INTERNATIONAL JOURNAL OF SCIENTIFIC RESEARCHERS
ISSN: 3030-332X Impact factor: 8,293
Volume 10, issue 1, February 2025
https://wordlyknowledge.uz/index.php/IJSR
worldly knowledge
Index:
google scholar, research gate, research bib, zenodo, open aire.
https://scholar.google.com/scholar?hl=ru&as_sdt=0%2C5&q=wosjournals.com&btnG
https://www.researchgate.net/profile/Worldly-Knowledge
https://journalseeker.researchbib.com/view/issn/3030-332X
436
Axrorov Elyorjon Baxtiyor oʻgʻli
Oʻzbekiston Milliy universiteti Jizzax filiali
O’ZBEKISTONDA BIZNESNI RIVOJLANTIRISH KO’RSATKICHLARI
Annotatsiya:
Ushbu
maqola
O’zbekistonda
biznesni
rivojlantirish
ko’rsatkichlariga
bag’ishlangan bo’lib, so’nggi yillarda amalga oshirilgan iqtisodiy islohotlar, davlat tomonidan
qo’llanilayotgan tadbirkorlikni qo’llab-quvvatlash chora-tadbirlari va investitsiyalarni jalb
qilishga qaratilgan siyosatlar tahlil qilinadi. Maqolada O’zbekistondagi biznes muhitining
yaxshilanishi, kichik va o’rta biznesni rivojlantirish uchun joriy qilingan imtiyozlar, raqamli
iqtisodiyot va innovatsion texnologiyalarni joriy etish hamda mavjud to’siqlarni bartaraf etish
bo’yicha tavsiyalar berilgan. Shuningdek, maqolada O’zbekistonda biznesni rivojlantirishda
yuzaga keladigan muammolar va kelgusidagi istiqbollar haqida ham fikr yuritiladi. Maqola
iqtisodchilar, tadbirkorlar va siyosatchilar uchun foydali manba bo’lishi mumkin.
Kalit so’zlar:
O’zbekistonda biznesni rivojlantirish, Investitsiyalar, Tadbirkorlik, Soliq siyosati,
Innovatsion texnologiyalar, Raqamli iqtisodiyot, Kichik va o’rta biznes, Biznes muhiti, Iqtisodiy
islohotlar, Xalqaro hamkorlik.
Kirish
O’zbekistonda so’nggi yillarda biznesni rivojlantirishga qaratilgan islohotlar jadal amalga
oshirilmoqda. Bu jarayonning asosiy maqsadi iqtisodiy o’sishni ta’minlash, tadbirkorlikni
qo’llab-quvvatlash va mamlakatni global raqobatbardoshligini oshirishdir. Ushbu maqolada
O’zbekistonda biznesni rivojlantirishning asosiy ko’rsatkichlari, amalga oshirilgan islohotlar va
ularga ta’sir etuvchi omillar tahlil qilinadi.
O’zbekistonda biznes muhiti va qonuniy asoslar
O’zbekistonda biznesni rivojlantirish uchun davlat tomonidan ishlab chiqilgan yangi
qonunlar va tartibga solish siyosatining ahamiyati katta. 2016-yildan boshlab amalga oshirilgan
iqtisodiy islohotlar va biznes muhitining yaxshilanishi orqali soliq, kredit, va mehnat
qonunchiligidagi o’zgarishlar tadbirkorlikni rivojlantirishga katta turtki berdi. Xususan,
tadbirkorlar uchun quyidagi imtiyozlar taqdim etildi:
Soliq siyosati: Kichik va o’rta biznes subyektlariga soliq imtiyozlari, shu jumladan, yillik
daromadni belgilangan limitdan oshmaslik sharti bilan soliq to’lovlarining kamaytirilishi.
Yangi biznes boshlashning yengilligi: Biznes boshlash jarayonining soddalashtirilishi,
ro’yxatdan o’tish va litsenziya olish tartiblarining qisqartirilishi.
