INTERNATIONAL JOURNAL OF SCIENTIFIC RESEARCHERS
ISSN: 3030-332X Impact factor: 8,293
Volume 11, issue 2, May 2025
https://wordlyknowledge.uz/index.php/IJSR
worldly knowledge
Index:
google scholar, research gate, research bib, zenodo, open aire.
https://scholar.google.com/scholar?hl=ru&as_sdt=0%2C5&q=wosjournals.com&btnG
https://www.researchgate.net/profile/Worldly-Knowledge
https://journalseeker.researchbib.com/view/issn/3030-332X
919
POLITEYNMENT SIYOSIY KO‘RSATUVLARNING O‘ZIGA
XOS KO‘RINISHI SIFATIDA
Asalxon Yusupova Safarboy qizi
O’zbekiston jurnalistika va ommaviy kommunikatsiyalari universiteti 2-bosqich magistranti
Annotatsiya:
Zamonaviy davrda media va siyosat o‘rtasidagi o‘zaro munosabatlar jamiyat
dinamikasidagi o‘zgarishlar ta’sirida yangi bosqichga ko‘tarildi. Siyosatchilar ko‘pincha
mediyada ko‘rinish uchun ko‘ngilochar elementlardan foydalanadi, media platformalari esa
siyosiy-ko‘ngilochar kontentni namoyish etib, siyosiy kommunikatsiyada ko‘ngilocharlikning
ahamiyatini oshirmoqda. Ushbu hodisa “politainment” (politika va ko‘ngilocharlik so‘zlarining
uyg‘unlashuvi) atamasi atrofida muhokamalarga sabab bo‘ldi. Ushbu tushuncha nemis
siyosatshunosi Andreas Dörner tomonidan ijtimoiy fanlarga kiritilgan bo‘lib, uni o‘zbek tilida
"ko‘ngilochar siyosat" deb tarjima qilish mumkin.
Mazkur tadqiqotning asosiy maqsadi politainment tushunchasini o‘rganish, media va
siyosat o‘rtasidagi munosabatlarning o‘zgarishini tahlil qilish, shuningdek, AQShning eng
mashhur teleko‘rsatuvlaridan biri bo‘lgan “The Daily Show” misolida yangiliklar reportajini
o‘rganishdan iboratdir. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, siyosatchilar tomonidan
ko‘ngilochar elementlardan foydalanish ularning mediadagi ko‘rinishini kuchaytiradi, ular
yetkazmoqchi bo‘lgan xabarlar uchun ko‘proq e’tibor qaratadi va ushbu xabarlarni yanada esda
qolarli hamda jozibador qiladi. Bundan tashqari, media vositalari o‘z kontentini farqlash va uni
tomoshabinlar uchun yanada qiziqarli qilish uchun turli siyosiy elementlardan foydalanadi.
Kalit so’zlar:
Siyosiylik; siyosiy aloqa; ommaviy axborot vositalari va siyosat; tajriba jamiyati;
ko’ngilochar siyosat
Abstract:
In contemporary times, the interaction between media and politics has evolved into a
new dimension, driven by changes in societal dynamics. Politicians frequently incorporate
entertainment elements to secure visibility in the media, while media platforms often feature
entertaining political content, highlighting the growing role of entertainment in political
communication. This phenomenon has sparked discussions around the term "politainment," a
blend of "politics" and "entertainment," which is regarded as an innovative approach to political
communication. The term was introduced into social sciences by German political scientist
Andreas Dörner and can be interpreted in uzbek as entertaining politics.
The purpose of this study is to explore the concept of politainment, analyze the evolving
relationship between media and politics, and examine changes in news reporting using the
example of "The Daily Show," one of the most prominent television programs in the United
States. The findings reveal that by integrating entertainment into their strategies, politicians
gain greater visibility in media, enhance audience awareness of their messages, and make their
messages more memorable and engaging. Additionally, media outlets incorporate political
elements into their content to distinguish themselves and increase their appeal to viewers.
