INTERNATIONAL JOURNAL OF SCIENTIFIC RESEARCHERS
ISSN: 3030-332X Impact factor: 8,293
Volume 11, issue 2, May 2025
https://wordlyknowledge.uz/index.php/IJSR
worldly knowledge
Index:
google scholar, research gate, research bib, zenodo, open aire.
https://scholar.google.com/scholar?hl=ru&as_sdt=0%2C5&q=wosjournals.com&btnG
https://www.researchgate.net/profile/Worldly-Knowledge
https://journalseeker.researchbib.com/view/issn/3030-332X
308
NAVRO’Z BAYRAMINING KELIB CHIQISHI AN’ANA
QADRIYATLARNING JAMIYATDAGI ROLI
Shodiyeva Sevinch
Navoiy davlat universiteti
“Musiqa ta’lim’’ yo‘nalishi 3-kurs talabasi
Bo‘ronov Fazliddin
Ilmiy rahbar:Navoiy davlat universiteti
Annotatsiya:
Ushbu maqolada Navzo’z bayramining kelib chiqishi, uning
qadimiy ildizlari
hamda zamonaviy jamiyatdagi tarbiyaviy va ma’naviy ahamiyati yoritilgan.Shuningdek, milliy
an’ana va qadriyatlarning yoshlar tarbiyasidagi o’rni, ularning ijtimoiy ong shaxs shakllanishiga
ta’siri tahlil qilinadi. Maqolada Navro’z orqali xalqning birligi, mehr-oqibati va totuvlik
g’oyalari qanday targ’ib qilinishi, qadriyatlarning jamiyat barqarorligidagi o’rni haqida fikr
yuritiladi. Mazkur tadqiqot Navro’z bayramining nafaqat bayram sifatidagi balki tarbiyaviy va
ma’naviy tarbiyaviy vosita sifatidagi salohiyatni ochib beradi.
Kalit so’zi:
Navro’z bayrami, an’ana va qadriyatar hayotimizdagi o’rni, Sharq xalqlari, UNESCO,
BMT, urf-odat, rasm-rusum, mehr-oqibat, yosh tarbiyasidagi o’rni, zamonaviy dunyo, qadimiy
ildiz,yangi kun.
Annotation:
This article explores the origins of the Navruz holiday, its ancient roots, and its
educational and spiritual significance in modern society. It also examines the role of national
traditions and values in the upbringing of youth and their influence on social consciousness and
the formation of individual identity. The article analyzes how the ideas of unity, compassion, and
harmony among people are promoted through Navruz, as well as the role of values in ensuring
societal stability. This study reveals the potential of Navruz not only as a festive celebration but
also as an educational and moral tool. Let me know if you’d like it in a more academic or more
casual tone.
Keywords:
Navruz holiday, the role of traditions and values in our lives, Eastern peoples,
UNESCO, UN(United Nations ), customs, rituals-ceremonies, compassion and kindness, role in
youth education-upbringing, modern world, ancient roots, new day.
Navro’z bayrami – Sharq xalqlari madaniyatida chuqur ildiz otgan, ko’hna tarixiga ega bo’lgan
qadimiy bayramdir. Navro’z – qadim zamonlardan buyon Sharq xalqlari tomonidan keng
nishonlab kelinayotgan eng qadimiy va eng go’zal bayramlardan biridir. U forscha “nav” (yangi)
va “kun” so’zlaridan tarkib topgan bo’lib “yangi kun” degan ma’noni bildiradi. Navro’z bayrami
har tamonlama ilmiy asoslanib, koinoy va tabiat qonuniyatlari hisobga olingan holda joriy
etilgan.O’zbek xalqida Navro’z bayrami ming yillardan buyon urf-odat, an’ana va rasm-rusumlar
bilan uyg’un holda nishonlanib kelinmoqda. Ushbu bayram tabiat, hayot, ezgulik va yangilanish
timsoli sifatida keng nishonlangan. Shu o’rinda bizning o’lkamiz O’zbekistonda Navro’z yangi
tiklanishlar, milliy uyg’onish va madaniy merosni qadrlash bayrami sifatida katta e’tibor bilan
nishonlanadi.
