Talqin va tadqiqotlar ilmiy-uslubiy jurnali
Impact Factor: 8.2 | 2181-3035 | № 5(63)
~ 109 ~
MAKTABGACHA TA’LIM TASHKILOTLARINI BOSHQARISHDA
INTERAKTIV TIZIMLARDAN FOYDALANISH: XALQARO TAJRIBA VA
MILLIY AMALIYOT TAHLILI
Alovdinova Iroda Botir qizi
Denov tadbirkorlik va pedagogika instituti Ta’lim va tarbiya nazariyasi va metodikasi
(maktabgacha taʼlim) yoʻnalishi 1-bosqich magistranti
Annotatsiya:
Maqolada maktabgacha ta’lim tashkilotlarini boshqarishda
interaktiv tizimlardan foydalanishning ahamiyati va samaradorligi tahlil etilgan.
AQSh, Germaniya, Janubiy Koreya, Kanada va Fransiya kabi rivojlangan davlatlar
tajribasi hamda O‘zbekiston amaliyoti asosida tahliliy xulosalar berilgan. Muallif
tomonidan raqamli boshqaruvni yanada takomillashtirishga qaratilgan taklif va
tavsiyalar ishlab chiqilgan.
Kalit so‘zlar:
interaktiv tizimlar, pedagogik boshqaruv, raqamli texnologiyalar,
maktabgacha ta’lim, xalqaro tajriba, raqamli kompetensiya.
USE OF INTERACTIVE SYSTEMS IN MANAGING PRESCHOOL
EDUCATIONAL INSTITUTIONS: ANALYSIS OF INTERNATIONAL
EXPERIENCE AND NATIONAL PRACTICE
Abstract:
This article analyzes the importance and effectiveness of using
interactive systems in the management of preschool educational institutions.
Analytical conclusions are drawn based on the experiences of developed countries
such as the USA, Germany, South Korea, Canada, and France, as well as the practice
in Uzbekistan. The author proposes recommendations aimed at further improving
digital management.
Keywords:
interactive systems, pedagogical management, digital technologies,
preschool education, international experience, digital competence.
ИСПОЛЬЗОВАНИЕ ИНТЕРАКТИВНЫХ СИСТЕМ В УПРАВЛЕНИИ
ДОШКОЛЬНЫМИ ОБРАЗОВАТЕЛЬНЫМИ ОРГАНИЗАЦИЯМИ:
АНАЛИЗ МЕЖДУНАРОДНОГО ОПЫТА И НАЦИОНАЛЬНОЙ
ПРАКТИКИ
Аннотация:
В статье проанализированы значение и эффективность
использования
интерактивных
систем
в
управлении
дошкольными
образовательными организациями. Приведены аналитические выводы на
Talqin va tadqiqotlar ilmiy-uslubiy jurnali
Impact Factor: 8.2 | 2181-3035 | № 5(63)
~ 110 ~
основе опыта развитых стран, таких как США, Германия, Южная Корея, Канада
и Франция, а также практики Узбекистана. Автором разработаны предложения
и рекомендации, направленные на дальнейшее совершенствование цифрового
управления.
Ключевые слова:
интерактивные системы, педагогическое управление,
цифровые технологии, дошкольное образование, международный опыт,
цифровая компетентность.
Kirish
Zamonaviy ta'lim tizimi axborot texnologiyalarsiz tasavvur etilmaydi. Ayniqsa,
maktabgacha ta'lim tashkilotlarida sifatli pedagogik boshqaruvni ta'minlash uchun
interaktiv tizimlardan foydalanish dolzarb masalaga aylangan. O‘zbekiston
Respublikasi Prezidentining 2020-yil 28-oktabrdagi PF–6097-sonli Farmoni va 2021-
yil 15-maydagi PQ–5117-sonli Qarorlarida raqamli texnologiyalarni ta’lim
jarayonlariga integratsiya qilish vazifasi aniq belgilangan [1][2].
Maktabgacha ta’lim tizimida esa "e-Maktabgacha" platformasi orqali dastlabki
raqamli boshqaruv tizimlari joriy etilmoqda [13]. Biroq zamon talabi undan ham
ilg‘or va tizimli yondashuvlarni talab qilmoqda. Shu maqsadda ilg‘or xorijiy
tajribalarni o‘rganish va milliy amaliyotga moslashtirish zarur.
AQSh tajribasi -
AQShda "Brightwheel" va "HiMama" kabi platformalar
yordamida maktabgacha ta’lim muassasalari faoliyati raqamlashtirilgan. Bolalar
rivojlanishini doimiy monitoring qilish, ota-onalar bilan real vaqt rejimida aloqa
qilish imkoniyati yaratilgan [3].
Germaniya tajribasi -
Germaniyada "Kita-Online" va "LittleBird" kabi tizimlar
pedagogik faoliyatni boshqarish va nazorat qilishda keng qo‘llaniladi. Tizimlar
shaffoflik va sifat monitoringini yuqori darajada ta’minlaydi [4].
Janubiy Koreya tajribasi -
Janubiy Koreyada "Smart Kindergarten" loyihasi
orqali bolalarning kundalik rivojlanishi interaktiv tarzda nazorat qilinadi. Har bir
pedagog faoliyati raqamli reyting tizimi orqali baholanadi [5].
