JOURNAL OF IQRO – ЖУРНАЛ ИҚРО – IQRO JURNALI – volume 15, issue 02, 2025
ISSN: 2181-4341, IMPACT FACTOR ( RESEARCH BIB ) – 7,245, SJIF – 5,431
ILMIY METODIK JURNAL
YANGI O‘ZBEKISTON SIYOSIY MENTALITETIDAGI TRANSFORMATSIYA
JARAYONLARI
Jamoliddinov Barxayotbek Komiljon o‘g‘li
Namangan davlat universiteti mustaqil tadqiqotchisi
Email: jamoliddinovbarxayotbek@gmail.com
Annotatsiya:
Ushbu maqolada Yangi O‘zbekiston siyosiy mentalitetda yuz berayotgan
transformatsiya jarayonlari tahlili. Muallif siyosiy mentalitetning, uning o‘zgaruvchanligi va
jamiyatdagi rolini ko‘plab shakllanishi, ochiqlik siyosati, yoshlar faolligi, ijtimoiy jamiyati
institutlari va yangi liderlik modelining jamiyatdagi siyosiy ongni kuzatishdagi o‘rni yoritiladi.
Maqolada mavjud muammolar va istiqbollar tahlil qilinib, O‘zbekistonning demokratik
taraqqiyot yo‘lidagi siyosiy ong transformatsiyasi jarayoni rivojlanishi baholanadi.
Kalit so‘zlar:
Yangi
O‘
zbekiston, siyosiy mentalitet, transformatsiya, siyosiy ong, fuqarolik
jamiyati, ochiqlik siyosati, siyosiy tafakkur, yoshlar faolligi, demokratik demokratik.
Kirish
Yangi O‘zbekiston XXI asrning birinchi choragida O‘zbekiston jamiyati chuqur ijtimoiy-siyosiy
o‘zgarishlar, iqtisodiy liberallashuv va ijtimoiy jamiyat institutlarining faol rivojlanishiga kirdi.
tomonga, 2016-yildan boshlab “Yangi O‘zbekiston”muhimi — siyosiy strategiyasi mamlakatda
demokratik islohotlarni, ochiqlik, oshkoralik siyosatini jadallashtirishga qaratildi. Ushbu davlat
boshqaruv institutlari, boshqaruv tizimi, ijtimoiy ongi va — eng muhimi — fuqarolarning siyosiy
mentaliteti ham yangi bosqichga o‘tishni berdi.
Yangi Oʻzbekistonda oxirgi yetti yilda davlat va jamiyat miqyosida iqtisodiy, ijtimoiy va siyosiy
yoʻnalishlarda amalga oshirilgan islohotlar koʻlami milliy tariximizda analogi yoʻq hodisadir.
Tarixga muhrlanadigan buyuk oʻzgarishlar silsilasida davlat tuzilmalari mohiyati va
mazmunining tubdan transformatsiyalashuvi erishilgan eng muhim ijtimoiy hodisa boʻldi.
Prezident Shavkat Mirziyoyevning 2022-yil 21-dekabrdagi Oliy Majlis va Oʻzbekiston xalqiga
qilgan Murojaatnomasida - Mamlakatimiz taraqqiyotini yangi pogʻonaga olib chiqish uchun
boshqaruv ham, qonunchilik ham, jamiyatimiz ham oʻzgarishi kerak. Agar shunday qilmasak,
muammolarni koʻrib, koʻrmaslikka olsak, zamondan orqada qolamiz.
Xalqimiz, yosh avlodimiz bizdan rozi boʻlmaydi. Shu bois, - Avval – inson, keyin – jamiyat va
davlat‖ degan gʻoyani Konstitutsiyamiz va qonunlarimizga ham, kundalik hayotimizga ham
chuqur singdirishimiz kerak. Hozirgi kundagi jiddiy sinovlar va bashorat qilib boʻlmaydigan
xavfxatarlarni
yengib
oʻtishga
qodir
boʻlgan
milliy
davlatchiligimiz
asoslarini
mustahkamlashimiz zarur‖ deb alohida taʼkidlangani bejiz emasdir.
Siyosiy mentalitet — bu jamiyat a'zolarining siyosatga nisbatan munosabati, odamlari,
dunyoqarashi, siyosat-tizmining umumiy tizimidir. U avloddan-avlodga o‘tuvchi an'analar,
tarixiy tajriba, diniy e'tiqodlar va madaniy muhit shakllanadi. Shu bilan birga, siyosiy mentalitet
jamiyatda yuz berayotgan siyosiy-iqtisodiy o‘zgarishlar ta'sirida yangilanishi yoki muayyan
darajada transformatsiyaga uchrashi.
