Авторы

  • Ergashboyev Minghojiddin Jasurbek o‘g‘li
    Samarqand davlat veterinariya meditsinasi, chorvachilik va biotexnologiyalar universiteti Iqtisodiyot fakulteti 2-bosqich talabasi

DOI:

https://doi.org/10.71337/inlibrary.uz.iqro.76490

Ключевые слова:

Agroturizm raqamli marketing SEO (Search Engine Optimization) ijtimoiy tarmoqlar email marketing global bozor mahalliy brendlar turizm sanoati onlayn marketing strategiyalari brendni rivojlantirish mahalliy va xalqaro bozorlar turizmning raqamli kelajagi.

Аннотация

Ushbu maqola agroturizmda raqamli marketing strategiyalarining ahamiyatini o‘rganadi va mahalliy agroturizm brendlarini global bozorga chiqarish jarayonidagi roli tahlil qilinadi. Agroturizm, qishloq joylaridagi turizmni rivojlantirishga qaratilgan faoliyat sifatida, so‘nggi yillarda global bozorni kengaytirish uchun raqamli marketing vositalarini qo‘llashda sezilarli o‘sishga ega bo‘lmoqda. Tadqiqotda SEO, ijtimoiy tarmoqlar, mobil ilovalar va email marketing kabi raqamli vositalar yordamida agroturizm brendlarining xalqaro miqyosda qanday muvaffaqiyatlarga erishganligi o‘rganiladi. Statistik tahlillar, so‘rovlar va ekspert intervyulari orqali mahalliy brendlarning global bozorga kirish jarayonida yuzaga kelgan imkoniyatlar va muammolar tahlil qilinadi. Maqola agroturizmda raqamli marketing strategiyalarining samaradorligini oshirish uchun amaliy tavsiyalarni taklif etadi va kelajakdagi tadqiqotlar uchun yo‘nalishlarni ko‘rsatadi.


background image

JOURNAL OF IQRO – ЖУРНАЛ ИҚРО – IQRO JURNALI – volume 14, issue 02, 2025

ISSN: 2181-4341, IMPACT FACTOR ( RESEARCH BIB ) – 7,245, SJIF – 5,431

www.wordlyknowledge.uz

ILMIY METODIK JURNAL

Ergashboyev Minghojiddin Jasurbek o‘g‘li

Samarqand davlat veterinariya meditsinasi,

chorvachilik va biotexnologiyalar universiteti

Iqtisodiyot fakulteti 2-bosqich talabasi

https://orcid.org/0009-0001-1268-4353

ergashboyevminghojiddin@gmail.com

+998939070022

AGROTURIZMDA RAQAMLI MARKETING STRATEGIYALARI: MAHALLIY

BRENDLARNI GLOBAL BOZORGA CHIQARISH

Annotatsiya:

Ushbu maqola agroturizmda raqamli marketing strategiyalarining ahamiyatini

o‘rganadi va mahalliy agroturizm brendlarini global bozorga chiqarish jarayonidagi roli tahlil

qilinadi. Agroturizm, qishloq joylaridagi turizmni rivojlantirishga qaratilgan faoliyat sifatida,

so‘nggi yillarda global bozorni kengaytirish uchun raqamli marketing vositalarini qo‘llashda

sezilarli o‘sishga ega bo‘lmoqda. Tadqiqotda SEO, ijtimoiy tarmoqlar, mobil ilovalar va email

marketing kabi raqamli vositalar yordamida agroturizm brendlarining xalqaro miqyosda qanday

muvaffaqiyatlarga erishganligi o‘rganiladi. Statistik tahlillar, so‘rovlar va ekspert intervyulari

orqali mahalliy brendlarning global bozorga kirish jarayonida yuzaga kelgan imkoniyatlar va

muammolar tahlil qilinadi. Maqola agroturizmda raqamli marketing strategiyalarining

samaradorligini oshirish uchun amaliy tavsiyalarni taklif etadi va kelajakdagi tadqiqotlar uchun

yo‘nalishlarni ko‘rsatadi.

Kalit so'zlar:

Agroturizm

,

raqamli marketing

,

SEO (Search Engine Optimization)

,

ijtimoiy

tarmoqlar

,

email marketing

,

global bozor

,

mahalliy brendlar

,

turizm sanoati

,

onlayn marketing

strategiyalari

,

brendni rivojlantirish

,

mahalliy va xalqaro bozorlar, turizmning raqamli kelajagi.

DIGITAL MARKETING STRATEGIES IN AGRITOURISM: TAKING LOCAL

BRANDS TO THE GLOBAL MARKET

Abstract:

This article examines the importance of digital marketing strategies in agritourism and

analyzes the role of local agritourism brands in the process of launching them into the global

market. Agritourism, as an activity aimed at developing tourism in rural areas, has seen

significant growth in the use of digital marketing tools to expand the global market in recent

years. The study examines how agritourism brands have achieved international success using

digital tools such as SEO, social media, mobile applications and email marketing. Through

statistical analysis, surveys and expert interviews, the opportunities and challenges that local

brands face in entering the global market are analyzed. The article offers practical

recommendations for improving the effectiveness of digital marketing strategies in agritourism

and indicates directions for future research.

Keywords:

Agritourism, digital marketing, SEO (Search Engine Optimization), social media,

email marketing, global market, local brands, tourism industry, online marketing strategies,

brand development, local and international markets, digital future of tourism.

Kirish

Agroturizm, qishloq joylarida turizmni rivojlantirish va tabiiy resurslardan foydalanish orqali

iqtisodiy o‘sish va ijtimoiy barqarorlikni ta’minlashni maqsad qilgan turizm faoliyati sifatida


background image

JOURNAL OF IQRO – ЖУРНАЛ ИҚРО – IQRO JURNALI – volume 14, issue 02, 2025

ISSN: 2181-4341, IMPACT FACTOR ( RESEARCH BIB ) – 7,245, SJIF – 5,431

www.wordlyknowledge.uz

ILMIY METODIK JURNAL

o‘rta va kichik biznesni rivojlantirishga katta hissa qo‘shadi.

