Ilm fan taraqqiyotida raqamli iqtisodiyot va zamonaviy
ta'limning o'rni hamda rivojlanish omillari
4-To’plam 2-son Aprel , 2025
232
HOSILDORLIKNI OSHIRISHDA TOMCHILATIB SUGʻORISHNING
AHAMIYATI.
Xolliyeva Barchin Olimjon qizi
tayanch doktorant Qarshi davlat texnika universiteti
Annotatsiya:Tomchilatib sugʻorish texnologiyasi qishloq xoʻjaligida
suvdan samarali foydalanish va hosildorlikni oshirishning eng ilgʻor usullaridan
biridir. Ushbu tadqiqotda mosh oʻsimligi misolida tomchilatib sugʻorishning
samaradorligi oʻrganilgan. Tajriba natijalariga koʻra, tomchilatib sugʻorish
tizimi yordamida hosildorlik 4 baravar oshgan, shu bilan birga suv sarfi esa 10
baravar kamaygan. Bu usul qurgʻoqchil hududlarda qishloq xoʻjaligini
rivojlantirish uchun muhim ahamiyatga ega.
Kalit soʻzlar: Tomchilatib sugʻorish, hosildorlik, suv tejash, mosh, qishloq
xoʻjaligi, sugʻorish samaradorligi.
Tadqiqotning asosiy maqsadi:
•
Tomchilatib sugʻorishning hosildorlikka taʼsirini aniqlash.
•
Anʼanaviy sugʻorish usullari bilan solishtirganda suv sarfini kamaytirish
imkoniyatlarini oʻrganish.
•
Mosh oʻsimligi uchun optimal sugʻorish rejimini ishlab chiqish.
Tajriba davomida quyidagi natijalar qayd etilgan:
•
Hosildorlikning oshishi: Tomchilatib sugʻorish tizimi yordamida
hosildorlik anʼanaviy usullarga nisbatan 4 baravar koʻpaygan.
•
Suv sarfining kamayishi: Sugʻorish uchun sarflangan suv miqdori 10
baravar qisqargan.
Resurslarning tejash: Suv, ishchi kuchi va energiya sarfi sezilarli darajada
kamaygan.
Parametrlar:
Ilm fan taraqqiyotida raqamli iqtisodiyot va zamonaviy
ta'limning o'rni hamda rivojlanish omillari
4-To’plam 2-son Aprel , 2025
233
Tomchilatib sugʻorish
Anʼanaviy sugʻorish
Hosildorlik (kg/ga) 2000 kg
Hosildorlik (kg/ga) 500 kg
Suv sarfi (m³/ga) 300 m³
Suv sarfi (m³/ga) 3000 m³
Sugʻorish chastotasi Kuniga 1-2 marta Sugʻorish chastotasi Haftasiga 1-2
marta
Mehnat xarajatlari: Kam
(avtomatlashtirilgan)
Mehnat xarajatlari: Koʻp (qoʻlda
sugʻorish)
Energiya sarfi: Past
Energiya sarfi: Yuqori
Anʼanaviy usulda suvning koʻp qismi bugʻlanib ketadi, tomchilatib
sugʻorishda esa ildiz atrofiga toʻgʻri yoʻnaltiriladi.
Xulosa:
Tomchilatib sugʻorish usuli qishloq xoʻjaligida samaradorlikni oshirish va
resurslarni tejashning eng yaxshi yoʻllaridan biridir. Mosh oʻsimligi boʻyicha
oʻtkazilgan tajriba shuni koʻrsatdiki, bu usul yordamida nafaqat hosildorlikni
oshirish, balki suv xarajatlarini sezilarli darajada kamaytirish mumkin. Kelajakda
boshqa ekinlar uchun ham shu texnologiyani qoʻllash orqali qishloq xoʻjaligining
barqaror rivojlanishiga erishish mumkin. Tomchilatib sugʻorish — resurslarni
tejash va hosildorlikni oshirishning eng samarali usuli.
Foydalanilgan adabiyotlar
1.
Smith, J. (2020). Efficient Irrigation Methods for Sustainable Agriculture.
2.
FAO. (2019). Water Use in Agriculture: Best Practices.
3.
Rajput, T. B. S. (2018). Drip Irrigation Systems and Crop Yield.
4.
Oʻzbekiston qishloq xoʻjaligi vazirligi. (2021). Sugʻorish texnologiyalari
boʻyicha qoʻllanma.
