INTERNATIONAL JOURNAL OF SCIENTIFIC RESEARCHERS
ISSN: 3030-332X Impact factor: 8,293
Volume 11, issue 2, May 2025
https://wordlyknowledge.uz/index.php/IJSR
worldly knowledge
Index:
google scholar, research gate, research bib, zenodo, open aire.
https://scholar.google.com/scholar?hl=ru&as_sdt=0%2C5&q=wosjournals.com&btnG
https://www.researchgate.net/profile/Worldly-Knowledge
https://journalseeker.researchbib.com/view/issn/3030-332X
329
RAQAMLI RANGLAR OLAMI: INFORMATIKANING RANGTASVIRGA TA'SIRI
Yuldasheva Gulbahor Ibragimovna
Farg‘ona davlat universiteti, Axborot texnologiyalari kafedrasi dotsenti
Toxirova Mubina Baxriddin qizi
Farg‘ona davlat universiteti,talaba
Annotatsiya:
Kompyuter fanlari va rangtasvirning kesishishi san’at olamini tubdan o‘zgartirib,
yangi vositalar, usullar va qarashlarni olib kirdi. Ushbu maqola raqamli texnologiyalar, ayniqsa
sun’iy intellekt (SI), virtual reallik (VR) va algoritmik jarayonlarning zamonaviy rangtasvir
amaliyotiga qanday ta’sir ko‘rsatganini o‘rganadi. So‘nggi yutuqlar va ilmiy nuqtai nazarlarni
tahlil qilish orqali, tadqiqot an’anaviy badiiy ifoda va hisoblash innovatsiyalari o‘rtasidagi
rivojlanib borayotgan munosabatni yoritib beradi.
Kalit so‘zlar:
Raqamli rangtasvir, kompyuter fanlari, sun’iy intellekt, virtual borliq, algoritmik
san’at, zamonaviy san’at.
KIRISH
Raqamli texnologiyalarning paydo bo‘lishi rangtasvir sohasini sezilarli darajada
o‘zgartirib, rassomlarga ijod va o‘z-o‘zini ifodalashning yangi yo‘llarini ochib berdi. Ayniqsa,
kompyuter texnologiyalari an’anaviy usullardan tashqari bo‘lgan vositalarni taqdim etdi, bu esa
rassomlarga o‘z asarlarida yangi qirralarni kashf etish imkonini yaratdi.
ASOSIY QISM
Sun’iy intellektning ijodiy jarayonga kirib kelishi e’tiborga molik yangilik hisoblanadi.
Devid Salle kabi rassomlar insonga xos rasm chizish uslublarini taqlid qila oladigan sun’iy
intellekt tizimlarini yaratish uchun texnologiya mutaxassislari bilan hamkorlik qilishgan. Salle
loyihasi doirasida sun’iy intellektga uning o‘ziga xos uslubining nozik jihatlarini anglash va
takrorlashni o‘rgatish ustida ish olib borildi. Natijada, mashina tomonidan yaratilgan elementlar
bilan inson aralashuvi uyg‘unlashgan gibrid san’at asarlari dunyoga keldi (Financial Times,
2025). Ushbu hamkorlik sun’iy intellektning badiiy jarayonda ham vosita, ham ijodiy hamkor
sifatida namoyon bo‘lish salohiyatini yaqqol ko‘rsatib berdi.
Virtual reallik rassomlar uchun tasviriy san’atni tasavvur qilish va his qilishning mutlaqo
yangi usullarini taklif qiluvchi o‘zgartiruvchi vosita sifatida ham paydo bo‘ldi. VR
texnologiyasidan foydalangan holda, rassomlar endi polotnoning tekis yuzasi bilan cheklanib
qolmaydilar, aksincha, tomoshabinni rang, shakl va harakatlar o‘rab turgan butun dunyolarni
yaratishlari mumkin. Bu muhitlar nafaqat vizual jihatdan boy, balki interaktiv bo‘lib,
tomoshabinlarga rasmni ko‘rib chiqish, qarashlarni o‘zgartirish va ba’zan real vaqt rejimida asar
elementlariga ta’sir o‘tkazish imkonini beradi. Masalan, Googlening Tilt Brush yoki Gravity
Sketch kabi vositalaridan foydalanish rassomlarga harakatni kuzatuvchi kontrollerlar yordamida
uch o‘lchovli makonda rasm chizish imkonini beradi, bu esa foydalanuvchi atrofida suzuvchi va
harakatlanuvchi san’atni yaratadi. Bu nafaqat san’at qanday yaratilishini, balki uni qanday qabul
qilinishini ham qayta belgilaydi, tomoshabinni ishtirokchiga aylantiradi. U rassomlarni
kompozitsiyani shunchaki balandlik va kenglik nuqtai nazaridan emas, balki hajm va mavjudlik
INTERNATIONAL JOURNAL OF SCIENTIFIC RESEARCHERS
ISSN: 3030-332X Impact factor: 8,293
Volume 11, issue 2, May 2025
https://wordlyknowledge.uz/index.php/IJSR
worldly knowledge
Index:
google scholar, research gate, research bib, zenodo, open aire.
