INTERNATIONAL JOURNAL OF SCIENTIFIC RESEARCHERS
ISSN: 3030-332X Impact factor: 8,293
Volume 11, issue 2, May 2025
https://wordlyknowledge.uz/index.php/IJSR
worldly knowledge
Index:
google scholar, research gate, research bib, zenodo, open aire.
https://scholar.google.com/scholar?hl=ru&as_sdt=0%2C5&q=wosjournals.com&btnG
https://www.researchgate.net/profile/Worldly-Knowledge
https://journalseeker.researchbib.com/view/issn/3030-332X
784
DAVLAT HOKIMIYATI ORGANLARI TIZIMIDA PARLAMENTNING ROLI
Avazova Shoira Tuxtamratovna
O‘zbekiston Respublikasi xalqaro islom akademiyasi
“Ijtimoiy fanlar va huquq” kafedrasi dotsenti v.b.,
yuridik fanlar nomzodi
Annotatsiya:
Mazkur maqolada hokimiyatlar taqsimlanishi printsipi asosida tashkil etilishi va
bunda parlamentning o‘rni, shuningdek, yangi tahrirdagi O‘zbekiston Respublikasi
Konstitutsiyasiga ko‘ra O‘zbekiston parlamentining tashkiliy-huquqiy asoslari, uning
qonunchilik, nazorat va vakillik funktsiyalarining mohiyati yoritib berilgan.
Kalit so‘zlar
: Konstitutsiya, parlament, Oliy Majlis, qonunchilik palatasi, senat, qonunchilik,
nazorat, vakillik
Annotation
: this article highlights the organization on the principle of distribution of powers
and the role of Parliament in this, as well as the organizational and legal basis of the Parliament
of Uzbekistan according to the Constitution of the Republic of Uzbekistan in the new edition,
the essence of its legislative, control and representative functions.
Keywords:
Constitution, Parliament, Oliy Majlis, House of Commons, Senate, legislation,
control, representation
KIRISH
Demokratik davlatning eng muhim konstitutsiyaviy prinsiplaridan biri hokimiyatning
bo‘linishi prinsipidir. Hokimiyatlar bo‘linish prinsipiga ko‘ra, har qaysi hokimiyat tarmog‘i
hokimiyat vakolatlari doirasidan chetga chiqish va uni suiste’mol qilish imkoniyatiga yo‘l
qo‘ymagan holda boshqa hokimiyat tarmog‘ini tiyib turishi uchun zarurdir. Shu bilan birga,
hokimiyatlardan birontasi boshqasining faoliyatiga aralashmasligi kerak.
Hokimiyatning taqsimlanishi — demokratik huquqiy davlatning zaruriy shartidir.
Mazkur printsipning qo‘llanilishi hokimiyatning suiiste’mol qilinishiga to‘siq qo‘yadi,
fuqarolarni mansabdor shaxslarning tazyiqidan himoya qiladi, davlat idoralari faoliyatining
samarali bo‘lishiga shart-sharoit yaratadi.
METODLAR
Ushbu maqolada tizimli, tarixiy, qiyosiy-tahliliy va mantiqiy tahlil uslubi metodlaridan
foydalanildi. Ma’lumotlar O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi va qonunlari, oʻzbek, rus,
ingliz olimlarining maqola va kitoblaridan olindi.
NATIJALAR
Hokimiyatlar taqsimlanishi nazariyasining vujudga kelishi uzoq o‘tmishga borib
taqaladi. Hokimiyatning har uch shaxobchasi, birgalikda yagona davlat hokimiyatini tashkil
etadi. Ulardan boshqa hech bir davlat organi hokimiyatga da’vogarlik qilolmaydi. Hokimiyatlar
taqsimlanishi printsipining muhim jihatlaridan biri shuki, unda hokimiyatning har bir
shaxobchasi (tarmog‘i) qolgan ikki hokimiyat sub’ektining har birini nazorat qilish huquqi va
imkoniyatiga ega bulishi kerak. Ammo bu nazorat — ustunlik emas.
