INTERNATIONAL JOURNAL OF SCIENTIFIC RESEARCHERS
ISSN: 3030-332X Impact factor: 8,293
Volume 10, issue 1, February 2025
https://wordlyknowledge.uz/index.php/IJSR
worldly knowledge
Index:
google scholar, research gate, research bib, zenodo, open aire.
https://scholar.google.com/scholar?hl=ru&as_sdt=0%2C5&q=wosjournals.com&btnG
https://www.researchgate.net/profile/Worldly-Knowledge
https://journalseeker.researchbib.com/view/issn/3030-332X
455
Usmonova Shaxlo Saitmuxamatovna
Hamshiralar akademiyasi katta oʻqituvchisi
HAMSHIRALIK AMALIYOTIDA INFEKTSION NAZORAT VA GIGIYENA
QOIDALARI
Annotatsiya:
Maqolada infeksion nazorat va hamshiralar tomonidan amalga oshirilishi kerak
bo‘lgan gigiyena qoidalari haqida so‘z yuritiladi. Infeksion kasalliklarning oldini olish,
sterilizatsiya va dezinfeksiya jarayonlari, shuningdek, shaxsiy gigiyena talablariga rioya
qilishning ahamiyati ko‘rib chiqiladi.
Kalit so‘zlar:
infeksion nazorat, gigiyena, sterilizatsiya, dezinfeksiya, kasalxona infeksiyalari.
Kirish
Tibbiyot muassasalarida infeksion nazorat tizimi bemorlarning xavfsizligini ta’minlashda muhim
rol o‘ynaydi. Kasalxona infeksiyalarining oldini olish, tibbiyot xodimlari va bemorlar uchun
xavfsiz muhit yaratish hamshiralarning asosiy vazifalaridan biridir.
Hamshiralar har kuni turli xil bemorlar bilan ishlashlari sababli, infeksiyalarni tarqalishining
oldini olish uchun qat’iy gigiyena qoidalariga rioya qilishlari lozim. Gigiyena qoidalariga rioya
qilmaslik mikroorganizmlarning tarqalishiga, bemorlarning sog‘lig‘iga jiddiy zarar yetkazishga
va hatto o‘limga olib kelishi mumkin.
Asosiy qism
1. Infeksion nazoratning asosiy tamoyillari
Infeksion nazorat quyidagi tamoyillarga asoslanadi:
Profilaktika – Infeksiyalar tarqalishining oldini olish uchun gigiyena qoidalariga qat’iy rioya
qilish.
Sterilizatsiya va dezinfeksiya – Tibbiy asbob-uskunalarni to‘g‘ri sterilizatsiya qilish va bemorlar
bilan ishlashda dezinfeksiya choralarini qo‘llash.
Himoya vositalaridan foydalanish – Qo‘lqop, niqob, xalat kabi shaxsiy himoya vositalarini
ishlatish.
Xavfsiz muhit yaratish – Kasalxona xonalari va bemor yotoqlarini muntazam tozalash va
ventilyatsiya qilish.
2. Gigiyena qoidalariga rioya qilish
Hamshiralar quyidagi gigiyena qoidalariga rioya qilishlari kerak:
2.1. Qo‘llarni yuvish va dezinfeksiya qilish
Har bir bemor bilan ishlashdan oldin va keyin qo‘llarni yuvish shart.
INTERNATIONAL JOURNAL OF SCIENTIFIC RESEARCHERS
ISSN: 3030-332X Impact factor: 8,293
Volume 10, issue 1, February 2025
https://wordlyknowledge.uz/index.php/IJSR
worldly knowledge
Index:
google scholar, research gate, research bib, zenodo, open aire.
https://scholar.google.com/scholar?hl=ru&as_sdt=0%2C5&q=wosjournals.com&btnG
https://www.researchgate.net/profile/Worldly-Knowledge
https://journalseeker.researchbib.com/view/issn/3030-332X
456
Qo‘llarni maxsus antiseptik vositalar bilan tozalash infeksiyalar tarqalishining oldini oladi.