Byurokratik to’siqlarni kamaytirish: Mahalliy hukumat organlarida tadbirkorlar uchun
byurokratik to’siqlarni qisqartirishga qaratilgan yangi amaliyotlar.
2. Investitsiyalar va tadbirkorlik subyektlarini qo’llab-quvvatlash
INTERNATIONAL JOURNAL OF SCIENTIFIC RESEARCHERS
ISSN: 3030-332X Impact factor: 8,293
Volume 10, issue 1, February 2025
https://wordlyknowledge.uz/index.php/IJSR
worldly knowledge
Index:
google scholar, research gate, research bib, zenodo, open aire.
https://scholar.google.com/scholar?hl=ru&as_sdt=0%2C5&q=wosjournals.com&btnG
https://www.researchgate.net/profile/Worldly-Knowledge
https://journalseeker.researchbib.com/view/issn/3030-332X
437
O’zbekistonning biznesni rivojlantirishdagi yana bir muhim ko’rsatkichi – investitsiya
jalb qilish va mavjud tadbirkorlik subyektlarini qo’llab-quvvatlash. Davlat tomonidan amalga
oshirilgan quyidagi qadamlar bu jarayonni tezlashtirdi:
Xorijiy investitsiyalarni jalb qilish: O’zbekistonda yangi iqtisodiy zonalar tashkil etilib,
investitsiyalar uchun qulay shart-sharoitlar yaratildi. Xorijiy kompaniyalar uchun imtiyozlar,
soliq imtiyozlari va yer uchastkalari ajratilishi, ular uchun import va eksportda soddalashtirilgan
tartiblar joriy qilindi.
Tadbirkorlikni moliyaviy qo’llab-quvvatlash: Biznesni boshlovchi kichik va o’rta
korxonalar uchun imtiyozli kreditlar va grantlar taqdim etish tizimi yaratildi. Yangi biznes
loyihalarini amalga oshirish uchun davlat tomonidan moliyaviy yordam ko’rsatish imkoniyatlari
kengaytirildi.
3. Raqamli texnologiyalarni joriy etish: Raqamli platformalar, onlayn savdo, elektron
tijorat va innovatsion texnologiyalar biznesni yangi darajaga olib chiqdi. Bu o’z navbatida
biznesning global bozorlar bilan integratsiyasini ta’minladi.
Innovatsion bizneslar va startaplar: Innovatsion startaplarni rivojlantirish uchun hukumat
tomonidan turli grantlar va yordam dasturlari taqdim etildi.
Bu, o’z navbatida, yangi texnologiyalarni yaratish va iqtisodiyotga joriy etishda samarali
bo’ldi.
4. O’zbekistonda biznesni rivojlantirishdagi to’siqlar
Har qanchalik islohotlar amalga oshirilgan bo’lsa-da, O’zbekistonda biznesni
rivojlantirishda ba’zi muammolar ham mavjud. Ular quyidagilardan iborat:
Byurokratik to’siqlar: Hozirda ham ba’zi tadbirkorlar uchun byurokratik tartiblar va
ruxsatnomalar olish jarayonlari muammolarni keltirib chiqarishi mumkin. Shuningdek, davlat va
xususiy sektor o’rtasidagi hamkorlikni yanada kuchaytirish zarur.
Malakali kadrlar yetishmasligi: Tadbirlarni amalga oshirishda va innovatsiyalarni joriy
etishda malakali mutaxassislar va kadrlar tayyorlash masalasi hali ham dolzarb.
Mahalliy raqobat: O’zbekistonning ichki bozorida raqobat kuchaygan sari, kichik va o’rta
biznesning rivojlanishi uchun yangi strategiyalarni ishlab chiqish zarur.
