JOURNAL OF IQRO – ЖУРНАЛ ИҚРО – IQRO JURNALI – volume 15, issue 01, 2025
ISSN: 2181-4341, IMPACT FACTOR ( RESEARCH BIB ) – 7,245, SJIF – 5,431
ILMIY METODIK JURNAL
Guliston Davlat Pedagogika Instituti
“Pedagogika” kafedrasi katta
o‘qituvchisi Xidirova Malohat
Qazaqovna taqrizi ostida
Bozorboyeva Dilnoza Alijon qizi
Guliston Davlat Pedagogika Instituti
Pedagogika yo‘nalishi magistranti
Email:
TARBIYA FANINI O‘QITISHDA EVENT TA’LIM TEXNOLOGIYALARIDAN
FOYDALANISH
ANNOTATSIYA:
Ushbu maqolada tarbiya fanini o‘qitishda event ta’lim texnologiyalaridan
foydalanish masalasi ko‘rib chiqiladi. Maqolada event ta’lim texnologiyalari yordamida
o‘quvchilarda faollikni oshirish, bilimlarni mustahkamlash va ijtimoiy ko‘nikmalarni
rivojlantirish imkoniyatlari tahlil qilinadi.
KALIT SOʻZLAR:
Event ta’lim texnologiyalari, tarbiya fani, o‘quvchilar faolligi, pedagogik
usullar, o‘quv jarayoni, ijtimoiy ko‘nikmalar, jamoaviy faoliyat, muloqot.
KIRISH.
Event-based learning (voqeaga asoslangan ta’lim) texnologiyalari
— bu
o‘quvchilarning ta’lim jarayonida faol ishtirok etishini ta’minlaydigan, o‘rganilayotgan mavzuni
yoki voqealarni amalda qo‘llashga qaratilgan metodologiyadir. Ushbu texnologiyalar
o‘quvchilarga nafaqat bilish, balki o‘z bilimlarini amaliyotda sinash, o‘zaro muloqot qilish va
jamoaviy faoliyatlarda ishtirok etish imkoniyatini yaratadi.
Event-based learning
texnologiyalari ta’lim jarayonini interaktiv, ijodiy va amaliy ravishda tashkil etishga xizmat
qiladi.
Uning asosiy prinsiplari:
1.
Faollik va ishtirok
: Bu texnologiyalar o‘quvchilarning faolligini oshirishga yo‘naltirilgan.
O‘quvchilar o‘z bilimlarini amalda qo‘llashga, turli voqealar va vaziyatlarga javob berishga, o‘z
fikrlarini erkin bildirishga imkoniyat yaratadi. O‘quvchilar faqatgina passiv ravishda darsni
tinglamaydilar, balki faol ishtirok etib, muammolarni hal qilishga o‘z hissalarini qo‘shadilar.
2.
Amaliyotga asoslangan o‘rganish
: Event-based learning o‘rganilayotgan mavzularni yoki
voqealarni amaliyotda sinab ko‘rish imkoniyatini beradi. O‘quvchilar nafaqat nazariy bilimlarni
o‘zlashtiradilar, balki ushbu bilimlarni haqiqiy hayotdagi vaziyatlarga tatbiq etishadi. Bu
o‘quvchilarga o‘zlarini ta’lim jarayonining bir qismi sifatida his qilishga yordam beradi.
3.
Ijodiy va tanqidiy fikrlashni rivojlantirish
: O‘quvchilar real muammolarni hal qilishga
undalaydi. Event-based learning texnologiyalarida o‘quvchilar voqea yoki mavzuga bevosita
muloqot qilishadi, bu esa ijodiy fikrlashni va tanqidiy tahlilni rivojlantiradi. O‘quvchilar o‘z
qarorlarini qabul qilishda va muammolarni hal qilishda aniq strategiyalar ishlab chiqishadi.
4.
Jamoaviy ishlash va o‘zaro muloqot
: Bu texnologiyalar o‘quvchilarni birgalikda ishlashga,
jamoaviy faoliyatlarda ishtirok etishga va o‘zaro muloqot qilishga undaydi. Jamoaviy ish orqali
o‘quvchilar bir-biridan o‘rganadilar, tajriba almashadilar va birgalikda yechimlar topadilar.