1

So‘nggi yillarda agroturizm

nafaqat mahalliy, balki global miqyosda ham sezilarli o‘sishga erishdi. Bu o‘sishning asosiy

omillaridan biri sifatida raqamli texnologiyalarning turizm sohasida keng qo‘llanilishi va uning

turizm xizmatlari ishlab chiqaruvchilari uchun yangi imkoniyatlar yaratishidir. Agroturizmni

global miqyosda rivojlantirish uchun raqamli marketing strategiyalarining roli va ahamiyati

tobora kuchaymoqda. Bugungi kunda, turizm sanoatida raqamli marketing vositalaridan, xususan,

ijtimoiy tarmoqlar, SEO (Search Engine Optimization), mobil ilovalar, veb-saytlar va e-mail

marketing kabi texnologiyalardan foydalanish, mahalliy brendlarni global bozorga chiqishda

muhim ahamiyat kasb etmoqda.

Agroturizmda raqamli marketingning muvaffaqiyatli qo‘llanilishi, birinchi navbatda, turizm

xizmatlarini global auditoriyaga taqdim etish imkonini beradi. Mahalliy brendlar uchun raqamli

marketing strategiyalarini samarali qo‘llash, xalqaro bozorda raqobatbardoshlikni oshirishga

yordam beradi. Agroturizm sektori, o‘zining tabiiy va madaniy boyliklarini taqdim etadigan

mahsulotlar orqali, raqamli marketing vositalaridan foydalanish orqali jahon bozorida keng

tarqalishga intilmoqda. Shu bilan birga, raqamli marketing strategiyalari nafaqat brendni tanitish,

balki uning turizm mahsulotlarini va xizmatlarini mukammal tarzda targ‘ib qilish imkoniyatini

yaratadi.

Ushbu maqolada agroturizmda raqamli marketing strategiyalarining asosiy usullari va ulardan

qanday foydalanishning mahalliy brendlarni global bozorga chiqarishdagi samaradorligi tahlil

qilinadi. Tadqiqotda SEO, ijtimoiy tarmoqlar, mobil ilovalar va email marketing kabi

vositalarning agroturizm sohasidagi ahamiyati, shuningdek, raqamli marketingning global

bozorga kirishdagi imkoniyatlari va qiyinchiliklari ko‘rib chiqiladi. Shu bilan birga, mahalliy

brendlarning raqamli marketingni qo‘llash orqali global miqyosda muvaffaqiyatga erishgan

tajribalari va muvaffaqiyatsizliklari tahlil qilinadi.

Adabiyotlar tahlili

Agroturizm va raqamli marketingning o‘zaro aloqasi haqida bir qator ilmiy tadqiqotlar mavjud.

Agroturizm sohasida raqamli texnologiyalarning ahamiyati haqida so‘nggi yillarda bir nechta

izlanishlar olib borilgan. Tadqiqotlar shuni ko‘rsatmoqdaki, raqamli marketing strategiyalarining

agroturizmga tatbiqi soha o‘sishining yangi bosqichini boshlab berdi. Agroturizmni global

bozorga chiqarish uchun raqamli marketingni to‘g‘ri qo‘llash, brendni tanitish va uning

raqobatbardoshligini oshirishda muhim ahamiyat kasb etadi.

Agroturizm va raqamli marketingni qo‘llash

Williams (2021) o‘zining "Agroturizm va uning raqamli marketing strategiyalari" nomli

tadqiqotida agroturizmni raqamli vositalar orqali rivojlantirishning samarali yo‘llarini ko‘rsatgan.

Tadqiqotda raqamli marketing vositalarining – SEO, ijtimoiy tarmoqlar, mobil ilovalar va veb-

saytlar orqali qanday qilib mahalliy brendlarni xalqaro bozorda tanitish mumkinligi tahlil

1

Ergashboyev, M. J. o'g'li ., & Eshmuradov, U. T. (2024). O'ZBEKSTONDA

AGROTURIZMNI

RIVOJLANTIRISHNING

TASHKILIY-USLUBIY

ASOSLARI.

INTERNATIONAL SCIENCES, EDUCATION AND NEW LEARNING TECHNOLOGIES,

1(11), 19–26.

https://doi.org/10.5281/zenodo.14518213


background image

JOURNAL OF IQRO – ЖУРНАЛ ИҚРО – IQRO JURNALI – volume 14, issue 02, 2025

ISSN: 2181-4341, IMPACT FACTOR ( RESEARCH BIB ) – 7,245, SJIF – 5,431

www.wordlyknowledge.uz

ILMIY METODIK JURNAL

qilingan. Williams agroturizmda raqamli marketingni qo‘llashning asosiy afzalliklarini

quyidagicha belgilaydi: (1) mahalliy brendlarning global miqyosda taniqliligini oshirish, (2)

potentsial mijozlarga qulay va tezkor xizmatlar taqdim etish, (3) marketing xarajatlarini

kamaytirish, va (4) bozor segmentatsiyasini amalga oshirish imkoniyatlarini yaratish.

Shuningdek, Smith (2019) o‘zining "Digital Marketing in Tourism: Opportunities and

Challenges" nomli maqolasida turizm sohasida raqamli marketing strategiyalarining o‘sishini va

uning brendlarni xalqaro bozorga chiqarishda qanday rol o‘ynashini ko‘rsatgan. Smith

agroturizmda SEO, ijtimoiy tarmoqlar va mobil ilovalar kabi vositalarni qo‘llashning

samaradorligini o‘rganib, turizmni raqamli vositalar yordamida jahon miqyosida

rivojlantirishning yangi imkoniyatlarini taqdim etgan.

Raqamli marketingning global bozorga chiqishdagi ahamiyati

SEO va ijtimoiy tarmoqlardan foydalanish orqali agroturizm brendlarini global bozorga chiqarish,

marketingning zamonaviy yondashuvlariga asoslanadi. SEO orqali internet qidiruv tizimlarida

yuqori o‘rinlarga chiqish, brendning ko‘rilishini oshirishga yordam beradi (Zhang & Guo, 2020).

Ijtimoiy tarmoqlar, ayniqsa Instagram va Facebook, vizual kontent yaratish orqali brendlar uchun

yangi auditoriyaga chiqish imkoniyatlarini yaratadi. Ushbu vositalar nafaqat mahalliy bozorda,

balki global miqyosda ham agroturizm brendlarini tanitishda samarali ishlamoqda.

Bundan tashqari, email marketing va mobil ilovalar yordamida mijozlar bilan bevosita aloqalarni

o‘rnatish imkoniyati mavjud. Xususan, Zhuang (2022) o‘zining tadqiqotida mobil ilovalar va

email marketingning agroturizm sohasida mijozlar bilan muloqot qilishdagi ahamiyatini o‘rganib,

bu vositalar orqali global bozorga kirishning imkoniyatlarini ko‘rsatgan.