5. Kelgusidagi istiqbollar va tavsiyalar
O’zbekistonda biznesni rivojlantirish uchun ko’plab istiqbollar mavjud. Davlatning
iqtisodiy islohotlari va yangi qonunlar yaratishi, mamlakatni global iqtisodiyotga integratsiya
qilishga yordam beradi. Shuningdek, quyidagi tavsiyalarni amalga oshirish biznesni yanada
rivojlantirishga xizmat qiladi:
Kadrlar malakasini oshirish: Innovatsion texnologiyalarni qo’llash va raqamli
iqtisodiyotni rivojlantirish uchun yuqori malakali mutaxassislarni tayyorlash zarur.
Xalqaro hamkorlikni kengaytirish: Xorijiy investitsiyalarni jalb qilish va xalqaro
bozorlarni zabt etish uchun diplomatik aloqalarni mustahkamlash zarur.
INTERNATIONAL JOURNAL OF SCIENTIFIC RESEARCHERS
ISSN: 3030-332X Impact factor: 8,293
Volume 10, issue 1, February 2025
https://wordlyknowledge.uz/index.php/IJSR
worldly knowledge
Index:
google scholar, research gate, research bib, zenodo, open aire.
https://scholar.google.com/scholar?hl=ru&as_sdt=0%2C5&q=wosjournals.com&btnG
https://www.researchgate.net/profile/Worldly-Knowledge
https://journalseeker.researchbib.com/view/issn/3030-332X
438
Biznesni raqamlashtirish: O’zbekistonning barcha biznes subyektlarini raqamli
platformalarga o’tkazish, shu jumladan, elektron tijorat va onlayn savdoni kengaytirish
muhimdir.
Xulosa
O’zbekistonda biznesni rivojlantirish ko’rsatkichlari so’nggi yillarda sezilarli darajada
yaxshilandi. Davlatning iqtisodiy islohotlari va tadbirkorlikka oid qonunlar biznesni yangi
bosqichga olib chiqmoqda. Shu bilan birga, ba’zi to’siqlarni bartaraf etish va innovatsiyalarni
joriy etish orqali mamlakatda biznesni yanada rivojlantirish imkoniyatlari mavjud.
O’zbekistonda biznesni rivojlantirish ko’rsatkichlari so’nggi yillarda sezilarli darajada
yaxshilangan. Davlat tomonidan amalga oshirilgan islohotlar, yangi qonunlar, soliq imtiyozlari,
kichik va o’rta biznesni qo’llab-quvvatlash tizimlari, investitsiya imkoniyatlari va raqamli
iqtisodiyotning
rivojlanishi
orqali
mamlakatning
iqtisodiy
o’sishi
va
global
raqobatbardoshliligini oshirishga erishildi. O’zbekistonda yangi iqtisodiy zonalar yaratish,
xorijiy investitsiyalarni jalb qilish va biznesni boshlashdagi byurokratik to’siqlarni kamaytirish
tadbirlari biznes muhiti va iqtisodiy o’sishni yaxshilashda muhim omil bo’ldi.
Biznesni rivojlantirishda eng katta yutuqlardan biri — innovatsion texnologiyalarni
qo’llash va raqamli iqtisodiyotning rivojlanishiga katta e’tibor qaratilganidir. Bu jarayon, o’z
navbatida, yangi biznes modellarini yaratish, ishlab chiqarish jarayonlarini soddalashtirish va
global bozor bilan integratsiyani kuchaytirishga xizmat qildi. Elektron tijorat va onlayn
savdoning rivojlanishi, yangi texnologiyalarni tatbiq etish orqali bizneslar yangi bozorlarni zabt
etishda muvaffaqiyat qozondi.
Biroq, biznesni rivojlantirish jarayonida ba’zi muammolar ham mavjud. Masalan,
byurokratik to’siqlar, malakali kadrlar yetishmasligi, raqobatning kuchayishi kabi muammolar
kichik va o’rta biznesning rivojlanishiga to’sqinlik qilmoqda. Ushbu muammolarni bartaraf etish
uchun biznes muhitini yanada yaxshilash, huquqiy asoslarni takomillashtirish, tadbirkorlik
faoliyatini rivojlantirish uchun malakali kadrlar tayyorlash zarur.