Nazorat huquqi nazorat qilinayotgan hokimiyatning konstitutsiyaviy vakolatlarini
o‘zlashtirib olish imkonini bermaydi. Hokimiyatlar taqsimlanishi xar bir hokimiyatning o‘z
INTERNATIONAL JOURNAL OF SCIENTIFIC RESEARCHERS
ISSN: 3030-332X Impact factor: 8,293
Volume 11, issue 2, May 2025
https://wordlyknowledge.uz/index.php/IJSR
worldly knowledge
Index:
google scholar, research gate, research bib, zenodo, open aire.
https://scholar.google.com/scholar?hl=ru&as_sdt=0%2C5&q=wosjournals.com&btnG
https://www.researchgate.net/profile/Worldly-Knowledge
https://journalseeker.researchbib.com/view/issn/3030-332X
785
vakolati doirasida to‘laqonli hokimiyat egasi bo‘lishini taqozo etadi. Shu bois, har qanday
alohida olingan davlatda yagona qonun chiqaruvchi organ, yagona ijro etuvchi organ hamda
yagona sudlov organi (tizimi) bo‘lishi lozim [9:179].
Dunyoning ko‘pgina davlatlarida bo‘lgani kabi O‘zbekiston Respublikasining
Konstitutsiyasida ham hokimiyatlar bo‘linish printsipi o‘z ifodasini topgan, ya’ni 11-moddasida
O‘zbekiston Respublikasi davlat hokimiyatining tizimi — hokimiyatning qonun chiqaruvchi,
ijro etuvchi va sud hokimiyatiga bo‘linishi printsipiga asoslanishi belgilab qo‘yilgan.
Qonun chiqaruvchi hokimiyat – ikki palatali parlament O‘zbekiston Respublikasi Oliy
Majlisi, ijro hokimiyati – O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi, sud hokimiyati –
O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyaviy sud va O‘zbekiston Respublikasi Oliy sudi
tomonidan amalga oshiriladi.
Bugungi kunda “parlament” mamlakatning qonun chiqaruvchi oliy vakillik organini
ifodalovchi atama sifatida dunyoning aksariyat davlatlari tomonidan qonunchilikda qabul
qilingan yoki amaliyotda qo‘llaniladi. Bunda, mamlakatning tili va an’analaridan kelib chiqib,
parlamentning rasmiy nomi turlicha bo‘lishi mumkin [8:22]. Xususan, AQSH va ayrim Lotin
Amerikasi davlatlarida - kongress, Shvetsiyada - riksdag, Finlandiyada - seym, Norvegiyada -
storting, Rossiya Federatsiyasida - Federal Majlis, Ukrainada - Oliy Rada, Tojikistonda -
Majlisi Oli, Hindistonda Sansad, Yaponiyada Kokkay va hokazo. Zamonaviy parlament qanday
nomlanishidan qat’i nazar, u demokratik davlatda hokimiyatning mustaqil tarmog‘i bo‘lib
hisoblanadi.
Parlamentning asosiy vazifasi qonun ijodkorligidan iboratligi bois, u “qonun
chiqaruvchi organ” deb ham yuritiladi. Parlamentlar o‘z tuzilishi jihatidan bir yoki ikki palatali
bo‘lishi mumkin. Uzoq tarixda palatalarga bo‘lishning asosiy mezoni sifatida aholi quyi va
yuqori tabaqalari manfaatlarining rang-barangligi maydonga chiqqan. Asrlar o‘tib parlament
tobora umummanfaatni ifodalovchi idoraga aylangani sari bunday mezon o‘rnini hududlar
manfaati, ularning vakilligi egallay boshlagan. Hozirda jahon ommasi ilmiy va siyosiy
doiralarida parlamentning bir yoki ikki palatali tuzilishining qaysi biri afzalligi bo‘yicha o‘ziga
xos bahs-munozaralar mavjud ekanligini inkor etmagan holda, davlat tuzilishi shaklidan qat’iy
nazar aksariyat davlatlar parlamentlari ikki palatadan iboratligini e’tirof etish joiz.
Parlamentning bir yoki ikki palatali ekanligidan kelib chiqib, vakillik ikki tusda bo‘lishi
mumkin: umumxalq va hududiy vakillik. Bir palatali parlamentlarda deputatlar umumxalq
vakillari hisoblanishadi. Ikki palatali parlamentlarda esa, aksar hollarda, yuqori palata a’zolari
hududlar manfaatini ifodalaydi.
Ma’lumki, parlament funktsiyalari ushbu organ faoliyatining asosiy yo‘nalishlarini
anglatadi va bu funktsiyalar quyidagilardan iborat: qonunchilik, nazorat va vakillik.