Alimov o‘z asarida event-based learning texnologiyalarining o‘quvchilarning faolligini
oshirishdagi ahamiyatini ta’kidlaydi. U ta'kidlaydiki, bunday texnologiyalar o‘quvchilarga o‘z
bilimlarini amalda qo‘llash imkoniyatini yaratadi, bu esa ularning o‘z-o‘zini rivojlantirishiga,
o‘rganilayotgan mavzularni chuqurroq anglashga yordam beradi. Jamoaviy faoliyatlarda ishtirok
etish, shuningdek, o‘zaro muloqot qilish orqali o‘quvchilar bir-biridan yangi bilimlarni olishadi,
bu ularning kognitiv va kommunikativ qobiliyatlarini oshiradi.[1]
JOURNAL OF IQRO – ЖУРНАЛ ИҚРО – IQRO JURNALI – volume 15, issue 01, 2025
ISSN: 2181-4341, IMPACT FACTOR ( RESEARCH BIB ) – 7,245, SJIF – 5,431
ILMIY METODIK JURNAL
Shuxratov va Karimov o‘z kitoblarida event-based learning texnologiyalarini ta’lim jarayoniga
integratsiya qilishning pedagogik samaradorligini o‘rganadilar. Ular bu texnologiyalar
o‘quvchilarda ijodiy fikrlashni rivojlantirishga yordam beradi, chunki ular o‘rganilayotgan
mavzu yoki voqealar bilan bevosita muloqot qilish imkoniyatiga ega bo‘ladilar.[2] Bu jarayon
o‘quvchilarning tanqidiy fikrlashini rivojlantiradi va ularni real muammolarni hal qilishga
tayyorlaydi.
Xasanov interaktiv metodlarni, shu jumladan event-based learning texnologiyalarini o‘quv
jarayonida qo‘llashning ta’lim samaradorligiga qanday ta’sir ko‘rsatishini tahlil qiladi.[3] U,
shuningdek, interaktiv metodlarning o‘quvchilarning faolligini oshirishdagi o‘rni haqida so‘z
yuritadi. Xasanov fikricha, bunday metodlar o‘quvchilarning o‘z fikrini erkin ifodalash,
jamoaviy ishni tashkil etish va o‘quv jarayonida faol qatnashish ko‘nikmalarini rivojlantiradi. Bu
texnologiyalarni qo‘llash orqali o‘quvchilarga o‘rganilayotgan mavzularni amaliyotga tadbiq
qilish imkoniyati beriladi, bu esa ta’limning samaradorligini oshiradi.
Mamatov o‘z asarida pedagogik innovatsiyalarni o‘quvchilarning faolligini oshirishda qanday
qo‘llash mumkinligini tushuntiradi. U event-based learning texnologiyalarini samarali qo‘llash
o‘quvchilarda o‘zaro muloqot, jamoaviy ish va o‘z-o‘zini tahlil qilish qobiliyatlarini
rivojlantirishga yordam beradi, deb ta’kidlaydi. [4] Mamatovning fikriga ko‘ra, bunday
texnologiyalar ta’lim jarayonida o‘quvchilarga yanada faolroq ishtirok etishga va o‘z fikrlarini
bildirishga imkon yaratadi. Shuningdek, u o‘quvchilarning o‘z bilimlarini amalda qo‘llash orqali
yanada mustahkam bilimlarni egallashiga yordam beradi.
MATERIAL VA
USLUBLAR. Tarbiya
fanini o‘qitishda event-based learning
texnologiyalaridan foydalanish o‘quvchilarda nafaqat akademik bilimlarni, balki ijtimoiy va
psixologik ko‘nikmalarni rivojlantirishga ham yordam beradi.[5] Misol uchun:
1.
Rol o‘ynash o‘yinlari (Role-playing)
: O‘quvchilarga turli vaziyatlarda o‘zlarini qanday
tutishlari kerakligini ko‘rsatib berish uchun rol o‘ynash o‘yinlari tashkil etish mumkin. Bu
o‘quvchilarning jamiyatda qanday qilib ijtimoiy muammolarga yechim topishlarini va boshqalar
bilan samarali muloqot qilishlarini o‘rgatadi.
2.
Simulyatsiyalar (Simulations)
: Event ta’lim texnologiyalaridan foydalanib, turli
jamiyatdagi ijtimoiy hodisalar yoki tarixiy voqealarni simulyatsiya qilish orqali o‘quvchilarni
o‘rgatish mumkin. Bunday o‘qitish metodlari o‘quvchilarga hayotiy tajriba berib, o‘rgatilayotgan
materialni yaxshiroq tushunishga yordam beradi.
