INTERNATIONAL JOURNAL OF SCIENTIFIC RESEARCHERS
ISSN: 3030-332X Impact factor: 8,293
Volume 11, issue 2, May 2025
https://wordlyknowledge.uz/index.php/IJSR
worldly knowledge
Index:
google scholar, research gate, research bib, zenodo, open aire.
https://scholar.google.com/scholar?hl=ru&as_sdt=0%2C5&q=wosjournals.com&btnG
https://www.researchgate.net/profile/Worldly-Knowledge
https://journalseeker.researchbib.com/view/issn/3030-332X
310
BOSHLAG‘ICH TA’LIM O‘QISH SAVODXONLIGI DARSLARIDA ZAMONAVIY
KREATIV FIKRLASHGA OID TOPSHIRIQLARNI O‘TKAZISH YO‘LLARI
Goyibnazarova Nargiza Rakhimjonovna
Namangan viloyati pedagogik mahorat markazi maktabgacha,
boshlang`ich va maxsus ta’lim metodikalari kafedrasi katta o‘qituvchisi
Annotatsiya:
Mazkur maqola o‘qish savodxonligi darslarida kreativ o‘ziga xos topshiriqlarni
o‘tkazish yo‘llari haqida yozilgan
Kalit so‘zlar:
tophiriqlar, og‘zaki nutq, kreativlik , zamonaviy yondashuv, hikoya, qiziqarli,
matn, usullar
Аннотация:
В статье речь идет о способах проведения творческих оригинальных заданий
на уроках чтения и грамотности
Ключевые слова:
задания, устная речь, творчество, современный подход, рассказ,
интересный, текст, методы
Abstract:
This article is about ways to conduct creative original tasks in reading literacy lessons.
Keywords:
tasks, oral speech, creativity, modern approach, story, interesting, text, methods
O‘qish, yozish, tinglab tushunish va gapirish ularni ijod qilishga yo‘llash mumkin. O‘qish
savodxonligi darslarini kreativ va qiziqarli qilish uchun turli xil yondashuvlar va topshiriqlarni
qo‘llash mumkin. Samarali usullar va ularga mos topshiriqlar namunalar ko‘rib chiqamiz. Bu
topshiriqlardan dars mavzusiga moslab turli kreativ fikrlashga oid topshiriqlar berish mumkin.
Bu esa ularni kreativ fikrashiga yordam beradi.
Topshiriq. "Matn jumboqlari".
Bu topshiriqda o‘quvchilarga so‘zlarning tartibi buzilgan
jumlalar beriladi. Ular to‘g‘ri tartibga keltirib, mazmunli gap hosil qilishlari kerak.
Masalan 3-sinf O‘qish savoxonligi kitobida berilgan “Igna” hikoyasi mavzusi yuzasidan
quyidagicha topshiriq berish mumkin. Bunda o‘quvchilarga matndan shunday savol yozilgan
tarqatmalar beiladi.
Hioya qharmonlari buvi va qiz
Igna qutida edi
Buvi non yopayotgan edi.
Qizcha ignani sindirib qo‘ydi.
Bu jumlalar tartibsiz qilib beriladi.
"Rolli o‘qish
" –
Matnni rollarga bo‘lib, ovoz chiqarib ifodali o‘qish. Har bir bola o‘z rolini his
qilib o‘qishi lozim. Bunda qaysi o‘uvchi taklif qilinsa u shu kelgan joydan kimning rol bo‘lsa
shuni o‘qib ketadi.
Yana darslarda vizual yondashuv orqali kreativ fikrlatish mumkin
.
Matn mazmunini
vizuallashtirish orqali tushunishni yaxshilash. Bunda o‘quvchilarga shu mavzuga mos rasm
ko‘rsatib uni eslashga yoki mavzuni qanday ekanini biishga qaratish mumkin.
