INTERNATIONAL JOURNAL OF SCIENTIFIC RESEARCHERS
ISSN: 3030-332X Impact factor: 8,293
Volume 10, issue 1, February 2025
https://wordlyknowledge.uz/index.php/IJSR
worldly knowledge
Index:
google scholar, research gate, research bib, zenodo, open aire.
https://scholar.google.com/scholar?hl=ru&as_sdt=0%2C5&q=wosjournals.com&btnG
https://www.researchgate.net/profile/Worldly-Knowledge
https://journalseeker.researchbib.com/view/issn/3030-332X
177
Qirg‘izaliyev Nodirbek Xoldarovich
Andijon mashinasozlik instituti
“Texnologik mashinalari va jihozlari”kafedrasi o`qituvchisi
e-mail:
n197407-23
Тел: +(998) 94-102-46-02
ORCID ID:0009-0009-8624-9213
Boqiyev O’tkirjon Baxodir o’g’li
Andijon mashinasozlik instituti
“Mashinasozlik texnologiyasi”fakulteti TMJ yo’nalishi 4-Kurs K-83-21 guruh talabasi
e-mail: boqiyevotkirbek@gmail.com Tel: +(998) 91-287-69-68
AVTOMOBILLARNI YO‘QILG‘I BAKINI ISHLAB CHIQARISH
TEXNOLOGIYASINI LOYIHALASH
Annotatsiya:
Mazkur maqolada avtomobillarni yoqilg‘i bakini ishlab chiqarish texnologiyasini
loyihalash jarayoni va uning asosiy bosqichlari tahlil qilingan. Yoqilg‘i bakining konstruktsiyasi,
materiallari, ishlab chiqarish texnologiyalari va xavfsizlik talablariga alohida e’tibor qaratilgan.
Shuningdek, texnologik jarayonlar, material tanlovi, innovatsion yechimlar va ekologik talablar
haqida batafsil ma’lumot berilgan. Yoqilg‘i bakining samarali ishlashini ta’minlash va
xavfsizlikni oshirish maqsadida zamonaviy texnologiyalar, shu jumladan 3D bosib chiqarish,
kompozit materiallar va nanotexnologiyalar kabi innovatsiyalarni qo‘llash mumkinligi
ko‘rsatilgan. Maqola avtomobil sanoati va texnologik rivojlanish nuqtai nazaridan yoqilg‘i
baklarini loyihalashning muhim ahamiyatini ta’kidlaydi.
Kalit so'zlar:
avtomobil, yoqilg‘i baki, ishlab chiqarish texnologiyasi, konstruktiv loyihalash,
materiallar, xavfsizlik, sinovdan o‘tkazish, innovatsiyalar, ekologik talablar, kompozit
materiallar, 3D bosib chiqarish, nanotexnologiyalar.
Аннотация:
В статье анализируется процесс проектирования и основные этапы
технологии производства автомобильных топливных баков. Особое внимание уделяется
конструкции, материалам, технологиям изготовления и требованиям безопасности
топливного бака. Также представлена подробная информация о технологических
процессах, выборе материалов, инновационных решениях и экологических требованиях.
Было показано, что такие инновации, как современные технологии, включая 3D-печать,
композитные материалы и нанотехнологии, могут быть использованы для обеспечения
эффективной работы топливного бака и повышения безопасности. В статье
подчеркивается важнейшая важность конструкции топливного бака с точки зрения
развития автомобильной промышленности и технологий.
Ключевые слова:
автомобиль, топливный бак, технология производства, структурное
проектирование, материалы, безопасность, испытания, инновации, экологические
требования, композитные материалы, 3D-печать, нанотехнологии.
Abstract:
This paper analyzes the design process and the main stages of the production
technology of automotive fuel tanks. Particular attention is paid to the design, materials,
INTERNATIONAL JOURNAL OF SCIENTIFIC RESEARCHERS
ISSN: 3030-332X Impact factor: 8,293
Volume 10, issue 1, February 2025
https://wordlyknowledge.uz/index.php/IJSR
worldly knowledge
Index:
google scholar, research gate, research bib, zenodo, open aire.
https://scholar.google.com/scholar?hl=ru&as_sdt=0%2C5&q=wosjournals.com&btnG
https://www.researchgate.net/profile/Worldly-Knowledge
https://journalseeker.researchbib.com/view/issn/3030-332X
178
manufacturing technology and safety requirements of the fuel tank. Detailed information on the
technological processes, material selection, innovative solutions and environmental requirements
is also provided. It is shown that innovations such as modern technologies including 3D printing,
composite materials and nanotechnology can be used to ensure the efficient operation of the fuel
tank and improve safety. The paper emphasizes the critical importance of the fuel tank design in
terms of the development of the automotive industry and technology.