3.
Dastur va loyihalar
: O‘quvchilarga o‘qitilayotgan mavzuga doir loyihalar yaratish yoki
muammolarni hal qilishni talab qiladigan dasturlarni tashkil etish orqali ular ijodiy fikrlashga,
muammolarni hal qilishga va jamoaviy faoliyatlarda ishtirok etishga rag‘batlantiriladi.
4.
Interaktiv seminarlar va ma'ruzalar
: Ta’lim jarayonida seminarlar, master-klasslar va
interaktiv ma'ruzalar tashkil etish orqali o‘quvchilarga turli jamiyatlar, tarixiy davrlar yoki
ijtimoiy masalalar haqida chuqurroq tushuncha berish mumkin. Bunday tadbirlar o‘quvchilarda
o‘rganilayotgan mavzu bo‘yicha fikr almashish, bahs-munozaralar olib borish va yangi
bilimlarni olishga imkon yaratadi.
5.
Proyekt asosida o‘rganish
: O‘quvchilar real muammolarni hal qilish uchun turli xil
proyektlarda ishtirok etadilar. Ular o‘z bilimlarini konkret vaziyatlarda qo‘llashga harakat
qiladilar. Masalan, ekologik muammolarni hal qilish, jamiyat uchun foydali loyiha yaratish yoki
ilmiy izlanishlarni amalga oshirish.
6.
Voqealar va tadbirlar asosida o‘rganish
: O‘quvchilarga muayyan voqealar yoki tarixiy
hodisalar asosida ta’lim berish. Masalan, tarix fani bo‘yicha o‘quvchilar yirik tarixiy hodisalarni
tahlil qilishlari, ularga turli nuqtai nazarlardan yondashishlari mumkin. Bu usul o‘quvchilarning
tarixiy tafakkurini rivojlantirishga yordam beradi.
JOURNAL OF IQRO – ЖУРНАЛ ИҚРО – IQRO JURNALI – volume 15, issue 01, 2025
ISSN: 2181-4341, IMPACT FACTOR ( RESEARCH BIB ) – 7,245, SJIF – 5,431
ILMIY METODIK JURNAL
7.
Muammo yechish va case study
: O‘quvchilarga real hayotdagi muammolarni yechish
topshiriladi. Ular ma'lum bir vaziyatni tahlil qilib, yechim taklif qilishadi. Case study (holatni
o‘rganish) metodikasi orqali o‘quvchilar o‘zlarining tanqidiy fikrlash ko‘nikmalarini
rivojlantiradilar.
NATIAJALAR VA MUHOKAMALAR.
1.
Event ta’lim texnologiyalarini qo‘llash
o‘quvchilarning jamoaviy ishlash ko‘nikmalarini rivojlantiradi.[6] O‘quvchilar birgalikda ishlash
orqali o‘zaro hamkorlik qilishni o‘rganadilar, fikrlarini ifodalashadi va muammolarni jamoaviy
hal qilishga o‘rganadilar.
2.
Event-based learning o‘quvchilarga o‘rganilayotgan mavzuni real hayotdagi hodisalar yoki
voqealar bilan bog‘lash imkonini beradi.Bu ularning bilimlarini amalda qo‘llashga,
o‘rganilayotgan materialni yaxshiroq tushunishga yordam beradi.[7]Ushbu texnologiyalar
yordamida ta’lim jarayoni qiziqarli va interaktiv bo‘ladi, bu esa o‘quvchilarning o‘rganishga
bo‘lgan qiziqishini oshiradi.
3.
Event-based learning metodlari o‘quvchilarning o‘z o‘rganish jarayoniga bo‘lgan mas'uliyatini
oshiradi.[8]
Event-based learning texnologiyalarining foydalari:
1.
O‘quvchilarning motivatsiyasini oshirish
: O‘quvchilar real hayotdagi vaziyatlar bilan
shug‘ullanish orqali ta’limga qiziqishlarini oshiradilar. Ular nafaqat nazariy bilimlarni, balki
o‘zlari uchun amaliyotda foydali bo‘lgan ko‘nikmalarni ham egallashadi.
2.