“Toj “metodi
INTERNATIONAL JOURNAL OF SCIENTIFIC RESEARCHERS
ISSN: 3030-332X Impact factor: 8,293
Volume 11, issue 2, May 2025
https://wordlyknowledge.uz/index.php/IJSR
worldly knowledge
Index:
google scholar, research gate, research bib, zenodo, open aire.
https://scholar.google.com/scholar?hl=ru&as_sdt=0%2C5&q=wosjournals.com&btnG
https://www.researchgate.net/profile/Worldly-Knowledge
https://journalseeker.researchbib.com/view/issn/3030-332X
311
Bu metodda o‘quvchi boshiga mavzuga oid atama yozilgan toj kiydiriladi. Atamaga qarab
o’qituvchi yoki o‘quvchilar navbatma-navbat izoh bera boshlaydi. -1ta izoh bilan o’quvchi topsa
5 ball, 2ta izoh bilan topsa 4 ball, 3ta izoh bilan topsa 3 ball qo‘yiladi. 1ta atamaga 1ta o‘quvchi
chiqadi. Bu metod o‘quvchini fanga nisbatan qiziqishini oshirib yakkama-yakka harakat qilishga
undaydi. Zerikarli darsning oldini oladi.
Topshiriq:
Rasm igna yoki non yopayotgan buvi fikrlariga rasm chizdiriladi. Bu rasmni sinf
dan bir nafar o‘quvchi boshlab beradi qolganlari esa uni davom ettiradilar. O‘quvchilar hikoya
yoki mos tasvir chizadilar. Bunda har bir o‘quvchi chiqib rasmni idriok qilib unga yangi element
qo‘shib tasvirni yakunlashga erishishlari kerak bo‘ladi.
Topshiriq:
"Matn bo‘yicha detektiv jarayon " O‘quvchilarga qisqa matn beriladi, ular esa
matndagi yashirin ma’nolarni topishlari kerak. "Savol-zanjir"i rqali o‘tkaziladi.
– Bir o‘quvchi matn bo‘yicha savol beradi, boshqa o‘quvchi javob beradi va o‘z savolini beradi.
Shunday qilib, savollar zanjiri yaratiladi.
Topshiriq:
"Matnni davom ettir". O‘quvchilarga hikoyaning boshlanishi beriladi, ular esa uni
o‘z ijodiy tasavvurlariga ko‘ra davom ettiradilar.
"Tasodifiy so‘zlar hikoyasi" – O‘quvchilarga 5-7 ta tasodifiy so‘z beriladi, ular ushbu
so‘zlardan foydalanib, hikoya yaratishlari kerak. Bu metodlar darslarni jonlantirishga va
o‘quvchilarni o‘qishga qiziqtirishga yordam beradi.
Topshiriq:
1. To‘g‘ri yoki noto‘g‘ri?
Quyidagi gaplarni o‘qing va to‘g‘ri
( +
)yoki noto‘g‘ri (x )deb belgilang.
Bo‘sh joylarni to‘ldiring
Quyidagi gaplarni hikoyaga qarab to‘g‘ri so‘zlar bilan to‘ldiring.
Qizch ignadondan __ oldi.
Buvisi __yopayotgandi..
Igna yordamida __ qadamoqchi edi.
Hikoya bizga narsalar ham qadrli ekanligini o‘rgatadi.?
Savollarga javob bering
Qizcha buvisidan qanday yordam so‘radi?
O‘qituvchi ignaning qanday foydasi borligini tushuntirdi?
Igna bo‘lmasa, odamlar qanday qiyinchiliklarga duch kelishi mumkin?
Sizningcha, hikoyaning asosiy xulosasi nima?
Hikoya asosida rasm chizish va izoh berish
Topshiriq
: Hikoyadagi eng muhim qismni chizing va uni 2-3 gap bilan tushuntiring.
Topshiriq
O‘ylab ko‘ring va yozing
Igna kabi kichik, lekin foydali bo‘lgan yana qanday narsalar bor? Ular odamlar hayotida
qanday ahamiyatga ega? 3-4 gap yozing.