Keywords:
automobile, fuel tank, manufacturing technology, structural design, materials, safety,
testing, innovation, environmental requirements, composite materials, 3D printing,
nanotechnology.
Kirish.
Avtomobil sanoati bugungi kunda butun dunyo bo‘ylab sanoatning muhim
tarmoqlaridan biridir. Avtomobillarning ishlab chiqarilishi va ularning qismlari, shu jumladan
yoqilg‘i baklari, samarali ishlash va xavfsizlik uchun muhim o‘rin tutadi. Yoqilg‘i bakini ishlab
chiqarish texnologiyasi avtotransport vositalarining ishlashini ta’minlaydigan, xavfsizlik va
ekologik talablarni inobatga olgan holda ishlab chiqilishi lozim.
Yoqilg‘i bakining vazifasi va muhimligi
Yoqilg‘i bakining asosiy vazifasi – avtomobilning dvigatelini ishga tushirish va uning ish
faoliyatini ta’minlash uchun zarur bo‘lgan yoqilg‘ini saqlash va yetkazib berishdir. Shuningdek,
bakning konstruktiv tuzilishi va materiallari uzoq muddatli ekspluatatsiya davomida xavfsizlikni,
to‘g‘ri ishlashni va atrof-muhitga zarar yetkazmaslikni ta’minlashi kerak. Yoqilg‘i bakining
ishlashi avtomobilning samaradorligini, yonilg‘i sarfini va ekologik standartlarga rioya qilishni
ta’minlaydi.
Loyihalashning asosiy bosqichlari
Yoqilg‘i bakini ishlab chiqarish texnologiyasini loyihalash jarayoni bir qancha bosqichlardan
iborat bo‘lib, ularning har biri o‘ziga xos va muhim ahamiyatga ega. Quyida bu bosqichlarning
asosiy jihatlari ko‘rsatilgan.
Texnik vazifalarni aniqlash.
Yoqilg‘i bakini loyihalashning birinchi bosqichi – texnik
vazifalarni aniqlashdir. Bu bosqichda avtomobilning turiga, motor sig‘imiga, yoqilg‘i turiga
(benzin, dizel yoki gaz) va boshqalar hisobga olinadi. Shuningdek, ekologik talablarga,
xavfsizlikka va ergonomikaga alohida e’tibor qaratiladi.
Konstruktsiyani loyihalash.
Yoqilg‘i bakining konstruktsiyasi avtomobilning umumiy
dizayni va xavfsizlik talablariga mos bo‘lishi kerak. Bakning shakli, o‘lchamlari, materiallari va
bo‘lishi kerak bo‘lgan quvvatni hisobga olgan holda, uning joylashuvi va integratsiyasi
loyihalashtiriladi. Bakning shakli asosan avtomobilning jismoniy xususiyatlariga mos bo‘lishi
kerak, shu bilan birga, tashqi muhitning ta’siridan himoya qilish uchun materiallar tanlanadi.
Material tanlovi.
Yoqilg‘i bakini ishlab chiqarishda foydalaniladigan materiallar uning uzoq
muddatli ishlashini va xavfsizligini ta’minlashi kerak. Asosan, baklar uchun yuqori sifatli
polimerlar, po‘lat va alyuminiy kabi materiallar ishlatiladi. Bu materiallar yengil, zarbaga
INTERNATIONAL JOURNAL OF SCIENTIFIC RESEARCHERS
ISSN: 3030-332X Impact factor: 8,293
Volume 10, issue 1, February 2025
https://wordlyknowledge.uz/index.php/IJSR
worldly knowledge
Index:
google scholar, research gate, research bib, zenodo, open aire.
https://scholar.google.com/scholar?hl=ru&as_sdt=0%2C5&q=wosjournals.com&btnG
https://www.researchgate.net/profile/Worldly-Knowledge
https://journalseeker.researchbib.com/view/issn/3030-332X
179
chidamli, oksidlanishga qarshi va yong‘inga chidamli bo‘lishi lozim. Yoqilg‘i bakining ichki va
tashqi yuzasi uchun korroziyaga qarshi maxsus qatlamlar qo‘llaniladi.
Texnologik jarayonlar
Yoqilg‘i bakini ishlab chiqarish texnologiyasi jarayoni
avtomobilning yakuniy sifatiga bevosita ta’sir ko‘rsatadi. Ushbu jarayonda bir qator
operatsiyalar, jumladan, materialni shakllantirish, payvandlash, qayta ishlash, ichki va tashqi
yuzalarni himoya qilish kabi jarayonlar mavjud. Baklar ko‘pincha maxsus payvandlash usullari,
plastik quyish yoki presslash texnologiyalaridan foydalanib ishlab chiqariladi.
