INTERNATIONAL JOURNAL OF SCIENTIFIC RESEARCHERS
ISSN: 3030-332X Impact factor: 8,293
Volume 10, issue 1, February 2025
https://wordlyknowledge.uz/index.php/IJSR
worldly knowledge
Index:
google scholar, research gate, research bib, zenodo, open aire.
https://scholar.google.com/scholar?hl=ru&as_sdt=0%2C5&q=wosjournals.com&btnG
https://www.researchgate.net/profile/Worldly-Knowledge
https://journalseeker.researchbib.com/view/issn/3030-332X
144
Tolametov Abdujalil Abdujaparovich
Jismoniy tarbiya va sport bo‘yicha mutaxassislarni qayta tayyorlash
va malakasini oshirish instituti “Sport psixologiyasi,
ijtimoiy-gumanitar va tabiiy-ilmiy fanlar” kafedrasi professori
e-mail:
Amonov Asqar Nomozboyevich
Jismoniy tarbiya va sport bo‘yicha mutaxassislarni qayta tayyorlash
va malakasini oshirish instituti O‘quv ishlari bo‘yicha prorektori, dotsenti
e-mail:
“JISMONIY TARBIYA FANI O‘QITISH HUQUQINI BERISH BO‘YICHA KASBIY
QAYTA TAYYORLASH” YO‘NALISHIDA ELEKTRON DARSLIKLARDAN
FOYDALANISH MASALALARI
Annotatsiya
:Maqolada “Jismoniy tarbiya fani o‘qitish huquqini berish bo‘yicha kasbiy qayta
tayyorlash” ta’lim yo‘nalishida elektron darsliklardan foydalanish samaradorligi nimalardan
iborat ekanligi bayon qilingan.
Kalit
so‘zlar
:axbort,
axborot
texnologiyalar,
elektron
darsliklar,
kompyuterli
telekommunikatsiyalar, kompyuter savodxonligi.
Mavzuning dolzarbligi va zarurati.
Zamonaviy dunyoda axborot-kommunikatsiya
texnologiyalari (AKT) ta’sirida tez sur’atda o‘zgarmoqda. Ushbu o‘zgarishlar hayotning deyarli
barcha sohalariga, jumladan, jismoniy tarbiya va sportga ham ta’sir qiladi. Fan va texnikaning
jadal rivojlanishi sharoitida sport mutaxassislarni qayta tayyorlashda kompyuterlar, smartfonlar,
har xil turdagi gadjetlar ta’lim tizim jarayonining ajralmas instrumenti bo‘lib, ular uchun
mo‘ljallangan elektron darsliklardan foydalanish masalasi dolzarbdir.
Ishning maqsadi
– Jismoniy tarbiya va sport bo‘yicha mutaxassislarni qayta tayyorlash va
malakasini oshirish instituti “Jismoniy tarbiya fani o‘qitish huquqini berish kasbiy qayta
tayyorlash” yo‘nalishining o‘quv jarayonida elektron darsliklardan foydalanishning bo‘yicha
dolzarb muammolarni aniqlash.
Tadqiqot usullari
– mavjud ilmiy-uslubiy adabiyotlar, me’yoriy hujjatlarni tahlil qilish va
umumlashtirish, pedagogik kuzatuv, sohaning yetakchi mutaxassislari o‘rtasida anketa-so‘rov va
suhbat o‘tkazish, ilg‘or tajribani o‘rganish va umumlashtirish.
Adabiyotlar tahlili va metodologiya.
Bunugi kunda O‘zbekiston va jahon ta’limi
jarayoniga axborot kommunikatsiya texnologiyalari vositalarini, jumladan, elektron darsliklar
va masofaviy ta’limga tizimlarini joriy etish tobora ommalashib bormoqda. Shu munosabat
bilan elekton darsliklardan foydalanish samaradorligini o‘rganish sohasida ilmiy izlanishlar
faollashmoqda [2,5,6,8].