Shaxsiy va ijtimoiy rivojlanish
: Jamoaviy ishlash va o‘zaro muloqot qilish orqali
o‘quvchilar ijtimoiy kompetensiyalarni rivojlantiradilar. Ular bir-biri bilan fikr almashish,
boshqalar fikrini tinglash va jamoada ishlash ko‘nikmalarini o‘zlashtiradilar.
3.
Ijodiy va tanqidiy fikrlashni rivojlantirish
: O‘quvchilar o‘rganilayotgan mavzu bo‘yicha
turli fikrlarni qabul qilib, ularni tahlil qilishni, qarorlar qabul qilishni va yechimlar topishni
o‘rganadilar.
4.
Ko‘nikmalarni amalda qo‘llash
: O‘quvchilar o‘z bilimlarini turli vaziyatlarda qo‘llashga
harakat qilib, real muammolarni hal qilishga tayyorlanadilar. Bu esa ularni haqiqiy hayotga
yanada yaxshiroq tayyorlaydi.
XULOSA. Event ta’lim texnologiyalarini tarbiya fanini o‘qitishda qo‘llash o‘quvchilarga
faollikni oshirish, bilimlarni mustahkamlash va ijtimoiy ko‘nikmalarni rivojlantirishda muhim
ahamiyatga ega.[9] Ushbu texnologiyalar yordamida o‘quvchilarda ijodiy fikrlash, muloqot
qilish, va jamoaviy faoliyatlar orqali o‘rganish motivatsiyasi shakllanadi. Pedagogik usullarni
to‘g‘ri qo‘llash, event-based learning metodlarini samarali tatbiq etish orqali tarbiya fanini
o‘qitish yanada samarali va qiziqarli bo‘lishi mumkin. Bu texnologiyalar ta’limda interaktivlikni,
ijodiy fikrlashni va tanqidiy tahlilni rivojlantirishga xizmat qiladi. O‘quvchilarni real
muammolarni hal qilishga tayyorlash, ular o‘rtasida jamoaviy ishlash va o‘zaro muloqotni
rivojlantirish uchun samarali vosita hisoblanadi.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1. Alimov, A. (2021). Event-based learning texnologiyalari va o‘quvchilarning faolligini oshirish.
Ta’lim va Innovatsiyalar, 7(2), 45-52.
2. Shuxratov, R., & Karimov, D. (2020). Event-based learning texnologiyalarining pedagogik
samaradorligi. Pedagogika va Ta’lim, 12(1), 33-41.
JOURNAL OF IQRO – ЖУРНАЛ ИҚРО – IQRO JURNALI – volume 15, issue 01, 2025
ISSN: 2181-4341, IMPACT FACTOR ( RESEARCH BIB ) – 7,245, SJIF – 5,431
ILMIY METODIK JURNAL
3. Xasanov, M. (2019). Interaktiv metodlar va event-based learning texnologiyalarining ta’lim
samaradorligiga ta’siri. Ta’lim va Rivojlanish, 15(3), 76-85.
4. Mamatov, N. (2018). Pedagogik innovatsiyalar va o‘quvchilarning faolligini oshirish.
Innovatsion Ta’lim, 22(4), 59-67.
5. Janbaeva, M., Ergasheva, M., & Yusupova, Z. (2023). Amir Temur davrida ta’lim-tarbiya
tizimi. Amir Temur siymosining yoshlar ma’naviyatidagi tarbiyaviy ahamiyati Ilmiy-Amaliy
anjuman, 9.
6. Samatova, D. Y., & qizi Yusupova, Z. I. (2025). TA’LIMDA INNOVATSION
YONDASHUVLARNING IJODIY QOBILIYATLARGA TA’SIRI. Innovative Development in
Educational Activities, 4(1), 186-193.
7. Samatova, D. Y., & qizi Yusupova, Z. I. (2025). YOSHLARNING ILMIY-IJODIY
FAOLLIGINI OSHIRISHDA MOTIVATSIYA VA QIZIQISHNING ROLI. Innovative
Development in Educational Activities, 4(1), 194-201.
8. Smatillaevna, J. M., Ziyoda, Y., & Mokhinur, E. (2023). Technologies for development of
pedagogical skills of future teachers in the pedagogical education system. Образование наука и
инновационные идеи в мире, 20(8), 63-65.
9. Yusupova, Z. I. Q. (2023). O’QITISH JARAYONIDA TA’LIM-TARBIYANING
AHAMIYATI. Academic research in educational sciences, 5(NUU conference 3), 176-181.