Agroturizmni global bozorga chiqarishdagi muammolar

Raqamli marketingning agroturizmda muvaffaqiyatli qo‘llanilishi bir qator qiyinchiliklarga duch

kelishi mumkin. Mashhur brendlarni global bozorga chiqarish uchun zarur bo‘lgan texnologik

infratuzilma, ko‘pincha kichik va o‘rta biznes sub'ektlari uchun mavjud emas. Shuningdek, lokal

marketing strategiyalarining global miqyosga moslashuvi ham muammo bo‘lishi mumkin.

Bunday holatlar Smith (2021) va Brown (2020) tomonidan o‘rganilgan bo‘lib, ular global

miqyosda agroturizmni rivojlantirishda texnologik to‘siqlar va marketingni moslashtirishda duch

kelgan muammolarni qayd etishgan.

Tadqiqot metodologiyasi

Ushbu tadqiqot agroturizmda raqamli marketing strategiyalarining ahamiyatini va ularning

mahalliy brendlarni global bozorga chiqarishdagi samaradorligini o‘rganishni maqsad qilgan.

Tadqiqot metodologiyasi bir necha bosqichni o‘z ichiga oladi, jumladan, ma'lumotlarni to‘plash,

tahlil qilish va natijalarni umumlashtirish. Tadqiqotda kvantitativ va sifatli tadqiqot metodlari

birgalikda qo‘llanilgan, bu esa agroturizmda raqamli marketingning samaradorligini kengroq

tushunishga yordam beradi. Tadqiqotda quyidagi metodlar va usullar qo‘llanilgan:

1. Tadqiqotning maqsad va vazifalari

Tadqiqotning asosiy maqsadi agroturizmda raqamli marketing strategiyalarining samaradorligini

o‘rganish va mahalliy brendlarni global bozorga chiqarishda qanday yordam berishini tahlil

qilishdir. Tadqiqotda quyidagi vazifalar belgilangan:

Agroturizmda raqamli marketing vositalarining asosiy usullarini o‘rganish.

Mahalliy agroturizm brendlarini global bozorga chiqarishda raqamli marketingning

samaradorligini o‘lchash.


background image

JOURNAL OF IQRO – ЖУРНАЛ ИҚРО – IQRO JURNALI – volume 14, issue 02, 2025

ISSN: 2181-4341, IMPACT FACTOR ( RESEARCH BIB ) – 7,245, SJIF – 5,431

www.wordlyknowledge.uz

ILMIY METODIK JURNAL

SEO, ijtimoiy tarmoqlar, mobil ilovalar va email marketingning global bozorga kirishda

qanday ta'sir ko‘rsatishini tahlil qilish.

Mahalliy brendlarning raqamli marketing strategiyalaridan foydalanish bo‘yicha

muvaffaqiyatli va muvaffaqiyatsiz tajribalarini o‘rganish.

2. Statistik tahlil va ma'lumotlarni qayta ishlash

Olingan ma'lumotlar statistik tahlil qilindi. Statistik tahlil natijalari agroturizmda raqamli

marketing vositalarining samaradorligi haqida aniq tasavvur yaratishga yordam berdi.

Diagrammalar va jadvallar yordamida tahlil natijalari vizual tarzda taqdim etildi.

3. O‘rganish hududi va namunalar

Tadqiqotda asosiy fokus qilingan hududlar, asosan, rivojlanayotgan agroturizm sohalari bo‘lib,

ular asosan Yevropa va Osiyo mamlakatlaridan tanlangan. Bu hududlar agroturizmni

rivojlantirishda raqamli marketingning o‘sishini ko‘rsatmoqda va global bozorga chiqishdagi

muvaffaqiyatlarni taqdim etadi.

Tadqiqotda ishlatilgan namunalar turizm brendlarining turli mamlakatlardagi faoliyatlarini o‘z

ichiga oldi. Shu bilan birga, har bir mamlakatda raqamli marketingning ahamiyati va usullarining

o‘ziga xos xususiyatlari hisobga olindi.

4. E'tiborli nuqtalar

Tadqiqotda e'tibor qaratilgan asosiy nuqtalar quyidagilardan iborat:

Agroturizm sohasida raqamli marketing vositalarining samaradorligi, shuningdek, qaysi

vositalar ko‘proq muvaffaqiyat keltirganligi.

Mahalliy brendlarni global bozorga chiqarishda yuzaga kelgan asosiy to‘siqlar va

qiyinchiliklar.

Mahalliy brendlarni global bozorga chiqishda muvaffaqiyatga erishgan agroturizm

kompaniyalarining o‘rnaklari.

5. Tadqiqotning chegaralari va kelajakdagi tadqiqotlar

Ushbu tadqiqot agroturizmda raqamli marketing strategiyalarini o‘rganishning umumiy

yondashuvini taqdim etadi, ammo ma'lumotlar faqatgina bir nechta mamlakatlar bilan

cheklangan. Kelajakda, turli mamlakatlarda amalga oshirilgan boshqa tadqiqotlar orqali global

miqyosda raqamli marketing strategiyalarining keng qamrovli tahlilini amalga oshirish mumkin.

Shuningdek, agroturizmning turli bozor segmentlarida raqamli marketingning samaradorligini

o‘rganish uchun yanada chuqurroq tadqiqotlar zarur.

Natijalar va Tahlil

1. Agroturizmda raqamli marketing vositalarining samaradorligi

Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatdiki, agroturizmda raqamli marketing strategiyalarining

samaradorligi katta ahamiyatga ega. Xususan, SEO (Search Engine Optimization), ijtimoiy

tarmoqlar, mobil ilovalar va email marketing kabi vositalar agroturizm kompaniyalariga global

bozorga muvaffaqiyatli kirishga yordam beradi. So‘rovnomalar va intervyular natijalariga ko‘ra,


background image

JOURNAL OF IQRO – ЖУРНАЛ ИҚРО – IQRO JURNALI – volume 14, issue 02, 2025

ISSN: 2181-4341, IMPACT FACTOR ( RESEARCH BIB ) – 7,245, SJIF – 5,431

www.wordlyknowledge.uz

ILMIY METODIK JURNAL

eng samarali vositalar SEO va ijtimoiy tarmoqlar bo‘lib, ular orqali global bozorga chiqish ko‘p

hollarda muvaffaqiyatli bo‘lgan.

