INTERNATIONAL JOURNAL OF SCIENTIFIC RESEARCHERS
ISSN: 3030-332X Impact factor: 8,293
Volume 12, issue 1, June 2025
https://wordlyknowledge.uz/index.php/IJSR
worldly knowledge
Index:
google scholar, research gate, research bib, zenodo, open aire.
https://scholar.google.com/scholar?hl=ru&as_sdt=0%2C5&q=wosjournals.com&btnG
https://www.researchgate.net/profile/Worldly-Knowledge
https://journalseeker.researchbib.com/view/issn/3030-332X
44
BO‘LAJAK BOSHLANG‘ICH SINF O‘QITUVCHISI OLDIDA
TURGAN ASOSIY VAZIFALAR
Berdiyev Muxiddin Maxmudovich
muxiddinberdiyev1@gmail.com
+998937990305
TerDPI Boshlang‘ich ta’lim kafedrasi o‘qituvchisi
Annotatsiya:
Ushbu maqolada bo‘lajak boshlang‘ich sinf o‘qituvchisi oldida turgan asosiy
vazifalardan biri dunyoqarashni kengaytirish, atrofimizdagi olamda bo‘layotgan yangiliklar
haqidagi bilimlarni chuqurlashtirish, bolalarning aqliy faoliyatini faollashtirish, nutqni
rivojlantirish omillari haqida so‘z boradi.
Kalit so’zlar:
kompyuter, koʼnikma, malaka, texnologiya, madaniyat, oʼquv koʼnikmalari,
muloqot, axborot madaniyati, yangi axborot koʼnikmalarni shakllantirish va rivojlantirish.
XXI asr - yuqori kompyuter texnologiyalari asri. Zamonaviy axborot madaniyatida
o‘qituvchining roli ham o'zgarmoqda - u axborot oqimining muvofiqlashtiruvchisiga aylanishi
kerak. Shunday ekan, o‘qituvchi bola bilan bir tilda muloqot qilish uchun zamonaviy
metodlarni, yangi ta’lim texnologiyalarini o‘zlashtirishi zarur.
Yangi zamonaviy axborot texnologiyalarining jadal rivojlanishi va ularning
mamlakatimizda joriy etilishi zamonaviy bola shaxsiyatining rivojlanishida o‘z izini
qoldirmoqda. Bugungi kunda “O‘qituvchi – talaba – darslik” an’anaviy sxemasiga yangi
bo‘g‘in – kompyuter, maktab ongiga esa kompyuter ta’limi joriy etilmoqda. Ta’limni
axborotlashtirishning asosiy qismlaridan biri o'quv fanlarida axborot texnologiyalaridan
foydalanish hisoblanadi.
Boshlang‘ich maktab uchun bu ta’lim maqsadlarini belgilashda ustuvorliklarni
o‘zgartirishni anglatadi: birinchi bosqich maktabida ta'lim va tarbiya natijalaridan biri
bolalarning zamonaviy kompyuter texnologiyalarini o‘zlashtirishga tayyorligi va ma'lumotlarni
yangilash qobiliyati bo‘lishi kerak. O‘z-o‘zini tarbiyalash uchun ularning yordami bilan olingan.
Ushbu maqsadlarga erishish uchun boshlang‘ich sinf o‘qituvchisi ish amaliyotida kichik
yoshdagi o‘quvchilarni o‘rgatishning turli strategiyalarini va birinchi navbatda, ta'lim
jarayonida axborot-kommunikatsiya texnologiyalaridan foydalanishni qo‘llash zarur bo‘ladi.
Maktab bolalarni zamonaviy jamiyatda hayotga tayyorlashga majburdir, shuning
uchun o‘quv jarayonini axborotlashtirish ta'limning ustuvor yo‘nalishlaridan biridir. Ushbu
muammoni hal qilish uchun oilalar va maktablar bolalarni kompyuter fanining nazariy asoslari
va kompyuterdan amaliy foydalanish bilan tanishtirishlari kerak, bu esa ekskursiya va o‘yinlar
darajasida emas, balki muntazam mashg‘ulotlar shaklida bo‘lishi kerak.
Boshlang‘ich maktabda o‘qitish uchun axborot texnologiyalarining kiritilishi
o‘quvchilarni barcha o‘quv fanlari doirasida kognitiv va amaliy faoliyat samaradorligini
oshirish vositasi sifatida foydalanishga tayyorlaydi.