Shu bilan birga, Respublikamiz va ko‘plab xorijiy mualliflarning fikriga ko‘ra, ta’lim
oluvchi va beruvchilar ananaviy darslik, o‘quv qo‘llanma va boshqa ta’lim resurslariga
INTERNATIONAL JOURNAL OF SCIENTIFIC RESEARCHERS
ISSN: 3030-332X Impact factor: 8,293
Volume 10, issue 1, February 2025
https://wordlyknowledge.uz/index.php/IJSR
worldly knowledge
Index:
google scholar, research gate, research bib, zenodo, open aire.
https://scholar.google.com/scholar?hl=ru&as_sdt=0%2C5&q=wosjournals.com&btnG
https://www.researchgate.net/profile/Worldly-Knowledge
https://journalseeker.researchbib.com/view/issn/3030-332X
145
nisbatan raqamli elektron darsliklarni afzal ko‘rishadi. Bunday ta’lim resurslarda taqdim
etilgan ma’lumotlar yaxshiroq eslab qolish bilan izohlashadi [3,4,7,8].
Mavjud ilmiy-uslubiy adabiyotlar, me’yoriy hujjatlarni tahlil qilish va umumlashtirish
natijasida bir qator tadqiqotchilarning fikriga ko‘ra elektron darsliklar quyidagi talablarga
javob berishi kerak:
- o‘quv materiallarining mazmuni davlat ta’lim standartlariga mos kelishi;
- ma’lumotlarning turli shakllarda (matn, rasm, video, audio) taqdim etilishi;
- tayanch tushunchalar yetarli darajada yoritilishi;
- kompyuterlar, mobil telefonlar va planshetlarda foydalanish uchun mo‘ljallangan
bo‘lishi;
- interaktiv elementlar, testlar, animatsiyalar va videolar bo‘lishi;
- interfeys intuitiv bo‘lishi, oson navigatsiya va funksiyalar bilan ta’minlanishi;
- internetsiz ham foydalanish imkoni bo‘lishi;
- doimiy ravishda yangilanib turishi va zamonaviy ma’lumotlar bilan ta’minlanishi;
- tinglovchilarning darajasiga mos materiallar va nazorat testlar bo‘lishi;
- o‘qituvchilar va tinglovchilar o‘rtasida fikr almashish imkoni bo‘lishi;
- videolar, audiolar va grafikalarni o‘z ichiga olish;
- tinglovchilar uchun aniq ko‘rsatmalar va yordam mo‘ljallangan bo‘lishi;
- tinglovchilarning bilimini baholash uchun testlar va baholash mexanizmlari bo‘lishi
kerak [2, 5,6,7,8].
Elektron darsliklar ushbu talablarga javob bersa, jismoniy tarbiya o‘qituvchilarini
“Jismoniy tarbiya va sportda axborot kommunikatsiya texnologiyalari” moduli bo‘yicha
malakasini oshirda samaradorligi va tinglovchilar uchun foydali bo‘lishi ta’minlanadi. Bu,
zamonaviy kasbiy malaka oshirish jarayonini yaxshilashga yordam beradi.
Tadqiqotning natijalari va muhokamasi
.
Bugungi kunda jismoniy tarbiya fani o‘qitish huquqini berish bo‘yicha kasbiy qayta
tayyorlashda elektron darsliklarni yaratish zamonaviy ta’limning dolzarb masalasidir. Shu bois,
hozirgi vaqtda elektron darsliklar yaratish malaka oshirish va qayta tayyorlash tizimini yangi sifat
bosqichiga ko‘tarish, unga ilg‘or pedagogik va zamonaviy axborot kommunikatsiya
texnologiyalarini joriy qilish hamda ta’lim samaradorligini oshirish muhim ahamiyatga ega.
Bugungi kunda “Jismoniy tarbiya o‘qitish huquqini berish bo‘yicha kasbiy qayta tayyorlash”
yo‘nalishi tinglovchilarni “Jismoniy tarbiyada axborot-komunikatsiya texnologiyalaridan
foydalanish usullari” moduli bo‘yichasi qayta tayyorlashda elektron darsliklardan foydalanish
ta’lim uslublarining samaradorligini oshirishga va takomillashtirishga samarali ta’sir etib kelmoqda.