Vakillik funktsiyasi fuqarolarning davlat boshqaruvida ishtirok etishlarini ta’minlash
shakllaridan biri sifatida parlamentning umumxalq manfaatlarini ifodalanishini anglatadi.
Davlat hokimiyati organlari tizimida parlamentning markaziy roli uning barcha davlat
hokimiyati organlari tizimida yagona umumxalq vakillik organi ekanligi bilan belgilanadi,
uning bu xususiyati uni shakllantirish va amal qilish printsiplari bilan aniqlanadi. Parlament
mamlakat fuqarolarining ishtirokida umumiy saylov huquqi asosida yashirin ovoz berish orqali
shakllantiriladi, bu esa uning vazifasi butun xalq manfaatlari vakilligi mexanizmi ekanligi bilan
belgilanadi. Uning vakillik funktsiyasi davlatni boshqarishda xalq irodasini ifodalashga safarbar
etilganligida namoyon bo‘ladi.
Vakillik parlament amal qilishining asosi sifatida parlamentariylarning o‘z faoliyatlarida
umumahamiyatga ega bo‘lgan maqsadlar va ijtimoiy taraqqiyot manfaatlarini ularga qonun
maqomini berish orqali aks ettirish majburiyatida, shuningdek o‘zlarining saylovchilari bilan
INTERNATIONAL JOURNAL OF SCIENTIFIC RESEARCHERS
ISSN: 3030-332X Impact factor: 8,293
Volume 11, issue 2, May 2025
https://wordlyknowledge.uz/index.php/IJSR
worldly knowledge
Index:
google scholar, research gate, research bib, zenodo, open aire.
https://scholar.google.com/scholar?hl=ru&as_sdt=0%2C5&q=wosjournals.com&btnG
https://www.researchgate.net/profile/Worldly-Knowledge
https://journalseeker.researchbib.com/view/issn/3030-332X
786
doimiy aloqalarni ushlab turish majburiyatlarida ifodalanadi. Parlament faoliyatida
mamlakatning umumiy, ijtimoiy-iqtisodiy va siyosiy hayotining dolzarb muammolari, shu
jumladan inson taraqqiyoti masalalari diqqat markazida bo‘lishi va o‘z yechimini topishi
kerak[7:28].
Parlamentning yana bir ajralmas funktsiyasi qonunchilikdir. Qonunni tayyorlash,
parlament yoki deputat faoliyatida inson taraqqiyoti printsiplarini amalga oshirishning asosiy va
eng muhim usuli yoki vositasidir. Qonun demokratik davlat hokimiyatini siyosiy jihatdan
tashkil etish huquqining asosiy manbaidir. Bundan tashqari, qonun – huquqiy davlatning
muhim kategoriyasi. Va nihoyat, qonun – davlat hokimiyati oliy vakillik organi (parlament)
tomonidan alohida tartibda yoki bevosita xalq tomonidan qabul qilingan, eng muhim ijtimoiy
munosabatlarni tartibga soladigan, oliy darajadagi yuridik kuchga ega bo‘lgan normativ-
huquqiy hujjat.
Har qanday zamonaviy parlament barcha uchun umummajburiy bo‘lgan va oliy yuridik
kuchga ega qonunlar qabul qilish vakolatiga ega. Bu funktsiya orqali parlament davlat va
jamiyat ishlarini boshqarish davlat va jamiyat institutlarini shakllantirish va rivojlantirishda faol
ishtirok etadi. Parlament qonun ijodkorligida mustaqildir. Lekin, uning bu faoliyati
Konstitutsiya doirasida chegaralanadi va bunday chegaralash davlat hokimiyatining bo‘linishi
printsipidan kelib chiqadi. Parlament tomonidan qabul qilinayotgan har qanday qonun
insonning ajralmas huquq va erkinliklari, fuqarolarning qonun oldida tengligi hamda adolat
tamoyillariga mos kelishi lozim. Aks holda qonun samarasiz bo‘lib qoladi [8:35].