Kichik yoshdagi o‘quvchilarni o‘qitishda kompyuterdan foydalanish rivojlanayotgan
fan muhitini boyitib, o‘zgartiruvchi elementga aylanishi kerak. Zero, aynan shu yoshda
bolaning aqliy qobiliyatining intensiv rivojlanishi sodir bo‘ladi, uning keyingi intellektual
rivojlanishiga zamin yaratiladi.
Boshlang'ich maktabda turli darslarda axborot komunikatsiya texnologiyalaridan
foydalanish o‘quvchilarning atrofdagi dunyoning axborot oqimlarida harakat qilish qobiliyatini
INTERNATIONAL JOURNAL OF SCIENTIFIC RESEARCHERS
ISSN: 3030-332X Impact factor: 8,293
Volume 12, issue 1, June 2025
https://wordlyknowledge.uz/index.php/IJSR
worldly knowledge
Index:
google scholar, research gate, research bib, zenodo, open aire.
https://scholar.google.com/scholar?hl=ru&as_sdt=0%2C5&q=wosjournals.com&btnG
https://www.researchgate.net/profile/Worldly-Knowledge
https://journalseeker.researchbib.com/view/issn/3030-332X
45
rivojlantirishga imkon beradi; axborot bilan ishlashning amaliy usullarini egallash; zamonaviy
texnik vositalardan foydalangan holda axborot almashish imkonini beruvchi malakalarni
shakllantirish.
Axborot komunikatsiya texnologiyalaridan foydalangan holda darslarni tashkil etish,
ayniqsa, boshlang‘ich maktabda dolzarbdir. 1-4-sinf o‘quvchilari vizual-majoziy fikrlashga ega,
shuning uchun o‘z ta’limini iloji boricha yuqori sifatli tasviriy materiallardan foydalanib,
nafaqat ko‘rishni, balki eshitish, his-tuyg‘ularni va tasavvurni ham jalb qilish juda muhimdir.
Yangilikni idrok etish. Aytgancha, bu erda bizda kompyuter slaydlari, animatsiyalarning
yorqinligi va o‘yin-kulgilari mavjud.
Boshlang‘ich sinflarda turli darslarda axborot komunikatsiya texnologiyalaridan
foydalanish o‘qitishning tushuntirishli tasvirlangan usulidan faol usulga o‘tish imkonini beradi,
bunda bola o‘quv faoliyatining faol subyektiga aylanadi. Bu talabalar tomonidan bilimlarni
ongli ravishda o‘zlashtirishga yordam beradi.
Maktab o‘quvchilariga nafaqat fanni o‘rgatish, balki o‘zining ijobiy imkoniyatlarini
ro‘yobga chiqara oladigan, mayl va qobiliyatlarini yuzaga chiqara oladigan barkamol shaxsni
tarbiyalash ham maktabning eng muhim vazifalaridan biridir. Hozirgi rivojlanish bosqichida
ta'limining eng muhim yo‘nalishlaridan biri uni axborotlashtirishdir, shuning uchun ta’lim
jarayoniga axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini joriy etish va qo‘llash bo‘yicha maqsadli
ishlarni amalga oshirish muhim va zarurdir. Ushbu ish jarayonida talabalar yangi ma'lumotlarni
izlash va ular bilan ishlashning amaliy usullarini o'rganadilar, kompyuter savodxonligini
o'zlashtiradilar, buning natijasida ta'lim jarayonida bilimlarni o'zlashtirish uchun motivatsiya
kuchayadi, bola faol sub'ektga aylanadi. ta'lim faoliyati va o'z qobiliyatlarini o‘z-o‘zini amalga
oshirish uchun katta imkoniyat mavjud.
Ta’lim maqsadlarini belgilashda ustuvor yo‘nalishlarni o‘zgartirish kerak: maktabning
birinchi bosqichida ta’lim va tarbiya natijalaridan biri bolalarning zamonaviy kompyuter
texnologiyalarini o‘zlashtirishga tayyorligi va ularning yordami bilan olingan ma‘lumotlarni
yangilash qobiliyati bo‘lishi kerak. keyingi o‘z-o‘zini tarbiyalash.