INTERNATIONAL JOURNAL OF SCIENTIFIC RESEARCHERS
ISSN: 3030-332X Impact factor: 8,293
Volume 10, issue 1, February 2025
https://wordlyknowledge.uz/index.php/IJSR
worldly knowledge
Index:
google scholar, research gate, research bib, zenodo, open aire.
https://scholar.google.com/scholar?hl=ru&as_sdt=0%2C5&q=wosjournals.com&btnG
https://www.researchgate.net/profile/Worldly-Knowledge
https://journalseeker.researchbib.com/view/issn/3030-332X
146
Bizning fikrimizcha, o‘qituvchi o‘qitish metodlari, texnologiyalarini shunday tanlashi
kerakki, tinlovchilar nafaqat tayyor bilimlarni o‘zlashtirishlariga, balki bilimlarni turli manbalardan
izlash, mustaqil egallash, o‘zlarida shaxsiy nuqtai nazarning shakllanishi, uni asoslashi va avvalgi
egallangan bilimlardan yangilarini olishda foydalanish imkoniyati yaratilishi kerak. Elektron
darslik o‘quv jarayonidagi mavzu ma’lumotlarni ovozli, harakatli, videoli, tasvirli, grafikli va
hokazo ko‘rinishlarda bayon qilinishi yangi mavzuni o‘rganish uchun ketadigan vaqtni tejash bilan
birga yangi axborotlarni qabul qilish ehtiyojini qondiradi, hamda ularni o‘rganayotgan modullarga
bo‘lgan qiziqishini oshiradi.
Shuningdek, elektron darsliklarda ma’lumotlarni yangilash tezligi muhim ahamiyatga ega.
An’anaviy bosma darsliklarda eskirgan ma’lumotlar bo‘lishi ehtimoli yuqori, bu esa tahlil va ta’lim
jarayonida moslashuvchanlikni kamaytiradi. Elektron o‘quv vositalari, o‘z navbatida, zamonaviy
voqelikka moslashish imkonini beradi, axborotni o‘z vaqtida yangilashni ta’minlaydi. Elektron
darsliklardan foydalanadigan tinglovchilar o‘zlarining ob’ektiv va tipik sub’ektiv kamchiliklarini
bartaraf etishi mumkin. Bu esa o‘quv jarayonini jadallashtirish, uning samaradorligi va sifatini
oshirish maqsadida elektron darsliklardan foydalanish muhim ahamiyat kasb etadi. Bugungi kunda
malaka oshirish jarayonida elektron o‘quv qo‘llanmalar eng jadal rivojlanayotgan darsliklar turiga
kiradi.
Elektron darslik – bu ma’ruzalar, ilmiy va amaliy bilimlarni tizimli tarzda o‘z ichiga olgan,
didaktik, uslubiy va interaktiv dasturiy tizimdir. U ma’lumotlarni taqdim etishning zarur shakllarini,
shu jumladan, o‘quv materialining murakkab holatlarini multimediya texnologiyalari orqali
ko‘rsatish imkonini beradi, ya’ni
- ushbu modul kurslari uchun nazariy va amaliy mavzularning materiallarni izchil va
moslashuvchi mavzularni taqdim etish orqali tinglovchilarga yetarli bilim beruvchi strukturani
mavjudligi;
- nazariy va amaliy mavzularni vizual tarzda taqdim etish;
- o‘quv materialini interaktiv elementlarni vizual tarzda taqdim etish;
- multimediya yordamida ma’lumotlarni vizualizatsiya qilish, aniqlashtirish va o‘rganish
jarayonini qiziqarli qilish mumkin;
- mavzularni o‘zlashtirishini tekshirish (nazorat testlari yordamida);
- ilmiy va amaliy bilim materiallarni amaliy kontekstda taqdim etish orqali tinglovchilarning
tushunishini osonlashtiradi.
Tinglovchilarini elektron darslikdan foydalanish orqali mustaqil ravishda sport sohasiga oid
ma’lumotlarni bilan ishlash, savollarga javob topish va o‘z bilimlarini tekshirish imkoniyatiga ega
bo‘ladilar. Bu, o‘z navbatida, tinglovchilarning qayta tayyorlash tizimida bilim sifati va
samaradorligini yaxshilaydi. Elektron darsliklardan foydalanish, tinglovchilarning bilimini
mustahkamlash, ularning amaliy ko‘nikmalarini oshirish va zamonaviy talablarga moslashish
imkoniyatlarini ta’minlaydi.
