JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS
Volume–75_Issue-1_April-2025
336
336
O`ZBEKISTON ICHKI TURIZIM
Anvar Igamberdiyev Alisherovich
Kimyo xalqaro universiteti Research methodology
+998330500525
Annotatsiya:
Ushbu maqola O‘zbekiston ichki turizmining hozirgi holatini,
rivojlanish tendensiyalarini
va kelajakdagi imkoniyatlarini tahlil qilishga
bag‘ishlangan. Tadqiqotda ichki turizmning iqtisodiy, ijtimoiy va madaniy ahamiyati,
shuningdek, uni rivojlantirishdagi to‘siqlar va imkoniyatlar o‘rganiladi. Ma’lumotlar
O‘zbekistonning yirik shaharlarida o‘tkazilgan so‘rovlar, turizm sohasi vakillari bilan
suhbatlar va statistik hisobotlardan olingan. Natijalar infratuzilmani modernizatsiya
qilish, xizmat ko‘rsatish sifatini oshirish va mahalliy aholi orasida turizmni targ‘ib
qilish zarurligini ko‘rsatadi. Maqola davlat siyosati va xususiy sektor hamkorligi orqali
ichki turizmni rivojlantirish bo‘yicha takliflar taqdim etadi.
Kalit so‘zlar:
ichki turizm, O‘zbekiston, turistik infratuzilma, iqtisodiy ta’sir,
madaniy meros, turizm siyosati, sayyohlik mahsulotlari.
O‘zbekiston o‘zining boy tarixiy-madaniy merosi, tabiiy go‘zalliklari va xilma-
xil etnik tarkibi bilan ichki turizmni rivojlantirish uchun noyob imkoniyatlarga ega.
Buyuk Ipak yo‘lidagi tarixiy shaharlar (Samarqand, Buxoro, Xiva), Chimgan va
Zaamin kabi tabiiy hududlar, shuningdek, mahalliy urf-odatlar va taomlar ichki
sayyohlarni jalb qilishda muhim omillardir. So‘nggi yillarda O‘zbekiston hukumati
turizm sohasini rivojlantirishga katta e’tibor qaratib, xorijiy sayyohlarni jalb qilish
bilan birga ichki turizmni rivojlantirish bo‘yicha ham qator islohotlar amalga
oshirmoqda. Ichki turizm nafaqat iqtisodiy daromad manbai sifatida muhim, balki
mahalliy aholining o‘z mamlakatidagi madaniy va tabiiy boyliklarga qiziqishini
oshiradi, mintaqalar o‘rtasidagi ijtimoiy aloqalarni mustahkamlaydi va milliy o‘zlikni
anglashga yordam beradi.
Ushbu maqola O‘zbekistonda ichki turizmning hozirgi holatini tahlil qilish, uning
rivojlanishiga ta’sir qiluvchi omillarni aniqlash va kelajakdagi rivojlanish
strategiyalarini ishlab chiqishga qaratilgan. Tadqiqot savollari quyidagicha
shakllantirildi: O‘zbekistonda ichki turizmning hozirgi holati qanday? Qanday
to‘siqlar rivojlanishga xalaqit beradi? Qanday strategiyalar orqali ichki turizmni
yanada rivojlantirish mumkin?
OIchki turizm O‘zbekiston Respublikasida doimiy yashovchi fuqarolarning
mamlakat hududidagi turli turistik manzillarga sayohat qilishini anglatadi. Bu
sayohatlar dam olish, ziyorat, madaniy tadbirlarda ishtirok etish, tabiatda hordiq
chiqarish, sport faoliyati yoki gastronomik tajribalarni o‘z ichiga oladi. Ichki turizm
JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS
Volume–75_Issue-1_April-2025
337
337
nafaqat iqtisodiy jihatdan foydali, balki fuqarolarning o‘z mamlakatlari haqidagi
bilimlarini oshirish, milliy g‘urur tuyg‘usini mustahkamlash va mahalliy madaniyatni
asrab-avaylashga xizmat qiladi.