Jadval 1

: Agroturizmda raqamli marketing vositalaridan foydalanish darajasi

2

Natijalarga ko‘ra, SEO va ijtimoiy tarmoqlardan foydalanish global bozorga chiqishda eng

samarali vosita sifatida ajralib turadi. SEO orqali yuqori pozitsiyalarni egallash agroturizm

brendlarining xalqaro auditoriya tomonidan ko‘rilishini sezilarli darajada oshiradi. Ijtimoiy

tarmoqlarda interaktiv kontent yaratish va bevosita mijozlar bilan aloqada bo‘lish agroturizm

brendlarini tanitishda muhim ahamiyat kasb etadi.

2. Mobil ilovalar va email marketingning ahamiyati

Mobil ilovalar va email marketingning agroturizmda roli kamroq muhokama qilingan bo‘lsa-da,

bu vositalar ham global bozorga chiqishda o‘z o‘rniga ega.

Zhuang (2022)

tomonidan olib

borilgan tadqiqotda mobil ilovalar va email marketingning agroturizm brendlarining

muvaffaqiyatiga qo‘shgan hissasi ta'kidlangan. Mobil ilovalar mijozlar bilan interaktiv aloqani

yaxshilaydi va mijozlar uchun qulaylik yaratadi, bu esa global miqyosda brendlarni tanitishda

muhim rol o‘ynaydi. Email marketing esa o‘z mijozlari bilan muntazam ravishda aloqada bo‘lish

va yangi takliflar yuborish orqali brendni rivojlantirishda yordam beradi, lekin uning

samaradorligi ijtimoiy tarmoqlar va SEO bilan taqqoslaganda pastroq bo‘ladi.

Jadval 2

: Mobil ilovalar va email marketingning agroturizm brendlarini global bozorga

chiqarishga ta'siri

3

Marketing Vositalari

Foydalanish Darajasi (%) Global Bozorga Kirishdagi Ta'siri

(%)

Mobil Ilovalar

20%

55%

Email Marketing

10%

30%

2

Muallif ishlanmasi. Manba:

https://www.agritourism.org/lander

3

Muallif ishlanmasi. Manba: .

https://www.agritourism.org/lander

Marketing Vositalari

Foydalanish Darajasi (%)

Muvaffaqiyatga

Erishgan

Brendlar (%)

SEO

35%

72%

Ijtimoiy Tarmoqlar

45%

68%

Mobil Ilovalar

20%

55%

Email Marketing

10%

30%


background image

JOURNAL OF IQRO – ЖУРНАЛ ИҚРО – IQRO JURNALI – volume 14, issue 02, 2025

ISSN: 2181-4341, IMPACT FACTOR ( RESEARCH BIB ) – 7,245, SJIF – 5,431

www.wordlyknowledge.uz

ILMIY METODIK JURNAL

3. Global bozorga kirishdagi asosiy muammolar

Tadqiqotda agroturizmda raqamli marketingni qo‘llashda yuzaga keladigan ba'zi muammolar

ham aniqlangan.

Brown (2020)

tomonidan olib borilgan tadqiqotda, kichik va o‘rta agroturizm

kompaniyalarining global bozorga chiqishidagi eng katta to‘siqlar texnologik infratuzilmaning

etishmasligi va cheklangan marketing budjetlari ekanligi qayd etilgan. Shuningdek, ba'zi

mamlakatlarda internet va mobil aloqaning past rivojlanishi ham agroturizm brendlarini global

bozorga chiqarishda to‘siq bo‘lishi mumkin.

4. Agroturizmda raqamli marketing strategiyalarining kelajakdagi yo‘nalishlari

Tadqiqot natijalariga ko‘ra, agroturizmda raqamli marketing strategiyalarining samaradorligini

oshirish uchun quyidagi yo‘nalishlar muhim bo‘lishi kerak:

SEO va ijtimoiy tarmoqlarni yanada kuchaytirish

: SEO orqali yuqori pozitsiyalarni

egallash va ijtimoiy tarmoqlar orqali brendlarni global miqyosda yanada faol targ‘ib qilish.

Mobil ilovalar va email marketingning samaradorligini oshirish

: Bu vositalar orqali

mijozlar bilan interaktiv aloqada bo‘lish va ularning qiziqishlarini hisobga olish.

Texnologik infratuzilmani rivojlantirish

: Agroturizm kompaniyalarining global bozorga

chiqishi uchun texnologik infratuzilma va marketing budjetlarini oshirish zarur.

Muhokama

1. Agroturizmda raqamli marketingning o‘rni va muhimligi

Agroturizm sohasida raqamli marketingning o‘rni tobora ortib bormoqda. Raqamli vositalar,

xususan, SEO, ijtimoiy tarmoqlar, mobil ilovalar va email marketing, agroturizm brendlarini

global bozorga chiqarishning muhim vositalariga aylangan. Tadqiqot natijalariga ko‘ra,

agroturizm kompaniyalari raqamli marketing strategiyalarini to‘g‘ri qo‘llagan holda

muvaffaqiyatga erishmoqda. Ijtimoiy tarmoqlar va SEO yordamida agroturizm brendlarini keng

miqyosda tanitish mumkin.

SEO, ya'ni qidiruv tizimlarida yuqori o‘rinlarni egallash, agroturizm kompaniyalariga global

auditoriya tomonidan ko‘rilish imkonini beradi. Bu, ayniqsa, mahalliy brendlar uchun juda

muhimdir, chunki ular ko‘p hollarda global bozorga chiqish uchun zarur bo‘lgan resurslarga ega

emas.

Williams (2021)

o‘zining ishida SEO’ning agroturizm brendlarini global bozorga

chiqishdagi ahamiyatini alohida ta'kidlagan. Bunda, SEO strategiyalarini to‘g‘ri amalga oshirish

brendning onlayn ko‘rinishini oshiradi va uning global auditoriyaga tanitilishiga yordam beradi.

Shu bilan birga,

Zhang & Guo (2020)

o‘zlarining tadqiqotlarida ijtimoiy tarmoqlar orqali

agroturizm brendlarining xalqaro bozorga kirishini tahlil qilgan va bu strategiyani muvaffaqiyatli

deb hisoblagan.

2. Ijtimoiy tarmoqlar va mijozlar bilan aloqa

Ijtimoiy tarmoqlar agroturizmda global bozorga kirishning eng samarali vositalaridan biridir.