Kanada va Fransiya tajribasi -
Kanadadagi "Kindertales" va Fransiyadagi
"Educonnect" platformalari orqali ota-onalar, tarbiyachilar va muassasa ma’muriyati
o‘rtasida doimiy onlayn aloqa o‘rnatilgan [6][7].
O‘zbekiston amaliyoti -
O‘zbekistonda "e-Maktabgacha" tizimi orqali
maktabgacha ta’lim muassasalari qamrab olinmoqda. Biroq tizim hozircha ko‘proq
statistika yig‘ish va hisobot berishga yo‘naltirilgan bo‘lib, pedagogik boshqaruvning
interaktivligini to‘liq ta’minlamaydi [13]. Shu sababli rivojlanish uchun qo‘shimcha
chora-tadbirlar zarur.
Tahlillar shuni ko‘rsatadiki:
Talqin va tadqiqotlar ilmiy-uslubiy jurnali
Impact Factor: 8.2 | 2181-3035 | № 5(63)
~ 111 ~
Interaktiv
tizimlar
maktabgacha
ta’limda
pedagogik
jarayonni
shaffoflashtirish, resurslardan samarali foydalanish va bola rivojlanishini individual
nazorat qilish imkoniyatini yaratadi.
Ota-onalar bilan muloqotni raqamlashtirish
bolalarning ta’limdagi faol
ishtirokini oshiradi va oilaviy ta'limni kuchaytiradi.
Pedagogik boshqaruvda raqamli analitika vositalari
yordamida olingan
ma'lumotlar asosida tezkor va aniq qarorlar qabul qilish mumkin bo‘ladi.
O‘zbekiston tajribasida
mavjud tizimni boyitish va pedagoglar raqamli
savodxonligini oshirish orqali boshqaruv samaradorligini yanada oshirish imkoni
mavjud.
Yana shuni ta'kidlash kerakki, interaktiv tizimlardan foydalanish faqat texnik
imkoniyat emas, balki pedagogik yondashuv va metodik madaniyatni ham
o‘zgarishini talab qiladi.
Xulosa va takliflar
Maktabgacha ta’lim tashkilotlarini boshqarishda interaktiv tizimlardan
foydalanish quyidagi ijobiy natijalarga olib keladi:
Tarbiyalanuvchilarning individual rivojlanish dinamikasini aniq va muntazam
tahlil qilish imkoniyati yaratiladi;
Pedagogik faoliyat ustidan tizimli va shaffof monitoring olib boriladi;
Ota-onalar bilan doimiy va samarali aloqa o‘rnatiladi;
Resurslar (vaqt, moddiy vositalar) tejab ishlatiladi va muassasa samaradorligi
oshadi.
Shu asosda quyidagi tavsiyalarni ilgari suramiz:
1.
Maktabgacha ta’lim tashkilotlari uchun
yagona raqamli boshqaruv va
monitoring platformasini ishlab chiqish
va joriy qilish;
2.
Pedagoglar
va
rahbar
xodimlar
uchun
maxsus
raqamli
kompetensiya o‘quv dasturlarini
ishlab chiqish va majburiy tatbiq etish;
3.
Har bir bola uchun
individual rivojlanish elektron xaritasini yaratish
va doimiy yangilab borish;
4.
Ota-onalar uchun mobil ilovalar
yordamida ta’lim jarayonida faol
ishtirok etish imkoniyatini oshirish;
5.
Maktabgacha ta’lim tashkilotlarining raqamli audit tizimini joriy
qilish
.
Bu chora-tadbirlar O‘zbekistonda maktabgacha ta’lim tizimini innovatsion
rivojlantirish uchun muhim asos bo‘lib xizmat qiladi.
Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati:
1.
Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2020 йил 28 октябрдаги
ПФ–6097-сон Фармони.
Talqin va tadqiqotlar ilmiy-uslubiy jurnali
Impact Factor: 8.2 | 2181-3035 | № 5(63)
~ 112 ~
2.
Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2021 йил 15 майдаги
ПҚ–5117-сон Қарори.
3.
Smith, J. (2021). "Brightwheel and Early Education Management in the
USA." Journal of Digital Education Systems.
4.
Müller, T. (2020). "Kita-Online as a Model for Digital Preschool
Management in Germany." German Education Review.
5.
Kim, S. (2022). "Smart Kindergarten: Digital Innovations in South
Korea’s Early Education." Seoul Journal of Education.
6.
Anderson, P. (2021). "Digital Transformation in Canadian Preschool
Systems." Canadian Journal of Early Childhood Research.
7.
Dubois, L. (2020). "Educonnect et la gestion numérique de l'éducation
précoce en France." Paris Education Studies.
8.
UNESCO (2021). Digital Transformation in Early Childhood Education:
A Global Overview.
9.
OECD (2020). Innovative Systems in Preschool Education.
10.
Хасанов, Р. (2021). "Ўқитувчиларни бошқаришда рақамли
тизимлар".
11.
Хамраева, Н. (2023). "Бошқарувда ахборот тизимларининг ўрни".
12.
Ministry of Education of South Korea. (2023). "Smart Initiatives in Early
Learning."
13.
MTT vazirligi. (2023). "e-Maktabgacha" axborot tizimi bo‘yicha
hisobot.
