INTERNATIONAL JOURNAL OF SCIENTIFIC RESEARCHERS
ISSN: 3030-332X Impact factor: 8,293
Volume 10, issue 1, February 2025
https://wordlyknowledge.uz/index.php/IJSR
worldly knowledge
Index:
google scholar, research gate, research bib, zenodo, open aire.
https://scholar.google.com/scholar?hl=ru&as_sdt=0%2C5&q=wosjournals.com&btnG
https://www.researchgate.net/profile/Worldly-Knowledge
https://journalseeker.researchbib.com/view/issn/3030-332X
535
Xolmaxmatov Boburjon Musurmon o‘g‘li
Shahrisabz davlat pedagogika instituti
Jismoniy madaniyat kafedrasi o‘qituvchisi
boburjonxolmaxmatox1995@gmail.com
https://orcid.org/0009-0005-2512-4960
Panjiyeva Gulzoda
Jismoniy madaniyat ( xotin qizlar sporti) 1.23-guruh talabasi
VOLEYBOL O‘YIN TEXNIKASINI O‘RGATISH
Annotatsiya:
Ushbu maqolamda voleybolning asosiy texnik usullari va ularni samarali oʻrgatish
usullari yoritilgan. Dastlab oʻyinchilarnimg jismoniy tayyorgarligi oshiriladi, soʻngra toʻpni
qabul qilish, pas berish, hujum zarbasi, blok qoʻyish va oʻyinga kiritish kabi muhim texnikalar
bosqichma-bosqich oʻrgatilib boriladi. Mashg‘ulot jarayonida harakat koordinatsiyasi, oʻyinda
strategik fikrlash va jamoaviy muvofiqlikni rivojlantirishga alohida e'tibor qaratiladi. Oʻrgatish
jarayonining samaradorligini oshirish uchun amaliy mashqalar, texnik taktik oʻyinlar va
individual baholash usullari qoʻllaniladi.
Kalit so‘z:
Voleybol, oʻyin texnikasi, topni qabul qilish, hujum zarbasi, himoya texnikasi, blok
qoyish, pas berish.
Abstract:
This article covers the main technical methods of volleyball and methods for their
effective teaching. Initially, the players' physical preparedness is improved, followed by gradual
training in essential techniques such as receiving the ball, passing, attacking shots, blocking, and
putting it into play. In the training process, special attention is paid to the development of
coordination of movements, strategic thinking in the game, and team coordination. To increase
the effectiveness of the training process, practical exercises, technical-tactical games, and
individual assessment methods are used.
Keywords:
Volleyball, game technique, receiving the ball, attacking shot, defensive technique,
blocking, passing.
Аннотация:
В данной статье освещены основные технические приемы волейбола и
методы их эффективного обучения. Сначала повышается физическая подготовленность
игроков, затем поэтапно обучаются таким важным техникам, как прием мяча, передачи,
атакующие удары, блокирование и ввод в игру. В тренировочном процессе особое
внимание уделяется развитию координации движений, стратегического мышления в игре
и командной координации. Для повышения эффективности процесса обучения
применяются практические упражнения, технико-тактические игры и методы
индивидуальной оценки.
Ключевые слова:
Волейбол, техника игры, прием мяча, атакующий удар, техника защиты,
блокирование, передача.
O‘yin texnikasi-bu bir vaqtning oʻzida ketma-ket va muayyan maqsadli tartibda ijro
etishga ixtisoslashgan harakat majmuasi hisoblanadi. Oʻyin texnikasi-harakatni aniq, tez, yengil,
vaziyatga muvofiq, kam kuch sarflab yuqori darajada bajarishga moʻljallangan boʻlishi ketak.
INTERNATIONAL JOURNAL OF SCIENTIFIC RESEARCHERS
ISSN: 3030-332X Impact factor: 8,293
Volume 10, issue 1, February 2025
https://wordlyknowledge.uz/index.php/IJSR
worldly knowledge
Index:
google scholar, research gate, research bib, zenodo, open aire.
https://scholar.google.com/scholar?hl=ru&as_sdt=0%2C5&q=wosjournals.com&btnG
https://www.researchgate.net/profile/Worldly-Knowledge
https://journalseeker.researchbib.com/view/issn/3030-332X
536
"Texnika" atamasi yunoncha soʻz boʻlib, juda keng ma‘noda qoʻllaniladi, o‘zbek tilida "san‘at"
degan ma‘noni bildiradi. Demak o‘rgatish jarayonining dastlabki va asosiy maqsadi o‘yin
texnikasini mukammal o‘zlashtirishdir.
Voleybol o‘yini hujum va himoya texnikasidan iborat.Hujum va himoya texnikalari ham
o‘z navbatida, turish,siljish,hamda to‘pni egallash texnikasiga ajratiladi,
O‘yin vaqtida voleybolchi doimiy ravishda maydon bo‘ylab siljib yuradi.Bu siljishlardan
maqsad to‘pni qabul qilish uchun eng qulay joyni tanlash va boshqa texnik usullarni bajarishdir.
Turishlar.Oyoqni tizzadan bukish darajasiga qarab farqlanadi.Masalan asosiy,yuqori,past
turishlar.Asosiy turishda oyoqlar birmuncha bukiladi,qo‘l kaftlari teng va bir-biridan 20-30sm
uzoqlikda turadi.Gavda ham oldinga ancha kuchli egilmaydi,qo‘llar ham biroz oldinga bukib
chiqariladi.
Yurish.O‘yinchi tizzalari bukilgan holda biroz oldinga engashadi,oyoqni oldinga
chiqarib,qadamlab yuradi.Bu turishni saqlagan holda va texnik usulni bajarish uchun dastlabki
holatni tezda bajarish uchun yordam beradi.