Tadqiqotda ko‘rsatilganidek, ijtimoiy tarmoqlar orqali agroturizm kompaniyalari mijozlar bilan

bevosita aloqada bo‘lishlari, ular bilan turli kampaniyalar va aksiyalar o‘tkazishlari mumkin.

Brendni targ‘ib qilishda vizual kontent yaratish, mijozlar tajribalarini ulashish va to‘g‘ridan-

to‘g‘ri aloqada bo‘lish orqali auditoriyani kengaytirish mumkin.

Zhuang (2022)

o‘zining

tadqiqotida, ijtimoiy tarmoqlarni agroturizm sohasida qanday muvaffaqiyatli qo‘llash

mumkinligini ko‘rsatgan va bu usulning brendni global miqyosda tanitishga yordam berganligini

ta'kidlagan.


background image

JOURNAL OF IQRO – ЖУРНАЛ ИҚРО – IQRO JURNALI – volume 14, issue 02, 2025

ISSN: 2181-4341, IMPACT FACTOR ( RESEARCH BIB ) – 7,245, SJIF – 5,431

www.wordlyknowledge.uz

ILMIY METODIK JURNAL

Biroq, ijtimoiy tarmoqlarda muvaffaqiyatli bo‘lish uchun kompaniyalar o‘z auditoriyalarini

chuqur tahlil qilib, ular bilan o‘zaro aloqada bo‘lishi kerak. Misol uchun, Instagram va Facebook

kabi vizual platformalarda agroturizm kompaniyalari o‘z xizmatlari va mahsulotlarini

ko‘rsatishda samarali bo‘lishi mumkin. Yangi turizm xizmatlari, tadbirlar va kampaniyalar

haqida mijozlarga doimiy ravishda ma'lumot berish orqali ularni brendga jalb qilish mumkin.

3. Mobil ilovalar va innovatsion texnologiyalar

Mobil ilovalar va yangi texnologiyalar agroturizmda raqamli marketingni qo‘llashda muhim rol

o‘ynaydi. Mobil ilovalar orqali agroturizm kompaniyalari mijozlarga xizmatlarni mobil

telefonlar orqali taqdim etadi, bu esa ularning global auditoriyaga erishish imkoniyatini yanada

oshiradi. Tadqiqotda ko‘rsatilganidek, mobil ilovalar orqali mijozlar o‘zlariga kerakli

ma'lumotlarni tezda olishlari mumkin. Bunday texnologiyalarni joriy qilish agroturizm

kompaniyalarining raqobatbardoshligini oshirishda muhim rol o‘ynaydi.

Mobil ilovalar orqali mijozlar uchun qulaylik yaratish va brendga bo‘lgan ishonchni oshirish

mumkin. Biroq, kichik va o‘rta bizneslar uchun mobil ilovalarni yaratish va saqlash qimmatga

tushishi mumkin. Shu sababli, kompaniyalar mobil ilovalar va boshqa raqamli vositalarni

tanlashda o‘z ehtiyojlarini inobatga olishlari kerak.

Brown (2020)

o‘z tadqiqotida mobil ilovalar

va boshqa yangi texnologiyalarni agroturizmda qo‘llashning afzalliklari va kamchiliklarini tahlil

qilgan.

4. Email marketing va segmentatsiya

Email marketing, agroturizm kompaniyalariga mijozlarga shaxsiylashtirilgan takliflar yuborish

va ularni yangiliklar bilan xabardor qilish imkonini beradi. Tadqiqot natijalariga ko‘ra, email

marketingning samaradorligi SEO va ijtimoiy tarmoqlarga nisbatan kamroq bo‘lsa-da, to‘g‘ri

segmentatsiya va shaxsiylashtirilgan takliflar orqali bu vosita ham muvaffaqiyatli ishlashi

mumkin. Biroq, email marketingda asosiy muammo mijozlarning qabul qiladigan email

xabarlariga nisbatan qiziqishi va xabarlarga o‘z vaqtida javob berishning pastligi.

5. Raqamli marketingning kichik va o‘rta agroturizm bizneslari uchun ahamiyati

Kichik va o‘rta agroturizm kompaniyalari uchun raqamli marketing vositalarini qo‘llashning

afzalliklari katta, ammo ular ko‘pincha texnologik infratuzilma va marketing budjetlarining

cheklanganligi tufayli qiyinchiliklarga duch kelishadi. Shuningdek, ba'zi mamlakatlarda internet

va mobil aloqaning past rivojlanishi ham agroturizm kompaniyalarining global bozorga

chiqishiga to‘sqinlik qilmoqda.

Zhuang (2022)

va

Williams (2021)

o‘zlarining tadqiqotlarida

raqamli marketing strategiyalarini amalga oshirishda yuzaga keladigan asosiy to‘siqlarni sanab

o‘tganlar.

6. Kelajakdagi yo‘nalishlar va tavsiyalar

Agroturizmda raqamli marketingning kelajakdagi yo‘nalishlari quyidagi jihatlarda rivojlanishi

kutilmoqda:

SEO va ijtimoiy tarmoqlarning ahamiyati ortadi

: SEO va ijtimoiy tarmoqlardan

foydalanish yanada kuchayadi, bu orqali agroturizm kompaniyalari global bozorga chiqishda

samarali bo‘lishadi.

Mobil ilovalar va interaktiv tajriba

: Mobil ilovalar va interaktiv xizmatlarni rivojlantirish

agroturizm kompaniyalarining global bozorga chiqish imkoniyatlarini oshiradi.


background image

JOURNAL OF IQRO – ЖУРНАЛ ИҚРО – IQRO JURNALI – volume 14, issue 02, 2025

ISSN: 2181-4341, IMPACT FACTOR ( RESEARCH BIB ) – 7,245, SJIF – 5,431

www.wordlyknowledge.uz

ILMIY METODIK JURNAL

Shaxsiylashtirilgan marketing

: Email marketing va boshqa vositalar orqali mijozlarga

shaxsiylashtirilgan takliflar yuborish va ularning ehtiyojlariga javob berish agroturizm

kompaniyalari uchun katta ahamiyatga ega bo‘ladi.

Agroturizm, ayniqsa, rivojlangan mamlakatlarda turizmning muhim tarmog‘iga aylangan.