Jumladan, jismoniy tarbiya, sog‘lomlashtirish mashg‘ulotlarini sifati va samardorligini
oshirishda
zamonaviy axborot kommunikatsiya texnologiyalaridan foydalanish zamon
talablariga javob beradigan yangi elektron o‘quv qo‘llanmalardan foydalanishni talab
INTERNATIONAL JOURNAL OF SCIENTIFIC RESEARCHERS
ISSN: 3030-332X Impact factor: 8,293
Volume 10, issue 1, February 2025
https://wordlyknowledge.uz/index.php/IJSR
worldly knowledge
Index:
google scholar, research gate, research bib, zenodo, open aire.
https://scholar.google.com/scholar?hl=ru&as_sdt=0%2C5&q=wosjournals.com&btnG
https://www.researchgate.net/profile/Worldly-Knowledge
https://journalseeker.researchbib.com/view/issn/3030-332X
147
etmoqda. So‘nggi yillarda kompyuter va mobil qurilmalar uchun mo‘ljallangan o‘quv
dasturlaridan foydalanishga katta qiziqish mavjudligiga qaramasdan, ularni yaratish va
amalga oshirish masalalari muammoligicha qolmoqda.
Bu, bir tomondan, axborot-kommunikatsiya texnologiyalarining rivojlanishi holati bilan
va ikkinchi tomondan, ta’lim tizimini shu jumladan sport sohasini zamon talablariga va
ilmiy-texnikaviy taraqqiyotga moslashtirishi bilan bog‘liqdir.
Umumiy o‘rta ta’lim muassasalari jismoniy tarbiya fani o‘qituvchilarini qayta tayyorlash
kursi tinglovchilari bilan elektron darsliklar bo‘yicha muammolarni o‘rganish yuzasidan
o‘tkazilgan suhbat, onlayn va offlayn tarzda anketa-so‘rovnomalarda 2024 yil fevral oyidan
2024 yil noyabr oyigacha ushbu kursda malaka oshirgan tinglovchilar ishtirok etishdi.
Olib borilgan tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki, jismoniy tarbiya o‘qituvchilar bilan
o‘tkazilgan so‘rovnomada “Jismoniy tarbiyada axborot-komunikatsiya texnologiyalaridan
foydalanish usullari” modul bo‘yicha qo‘shimcha va yangi bilimlarni chuqurroq o‘rganishda
qanday ta’lim resurslarini afzal ko‘rasiz? degan savolga respondentlar 14,02% qog‘oz
shaklidagi o‘quv adabiyotlar (darslik, o‘quv qo‘llanma va boshqalar) muhim o‘rin tutishini,
Respondentlarning 85,9% elektron darsliklar tinglovchini yangi axborotlarni tasavvur qilish,
mavzularni yengil va mustahkam tushunishiga imkoniyat yaratishini ta’kidlashgan (1-jadval).
1-jadval
1-rasm. “Jismoniy tarbiyada axborot-komunikatsiya texnologiyalaridan foydalanish
usullari” modul bo‘yicha qo‘shimcha va yangi bilimlarni chuqurroq o‘rganishda qanday
ta’lim resurslarini afzal ko‘rasiz?
Bugungi kunda mobil telefonlar zamonaviy hayotda keng foydalanishga ega, bu esa
ularning turli sohalardagi ahamiyatini va ta’sirini ko‘rsatadi. Mobil telefonlarning keng
foydalanish, odamlarning bir-biri bilan tez va oson aloqa o‘rnatishi, internetda ma’lumot
izlash quylayligi va eng asosisi mobilligidir. Bu esa mobil telefonlar uchun elektron darsliklar
INTERNATIONAL JOURNAL OF SCIENTIFIC RESEARCHERS
ISSN: 3030-332X Impact factor: 8,293
Volume 10, issue 1, February 2025
https://wordlyknowledge.uz/index.php/IJSR
worldly knowledge
Index:
google scholar, research gate, research bib, zenodo, open aire.
https://scholar.google.com/scholar?hl=ru&as_sdt=0%2C5&q=wosjournals.com&btnG
https://www.researchgate.net/profile/Worldly-Knowledge
https://journalseeker.researchbib.com/view/issn/3030-332X
148
ta’lim jarayonini yengillashtiradi, bilim olishni samarali qiladi va ta’limni har qanday vaqtda
va joyda olish imkonini beradi.
Buni, respondentlarni “Kasbiy faoliyatingizda asosan qanday texnik qurilmalardan
foydalanasiz?”degan savolga respondentlarning 75,5% – o‘z kasbiy faoliyatida mobil
telefondan, 22,4% – kompyuterdan va 2,1% – planshetlardan foydalanayotganligini
ta’kidlashgan (2-rasm).