O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining 98-99-moddalarida qonun ijodkorligi
faoliyati va tartibi belgilab qo‘yilgan. Unga ko‘ra, Qonunchilik tashabbusi huquqiga
O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti, davlat hokimiyatining oliy vakillik organi orqali
Qoraqalpog‘iston Respublikasi, O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Qonunchilik
palatasi deputatlari, O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi ega. O‘zbekiston
Respublikasining Konstitutsiyaviy sudi, Oliy sudi va Bosh prokurori ham o‘z vakolatlari
jumlasiga kiritilgan masalalar bo‘yicha qonunchilik tashabbusi huquqiga egadir.
Qonunchilik tashabbusi huquqi qonun loyihasini qonunchilik tashabbusi huquqi
subyektlari tomonidan O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Qonunchilik palatasiga
kiritish orqali amalga oshiriladi.
O‘zbekiston Respublikasining saylov huquqiga ega bo‘lgan, yuz ming nafardan kam
bo‘lmagan fuqarolari, O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Senati, O‘zbekiston
Respublikasi Oliy Majlisining Inson huquqlari bo‘yicha vakili (ombudsman), O‘zbekiston
Respublikasi Markaziy saylov komissiyasi qonunchilik takliflarini qonunchilik tashabbusi
tartibida O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Qonunchilik palatasiga kiritishga haqli.
Qonun loyihalarini, qonunchilik takliflarini kiritish va ko‘rib chiqish tartibi qonun bilan
belgilanadi.
Qonun Qonunchilik palatasi tomonidan qabul qilinib, Senat tomonidan ma’qullanib,
O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti tomonidan imzolangach va qonunda belgilangan tartibda
rasmiy manbalarda e’lon qilingach, yuridik kuchga ega bo‘ladi.
O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Qonunchilik palatasi tomonidan qabul
qilingan qonun qabul qilingan kundan e’tiboran o‘n kundan kechiktirmay O‘zbekiston
Respublikasi Oliy Majlisining Senatiga yuboriladi.
Qonun O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Senati tomonidan oltmish kun ichida
ko‘rib chiqiladi va ma’qullangan taqdirda, imzolanishi va e’lon qilinishi uchun O‘zbekiston
Respublikasi Prezidentiga o‘n kundan kechiktirmay yuboriladi.
INTERNATIONAL JOURNAL OF SCIENTIFIC RESEARCHERS
ISSN: 3030-332X Impact factor: 8,293
Volume 11, issue 2, May 2025
https://wordlyknowledge.uz/index.php/IJSR
worldly knowledge
Index:
google scholar, research gate, research bib, zenodo, open aire.
https://scholar.google.com/scholar?hl=ru&as_sdt=0%2C5&q=wosjournals.com&btnG
https://www.researchgate.net/profile/Worldly-Knowledge
https://journalseeker.researchbib.com/view/issn/3030-332X
787
Agar O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Senati qonunni ma’qullash yoki rad
etish to‘g‘risida oltmish kun ichida qaror qabul qilmasa, Qonunchilik palatasi tomonidan qonun
imzolanishi va e’lon qilinishi uchun O‘zbekiston Respublikasi Prezidentiga yuboriladi.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti qonunni oltmish kun ichida imzolaydi va e’lon
qiladi.
O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Senati tomonidan rad etilgan qonun
O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Qonunchilik palatasiga qaytariladi.
Agar O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Senati tomonidan rad etilgan qonunni
qayta ko‘rib chiqishda Qonunchilik palatasi deputatlar umumiy sonining uchdan ikki qismidan
iborat ko‘pchilik ovozi bilan qonunni yana ma’qullasa, qonun O‘zbekiston Respublikasi Oliy
Majlisi tomonidan qabul qilingan hisoblanadi hamda imzolanishi va e’lon qilinishi uchun
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentiga Qonunchilik palatasi tomonidan yuboriladi.
O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Senati tomonidan rad etilgan qonun
yuzasidan Qonunchilik palatasi va Senat yuzaga kelgan kelishmovchiliklarni bartaraf etish
uchun Qonunchilik palatasi deputatlari va Senat a’zolari orasidan tenglik asosida kelishuv
komissiyasini tuzishi mumkin. Palatalar kelishuv komissiyasi takliflarini qabul qilganda qonun
odatdagi tartibda ko‘rib chiqilishi kerak.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti qonunni o‘z e’tirozlari bilan O‘zbekiston
Respublikasi Oliy Majlisiga qaytarishga haqli.