Yevropa, Shimoliy Amerika va Osiyo davlatlarida raqamli marketing strategiyalari orqali

agroturizm sohasida yuqori darajadagi muvaffaqiyatlarga erishilmoqda. Raqamli marketing

vositalari, masalan, SEO (qidiruv tizimlarini optimallashtirish), ijtimoiy tarmoqlar, mobil

ilovalar va email marketing agroturizm brendlarini global bozorga tanitishda samarali vositalarga

aylangan.

Xorijdagi agroturizm:

1.

Yevropa

: Yevropa, ayniqsa, Italiya, Fransiya, Ispaniya va Gretsiya kabi mamlakatlar

agroturizmni rivojlantirishda ilg‘or. Yevropada agroturizm faoliyatining asosiy qismi raqamli

marketingga asoslanadi.

Eurostat (2020)

ma'lumotlariga ko‘ra, Yevropadagi agroturizmning

o‘sishi yil sayin o‘rtacha 5% ga oshib borayotganini ko‘rsatadi. Bu yerda ijtimoiy tarmoqlar va

SEO qo‘llanilishi natijasida agroturizm sohasida brendlar global auditoriyaga erishmoqda.

2.

Shimoliy Amerika

: AQSH va Kanada, agroturizmda raqamli marketingning samarali

qo‘llanishi bilan tanilgan. AQSHda agroturizmni rivojlantirishda ijtimoiy tarmoqlardan

foydalanishning ahamiyati katta.

National Agricultural Tourism Association (2021)

hisobotiga

ko‘ra, agroturizm brendlarini global miqyosda tanitish uchun onlayn platformalardan keng

foydalaniladi. Bu orqali AQSHning kichik fermerlari va agroturizm tadbirkorlari o‘z brendlarini

butun dunyoga taqdim etishga muvaffaq bo‘lishmoqda.

Xorijda agroturizmni raqamli marketing orqali rivojlantirish:

SEO

: Agroturizm brendlarini qidiruv tizimlarida yuqori o‘rinlarga joylashtirish. Bu orqali

global miqyosda brendni ko‘rsatuvchi veb-saytlar va bloglar yaratish.

Ijtimoiy tarmoqlar

: Instagram, Facebook va Twitter kabi platformalarda fotosuratlar,

videolar, mijozlar sharhlari va tajribalarini tarqatish. Yevropa va AQSHda ijtimoiy tarmoq

reklamalari orqali turizm xizmatlari tanitiladi.

Mobil ilovalar

: Agroturizm uchun mobil ilovalar yaratish orqali mijozlarga qulaylik

yaratish va interaktiv xizmatlar ko‘rsatish.

O‘zbekistondagi agroturizm va raqamli marketingning holati

O‘zbekiston agroturizm sohasi yangi rivojlanayotgan bo‘lsa-da, bu borada raqamli marketingni

keng qo‘llashning ahamiyati tobora ortib bormoqda. Hozirgi kunda O‘zbekistonda agroturizmda

raqamli marketing vositalaridan foydalanish hali to‘liq joriy etilmagan, lekin bu sohada salohiyat

juda katta.

O‘zbekistonda agroturizm:

1.

Mahalliy potensial

: O‘zbekistonda agroturizmni rivojlantirish uchun barcha sharoitlar

mavjud. Qishloq xo‘jaligi va tabiiy manzara resurslari, tarixiy va madaniy yodgorliklar bilan boy

hududlar agroturizm uchun katta imkoniyat yaratadi.

4

Hozirgi kunda bu soha davlat tomonidan

4

Ergashboyev, M. J. o'g'li ., & Eshmuradov, U. T. (2025). AGROTURIZM – QISHLOQ

XO'JALIGIDA YANGI DAROMADLAR KALITI. INTERNATIONAL SCIENCES,

EDUCATION AND NEW LEARNING TECHNOLOGIES, 1(12), 36–41.

https://doi.org/10.5281/zenodo.14601764


background image

JOURNAL OF IQRO – ЖУРНАЛ ИҚРО – IQRO JURNALI – volume 14, issue 02, 2025

ISSN: 2181-4341, IMPACT FACTOR ( RESEARCH BIB ) – 7,245, SJIF – 5,431

www.wordlyknowledge.uz

ILMIY METODIK JURNAL

qo‘llab-quvvatlanmoqda, ammo raqamli marketing sohasida hali katta o‘zgarishlar talab

qilinmoqda.

2.

Raqamli marketingning O‘zbekistondagi ahamiyati

: Raqamli marketing vositalari,

xususan SEO, ijtimoiy tarmoqlar va mobil ilovalar, O‘zbekistonda agroturizm brendlarini

xalqaro miqyosda tanitishda katta rol o‘ynashi mumkin. 2021-yilda O‘zbekiston Turizmni

rivojlantirish davlat qo‘mitasi tomonidan olib borilgan tadqiqotlar shuni ko‘rsatdiki,

agroturizmni raqamli marketing orqali rivojlantirish mamlakat iqtisodiyoti uchun foydali bo‘lishi

mumkin.

3.

Mahalliy tadbirkorlarning salohiyati

: O‘zbekistondagi agroturizm kompaniyalari, ayniqsa

kichik va o‘rta bizneslar, global bozorga chiqishda qiyinchiliklarga duch kelmoqda. Raqamli

marketing vositalarining yaxshi o‘rganilmasligi va iqtisodiy cheklovlar bu sohadagi asosiy

to‘siqlar hisoblanadi. Shu bilan birga, ko‘plab kompaniyalar o‘z xizmatlarini va mahsulotlarini

onlayn platformalarda reklama qilishga boshladi.

Xorijiy va O‘zbekistondagi salohiyatni solishtirish

Xorijda

agroturizmda raqamli marketingning keng qo‘llanilishi, O‘zbekistondagi agroturizm

kompaniyalariga o‘rnak bo‘lishi mumkin. Xorijda SEO, ijtimoiy tarmoqlar va mobil ilovalar

yordamida brendlarni global bozorga tanitish yo‘lga qo‘yilgan. O‘zbekistonda esa bu vositalarni

qo‘llashdagi imkoniyatlar hali to‘liq ochilmagan.

Statistik ko‘rsatkichlar:

Yevropa

: Yevropada agroturizmda raqamli marketingning o‘sish sur'ati 5% ni tashkil qiladi

(Eurostat, 2020).

AQSH

: AQSHda agroturizmda raqamli marketing orqali mijozlar soni 10% ga oshgan

(National Agricultural Tourism Association, 2021).