Xavfsizlik va sinovdan o‘tkazish
Yoqilg‘i bakini loyihalashda xavfsizlik masalalari muhim
o‘rin tutadi. Bakning portlash xavfini kamaytirish, havoning kirib chiqishini oldini olish va
yong‘in xavfsizligini ta’minlash uchun maxsus klapanlar, ventilyatsiya tizimlari va bosimni
boshqarish tizimlari o‘rnatiladi. Ishlab chiqarish jarayonida baklar turli sinovlardan o‘tkaziladi,
shu jumladan, bosim, tortishish, issiqlik va korroziya sinovlari. Yoqilg‘i baklari shuningdek,
avtomobilning boshqa qismlari bilan integratsiya qilinadi, masalan, benzin nasosi, to‘xtash tizimi
va havo filtri.
Texnologik innovatsiyalar
Bugungi kunda avtomobil sanoatida yoqilg‘i baklarini ishlab chiqarishda yangi
texnologiyalarni qo‘llash diqqatga sazovor. Yuqori darajadagi avtomatlashtirish, 3D bosib
chiqarish texnologiyalari, kompozit materiallar va nanotexnologiyalar baklarning sifatini va
ishlash muddatini sezilarli darajada oshirishi mumkin. Shuningdek, ekologik xavfsizlikni
ta’minlash uchun ishlatiladigan materiallarning (biodegradabilitesi) ham muhimdir.
Xulosa
Yoqilg‘i bakini loyihalash texnologiyasi avtomobil sanoatining eng murakkab va mas’uliyatli
sohalaridan biridir. Yoqilg‘i bakining konstruktsiyasi va ishlash sifati nafaqat avtomobilning
xavfsizligini, balki ekologik tozalikni ham ta’minlaydi. Innovatsiyalar va yangi materiallarni
qo‘llash orqali avtomobil sanoatida yanada samarali, xavfsiz va ekologik toza yechimlar yaratish
mumkin. Avtomobillarni ishlab chiqarish jarayonida texnologik rivojlanish va muvofiqlikning
ahamiyati ortib bormoqda, va bu yo‘nalishda yangi imkoniyatlar paydo bo‘lmoqda.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1. Abralov M.A , Dunyashin N.S, Abralov M.M, Ermatov Z.D. “Eritib payvandlash
texnologiyasi va jihozlari” – Toshkent. O‘qituvchi -2007
2. Abralov A, Abralov M.M. “Payvand birikmalarining defektoskopiyasi” – Toshkent.
O‘ktuvchi -2007.
3. Сварочное оборудование: Каталог-справочник/Под ред. А. И. Чвертко.— Киев:
Наукова думка. 1985. Том №7.
4. 4.Qirg‘izaliyev, N. X. (2024). ANALYSIS OF WORK CARRIED OUT ON INCREASING
THE WORKING RESOURCE OF WORKING PARTS OF
5. AGRICULTURAL MACHINES. World of Scientific news in Science, 2(3), 417-425.
INTERNATIONAL JOURNAL OF SCIENTIFIC RESEARCHERS
ISSN: 3030-332X Impact factor: 8,293
Volume 10, issue 1, February 2025
https://wordlyknowledge.uz/index.php/IJSR
worldly knowledge
Index:
google scholar, research gate, research bib, zenodo, open aire.
https://scholar.google.com/scholar?hl=ru&as_sdt=0%2C5&q=wosjournals.com&btnG
https://www.researchgate.net/profile/Worldly-Knowledge
https://journalseeker.researchbib.com/view/issn/3030-332X
180
6.
5.
Kosimova M., Qirgʻizaliyev N., Abduvohobova L. YUK VAGONLARINI YON
DEVORINI PAYVANDLASH TEXNOLOGIYASI //Академические исследования в
современной науке. – 2024. – Т. 3. – №. 18. – С. 59-63.
7.
6.
Qirg‘izaliyev, N., & Qayumov, H. (2024). ONIX VA TRACKER AVTOMOBILLARI
KUZOVLARINI
RR.
FLOOR
(ORQA
POL)
QISMINI
PAYVANDLASH
USULI. Theoretical aspects in the formation of pedagogical sciences, 3(11), 194-197.
8. 7.
Sultonov, R.S., Maxmudov, I.R., Obidov, O. S. (2023). Results of the Study of Materials
for Cultivator Ploughsharesfor Shallow Soil Tillage. = Scientific Focus, 1(5), 135-141.
9. 8. 2.T.S. Xudoyberdiyev “Traktor va avtomobillar nazariyasi hamda hisobi”, Toshkent, Fan
va texnologiya, 2018 yil.
10. 9. Hamidov A. Qishloq xo‘jalik mashinalarini loyihalash Toshkent 1994.