Shuningdek, kelgusida O’zbekistonning biznesni rivojlantirishda erishgan yutuqlarini
yanada mustahkamlash uchun quyidagi tavsiyalarni amalga oshirish zarur:
Malakali kadrlar tayyorlash: Innovatsion texnologiyalar va raqamli iqtisodiyot sohalarida
malakali mutaxassislar tayyorlash, biznes sohasida yangi yondashuvlar va metodlarni o’rgatish.
Raqobatni kuchaytirish: Ichki va tashqi bozorlarda raqobatbardoshlikni oshirish, yangi
innovatsion texnologiyalarni joriy etish va global bozorlar bilan integratsiya qilish.
Soliq tizimini takomillashtirish: Soliq tizimini yanada soddalashtirish, kichik va o’rta
biznes uchun imtiyozlarni kengaytirish, va soliq to’lovchilarni rag’batlantirish orqali biznesni
rivojlantirish.
Xalqaro hamkorlikni kengaytirish: Xorijiy investitsiyalarni jalb qilish va xalqaro savdoni
rivojlantirish orqali iqtisodiy o’sishni ta’minlash. Mamlakatni iqtisodiy globalizatsiyaga
integratsiya qilish.
O’zbekistonda biznesni rivojlantirish ko’rsatkichlari shu paytgacha sezilarli darajada
yaxshilangan bo’lsa-da, yanada barqaror rivojlanish uchun biznes muhitining barcha jihatlari
INTERNATIONAL JOURNAL OF SCIENTIFIC RESEARCHERS
ISSN: 3030-332X Impact factor: 8,293
Volume 10, issue 1, February 2025
https://wordlyknowledge.uz/index.php/IJSR
worldly knowledge
Index:
google scholar, research gate, research bib, zenodo, open aire.
https://scholar.google.com/scholar?hl=ru&as_sdt=0%2C5&q=wosjournals.com&btnG
https://www.researchgate.net/profile/Worldly-Knowledge
https://journalseeker.researchbib.com/view/issn/3030-332X
439
kompleks tarzda takomillashtirilishi kerak. Davlat va xususiy sektor o’rtasidagi hamkorlikni
yanada kuchaytirish, yangi texnologiyalarni qo’llash, va malakali kadrlar tayyorlash
O’zbekistonda biznesni rivojlantirishning asosiy omillaridan bo’lib qoladi. Bu chora-tadbirlar
natijasida mamlakat iqtisodiyotining barqarorligi va raqobatbardoshligi ortadi, shuningdek,
O’zbekistonda biznesning global bozorlar bilan integratsiyalashuvi davom etadi.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.Xolmurodov, Sh. (2020). O’zbekiston iqtisodiyotida kichik va o’rta biznesning o’rni. Toshkent:
Iqtisodiy nashriyot.
2.Abdullayev, A., & To’raqulov, D. (2019). O’zbekistonda investitsiyalarni jalb qilish va
ularning iqtisodiyotga ta’siri. Tashkent: O’zbekiston iqtisodiyot akademiyasi.
3.Mirzaev, F. (2021). Raqamli iqtisodiyot va innovatsion texnologiyalar. Toshkent:
Innovatsiyalar va texnologiyalar markazi.
4.Qodirov, D. (2022). O’zbekistonda tadbirkorlikni qo’llab-quvvatlash va soliq islohotlari.
Toshkent: O’zbekiston biznes universiteti nashriyoti.
5.G’ulomov, A. (2023). Xorijiy investitsiyalar va O’zbekistonning iqtisodiy zonalari. Tashkent:
Xalqaro iqtisodiy hamkorlik.
6.Umarov, M. (2020). O’zbekistonda biznes muhiti va uning rivojlanish ko’rsatkichlari.
Toshkent: Iqtisodiy tadqiqotlar instituti.
