“JOURNAL OF SCIENCE-INNOVATIVE RESEARCH IN
UZBEKISTAN” JURNALI
VOLUME 03, ISSUE 06, 2025. JUNE
ResearchBib Impact Factor: 9.654/2024 ISSN 2992-8869
723
H-2274 pomidor navi urug‘ining unuvchanligi
Ismayilova I. dotsent, Kenjayeva D., magistrant,
Urganch davlat universiteti
Annotatsiya :
Ushbu tadqiqotda H-2274 pomidor navining urug‘ unuvchanligi
o‘rganildi. Turli ekish muddatlarida unuvchanlik darajasi taqqoslandi. Erta ekilgan
urug‘lar yuqori natijani ko‘rsatdi.
Kalit so‘zlar:
Pomidor, H-2274 navi, unuvchanlik, urug‘ sifati, saqlash
sharoiti, ekish muddati.
Abstract :
This study examined the germination ability of the H-2274 tomato
variety. Seed germination was compared at different sowing times. Seeds sown
earlier showed better results.
Keywords:
Tomato, H-2274 variety, germination, seed quality, storage
conditions, sowing time.
Аннотация :
В данном исследовании изучена всхожесть семян томата
сорта H-2274. Сравнены показатели всхожести при различных сроках посева.
Более ранний посев показал лучшие результаты.
Ключевые слова:
Томат, сорт H-2274, всхожесть, качество семян,
условия хранения, срок посева.
Pomidor respublikamizda asosiy sabzavot ekini bo`lib, unga bo`lgan talab shu
kungacha yetarlicha qondirilmasdan kelmoqda. Buning asosiy sababi har bir
muayyan hudud tuproq va iqlim sharoitlarini hisobga olgan holda ekin nav-
duragaylari baholanib, ulardan yuqori hosilli moslashganlari ajratib olinmaganligi,
yuqori sifatli unuvchan urug`lari yetishmasligi hisoblanadi.
Urug‘larning unuvchanligi - urug‘larning qulay sharoitda unib chiqish
qobiliyati, ya’ni unuvchan nihollar berishidir. Bu ko‘rsatkich urug‘lik material
sifatining muhim mezoni bo‘lib, bo‘lajak o‘simliklarning hosildorligiga bevosita
ta’sir ko‘rsatadi. Pomidorning unuvchanligi ko‘p omillarga, jumladan, urug‘larni
saqlash sharoitiga, ularning saqlanish muddatiga, shuningdek, unib chiqish
sharoitiga bog‘liq.
Pomidor urug‘ining unuvchanligi to‘g‘ri saqlanganda o‘rtacha 80-95% ni
tashkil etadi. Pomidor urug‘lari unish qobiliyatini 5-8-yilgacha saqlaydi, ammo eng
“JOURNAL OF SCIENCE-INNOVATIVE RESEARCH IN
UZBEKISTAN” JURNALI
VOLUME 03, ISSUE 06, 2025. JUNE
ResearchBib Impact Factor: 9.654/2024 ISSN 2992-8869
724
yaxshi natijalar 2-3-yildan oshmagan urug‘larda kuzatiladi. Vaqt o‘tishi bilan
unuvchanlik asta-sekin pasayadi.
Pomidor urug‘larining muvaffaqiyatli unib chiqishi uchun maqbul sharoitlar
zarur: havo harorati 22 dan 28 °C gacha, yetarli namlik va kislorod mavjudligi.
Urug‘larni ekishdan oldin tayyorlash ham muhimdir - masalan, ularni iliq suvda
ivitish yoki unib chiqishini tezlashtirish va kasalliklarning oldini olish uchun
margansovkaning kuchsiz eritmasida zararsizlantirish.
Urug‘larning unuvchanligini tekshirish uchun oddiy usuldan foydalanish
mumkin: urug‘larni nam salfetkaga solib, issiq joyga qo‘yiladi va 5-7 kun davomida
kuzatiladi. 10 ta urug‘dan 8 tasi unib chiqqan bo‘lsa, unuvchanlik 80% ni tashkil
etadi, bu yaxshi natija hisoblanadi. Sabzavot ekinlari uchun belgilangan me’yorlar
bo‘yicha birinchi kategoriyali pomidor urug‘larining unuvchanligi 80% dan kam
bo‘lmasligi kerak.
Pomidor urug‘lari 5-8 yil davomida unuvchanligini saqlab qoladi, ammo eng
yuqori unuvchanlik optimal sharoitlarga rioya qilinganda - 10-15 °C harorat va past
havo namligi (50-60% dan yuqori bo‘lmagan) bo‘lganda saqlashning dastlabki 2-3
yilida kuzatiladi. Namlik va haroratning ortishi urug‘larning eskirish jarayonlarini
tezlashtiradi va shunga mos ravishda ularning unuvchanligini pasaytiradi.
Unuvchanlik laboratoriya va ishlab chiqarish sharoitida aniqlanadi.
Laboratoriyada ko‘pincha filtr qog‘ozida yoki nam muhitda 25 ± 2 °C haroratda
undirish usuli qo‘llaniladi. 5-7 kundan so‘ng unib chiqqan urug‘larni hisoblash
amalga oshiriladi.
Tadqiqotda H-2274 pomidor navi urug‘lari 2 xil ekish muddatida – 1-mart,
12-mart ekildi. Urug‘lar teng sharoitlarda (20–25 °C, bir xil tuproq aralashmasi,
sug‘orish va yorug‘lik) parvarish qilindi. 14-martga kelib, ikkala navda ham unib
chiqish boshlandi, ammo har xil intensivlikda.
H-2274 navida:
1-martda ekilgan urug‘lar 14-martgacha 25% unib chiqdi, bu 12-martda
ekilganlarga qaraganda 2.5 baravar ko‘p.
Unib chiqishning umumiy tezligi yuqoriroq bo‘lib, 20-martga kelib 96% ga
yetdi.
Bu nav sovuqqa chidamli, erta ekishda yaxshi natija beradi
.
Tuproq harorati
nisbatan past bo‘lsa ham, unib chiqish faolligi yuqori bo‘ladi.
“JOURNAL OF SCIENCE-INNOVATIVE RESEARCH IN
UZBEKISTAN” JURNALI
VOLUME 03, ISSUE 06, 2025. JUNE
ResearchBib Impact Factor: 9.654/2024 ISSN 2992-8869
725
Foydalanilgan adabiyotlar:
1. G‘aybullayev Sh., O‘simliklar biotexnologiyasi, Toshkent, 2019.
2. Qodirov A.X. va boshq., Sabzavot ekinlari urug‘chiligi, Toshkent, 2021.
3. Yusupov B.A., Pomidor seleksiyasi va urug‘chiligi, Samarqand, 2020.
4. www.agro.uz – O‘zbekiston qishloq xo‘jaligi portali
5. www.fao.org – BMT Qishloq xo‘jaligi tashkiloti sayti
6. www.zira.uz – O‘zbekiston agrotexnologiyalari portali