Key words:
Politainment; political communication; media and politics; experience society;
entertaining politics
INTERNATIONAL JOURNAL OF SCIENTIFIC RESEARCHERS
ISSN: 3030-332X Impact factor: 8,293
Volume 11, issue 2, May 2025
https://wordlyknowledge.uz/index.php/IJSR
worldly knowledge
Index:
google scholar, research gate, research bib, zenodo, open aire.
https://scholar.google.com/scholar?hl=ru&as_sdt=0%2C5&q=wosjournals.com&btnG
https://www.researchgate.net/profile/Worldly-Knowledge
https://journalseeker.researchbib.com/view/issn/3030-332X
920
Kirish:
Bugungi jamiyatlarda siyosiy muloqotning shakllari va usullarida sezilarli o‘zgarishlar
kuzatilmoqda. Siyosatchilar o‘zlarini yangiliklar markaziga aylantirish uchun ko‘ngilochar
elementlardan foydalanmoqda, bu esa siyosat va o‘yin-kulgini birlashtirgan "politainment"
tushunchasi haqida keng muhokamalarga sabab bo‘ldi. Nemis siyosatshunosi Andreas Dörner
ushbu atamani ijtimoiy fanlar adabiyotiga kiritib, bu hodisaning ahamiyatini ochib bergan.
Dörner o‘z tadqiqotlarida nemis jamoat televideniyesidagi yuqori darajadagi madaniyatli
muloqot politainment ta’siri ostida yumshaganini va siyosiy muloqot hamda yangiliklar
reportajlari haqidagi an’anaviy qarashlar o‘zgarishni boshlaganini ta’kidlaydi.
Asosiy qism:
Hozirgi davrda siyosat va o‘yin-kulgi o‘rtasidagi aloqalar tobora
mustahkamlanib, o‘zaro manfaatga asoslangan simbiotik munosabatlarga aylandi. Ushbu
jarayonda har ikki tomon bir-biridan foydalanadi. Siyosatchilar o‘zlarini kengroq ko‘rinish
uchun ko‘pincha ko‘ngilochar elementlardan foydalanadilar, bu esa ularning xabarlariga
ko‘proq e’tibor qaratish, ularni esda qolarli va jozibador qilish imkonini beradi. Shu bilan birga,
ommaviy axborot vositalari o‘z kontentini farqlash va auditoriyasini kengaytirish maqsadida
turli siyosiy elementlardan foydalanadi.
Bundan tashqari, siyosiy qutblanish, iqtisodiy inqirozlar va siyosatchilar o‘rtasidagi raqobatdan
charchagan fuqarolar “yumshoq yangiliklar”, siyosiy shoular va parodiyalar kabi yangi
formatdagi dasturlarni katta qiziqish bilan qabul qilmoqdalar. Ushbu tadqiqotning asosiy
maqsadi – siyosat va ommaviy axborot vositalari o‘rtasidagi munosabatlarning o‘zgarishlarini
o‘rganish, shuningdek, The Daily Show misolida yangiliklar reportajini tahlil qilishdir. Ushbu
dastur, siyosiy kommunikatsiyaning yorqin namunasini tashkil etib, mavzuli nutq tahlili orqali
ko‘rib chiqiladi va “Tajriba jamiyati” kontekstida siyosat va jurnalistika o‘rtasidagi yangi
o‘zaro aloqalar baholanadi.
Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, siyosatchilarning ko‘ngilochar elementlardan
foydalanishi ularni ommaviy axborot vositalarida yanada ko‘zga ko‘rinadigan qiladi, bu esa
ularning xabarlariga kengroq e’tibor jalb etadi va ularni esda qolarli hamda jozibador qiladi.
Shu bilan birga, ommaviy axborot vositalari o‘z kontentini o‘zgartirish va tomoshabinlar uchun
yanada qiziqarli qilish maqsadida turli siyosiy elementlardan foydalanadi. Bu jarayon media,
siyosat va ko‘ngilocharlik o‘rtasida o‘zaro manfaatga asoslangan simbiotik munosabatlarning
shakllanishiga olib keldi.