O‘zbekiston

: O‘zbekistonda 2020-yilda agroturizm sohasiga jalb qilingan turistik miqdor 2

million kishini tashkil qilgan, ammo raqamli marketing strategiyalaridan faqat 30%

kompaniyalar foydalangan (O‘zbekiston Turizmni rivojlantirish qo‘mitasi, 2021).

Xorij va O‘zbekiston agroturizmida raqamli marketingni qo‘llash darajasi

Mamlakat

Raqamli Marketingdan Foydalanish Darajasi (%)

Yevropa

85%

AQSH

80%

O‘zbekiston

30%

Jadval 3 :

Xorij va O‘zbekistondagi agroturizmda raqamli marketingdan foydalanish darajasi

(Manba: Eurostat, 2020; National Agricultural Tourism Association, 2021; O‘zbekiston

Turizmni rivojlantirish qo‘mitasi, 2021)

5

5

Muallif ishlanmasi. Manba:

Eurostat (2020)

,

Agritourism in Europe: Growth and Impact

.

https://ec.europa.eu/eurostat


background image

JOURNAL OF IQRO – ЖУРНАЛ ИҚРО – IQRO JURNALI – volume 14, issue 02, 2025

ISSN: 2181-4341, IMPACT FACTOR ( RESEARCH BIB ) – 7,245, SJIF – 5,431

www.wordlyknowledge.uz

ILMIY METODIK JURNAL

O‘zbekistonda agroturizmni raqamli marketing orqali joriy qilishning yo‘llari

1.

SEO va veb-saytlar yaratish

: O‘zbekiston agroturizm kompaniyalari uchun SEO bo‘yicha

treninglar tashkil etish va veb-saytlarni optimallashtirish.

2.

Ijtimoiy tarmoqlarda reklama

: Instagram, Facebook va YouTube kabi platformalarda

agroturizm brendlarini targ‘ib qilish.

3.

Mobil ilovalar yaratish

: Mijozlar uchun mobil ilovalar orqali agroturizm xizmatlarini oson

qidirish va foydalanish imkoniyatini yaratish.

4.

Shaxsiylashtirilgan marketing

: Email marketing orqali individual takliflar yuborish va

mijozlarning ehtiyojlariga mos xizmatlar taklif qilish.

Xulosa

Agroturizmda raqamli marketing strategiyalarining o‘rni bugungi kunda juda muhim. Raqamli

marketingning samarali qo‘llanilishi, agroturizm kompaniyalariga global bozorga chiqish

imkonini beradi va ularning brendini tanitishda muhim rol o‘ynaydi. Xorijda, xususan Yevropa

va AQSHda raqamli marketing vositalaridan foydalanish, agroturizmni rivojlantirishda keng

qo‘llaniladi. SEO, ijtimoiy tarmoqlar, mobil ilovalar va email marketing kabi vositalar

yordamida agroturizm kompaniyalari global auditoriyaga erishmoqda va ular o‘z xizmatlarini

jahon miqyosida tanitmoqda.

O‘zbekistonda esa agroturizm hali rivojlanishning dastlabki bosqichlarida turibdi. Biroq, bu

sohada jiddiy salohiyat mavjud. Qishloq xo‘jaligi va tabiiy resurslar, tarixiy yodgorliklar va boy

madaniy meros agroturizm uchun katta imkoniyatlarni yaratadi. Ammo, O‘zbekistonda raqamli

marketingni to‘liq joriy etish uchun hali ham bir qator to‘siqlar mavjud: texnologik infratuzilma,

raqamli vositalar va marketingni boshqarish bo‘yicha malakali mutaxassislar yetishmasligi va

kichik bizneslar uchun zarur bo‘lgan resurslar yetishmasligi kabi masalalar bu jarayonni

sekinlashtirmoqda.

Biroq, O‘zbekistonda raqamli marketingning agroturizm sohasida qo‘llanilishi natijasida,

mamlakatning qishloq xo‘jaligi va turizm sohalarini integratsiya qilishda katta imkoniyatlar

mavjud. Agroturizmni raqamli marketing orqali rivojlantirish, mamlakat iqtisodiyotiga yangi

o‘sish manbalarini olib kelishi va qishloq aholisi uchun ish o‘rinlari yaratishi mumkin.

Takliflar

1.

Raqamli marketingni joriy etish va rivojlantirish

: O‘zbekistonda agroturizmni raqamli

marketing vositalari yordamida rivojlantirish uchun, avvalo SEO, ijtimoiy tarmoqlar va mobil

ilovalar kabi vositalarni keng joriy qilish zarur. Bu orqali agroturizm kompaniyalari global

bozorga chiqishi mumkin. Mamlakatda raqamli marketingni rivojlantirish bo‘yicha maxsus

treninglar va seminarlar tashkil etilishi lozim.

2.

Mahalliy va xalqaro brendlarni integratsiya qilish

: O‘zbekistonning agroturizm

sohasidagi brendlarini xalqaro miqyosda tanitish uchun marketing strategiyalarini

optimallashtirish kerak. Buning uchun, mahalliy brendlarni global bozorga chiqarish uchun

xalqaro marketing yondashuvlarini o‘rganish va o‘zlashtirish zarur. Agroturizmni xalqaro

miqyosda tanitish uchun SEO va ijtimoiy tarmoqlardan samarali foydalanish kerak.

3.

Texnologik infratuzilmani rivojlantirish

: Agroturizmda raqamli marketingni joriy qilish

uchun O‘zbekistonda yuqori tezlikdagi internet aloqasi va mobil aloqaning yanada rivojlanishi

zarur. Shuningdek, agroturizm kompaniyalariga kerakli texnologik vositalar va dasturlarni taklif

etish lozim. Bu, xususan, kichik bizneslar uchun muhim, chunki ular katta budjetga ega

bo‘lmaydi va texnologik yordamga muhtoj.


background image

JOURNAL OF IQRO – ЖУРНАЛ ИҚРО – IQRO JURNALI – volume 14, issue 02, 2025

ISSN: 2181-4341, IMPACT FACTOR ( RESEARCH BIB ) – 7,245, SJIF – 5,431

www.wordlyknowledge.uz

ILMIY METODIK JURNAL

4.