Yugurish Maydon bo‘ylab tez siljib o‘tish va yo‘nalishni keskin o‘zgartirish,biroz
bukilgan oyoqlarda bajariladi.oxirgi yugurish yugurish qadami juda uzun tashlanadi,negaki
undan so‘ng qimirlamaydigan harakatlar to‘xtash yo‘nalishni o‘zgartirish,hujum zarbasi yoki
to‘siq (blok) uchun sakrash elementlari bajariladi.
To‘pni oshirish (o‘yinga kiritish) texnik harakat bo‘lib,u to‘pning o‘yinga kiritilishidan
iborat.O‘yin texnikasining umumiy qismi bo‘lib,o‘yinga kiritishninh barcha turlari uchun
barqaror turish,oshirish,qulay to‘pni tashlab berish,to‘pga zarba berish voleybolchining
navbatdagi o‘yin faoliyatiga o‘tishdir.
To‘pni o‘yinga kiritish quyidagi to‘rt usulda bajariladi;pastdan to‘g‘ri,pastdan yon
tomondan,yuqoridan to‘g‘ri,va yuqoridan yon tomondan.
Voleybol mashg‘ulotlarida to‘pni o‘yinga kiritish texnikasi.
To‘p kiritish texnikasini takomillashtirishda quyidagi holatlarni nazarda tutish mumkin;
-avval aniqlik,keyin kuch;
-orqa chiziq ortidan turli joylaridan to‘p kiritish;
-bir urinishda ketma-ket 5-10 marta to‘p kiritish;
-raqib tomonidan to‘pni qabul qilish xususiyatini hisobga olish;
Ma’lumki,to‘p kiritish voleybolda muhim o‘rin egallaydi,uni muvaffaqiyatli kiritish
ochko olish imkoniyatini yaratsa,yo‘qotish (xatoga yo‘l qo‘yish) raqibga ochko “sovg‘a” qilish
bilan yakunlanadi.Har qanday to‘p kiritish usuliga o‘rgatishda yondashtiruvchi va texnika
shakllantiruvchi mashqlarni tanlash hamda ullarni qo‘llash ketma-ketligi bir xil tartibda amalga
oshiriladi.
Yondashtiruvchi mashqlar.
INTERNATIONAL JOURNAL OF SCIENTIFIC RESEARCHERS
ISSN: 3030-332X Impact factor: 8,293
Volume 10, issue 1, February 2025
https://wordlyknowledge.uz/index.php/IJSR
worldly knowledge
Index:
google scholar, research gate, research bib, zenodo, open aire.
https://scholar.google.com/scholar?hl=ru&as_sdt=0%2C5&q=wosjournals.com&btnG
https://www.researchgate.net/profile/Worldly-Knowledge
https://journalseeker.researchbib.com/view/issn/3030-332X
537
1. Dastlabki holat va to‘pni irg‘itishga o‘tgatish.
2. Shtativga mahkamlangan to‘pni kiritish.Pastdan to‘g‘ri turib to‘p kiritishda prujinali shtativ
qo‘llaniladi; yuqoridan to‘g‘ri turib to‘p kiritishda aksariyat qulfli shtativ qo‘llaniladi.To‘p
kiritish orqa chiziq ortidan va to‘r ustidan o‘tkazib bajariladi.
3. 5-9m.oraliqdan devorga 2m 20sm-3m 50sm.balandlikda chizilgan belgi ustiga to‘p kiritish.
4. Rezinali amartizatorga mahkamlangan to‘pni yuqoridan zarb berib “kiritish”.
Aniqlikka mo‘ljallangan to‘p kiritish:
-maydon ichi chegarasida;
-maydonning o‘ng va chap tomoniga,orqa va oldi tomoniga;
-to‘g‘ri uch yo‘nalish bo‘ylab (4-5, 6-3, 1-2 zonalarga);
6 ta zonaning har biriga;yon chiziqlar bo‘ylab(2,0-0,5m.);
-orqa chiziq atrofiga;
-maydonning har xil nuqtasida turgan sherikka;
2,0-0,5m. oraliqdayonma-yon joylashgan o‘yinchi o‘rtasiga.
To‘p uzatish aniqligi quyidagi omillar asosida ta’minlanadi:
qo‘l- oyoqlarning orasida, yumshoq egish harakatlari bilan;
to‘pga keskin aks ta’sir ko‘rsatish;
yaxshi mo‘ljal va to‘pga nisbatan aniq burilish bilan.
Dastlabki o‘rgatish o‘z tashkiliy,uslubiy ilmiy va moddiy-texnik nuqtayi nazardan
qanchalik puxta rejalashtirilgan bo‘lsa,sifatli bo‘lsa shunchalik voleybol mutaxassislarini
tayyorlash yo‘li qisqaroq va osonroq bo‘ladi.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1. Xolmaxmatov,
Boburjon.
"13-15
Yoshli
Yosh
Futbolchilarning
Funktsional
tayyorgarligining Yoshga Bog’Liq Xususiyatlari." Miasto Przyszlości 50 (2024): 493-496.
2. Boburjon, Xolmaxmatov, et al. "O’SMIR VA BOLALARDA JISMONIY SIFATLARNI
RIVOJLANTIRISH." Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi 18.5 (2024): 220-222.
3. Boburjon, Xolmaxmatov va boshqalar. "YENGIL ATLETIKA TURLARI VA ULARNING
QOIDALARI." Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi 18.6 (2024): 68-70.
4.
Dilshod G'ayrat o'g, Kenjayev. "Gymnastic Exercises for Physical Preparation in Production
Facilities." International Journal on Orange Technologies 3.7: 54-56.