Agar qonun avvalgi qabul qilingan tahririda tegishincha O‘zbekiston Respublikasi Oliy
Majlisining Qonunchilik palatasi deputatlari va Senati a’zolari umumiy sonining kamida
uchdan ikki qismidan iborat ko‘pchilik ovozi bilan ma’qullansa, qonun O‘zbekiston
Respublikasi Prezidenti tomonidan o‘n to‘rt kun ichida imzolanishi va e’lon qilinishi kerak.
Qonunlarning va boshqa normativ-huquqiy hujjatlarning e’lon qilinishi ular
qo‘llanilishining majburiy shartidir.
Parlamentning yana bir funktsiyasi nazorat qilishdan iborat. Nazorat funktsiyasini
amalga oshirishda ular ijro etuvchi hokimiyatning faoliyatini va uning uslublarini qonunlarga
mosligini nazorat qiladi. Ushbu funktsiya tarixiy nuqtai nazardan olganda birinchi yuzaga
kelgan parlament funktsiyadir, desak xato bo‘lmaydi. Chunki XIII asrda shakllangan dastlabki
parlamentlar, eng avvalo, qirol siyosatini nazorat qilish maqsadini ko‘zlagan. O‘zbekiston
Respublikasining Yangi tahrirdagi Konstitutsiyasida parlament nazoratining muhim shakli
bo‘lgan parlament tekshiruvi instituti Konstitutsiyada alohida mustahkamlab qo‘yildi.
Parlament tekshiruvi bu – qonun chiqaruvchi hokimiyat tomonidan jamiyat va davlat hayoti
bilan bog‘liq bo‘lgan muammolarni o‘rganib, ularni hal qilish choralarini amalga oshirishdir.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Sh.Mirziyoev tomonidan O‘zbekistonda parlament
funktsiyalari va bu boradagi yangiliklar quyidagicha e’tirof etildi: “O‘zbekiston mustaqillikka
erishganidan so‘ng davlat hokimiyatining muhim institutlaridan biri sifatida milliy parlament
rivojlanishining yangi bosqichi boshlandi.
Yangi O‘zbekistonni barpo etishda Oliy Majlis palatalari va siyosiy partiyalarning rolini
yanada oshirish, ayniqsa, norma ijodkorligi faoliyatining islohotlar bilan uyg‘unligini
ta’minlash dolzarb ahamiyatga ega masala hisoblanadi.
Yangilangan Konstitutsiyamizda ushbu maqsadga erishish kafolatlarini yanadi
kuchaytirdik.
Bu haqda gapirganda, Qonunchilik palatasining mutlaq vakolatlari amaldagi 5 tadan 12
taga, Senatning vakolatlari esa 14 tadan 18 taga yetkazildi. Ayni paytda ularning vakolatlariga
ham aniqlik kiritilganini alohida qayd etish joiz. Xususan, hukumatni shakllantirish hamda
uning faoliyati ustidan parlament nazoratini amalga oshirish masalalari Qonunchilik
INTERNATIONAL JOURNAL OF SCIENTIFIC RESEARCHERS
ISSN: 3030-332X Impact factor: 8,293
Volume 11, issue 2, May 2025
https://wordlyknowledge.uz/index.php/IJSR
worldly knowledge
Index:
google scholar, research gate, research bib, zenodo, open aire.
https://scholar.google.com/scholar?hl=ru&as_sdt=0%2C5&q=wosjournals.com&btnG
https://www.researchgate.net/profile/Worldly-Knowledge
https://journalseeker.researchbib.com/view/issn/3030-332X
788
palatasining ixtiyoriga o‘tkazildi. Senatda esa asosan hududlar bilan bog‘liq masalalarni hal
etish, mahalliy Kengashlarga har tomonlama ko‘maklashish, joylarda, ayniqsa, mahallalarda
qonunlar ijrosini ta’minlashga ustuvor e’tibor qaratilmoqda.
O‘zbekistonda parlament nazoratini kuchaytirish borasida ham muhim qadamlar
qo‘yildi. Xususan, mamlаkatimiz xavfsizligi va barqaror rivojlanishi asoslariga salbiy ta’sir
ko‘rsatishi mumkin bo‘lgan, inson huquqi va erkinligiga, jamiyat va davlat manfaatlariga tahdid
soladigan faktlar va voqealarni o‘rganish maqsadida O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi
Qonunchilik palatasi va Senatining qo‘shma qarori asosida parlament tekshiruvi o‘tkazilishi
mumkinligi mustahkamlab qo‘yildi”[5:385].