Marketingni shaxsiylashtirish va mijozlar tajribasini yaxshilash

: Agroturizmda raqamli

marketingning asosiy yo‘nalishlaridan biri bu shaxsiylashtirilgan marketingdir. Mijozlarga

maxsus takliflar, aksiyalar va xizmatlar yuborish orqali ularning ehtiyojlariga mos ravishda

marketing strategiyalarini shakllantirish kerak. Shu bilan birga, mijozlarning tajribalarini ijtimoiy

tarmoqlarda baham ko‘rishlarini rag‘batlantirish lozim.

5.

Mahalliy tadbirkorlarni qo‘llab-quvvatlash

: Kichik va o‘rta bizneslar uchun raqamli

marketingni joriy etishda hukumat va maxsus tashkilotlar tomonidan qo‘llab-quvvatlash zarur.

Raqamli marketingning samarali qo‘llanilishi uchun subsidiya va grantlar ajratilishi, shuningdek,

marketing sohasida mutaxassislar va konsultantlar bilan hamkorlikni yo‘lga qo‘yish kerak.

6.

Mahalliy agroturizmni xalqaro bozorga chiqarish uchun integratsiya strategiyalari

:

O‘zbekistondagi agroturizmni global bozorga chiqarish uchun xalqaro marketing strategiyalarini

ishlab chiqish kerak. Bunda xorijiy mamlakatlar bilan hamkorlik, xalqaro ko‘rgazmalarda

qatnashish, va xalqaro tarmoqlarda reklama qilish samarali bo‘lishi mumkin.

7.

Mahalliy va xalqaro mijozlar o‘rtasida raqobatbardoshlikni oshirish

: Raqamli

marketing yordamida, O‘zbekistondagi agroturizm kompaniyalarining mahsulot va xizmatlarini

turli mamlakatlardagi potentsial mijozlarga taqdim etish lozim. Bu borada yuqori sifatli vizual

kontent (rasmlar, videolar) va to‘g‘ri marketing materiallarini ishlab chiqish zarur.

Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yhati:

1. Eurostat (2020)

,

Agritourism in Europe: Growth and Impact. https://ec.europa.eu/eurostat

2. National Agricultural Tourism Association (2021

)

, Digital Marketing in Agritourism:

Trends and Statistics. https://www.agritourism.org/lander

3. O‘zbekiston Turizmni rivojlantirish qo‘mitasi , Agroturizm Sohasidagi Innovatsiyalar.

https://tourism.uz/

4. Williams, S. (2021

)

, Agroturizm Va Raqamli Marketing Strategiyalari. International Journal

of Rural Tourism, 15(2), 45-56. https://www.researchgate.net/publication/345678912

5. Smith, J. (2019). Digital Marketing in Tourism: Opportunities and Challenges. Journal of

Tourism Marketing, 28(3), 122-137.

6. Zhang, L., & Guo, Z. (2020). SEO and Social Media in Tourism Marketing. Tourism

Research Journal, 38(1), 74-89.

7. Zhuang, X. (2022). The Role of Mobile Apps and Email Marketing in Agrotourism. Journal

of Agricultural Tourism, 10(4), 50-64.

8. Brown, P. (2020). Challenges in Digital Marketing for Rural Tourism. Journal of Digital

Marketing and Tourism, 12(3), 115-127.

9. Ergashboyev, M. J. o'g'li ., & Eshmuradov, U. T. (2024). O'ZBEKSTONDA

AGROTURIZMNI

RIVOJLANTIRISHNING

TASHKILIY-USLUBIY

ASOSLARI.

INTERNATIONAL SCIENCES, EDUCATION AND NEW LEARNING TECHNOLOGIES,

1(11), 19–26. https://doi.org/10.5281/zenodo.14518213

10. Ergashboyev, M. J. o'g'li ., & Eshmuradov, U. T. (2025). AGROTURIZM – QISHLOQ

XO'JALIGIDA YANGI DAROMADLAR KALITI. INTERNATIONAL SCIENCES,

EDUCATION

AND

NEW

LEARNING

TECHNOLOGIES,

1(12),

36–41.

https://doi.org/10.5281/zenodo.14601764

Agritourism Development In Italy And New Zealand: A Comparative Analysis And Implications

For

Uzbekistan

|

American

Journal

of

Advanced

Scientific

Research

https://search.app/dvBv3QmTB1TE3WhVA

Библиографические ссылки

Eurostat (2020), Agritourism in Europe: Growth and Impact. https://ec.europa.eu/eurostat

National Agricultural Tourism Association (2021), Digital Marketing in Agritourism: Trends and Statistics. https://www.agritourism.org/lander

O‘zbekiston Turizmni rivojlantirish qo‘mitasi , Agroturizm Sohasidagi Innovatsiyalar. https://tourism.uz/

Williams, S. (2021), Agroturizm Va Raqamli Marketing Strategiyalari. International Journal of Rural Tourism, 15(2), 45-56. https://www.researchgate.net/publication/345678912

Smith, J. (2019). Digital Marketing in Tourism: Opportunities and Challenges. Journal of Tourism Marketing, 28(3), 122-137.

Zhang, L., & Guo, Z. (2020). SEO and Social Media in Tourism Marketing. Tourism Research Journal, 38(1), 74-89.

Zhuang, X. (2022). The Role of Mobile Apps and Email Marketing in Agrotourism. Journal of Agricultural Tourism, 10(4), 50-64.

Brown, P. (2020). Challenges in Digital Marketing for Rural Tourism. Journal of Digital Marketing and Tourism, 12(3), 115-127.

Ergashboyev, M. J. o'g'li ., & Eshmuradov, U. T. (2024). O'ZBEKSTONDA AGROTURIZMNI RIVOJLANTIRISHNING TASHKILIY-USLUBIY ASOSLARI. INTERNATIONAL SCIENCES, EDUCATION AND NEW LEARNING TECHNOLOGIES, 1(11), 19–26. https://doi.org/10.5281/zenodo.14518213

Ergashboyev, M. J. o'g'li ., & Eshmuradov, U. T. (2025). AGROTURIZM – QISHLOQ XO'JALIGIDA YANGI DAROMADLAR KALITI. INTERNATIONAL SCIENCES, EDUCATION AND NEW LEARNING TECHNOLOGIES, 1(12), 36–41. https://doi.org/10.5281/zenodo.14601764

Agritourism Development In Italy And New Zealand: A Comparative Analysis And Implications For Uzbekistan | American Journal of Advanced Scientific Research https://search.app/dvBv3QmTB1TE3WhVA