2-rasm. Respondentlarni kasbiy faoliyatda zamonaviy texnik qurilmalardan foydalanishi
ko‘rsatkichlari
Shuning uchun elektron darslik nafaqat kompterlar balki veb-brauzerlarda, Android,
iOS, Windows mobil ilovalarida ham ishlashi kerak. Shuningdek, mobil qurilmalar uchun
qulay interfeysga, o‘zlashtirish, belgilash, yozuvlar kiritish va materiallarni saqlash imkoniyatiga
ega bo‘lishi kerak.
Bizning fikrimizcha, o‘qituvchi o‘qitish usullari va texnologiyalarini shunday tanlashi
kerakki, tinglovchilar nafaqat tayyor bilimlarni o‘zlashtirishlariga, balki bilimlarni turli
manbalardan izlash, mustaqil fikrlashini rivojlantirish va kengaytirishga imkon berish, o‘zlarida
shaxsiy nuqtai nazarni shakllanishi, uni asoslashi mumkin bo‘lsin, shu bilan birga, yangi bilimlarni
egallashda oldingi o‘zlashtirilgan bilimlardan foydalanish imkoniyati yaratilishi kerak.
Respondentlar “Jismoniy tarbiya va sport sohasiga tegishli elektron axborotlarni qaysi
manbalaridan foydalanasiz?” degan savolga, axborotni asosan O‘zbekiston davlat
domenlaridan- 70,6%, Rossiya davlat domenlaridan- 20,8%, Yevropa davlatlari domenlaridan
-2,4%, Osiyo davlatlar domenlaridan 6,2% olishlarini bildirishgan (3-rasmga qarang).
INTERNATIONAL JOURNAL OF SCIENTIFIC RESEARCHERS
ISSN: 3030-332X Impact factor: 8,293
Volume 10, issue 1, February 2025
https://wordlyknowledge.uz/index.php/IJSR
worldly knowledge
Index:
google scholar, research gate, research bib, zenodo, open aire.
https://scholar.google.com/scholar?hl=ru&as_sdt=0%2C5&q=wosjournals.com&btnG
https://www.researchgate.net/profile/Worldly-Knowledge
https://journalseeker.researchbib.com/view/issn/3030-332X
149
3–rasm. Jismoniy tarbiya va sport mutaxassislarini sportga tegishli elektron
manbalarni davlat domenlaridan foydalanishining qiyosiy tahlili
Hozirgi vaqtda, sport soha mutaxassislarini malaka oshirish tizimiga axborot
kommunikatsiya texnologiyalarini keng kirib borishi, o‘quv jarayonini sifati va samardorligini
oshirishda zamonaviy texnik taraqqiyot texnologiyalari imkoniyatlaridan, zamonaviy
qurilmalardagi dasturiy mahsulotlardan faol foydalanishni talab etmoqda. Jumladan, so‘nggi
yillarda, sport sohasiga mo‘ljallangan resurslardan foydalanishda mobil telefonlar,
kompyuterlar, planshet vositalarini qo‘llash, bugungi kun talabiga aylangan. Bu, sport
sohasida yangi shakl va usullardan foydalanish va an’anaviy usullarga qo‘shimcha ravishda
yangi shaklni yaratish uchun omil bo‘lib xizmat qilmoqda.
Shuni alohida takidlash kerakki vaqt o‘tishi bilan elektron darsliklar orqali o‘quv
jarayonida va mustaqil bilim olishda keng imkoniyatlar, hamda ular o‘quv jarayonida qog‘ozli
darsliklarning to‘liq o‘rnini bosadi. Qog‘ozli darslik tanish va o‘qilishi osonroq bo‘lishiga
qaramay, elektron darsliklar, ular taqdim etadigan keng imkoniyatlar tufayli, har yili tobora
ommalashib bormoqda.
Xulosa sifatida
shuni ta’kidlash mumkin-ki, “Jismoniy tarbiya o‘qitish huquqini berish
bo‘yicha kasbiy qayta tayyorlash” yo‘nalishi tinglovchilari elektron darsliklardan unumli
foydalanish jismoniy tarbiya va sport ta’lim jarayoni rivojining muhim va ustuvor
yo‘nalishlaridan biri. Hozirgi kunga kelib, respublikamizda axborot kommunikatsiya
texnologiyalari va vositalaridan unumli foydalanish yo‘lga qo‘yilgan hamda ta’lim olish
jarayoniga chuqur kirib bormoqda. Axborot kommunikatsiya texnologiyalariga asoslangan
yangi ta’lim texnologiyalarida elektron darsliklar tinglovchilarga mustaqil ravishda bilim olish
va axborot oqimidan oqilona foydalanishga o‘rgatishdan iboratdir.