Mazkur dastur milliy va xalqaro masalalarga tanqidiy, ammo shu bilan birga qiziqarli
yondashadi, bu esa ushbu masalalarni kengroq auditoriyaga ommabop va muhokamali qiladi.
Siyosatchilar dastur ta’sirining kattaligini va uning mashhurligini yaxshi bilgan holda,
ko‘pincha ushbu dasturda ishtirok etishga intiladilar. Ular bu platformadan foydalanib, o‘z fikr
va maqsadlarini tomoshabinlarga yetkazishga harakat qiladilar, shu orqali jamoatchilikning
qo‘llab-quvvatlashini va hamdardligini qozonishni maqsad qiladilar.
Tadqiqotning yana bir asosiy maqsadi – bugungi ko‘ngilocharlik asosida shakllangan jamiyatda
jurnalistika qanday o‘zgarayotganini o‘rganishga e’tibor qaratishdir. Shu ma’noda, The Daily
Show tahlil uchun muhim namuna sifatida e’tirof etiladi. Ushbu dastur o‘zini “yolg‘on
xabarlar” deb atasa-da, jurnalistikaning zamonaviy shakllanishida muhim o‘ringa ega va uni
o‘zgarish jarayonining yorqin namunasi sifatida ko‘rish mumkin.
Ushbu dastur an'anaviy jurnalistika usullarini qo‘llab, yangiliklarni kinoya bilan
uyg‘unlashtiradi va jurnalistikaning zamonaviy shaklini ilgari suradi. Tadqiqotda dastur “soxta
yangiliklar” shiorini an'anaviy ommaviy axborot vositalari va siyosiy tuzilmalarni tanqid qilish
INTERNATIONAL JOURNAL OF SCIENTIFIC RESEARCHERS
ISSN: 3030-332X Impact factor: 8,293
Volume 11, issue 2, May 2025
https://wordlyknowledge.uz/index.php/IJSR
worldly knowledge
Index:
google scholar, research gate, research bib, zenodo, open aire.
https://scholar.google.com/scholar?hl=ru&as_sdt=0%2C5&q=wosjournals.com&btnG
https://www.researchgate.net/profile/Worldly-Knowledge
https://journalseeker.researchbib.com/view/issn/3030-332X
921
vositasi sifatida ishlatishi tahlil qilingan. The Daily Show ning satirik yondashuvi siyosiy
kommunikatsiya tizimiga kirishga intiladigan so‘roq yondashuvi sifatida qaraladi.
Mazkur dastur o‘z mehmonlarini kamsitish emas, balki milliy va xalqaro muammolarni ochiq
va jiddiy muhokama qilishni maqsad qiladi. Dasturning asosiy yondashuvi komediya bo‘lsa-da,
uning mazmuni hozirgi milliy va xalqaro voqeliklarga asoslanadi. Parodiya va satira
vositalaridan foydalanish orqali dastur mavjud muammolarni yanada ochiqroq yoritadi va
jamoatchilikning ulardan xabardorligini oshiradi. Ko‘ngilocharlik elementi milliy va xalqaro
masalalarni ommalashtirib, muhokamalarni yanada kengroq auditoriyaga yetkazishda yordam
beradi.
Bu dastur nafaqat siyosiy munozaralarga hissa qo‘shadi, balki avval siyosat bilan qiziqmagan
fuqarolarni ham o‘ziga jalb etadi, shu orqali ular muhim masalalarni muhokama qilishga
undaladi. The Daily Show o‘z elektoratini qo‘llab-quvvatlovchi siyosatchilar uchun ham
imkoniyatdir. Siyosatchilar ko‘pincha ushbu platformadan foydalanib, ko‘ngilochar elementlar
orqali o‘z imijini ijobiy shakllantirishga va jamoatchilikning e’tiborini o‘z maqsadlariga
qaratishga intiladi.