Javob. Igna yirtilgan narsalarni tikib va butunlash uchun ishlatiladi. Undan tikon kirganda ham
foydalansa bo‘ladi.
Ushb Interfaol yondashuv qilish orqali kreativ fikrlashga o‘rgatish mumkin. O‘quvchilarni
muhokama va hamkorlikka jalb qilish. Bunda o‘quvchilarga turli vazifalar beriladi.
u topshiriqlar o‘quvchilarga hikoyani tushunish, muhim fikrlarni ajratish va fikr bildirish
ko‘nikmalarini rivojlantirishga yordam beradi.
Boshlang‘ich sinf o‘qish darslarida zamonaviy pedagogik texnologiyalardan foydalanish ta'lim
jarayonini yanada samarali va qiziqarli qilishga yordam beradi. Zamonaviy pedagogik
texnologiyalar o‘quvchilarga o‘zlarini ifodalash, fikrlash va o‘rganishni yanada mustahkamlash
imkoniyatini beradi. Bular o‘quvchilarning muloqot qilish, ijodiy va tanqidiy fikrlash
ko‘nikmalarini rivojlantirishga katta yordam beradi. Shu bilan birga, yangi texnologiyalarni
INTERNATIONAL JOURNAL OF SCIENTIFIC RESEARCHERS
ISSN: 3030-332X Impact factor: 8,293
Volume 11, issue 2, May 2025
https://wordlyknowledge.uz/index.php/IJSR
worldly knowledge
Index:
google scholar, research gate, research bib, zenodo, open aire.
https://scholar.google.com/scholar?hl=ru&as_sdt=0%2C5&q=wosjournals.com&btnG
https://www.researchgate.net/profile/Worldly-Knowledge
https://journalseeker.researchbib.com/view/issn/3030-332X
312
qo‘llash o‘qituvchilarga darslarni interaktiv va qiziqarli tarzda tashkil etish imkonini yaratadi.
boshlang’ich sinf o’qish darslarida qo‘llash, o‘quvchilarning o‘rganish jarayonini yanada
samarali va qiziqarli qiladi.
Zamonaviy boshlang‘ich ta’lim bolalarni real hayotga tayyorlashga qaratilgan bo‘lishi kerak.
O‘qitish jarayoni interaktiv, ijodiy va amaliy bo‘lib, bolalarning tabiiy qiziquvchanligini qo‘llab-
quvvatlashi lozim. Sizga aniq metodik tav
O‘qish darslarini tashkil etishda zamonaviy yondashuvlar o‘quvchilarning faolligini oshirish,
ularning qiziqishini uyg‘otish va mustaqil fikrlashga undashga qaratilgan.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.
Komilova F. Boshlang‘ich sinf ta’lim jarayonida didaktik o’yinlardan foydalanish
usullari.-177 bet.
2.
.Yoqubov Sh.Mustafoqulov.R Grammatik o‘yinlar orqali o‘quvchilarni faollashtirish//
Yigirma birinchi asrda o‘zbek tili ta`limi masalalari.T. Alisher Navoiy nomidagi
O`zbekiston Milliy kutubxonasi nashriyoti.2007yil, 42-bet.
3. Qosimova K. Boshlang’ich sinflarda ona tili o‘qitish metodikasi. T., O‘qituvchi", 1013-
yil.
4. I. Ikromova
R. Grammatika, “Imlo va nutq o‘stirishdan tarqatma materiallar”. T.,
«O‘qituvchi»,
1993 -yil.
5. Ona tili o‘qitish metodikasi - G. Ernazarov, 2013- yil ,T.
6. A. Mirzaahmеdov. «O‘quvchilar faolligini oshirishda noan’anaviy darslar»., Til va adabiyot
ta’limi jurnali., 1996 y. 3-son.
7.
3- sinf O‘qish savodxonligi darsligi – 2024- yil.