Navro’zning tarixi milloddan avvali zamonlarga borib taqaladi. Navro’z bayramining qachon
vujudga kelgani haqida bizgacha yetib kelgan qadimiy manbalarlardan shu narsa ko’rinadiki u,
INTERNATIONAL JOURNAL OF SCIENTIFIC RESEARCHERS
ISSN: 3030-332X Impact factor: 8,293
Volume 11, issue 2, May 2025
https://wordlyknowledge.uz/index.php/IJSR
worldly knowledge
Index:
google scholar, research gate, research bib, zenodo, open aire.
https://scholar.google.com/scholar?hl=ru&as_sdt=0%2C5&q=wosjournals.com&btnG
https://www.researchgate.net/profile/Worldly-Knowledge
https://journalseeker.researchbib.com/view/issn/3030-332X
309
O’rta Osiyo, Eron va Afg’onistonda Ahamoniylar davrida (miloddan avvalgi VI asrlarda) keng
tarqalgan. Ko’plab manbalarga ko’ra, Navro’z ilk bor qadimgi Eron hududida, Zardushtliylik
e’tiqodi davrida vujudga kelgan. Bugungi kunda faqatgina Eron va Markaziy Osiyodagina emas,
balki Ozarbayjon, Turkmaniston, Afg’oniston, Pokiston, Hindistonning ayrim hududlari,
shuningdek Turkiya va kurd xalqlari orasida ham nishonlanadi. 2021- yil 23-fevralda Navro’z
bayrami UNESCO tomonidan Insoniyatning nomoddiy madaniy merosi sifatida e’tirof etilgan.
Shuningdek, 21-mart kuni Xalqaro Navro’z kuni sifatida BMT tomonidan rasman tan olingan.
Navro’z bayrami bizning o’lkamiz
qadriyat va
an’analarimizni
ko’rsatuvchi milliy
bayramlarimizdan biri hisoblanadi.Shu o’rinda bizning milliy an’ana va qadriyatlarimizning
bugungi kunda jamiyat hayotimizdagi o’rni beqiyos.
An’ana va qadriyatlar jamiyatda birligi, totuvligi va barqarorligini ta’minlaydi. Inson
jamiyatda yashar ekan, u muayyan ijtimoiy normalar, qadriyatlar va an’analar tizimiga
asoslanadi. An’ana va qadriyatlar yoshlarni milliy ruhda tarbiyalash katta rol o’ynaydi. Ular
orqali ota-onaga hurmat, yurtga muhabbat, halollik va insoniylik fazilatlari shakllanadi. Biroq
zamonaviy dunyoda globallashuv jarayonlari tez ketmoqda. Shu sharoitda milliy an’analar va
qadriyatlar o’zlikni yo’qotmaslik, madaniy mustaqillikni saqlashda muhim vosita bo’ladi.
Ba’zida an’anaviy qadriyatlar bilan zamonaviylik o’rtasida qarama-qarshiliklar yuzaga kelishi
mumkin. Biroq to’g’ri yondashuv orqali har ikki tomon uyg’unlashtirilsa, ular bir –birini
boyitadi. Har qanday jamiyat ijtimoiy tizim sifatida o’ziga xos qadriyatlar, urf-odatlar va
an’anaviy normalar tizimiga ega.
An’ana va qadriyatlar- bu oddiygina tarixiy xotira emas, balki jamiyatning ijtimoiy-
madaniyat barqarorligini, o’zligini anglash va ijtimoiy institutlar bilan muvofiqlashgan holda
yashash imkoniyati hamdir. Milliy
an’ana va qadriyatlar nafaqat taxiriy meros, balki
jamiyatning ma’naviy tayanchi, yosh avlod tarbiyasida mustahkam poydevor bo’lib xizmat qiladi.
Bugungi globallashuv davrida yoshlarni milliy qadriyatlar asosida tarbiyalash, ularning ongiga
ajdodlar merosini singdirish katta ahamiyat kasb etadi. Shu bois, an’ana va qadriyatlarni asrab-
avaylash va ularga hurmat bilan qarash - jamiyat taraqqiyoti, barqarorligi va ma’naviy kamolot
uchun muhim shartlardan biridir. Nafaqat o’zbek xalqining an’anaviy urf-odatlari, qadriyatlari
va madaniy merosi aynan Navro’z kabi bayramlar orqali avloddan – avlodga o’tib,
mustahkamlanib boradi. Navro’z jamiyatda birdamlikni mustahkamlash, milliy o’zlikni anglash
va yosh avlodni ma’naviy tarbiyalashda muhim vosita hisoblanadi. Shunday qilib, Navro’z
bayramining tarixiy ildizlari va zamonaviy jamiyatdagi roli uni nafaqat
milliy, balki
umuminsoniy ahamiyatga ega madaniy hodisaga aylantiradi.
Adabiyotlar ro’yxati:
1. Karimov I.M Yuksak ma’naviyat – yengilmas kuch. -Toshkent: Ma’naviyat, 2008
2. G’aniyeva N. O’zbek xalqining an’anaviy bayramlari. – Toshkent: O’zbekiston, 2012
3. Boymurodov A. O’zbek xalq urf-odatlari va marosimlari. – Toshkent: Sharq, 2006
4.
Rashidov S. Navro’z bayramining tarixiy ildizlari va hozirgi jamiyatdagi ahamiyati. //
O’zbek madaniyati, 2021
5.
UNESCO. Navruz: traditions and culture of peace. – Paris: UNESCO Publishing, 2010