Siyosiy kommunikatsiyada ko‘ngilocharlik elementlaridan foydalanish yosh avlod – hayoti
ko‘ngilocharlik atrofida shakllangan elektorat bilan muloqot qilishda muhim vosita sifatida
xizmat qiladi. Bu yondashuv siyosiy faollikni oshirish va kengroq fuqarolik ishtirokini
ta’minlash uchun samarali mexanizm hisoblanadi.
Xulosa
Zamonaviy davrda tomoshabinlarning qiziqishlari va ehtiyojlari tobora murakkablashib,
xilma-xil tus olmoqda. Ular uchun siyosat shunchaki rasmiy va tushunish qiyin bo‘lgan soha
emas, balki hayotning ajralmas qismi sifatida namoyon bo‘lishi katta ahamiyat kasb etmoqda.
Bu jarayonda ommaviy axborot vositalarining roli juda katta. Chunki OAVning asosiy
vazifalaridan biri — jamiyat va hokimiyat o‘rtasidagi o‘zaro muloqotni mustahkamlash va
uyg‘unlikni ta’minlashdir.
Xulosa sifatida aytish mumkinki, yuqorida ta’kidlangan shou dasturlar orqali siyosatni yanada
chuqurroq o‘rganish, shuningdek, tomoshabinlarning siyosiy bilimlarini oshirishda salmoqli
yutuqlarga erishish mumkin. Ushbu yo‘nalishni yanada chuqurroq o‘rganish va uni amaliyotda
keng tatbiq etishga e’tibor qaratish jamiyat uchun foydali va dolzarb bo‘lar edi.
Foydalanilgan adabiyotlar:
Ilmiy kitoblar va monografiyalar
1. Dörner, A. (2001). Politainment: Politik in der medialen Erlebnisgesellschaft. Frankfurt:
Suhrkamp Verlag.
2. Street, J. (2011). Mass Media, Politics, and Democracy. London: Palgrave Macmillan.
3. Jones, J. P. (2005). Entertaining Politics: Satiric Television and Political Engagement.
Lanham: Rowman & Littlefield.
Maqolalar va tadqiqotlar
4. Baum, M. A. (2003). "Soft News and Political Knowledge: Evidence of Absence or
Absence of Evidence?" Political Communication, 20(2), 173–190.
5. Day, A. (2011). "Satire and Dissent: Interventions in Contemporary Political Debate."
The Communication Review, 14(1), 14–25.
6. Baym, G. (2005). "The Daily Show: Discursive Integration and the Reinvention of
Political Journalism." Political Communication, 22(3), 259–276.
INTERNATIONAL JOURNAL OF SCIENTIFIC RESEARCHERS
ISSN: 3030-332X Impact factor: 8,293
Volume 11, issue 2, May 2025
https://wordlyknowledge.uz/index.php/IJSR
worldly knowledge
Index:
google scholar, research gate, research bib, zenodo, open aire.
https://scholar.google.com/scholar?hl=ru&as_sdt=0%2C5&q=wosjournals.com&btnG
https://www.researchgate.net/profile/Worldly-Knowledge
https://journalseeker.researchbib.com/view/issn/3030-332X
922
O‘zbekistondagi ilmiy manbalar va tadqiqotlar
7. Qodirov, F. (2020). "Milliy ommaviy axborot vositalarida siyosiy kommunikatsiya:
Nazariya va amaliyot." O‘zbekiston Milliy Universiteti Ilmiy Axborotlari, 3(45), 25–33.
8. Karimov, S. (2019). O‘zbekistonda media va axborotning demokratik jarayonlardagi
roli. Toshkent: Fan nashriyoti.
Internet manbalari
9. Pew Research Center. (2021). "Political Satire and Youth Engagement."
10. BBC News. (2020). "The Impact of Satirical Shows on Political Awareness."
11. Comedy Central. (2021). The Daily Show Official Website.
Raqamli manbalar va statistik hisobotlar
12. Reuters Institute. (2021). Digital News Report 2021. Oxford: Reuters Institute for the
Study of Journalism.
13. UNESCO. (2020). Media and Information Literacy: Policy and Strategy Guidelines.
Paris: UNESCO Publishing.