O‘zbekiston ichki turizmi iqtisodiyotning xizmatlar sohasiga katta hissa
qo‘shmoqda. Masalan, 2023-yilda xizmatlar sohasi yalpi ichki mahsulotning 314
trillion so‘mni tashkil etdi, bunda turizm muhim o‘rin egalladi. Shuningdek, ichki
turizm mahalliy tadbirkorlikni, xususan, kichik mehmonxonalar, restoranlar va
transport xizmatlarini rivojlantirishga yordam bermoqda.
O‘zbekiston ichki turizmining asosiy yo‘nalishlari
O‘zbekistonning turistik salohiyati turli xil yo‘nalishlarni qamrab oladi, bu esa
har qanday did va qiziqishga mos keladigan imkoniyatlar yaratadi. Quyida asosiy
yo‘nalishlar haqida batafsil ma’lumot:
Ziyorat turizmi
O‘zbekiston musulmon dunyosining muhim diniy markazlaridan biri sifatida
tanilgan. Ziyorat turizmi, ayniqsa, mahalliy aholi orasida juda mashhur.
- Toshkent: Xazrati Imom majmuasi, Barakxon madrasasi va Shayx Zayniddin
bobo maqbarasi.
- Samarqand: Imom Maturidiy maqbarasi va Xoja Ahror Valiy ziyoratgohi.
- Buxoro: Bahouddin Naqshband majmuasi, Imom Buxoriy maqbarasi va Chor
Bakr nekropoli.
- Qashqadaryo: Xoja Abdi Darun ziyoratgohi va Shahrisabzdagi Xazrati Imom
maqbarasi.
- Ziyorat turizmi uchun maxsus marshrutlar ishlab chiqilgan bo‘lib, ko‘plab
sayyohlar “Yetti pir” ziyoratini amalga oshiradilar. Bu marshrut Buxoro va
Samarqanddagi yetti muqaddas ziyoratgohni qamrab oladi.
Madaniy va tarixiy turizm
O‘zbekiston Buyuk Ipak yo‘lining markazi sifatida dunyodagi eng muhim
madaniy-tarixiy meros ob’ektlariga ega. YUNESKOning Jahon merosi ro‘yxatiga
kiritilgan joylar ichki sayyohlarni o‘ziga jalb qiladi.
- Samarqand: Registon maydoni, Gur-i Amir maqbarasi, Bibi-Xonim masjidi,
Ulug‘bek rasadxonasi va Shah-i Zinda majmuasi. Samarqand 2025-yilda “Jahon
turizm poytaxti” sifatida tanlandi.
- Buxoro: Ark qal’asi, Po-i Kalon majmuasi, Lyabi-Hauz, Samaniylar maqbarasi
va Mir-i Arab madrasasi.
- Xiva: Ichan-Qal’a, Kunya-Ark, Muhammad Aminxon madrasasi va Juma
masjidi. Xiva “Ochiq osmon ostidagi muzey” deb ataladi.
- Shahrisabz: Oqsaroy, Dorus-Saodat va Dorut-Tilovat majmualari.
- Termiz: Al-Hakim at-Termiziy maqbarasi, Qirq qiz qal’asi va Fayoztepa buddist
majmuasi.
JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS
Volume–75_Issue-1_April-2025
338
338
Ekoturizm va tabiat
O‘zbekistonning tabiiy resurslari ekoturizmni rivojlantirish uchun katta
imkoniyatlar beradi. Tog‘lar, ko‘llar, cho‘llar va milliy bog‘lar sayyohlarni o‘ziga jalb
qiladi.
- Chimgan va Chimyon tog‘lari: Toshkent yaqinidagi bu hudud piyoda yurish,
alpinizm va paraplanda uchish uchun mashhur.
- Aydarko‘l va Qoraqir ko‘llari: Bu joylar baliq ovlash, lager qilish va tabiatda
dam olish uchun ideal.
- Ugam-Chatqol milliy bog‘i: Noyob flora va fauna, shuningdek, trekking
marshrutlari.
- Qizilqum cho‘li: Cho‘l safari, tuya minish va yulduzli osmonni kuzatish.
- Kitob geologik qo‘riqxonasi: Qashqadaryodagi bu hudud noyob geologik
tuzilmalar va tabiiy go‘zalliklari bilan mashhur.
- Sarmishsoy petrogliflari: Navoiy viloyatidagi bu hududda 10,000 dan ortiq
qadimiy qoya rasmlari mavjud.