Shuningdek, zamonaviy axborot kommunikatsiya texnologiyalari yordamida olingan bilim
uzoq vaqt xotirada qoladi va keyinchalik ularni amaliyotda qo‘llash uchun qisqa vaqt ichida
takrorlash bilan tiklash mumkin. Bunda, ish faoliyatida axborotlardan xabardorligi va
axborotlardan samarali foydalanish quydagilarga bog‘liq bo‘ladi. Birinchidan, zamonaviy sport
mutaxassisi
axborot
oqimlarida
erkin
yo‘nalish
olishi
uchun
kompyuterlar,
INTERNATIONAL JOURNAL OF SCIENTIFIC RESEARCHERS
ISSN: 3030-332X Impact factor: 8,293
Volume 10, issue 1, February 2025
https://wordlyknowledge.uz/index.php/IJSR
worldly knowledge
Index:
google scholar, research gate, research bib, zenodo, open aire.
https://scholar.google.com/scholar?hl=ru&as_sdt=0%2C5&q=wosjournals.com&btnG
https://www.researchgate.net/profile/Worldly-Knowledge
https://journalseeker.researchbib.com/view/issn/3030-332X
150
telekommunikatsiya va axborotning boshqa vositalari yordamida axborotlarni olishni, qayta
ishlashni va ulardan foydalanishni bilishi lozim. Ikkinchidan, mutaxassisning zarur bo‘lgan
axborot madaniyati darajasini ta’minlash, faqatgina bitta o‘quv moduli maqsadi bo‘lib
qolmasligi lozim. Uchinchidan, zamonaviy axborot texnologiyalarini barcha o‘quv modullariga
tatbiq etish lozim va bu holat, ma’lum bir kasbiy tayyorgarlikni, axborot texnologiyalarini
imkoniyati bilan tanishganlikni, ushbu imkoniyatlardan o‘zining ilmiy va amaliy faoliyatida
foydalana olishini talab qiladi. Ushbu holat juda dolzarb va pedagogik jihatdan ahamiyatli
hisoblanadi, chunki qo‘shimcha va yangi bilimlarni chuqurroq o‘rganishda elektron
darsliklarining imkoniyatlari va ustunliklarini o‘zlarida sinab ko‘rishadi.
Foydalanilgan manbalar:
1.
Tolametov A.A. Jismoniy tarbiya va sport bo‘yicha mutaxassislarni qayta tayyorlash
foydalanishning ilmiy-pedagogik masalalari/ Инноватсии в педагогике и психологии 4
(7).
2.
Tolametov A.A. Jismoniy tarbiya va sport ta’limida axborot kommunikatsiya
texnologiyalaridan foydalanishning dolzarb muammolari// “Fan sportga” ilmiy-nazariy
jurnal, № 4, 2021, 59-62 betlar.
3.
Tolametov A.A. The role of information and communication technologies in
additional independent training of practitioners in sports educational institutions in addition
to coaching// Eurasian Journal of Sport Science 2022; 2(1): 185-189.
4.
Блеер А.Н. Анализ тенденций совершенствования учебных программ
дополнительного профессионального образования в сфере физической культуры и
спорта. Актуальные проблемы дополнительного профессионального образования в
сфере физической культуры, спорта и туризма: Материалы науч.-практ. конф.
/РГАФК. - М., 2001. - Ч. 1. - с. 7-10.
5.
Гаврилов, М.В., Климов В.А. Информатика и информационные технологии:
Учебник для бакалавров/- М.: Юрайт, 2013. - 378 c.
6.
Гурьев С. В. “Современные информационные технологии в физической культуре
и
спорте”/
Монография,
Российский
государственный
профессионально-
педагогический университет, Екатеринбург, 2014.
7.
Иванов В.Л. Электронный учебник : системы контроля знаний / B.JI.
Иванов//Информатика и образование. 2002.—№ 1. С. 71-81.
Красильникова В.А. Информационные и коммуникационные технологии в
образовании//Учебное пособие. М.: ООО «Дом педагогики», 2006. – 231 с.
8.
Файзиев Я.З., Джумаева М. Электрон дарсликлардан масофавий ўқитишда
самарали фойдаланиш//“Учёный XXI века” научный журнал № 3-1(38), 2018, 15-16
стр.
