“JOURNAL OF SCIENCE-INNOVATIVE RESEARCH IN
UZBEKISTAN” JURNALI
VOLUME 03, ISSUE 07, 2025. JULY
ResearchBib Impact Factor: 9.654/2024 ISSN 2992-8869
128
“YURAK INFARKTI: ETIOLOGIYASI, KLINIKASI VA DAVOLASH
USULLARI”
Alfraganus Universiteti Tibbiyot fakulteti
talabasi Meliqulov Javlonbek Ulug’bek o’g’li
Ilmiy rahbar: Alfraganus Universiteti Tibbiyot fakulteti
dekani dotsent PhD fan nomzodi Kuliyev Ozodjon Abdurahmonovich
Annotatsiya
: Ushbu ilmiy maqola yurak infarkti kasalligining etiologiyasi,
patogenezi, klinik belgilar, diagnostika usullari, davolash va profilaktika choralari
haqida keng qamrovli ma’lumot beradi. Yurak infarkti — bu miokard to‘qimasining
ishemik nekrozi bo‘lib, yurakni qon bilan ta’minlovchi koronar arteriyalar tromboz
yoki spazmi bilan bog‘liq. Kasallikning erta aniqlanishi va to‘g‘ri davo choralari
bemor hayotini saqlab qolishda muhim ahamiyatga ega. Maqolada zamonaviy
diagnostik usullar va innovatsion davolash yo‘nalishlariga ham alohida e’tibor
qaratilgan.
Kalit so‘zlar:
Yurak infarkti, miokard, ishemiya, tromboz, EKG, koronar
arteriyalar, angiografiya, reabilitatsiya.
Kirish:
Yurak infarkti (miokard infarkti) yurak mushagining bir qismining
kislorod tanqisligi natijasida nekrozga uchrashi bilan kechadigan jiddiy
patologiyadir. Ushbu kasallik yurak-qon tomir tizimi kasalliklari orasida eng
xavflilaridan biri hisoblanadi va butun dunyo bo‘ylab o‘lim holatlarining asosiy
sababi bo‘lib qolmoqda. Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti (JSST) ma’lumotlariga
ko‘ra, yurak infarkti har yili millionlab insonlarning hayotiga zomin bo‘ladi.
Asosiy qism: Etiologiyasi va xavf omillari
Yurak infarktining asosiy sababi —
koronar arteriyalarning trombozi yoki
aterosklerotik blyashka bilan to‘silib qolishi
dir. Bunga quyidagi omillar sabab
bo‘ladi:
Gipertoniya (yuqori qon bosimi)
Giperxolesterinemiya (qonda xolesterin miqdorining ortishi)
Qandli diabet
“JOURNAL OF SCIENCE-INNOVATIVE RESEARCH IN
UZBEKISTAN” JURNALI
VOLUME 03, ISSUE 07, 2025. JULY
ResearchBib Impact Factor: 9.654/2024 ISSN 2992-8869
129
Chekish
Stress
Noaktiv turmush tarzi
Irsiy omillar
Patogenezi:
Koronar arteriyada blyashka yorilishi yoki tromb hosil bo‘lishi
natijasida qon oqimi to‘siladi. Bu miokardning bir qismini qon bilan
ta’minlanmasligiga olib keladi. 20–40 daqiqa davomida qon ta’minoti tiklanmasa,
ushbu hududdagi yurak mushagi hujayralari nobud bo‘ladi. Nekroz miokard
infarktini yuzaga keltiradi.
Klinik belgilari:
Miokard infarkti quyidagi asosiy belgilar bilan namoyon
bo‘ladi:
Ko‘krak sohasida kuchli, siquvchi og‘riq (angina pektorisdan farqli
ravishda uzoq davom etadi)
Og‘riq chap qo‘l, elkaga, bo‘yinga, jag‘ga tarqaladi
Nafas qisishi, bo‘g‘ilish
Sovuq ter, yurak urishining buzilishi
Hushdan ketish holatlari
Ba’zi hollarda infarkt “jim” kechadi — ayniqsa qariyalarda va
diabetiklarda.
Diagnostika: Elektrokardiografiya (EKG)
— ST segmentining
ko‘tarilishi yoki pastligi
Qon tahlillari
— Troponin I va T darajalari oshadi
Echokardiyografiya
— yurak mushagining qisqarish funksiyasini
baholaydi
Koronar angiografiya
— qon tomirlarining holatini vizualizatsiya
qiladi
“JOURNAL OF SCIENCE-INNOVATIVE RESEARCH IN
UZBEKISTAN” JURNALI
VOLUME 03, ISSUE 07, 2025. JULY
ResearchBib Impact Factor: 9.654/2024 ISSN 2992-8869
130
Davolash Farmakologik davo:
Antitrombotiklar (aspirin, klopidogrel)
Antikoagulyantlar (heparin)
Nitratlar (nitroglitserin)
Beta-blokatorlar
Invaziv davo: Perkutan koronar intervensiya (PCI)
— stent o‘rnatish
orqali qon oqimini tiklash
Koronar arteriya bypass operatsiyasi (CABG)
Reabilitatsiya va profilaktika:
Infarktdan so‘ng bemorlar uchun
reabilitatsiya muhim hisoblanadi:
Yurak faoliyatini nazorat qilish
Dieta (kam yog‘li, ko‘proq sabzavotli)
Jismoniy faollikni asta-sekin oshirish
Qon bosimi, qand va xolesterin darajalarini nazorat qilish
Profilaktika:
Chekishni tashlash
Stressni kamaytirish
Sport bilan shug‘ullanish
“JOURNAL OF SCIENCE-INNOVATIVE RESEARCH IN
UZBEKISTAN” JURNALI
VOLUME 03, ISSUE 07, 2025. JULY
ResearchBib Impact Factor: 9.654/2024 ISSN 2992-8869
131
Sog‘lom ovqatlanish
Xulosa:
Yurak infarkti kasalligi zamonaviy tibbiyotda dolzarb
muammolardan biri bo‘lib qolmoqda. Uning erta aniqlanishi, to‘g‘ri va tezkor davo
choralarining ko‘rilishi bemor hayotini saqlab qolishda muhim rol o‘ynaydi.
Shuningdek, aholi o‘rtasida sog‘lom turmush tarzini targ‘ib qilish va kasallikning
oldini olish bo‘yicha profilaktik choralarning ahamiyati katta.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR:
1.
Braunwald E. Heart Disease: A Textbook of Cardiovascular Medicine. 11th
Edition. Elsevier, 2019.
2.
World Health Organization (WHO). Cardiovascular Diseases (CVDs).
2023.
3.
JAMA Cardiology. Acute Myocardial Infarction: Diagnosis and
Management. Vol. 8, No. 2, 2022.
4.
Harrison's Principles of Internal Medicine. 21st Edition. McGraw-Hill
Education, 2022.