Gastronomik turizm
O‘zbek oshxonasi dunyoga mashhur bo‘lib, ichki turizmda muhim o‘rin tutadi.
Har bir viloyatning o‘ziga xos taomlari va ta’mi mavjud.
- Samarqand: Samarqand palovi, qaynatma shashlik va tandir go‘sht.
- Buxoro: Buxoro lag‘moni va osh-i sofi.
- Farg‘ona: Farg‘ona palovi, dimlama va do‘lma.
- Xiva: Xiva shivit oshi (yashil lag‘mon) va tuxum barak.
- Ko‘plab restoranlar va choyxonalar milliy taomlarni tatib ko‘rish uchun maxsus
gastro-tur paketlarini taklif qiladi. Masalan, “O‘zbek palov festivali” har yili o‘tkazilib,
turli viloyatlarning palov turlari namoyish etiladi.
Xulosa
O‘zbekiston ichki turizmi mamlakatning boy madaniy merosi, tabiiy go‘zalliklari
va zamonaviy infratuzilmasi tufayli jadal rivojlanmoqda. Ziyorat, madaniy, ekoturizm,
gastronomik va sport yo‘nalishlari har qanday sayyoh uchun keng imkoniyatlar taqdim
etadi. Davlatning qo‘llab-quvvatlashi, keshbek dasturlari va yangi turistik marshrutlar
ichki turizmni yanada ommalashtirmoqda.
O‘zbekistonda ichki turizm iqtisodiy va ijtimoiy rivojlanishning muhim omiliga
aylanish salohiyatiga ega. Tadqiqot natijalari sohada sezilarli yutuqlarga erishilganini,
ammo infratuzilma, xizmat sifati va targ‘ibot bilan bog‘liq muammolar mavjudligini
ko‘rsatdi. Quyidagi takliflar ichki turizmni yanada rivojlantirishga xizmat qilishi
mumkin:
Infratuzilmani modernizatsiya qilish: Turistik hududlarda yo‘llar, transport
vositalari va mehmonxona infratuzilmasini yaxshilash.
Xizmat ko‘rsatish sifatini oshirish: Turizm sohasi xodimlarini o‘qitish va xizmat
JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS
Volume–75_Issue-1_April-2025
339
339
ko‘rsatish standartlarini joriy etish.
Marketing strategiyalarini kengaytirish: Ijtimoiy tarmoqlar va raqamli
platformalar orqali ichki turizmni targ‘ib qilish, mahalliy aholi uchun maxsus aksiyalar
tashkil etish.
Yangi turistik mahsulotlarni ishlab chiqish: Ekoturizm, gastronomik turizm va
sport turizmi kabi yo‘nalishlarni rivojlantirish.
Davlat-xususiy sheriklikni mustahkamlash: Xususiy sektor bilan hamkorlikda
turistik loyihalarni moliyalashtirish va mahalliy hamjamiyatlarni jalb qilish.
Adabiyotlar:
1.
PF-5611-сон
05.01.2019. O‘zbekiston Respublikasida turizmni jadal
rivojlantirishga oid qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida.
2.
O'zbekiston Respublikasi Prezidenti tomonidan 2021-yil 9-fevraldagi "O'zbekiston
Respublikasida ichki va ziyorat tur- izmini yanada rivojlantirish chora-tadbirlari
to'g'risida"gi PF-6165-sonli Farmoni.
3.
Mazkur hududlarda faoliyat yurituvchi tadbirkorlar uchun O'zbekiston
Respublikasi Prezidentining vardagi "Xizmatlar sohasini rivojlantirishga oid
qo'shimcha chora-tadbirlar to'g'risida"gi PQ-104-son 2022-yil 27-yan- qarori.
4.
Forbes Kabote. Contribution of Domestic Tourism to Sustainable Tourism Amine
Mokhefi, Tarik Hamoul and Bouzida Sawsan. Strategic management of the
domestic tourism: the first step for a successful algerian tourism sector.
5.
Understanding Domestic Tourism and Seizing its Opportunities. UNWTO briefing
note - Tourism and COVID-19, ISSUE 3, september 2020. 10-11 p.
6.
UNWTO Highlights Potential of Domestic Tourism to Help Drive Economic
Recovery in Destinations Worldwide. Madrid, Spain, 14 September 2020.
