlgan ehtiyojlar " - arxiv.uz.
3) "Inklyuziv taʼlimga boʻlgan ehtiyojlar va sabablar , inklyuziv taʼlimga ...." - researchbib.com.