Yangi O‘zbekiston davrida transformatsiyaning o‘ziga xos xususiyatlari
JOURNAL OF IQRO – ЖУРНАЛ ИҚРО – IQRO JURNALI – volume 15, issue 02, 2025
ISSN: 2181-4341, IMPACT FACTOR ( RESEARCH BIB ) – 7,245, SJIF – 5,431
ILMIY METODIK JURNAL
1. Ochiqlik va oshkoralik siyosati O‘zbekistonda so‘z erkinligi, ijtimoiy axborot vositalarining
faolligi, ijtimoiy tarmoqlarda erkin fikr bildirishning kengayishi odamlar ongida ochiq siyosiy
muloqotga tayyorlikni shakllantirdi.
2. Yoshlar siyosatining faoli Davlat siyosatining markaziga yoshlar qo‘yilishi, parlament
qarorlar qabul qilinishida ishtirok etishi yosh avlod qabul qilinishining yangilanishiga keldi.
3. Fuqarolik jamiyatlarining instituti mustahkamlanishi
Nodavlat notijorat tashkilotlari, jamoat kengashlari va tashabbuskorlarning kuchayishi
qonunchiligi ustidan nazoratni kuchaytirdi.
4. Yangi siyosiy liderlik Shavkat Mirziyoyevning xalq bilan muloqot modeli Shavkat
Mirziyoyevning ochiq boshqaruv uslubi, Prezident o‘ziga xosligiga tayyorlik va amaliy
dasturlarni boshqarishi Prezident odamlarning davlat boshqaruviga nisbatan ishonchini oshirdi.
O‘zgaruvchan ong: muammolar va nisbatan
Siyosiy mentalitetdagi transformatsiyalar bilan birga, ayrim qarama-qarshi qarshilik ham mavjud:
Avtoritar tashkilotlarning ayrim ijtimoiy qatlamlarda hali ham ildiz otganligi.
Siyosiy siyosiylik va passiv sindromining ba'zi usullar yordamida qo‘llab-quvvatlayotgani.
Yangicha siyosiy tafakkur uchun zarur bo‘lgan fuqarolik madaniyatining yetarlicha
shakllanmaganligi.
bu muammolar yuzaga kelgan jarayonlar fonida asta-sekinlik bilan yengilmoqda. Aholining
faolligi ortib nazorati, saylovlarda qatnashish ko‘rsatkichlari oshyapti, fikrim qarorlar qabul
qilishda muhim ahamiyat kasb etadi.
Xulosa
Yangi O‘zbekiston siyosiy mentaliteti transformatsiyasi — bu birdan yuz beradigan hodisa emas,
balki uzoq, murakkab, ammo hosil yo‘nalishga ega jarayondir. Bu jarayonning harakatlanish
jarayoni, erkinlik, ijtimoiy ta'lim tizimi va ijtimoiy axborot rivojlanishining harakatlanish orqali
ta'minlanishi. O‘zbekiston fuqarosi endi nazorat qiluvchi, balki siyosiy jarayonning faol
ishtirokchisiga aylanmoqda. Bu esa demokratiya sari dadil qadamdir.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1. Янги Ўзбекистон № 259 (781), 2022 йил 21 декабрь.
2. 2022 йил 4 августда бўлиб ўтган Мирзиѐев Ш.М. раислигидаги Видеоселектр
йиғилиши.
https://kun.uz/ru/news/2022/08/05/problema-o-kotoroy-ne-govorili-30-let-
kakiyeizmeneniya-jdut-gosslujashchix-uzbekistana
3. Ўзбекистон Республикасининг Конституцияси. – Тошкент. ―Ўзбекистон‖, 2023. – Б.
14.
4.
Rustamaliyev MHOGL DAVLAT BOSHQARUVI FAOLIYAT SHAKLI SIFATIDA ENG
YUQORI SIYOSIY JARAYON–FENOMEN EKANLIGI //Sharq renessansi: Innovatsion,
pedagogik, tabiiy va ijtimoiy fanlar. – 2024. – V. 4. – No 3. – B. 614-622.
5.
Rustamaliyev, Mirjalol Hayrullo O‘G‘Li. "DAVLAT BOSHQARUVI FAOLIYAT
SHAKLI
SIFATIDA
ENG
YUQORI
SIYOSIY
JARAYON–FENOMEN
EKANLIGI."
Sharq uyg'onishi: Innovatsion, ta'lim, tabiiy va ijtimoiy fanlar
4.3 (2024):
614-622.