MUNOZARA.
Dunyoning ko‘pgina davlatlarida bo‘lgani kabi O‘zbekiston Respublikasining
Konstitutsiyasida ham hokimiyatlar bo‘linish printsipi o‘z ifodasini topgan bo’lib, O‘zbekiston
Respublikasi davlat hokimiyatining tizimi — hokimiyatning qonun chiqaruvchi, ijro etuvchi va
sud hokimiyatiga bo‘linishi printsipiga asoslanishi belgilab qo‘yilgan.
Davlat hokimiyati
organlari tizimida parlamentning markaziy roli uning barcha davlat hokimiyati organlari
tizimida yagona umumxalq vakillik organi ekanligi bilan belgilanadi, uning bu xususiyati uni
shakllantirish va amal qilish printsiplari bilan aniqlanadi. Yangilangan Konstitutsiyamizda
qonunchilik palatasi va Senatning vakolatlari kengaytirildi, shuningdek, parlament nazorati
kuchaytirildi.
FOYDALANILGAN ADABIYOT VA MANBALAR:
1. O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi. 01.05.2023. https://lex.uz/docs/-6445145
2. “O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi to‘g‘risida”gi O‘zbekiston Respublikasi
Konstitutsiyaviy qonuni loyihasi bo‘yicha O‘zbekiston Respublikasi Referendumini
o‘tkazish haqidagi O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasining qarori,
10.03.2023 yildagi 3017-IV-son
3. Konstitutsiyaviy islohotlarni amalga oshirish bo‘yicha ko‘riladigan chora-tadbirlar
to‘g‘risidagi O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi Kengashi,
O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senati Kengashining qo‘shma qarori, 20.05.2022
yildagi 2122-IV-son
4. O‘zbekiston Respublikasi Presidenti Sh.Mirziyoevning Konstitutsiya qabul qilinganining 31
yilligi munosabati bilan bayram tabrigi.
5. Mirziyoev Sh. Hozirgi zamon va Yangi O‘zbekiston. - Toshkent: “O‘zbekiston” – 2024,
385-bet.
6. Saidov A. Yangi tahrirdagi Konstitutsiya – inson sha’ni, qadr-qimmati va huquqlarining
mustahkam
kafolati.
Xalq
so‘zi.
2023
yil,
24
noyabr.
http://www.insonhuquqlari.uz/oz/news/m11846
7. Барқарор
ижтимоий-иқтисодий
ривожланишнинг
ва
инсон
тараққиёти
принципларини амалга оширишнинг парламент томонидан таъминланиши. -
И.Собиров, C.Сафаев (I боб), Ф.Отахонов (II боб), О.Оқилов (III ва IV боблар), Ф.Ким
(V боб), С.Сафаев (VI боб), М.Тиллабаев (VII боб), Ўзбекистон Республикаси Олий
Мажлиси Сенати, 2011
8. Хакимов Р.Р. Давлат ҳокимияти тизимида парламент: назария ва амалиёт
муаммолари: Монография. - Масъул муҳаррир: ю.ф.н. Ф.Э.Мухамедов. – Ўзбекистон,
Республикаси Президенти ҳузуридаги Амалдаги қонун ҳужжатлари мониторинги
институти нашриёти - Тошкент.: 2012.
INTERNATIONAL JOURNAL OF SCIENTIFIC RESEARCHERS
ISSN: 3030-332X Impact factor: 8,293
Volume 11, issue 2, May 2025
https://wordlyknowledge.uz/index.php/IJSR
worldly knowledge
Index:
google scholar, research gate, research bib, zenodo, open aire.
https://scholar.google.com/scholar?hl=ru&as_sdt=0%2C5&q=wosjournals.com&btnG
https://www.researchgate.net/profile/Worldly-Knowledge
https://journalseeker.researchbib.com/view/issn/3030-332X
789
9. Давлат ва ҳуқуқ назарияси: Дарслик / Х.Т.Одилқориев, И.Т.Тультеев ва бошқ.; проф.
Х.Т.Одилқориев таҳрири остида. — Т.: «Шарқ», 2009. 179-б.