2.2. Shaxsiy himoya vositalaridan foydalanish
Operatsiyalar va muolajalar vaqtida himoya qo‘lqoplari, niqob va maxsus kiyimlar kiyish zarur.
Qon va boshqa biologik suyuqliklar bilan ishlaganda maxsus ko‘zoynak va qalqonlardan
foydalanish kerak.
2.3. Tibbiy asbob-uskunalarni sterilizatsiya qilish
Bemorlar bilan ishlatilgan tibbiy asboblarni maxsus sterilizatsiya usullari yordamida qayta
ishlash lozim.
In’eksiya ignalari va boshqa bir martalik asboblar ishlatilgandan so‘ng to‘g‘ri yo‘q qilinishi
kerak.
3. Kasalxona infeksiyalarining oldini olish
Kasalxona infeksiyalari tibbiyot muassasalarida bemorlarning sog‘lig‘iga jiddiy xavf tug‘diradi.
Bu infeksiyalarni kamaytirish uchun:
Har kuni bemorlar yotog‘ini va atrof-muhitni dezinfeksiya qilish kerak.
Shamollatish tizimini to‘g‘ri ishlashini ta’minlash lozim.
Hamshiralarning o‘zlari ham muntazam tibbiy ko‘rikdan o‘tishlari shart.
Xulosa
Hamshiralar tomonidan infeksion nazorat va gigiyena qoidalariga qat’iy rioya qilinishi kasalxona
infeksiyalarining oldini olishda muhim ahamiyatga ega. Tibbiyot muassasalarida yuqori
sanitariya me’yorlariga rioya qilinishi bemorlarning tezroq sog‘ayishiga yordam beradi va tibbiy
xizmat sifatini oshiradi.
Infeksiyalar tarqalishining oldini olish uchun qo‘llarni muntazam yuvish, himoya vositalaridan
foydalanish, tibbiy asboblarni sterilizatsiya qilish va dezinfeksiya choralarini ko‘rish zarur.
Shuningdek, har bir hamshira o‘z shaxsiy gigiyenasi va sanitariya qoidalariga qat’iy rioya qilishi,
o‘z vaqtida tibbiy ko‘rikdan o‘tishi va kasalxona infeksiyalariga qarshi kurashish bo‘yicha yangi
usullarni o‘rganib borishi lozim.
Sog‘liqni saqlash tizimida infeksion nazorat qoidalariga rioya qilish orqali nafaqat bemorlar,
balki hamshiralarning o‘zlari ham turli kasalliklardan himoyalanadi. Shu sababli, tibbiyot
xodimlari gigiyena qoidalariga amal qilishga doimo e’tibor berishlari shart.
INTERNATIONAL JOURNAL OF SCIENTIFIC RESEARCHERS
ISSN: 3030-332X Impact factor: 8,293
Volume 10, issue 1, February 2025
https://wordlyknowledge.uz/index.php/IJSR
worldly knowledge
Index:
google scholar, research gate, research bib, zenodo, open aire.
https://scholar.google.com/scholar?hl=ru&as_sdt=0%2C5&q=wosjournals.com&btnG
https://www.researchgate.net/profile/Worldly-Knowledge
https://journalseeker.researchbib.com/view/issn/3030-332X
457
Adabiyotlar:
1. O‘zbekiston Respublikasi Sog‘liqni saqlash vazirligi. “Infeksion nazorat va gigiyena
qoidalari bo‘yicha yo‘riqnoma.” World Health Organization (WHO). (2022). Infection
Prevention and Control Guidelines.
2. Centers for Disease Control and Prevention (CDC). (2023). Hospital Hygiene and Infection
Control Standards.
3. Tibbiyot va sanitariya gigiyenasi bo‘yicha ilmiy maqolalar to‘plami, 2023.