Hozirgi vaqtda zamonaviy axborot-kommunikatsiya texnologiyalaridan foydalangan
holda o‘quv jarayonini kichik yoshdagi o‘quvchining o'zini o‘zi anglash omili sifatida tashkil
etish zarurati mavjud, bu erda elektron vositalar axborot manbalari sifatida tobora ko‘proq
foydalanilmoqda. Boshlang‘ich sinflarda darsda axborot-kommunikatsiya texnologiyalaridan
foydalanish.
ADABIYOTLAR:
1. 2019 yil 29 apreldagi “O‘zbekiston Respublikasi xalq ta’limi tizimini 2030-yilgacha
rivojlantirish konsepsiyasini tasdiqlash to‘g’risida” PF- 5712-sonli Farmoni.
2. Oʼzbekiston Respublikasi Prezidentining Oʼzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining
2019 yil 9 iyuldagi “Matematika taʼlimi va fanlarni yanada rivojlantirishni davlat tomonidan
qoʼllab-quvvatlash, shuningdek, Oʼzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasining
V.I.Romanovskiy nomidagi matematika instituti faoliyatini tubdan takomillashtirish chora-
tadbirlari toʼgʼrisida” PQ-4387-son qarori
3. Oʼzbekiston Respublikasi Prezidentining 2019 yil 8 oktyabrdagi “Oʼzbekiston Respublikasi
oliy taʼlim tizimini 2030 yilgacha rivojlantirish kontseptsiyasini tasdiqlash toʼgʼrisida” PF5847-
son Farmoni
4. Karimova S.S. THE ROLE AND IMPORTANCE OF" NATURAL SCIENCES" IN THE
DEVELOPMENT OF UNDERSTANDING OF NATURE IN GENERAL SECONDARY
SCHOOLS.
INTERNATIONAL JOURNAL OF SCIENTIFIC RESEARCHERS
ISSN: 3030-332X Impact factor: 8,293
Volume 12, issue 1, June 2025
https://wordlyknowledge.uz/index.php/IJSR
worldly knowledge
Index:
google scholar, research gate, research bib, zenodo, open aire.
https://scholar.google.com/scholar?hl=ru&as_sdt=0%2C5&q=wosjournals.com&btnG
https://www.researchgate.net/profile/Worldly-Knowledge
https://journalseeker.researchbib.com/view/issn/3030-332X
46
5. Karimova, S. (2022). THE ROLE AND IMPORTANCE OF" NATURAL SCIENCES" IN
THE DEVELOPMENT OF UNDERSTANDING OF NATURE IN GENERAL SECONDARY
SCHOOLS. Science and innovation, 1(B6), 214-218.
6.
Karimova,
Sevara.
"CHARACTERISTICS
OF
NATURAL
TEACHING
METHODOLOGНY."Oriental
renaissance:
Innovative,
educational,
natural
and
socialsciences1.11(2021):737-740.
https://cyberleninka.ru/article/n/characteristics-ofnatural-
7. Suyunov D.A. Improving the use of the heritage of central asian thinkers in forming
ecological thinking in primary school students. Web of Scientist: International Scientific
Research Journal ISSN: 2776-0979 Impact Factor: 7.565 volume 3, issue 3, March - 2022 -
Р.159-165.
8. Suyunov D.A. Boshlang’ich sinf o’quvchilarida ekologik tafakkurni shakllantirish vositalari
// Science and innovation. International scientific journal// 2022 №5 -P.43-47.
9. Kamolxo‘jayev Sh. M. Tabiatshunoslik asoslari.- T.: Moliya, 2002.
- 332 b.
10.
Gazibekov.O.B.
Bo‘lajak
o‘qituvchilarning
ekologik-pedagogik
tayyorgarligi
komponentlari: pedagogik tadqiqot // Kasb-hunar ta’limi. 2008. -2 - son. -B. 30-31.
11. Berdiyev, M. (2024). RAQAMLI PEDAGOGIKA ASOSIDA TABIIY FANNI O'QITISH
METODIKASINI TAKOMILLASHTIRISH. Inter ta'lim va global tadqiqotlar , (9), 14-19.
12.
Berdiyev,
M.
M.
(2024).
BOSHLANG
‘ICH
TA’LIMDA
AXBOROT
TEXNOLOGIYALARI. Inter education & global study, (10), 122-127.