https://scholar.google.com/scholar?hl=ru&as_sdt=0%2C5&q=wosjournals.com&btnG
https://www.researchgate.net/profile/Worldly-Knowledge
https://journalseeker.researchbib.com/view/issn/3030-332X
330
nuqtai nazaridan qayta ko‘rib chiqishga majbur qiladi. Natijada, fazoviy dinamika,
foydalanuvchi ishtiroki va san’atni his qilishning vaqtinchalik jihati badiiy qaror qabul qilishda
muhim omillarga aylanadi (AI Art Magazine, 2025).
Algoritmik san’at kompyuter fanining rangtasvir bilan kesishgan yana bir chegarasini
ifodalaydi. Vizual naqshlar va tuzilmalarni yaratish uchun algoritmlardan foydalanib, rassomlar
mualliflik va ijodkorlikning an’anaviy tushunchalariga qarshi chiqadigan murakkab, ko‘pincha
oldindan aytib bo‘lmaydigan asarlarni yaratishlari mumkin. Bu yondashuv Georg Nees kabi
kashshoflarning ishlarida tarixiy ildizlarga ega bo‘lib, ular generativ dizayn tamoyillarini
o‘rganish uchun dastlabki kompyuter grafikasidan foydalanganlar (Vikipediya, 2024).
Raqamli soha badiiy vositalar va platformalarga kirishni ham demokratlashtirdi. Adobe
Photoshop va Procreate kabi dasturiy ilovalar rassomlarga qimmatbaho materiallar va studiya
maydonisiz raqamli rangtasvir bilan tajriba o‘tkazish imkonini berdi. Bundan tashqari, onlayn
hamjamiyatlar va ijtimoiy media platformalari raqamli san’at asarlarini almashishni
osonlashtiradi, bu esa global g‘oyalar va uslublar almashinuvini rag‘batlantiradi (Digital Art
Effects, 2025).
Biroq, kompyuter fanining rangtasvirga kirib kelishi qiyinchiliklardan xoli emas.
Tanqidchilarning ta’kidlashicha, raqamli vositalarga tayanish qo‘lda yasalgan san’at bilan
an’anaviy ravishda bog‘liq bo‘lgan haqiqiylik va hissiy chuqurlikka putur yetkazishi mumkin.
Bundan tashqari, sun’iy intellekt yaratgan san’atning ko‘payishi o‘ziga xoslik va ijodiy
jarayonda rassomning roli haqidagi savollarni keltirib chiqaradi (PNAS, 2019).
XULOSA
Ushbu xavotirlarga qaramay, informatika va rassomchilikning uyg‘unlashuvi
rivojlanishda davom etmoqda, bu esa rassomlarga innovatsiyalar uchun misli ko‘rilmagan
imkoniyatlar taqdim etmoqda. Texnika taraqqiy etgani sayin san’atkorlar bu vositalarga tanqidiy
yondashib, ularning badiiy ifoda mohiyatini kuchaytirishi, aksincha, susaytirmasligini
ta’minlashlari shart.
Adabiyotlar ro’yxati:
1. Financial Times. (2025). Sun’iy intellektni rassom kabi fikrlashga qanday o‘rgatganim
haqida. Manba:
https://www.ft.com/content/e35a96bd-8986-4b7b-9c37-0f102e00aab0
2. AI Art Magazine. (2025). Raqamli rangtasvir taraqqiyoti: Eng so‘nggi tendensiyalar va
texnologiyalarni tadqiq etish. Manba:
https://aiartmagazine.org/the-evolution-of-digital-
painting-exploring-the-latest-trends-and-technologies/
3. Vikipediya. (2024). Georg Nis. Manba:
https://en.wikipedia.org/wiki/Georg_Nees
4. Digital Art Effects. (2025). Piksellardan shoh asarlargacha: Raqamli rangtasvirning
yuksalishi. Manba:
https://www.digitalarteffects.com/post/from-pixels-to-masterpieces-the-
5. PNAS. (2019). Kompyuterlar san’atni yangi yo‘nalishlarga olib chiqib, "ijodkorlik"
tushunchasiga
yangicha
ma’no
bermoqda.
Manba:
