INTERNATIONAL JOURNAL OF SCIENTIFIC RESEARCHERS
ISSN: 3030-332X Impact factor: 8,293
Volume 10, issue 1, February 2025
https://wordlyknowledge.uz/index.php/IJSR
worldly knowledge
Index:
google scholar, research gate, research bib, zenodo, open aire.
https://scholar.google.com/scholar?hl=ru&as_sdt=0%2C5&q=wosjournals.com&btnG
https://www.researchgate.net/profile/Worldly-Knowledge
https://journalseeker.researchbib.com/view/issn/3030-332X
232
Ulug
ʻ
berdiyeva Farzona Abdunazar qizi
Sariosiyo Abu Ali Ibn Sino nomidagi Jamoat salomatligi texnikumi
OKSIDLANISH-QAYTARILISH REAKSIYALARINI ELEKTRON
BALANS USULIDA TENGLASH
Annotatsiya
:Mazkur maqolada oksidlanish-qaytarilish reaksiyalarini tenglashda elektron balans
usulidan foydalanishning nazariy asoslari va amaliy ahamiyati yoritilgan. Oksidlanish-qaytarilish
reaksiyalarining kimyoviy tenglamalarini toʻgʻri tenglash jarayonida elektron balans usulining
asosiy qoidalari va bosqichlari batafsil tushuntiriladi. Ushbu usul orqali kimyoviy jarayonlarning
aniq va toʻgʻri tenglanishi ta'minlanadi.
Kalit soʻzlar:
oksidlanish, qaytarilish, elektron balans, kimyoviy tenglash, nazariy asoslar.
Kirish
Oksidlanish-qaytarilish reaksiyalari kimyoviy jarayonlarning muhim qismi boʻlib, ularning
tenglanishi koʻplab amaliyotlarda muhim ahamiyat kasb etadi. Elektron balans usuli bu
jarayonlarni toʻgʻri tenglashning samarali usullaridan biridir. Ushbu maqolada ushbu usulning
mohiyati, qoidalari va bosqichlari haqida batafsil maʼlumot beriladi.
Oksidlanish-qaytarilish reaksiyalari va elektron balans usuli
Oksidlanish-qaytarilish reaksiyalari bir moddadan elektronlarning uzatilishi yoki qabul
qilinishini oʻz ichiga oladi. Bunday reaksiyalarni tenglash jarayonida asosiy maqsad atomlar va
elektronlarning tenglashuvini taʼminlashdir. Elektron balans usuli ushbu tenglashuvni aniq va
tizimli ravishda amalga oshirishga yordam beradi.
Elektron balans usulining asosiy bosqichlari
1. Har bir moddada oksidlanish darajalarini aniqlash.
2. Oksidlovchi va qaytaruvchi moddalarni aniqlash.
3. Oksidlanish va qaytarilish yarimreaksiyalarini yozish.
4. Har bir yarimreaksiyada elektronlar sonini tenglash.
5. Yarimreaksiyalarni birlashtirish va umumiy tenglamani tuzish.
6. Atomlar va zaryadlar muvozanatini tekshirish.
Elektron balans usulining amaliy ahamiyati
Elektron balans usuli nafaqat nazariy, balki amaliy kimyo sohasida ham katta ahamiyatga ega.
Bu usul kimyoviy texnologiyalarda, ekologik jarayonlarda va boshqa koʻplab sohalarda
qoʻllaniladi. Toʻgʻri tenglash kimyoviy jarayonlarning samaradorligini oshirishga xizmat qiladi.
Xulosa
INTERNATIONAL JOURNAL OF SCIENTIFIC RESEARCHERS
ISSN: 3030-332X Impact factor: 8,293
Volume 10, issue 1, February 2025
https://wordlyknowledge.uz/index.php/IJSR
worldly knowledge
Index:
google scholar, research gate, research bib, zenodo, open aire.
https://scholar.google.com/scholar?hl=ru&as_sdt=0%2C5&q=wosjournals.com&btnG
https://www.researchgate.net/profile/Worldly-Knowledge
https://journalseeker.researchbib.com/view/issn/3030-332X
233
Oksidlanish-qaytarilish reaksiyalarini tenglashda elektron balans usuli muhim ahamiyatga ega.
Ushbu usul orqali kimyoviy jarayonlarni toʻgʻri va samarali boshqarish mumkin. Maqolada
ushbu usulning nazariy va amaliy asoslari yoritilib, tenglash jarayonining asosiy bosqichlari
batafsil koʻrib chiqildi.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1. Sokolov M. N. "Kimyo nazariyasi va amaliyoti". Moskva: Nauka, 2019.
2. Abdurashidov A. "Kimyo asoslari". Toshkent: Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi, 2021.
3. Atkins P., Jones L. "Kimyo: Molekulalar dunyosi". London: Oxford University Press, 2018.
4. Glinka N. L. "Umumiy kimyo kursi". Sankt-Peterburg: Lan', 2017.
